کوردستان
بە مەبەستی رێگریکردنی لە پەتای سکچون و رشانە و کۆلێرا وەزارەتی تەندروستی ھەرێمی کوردستان دوو نووسراو ئاڕستەی پارێزگا و ئیدارە سەربەخۆکان و وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزار کرد.
دەقی نووسراوەکان...
قائیمقامیەتی قەزای چەمچەماڵ لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوەکردووە، ئێوارەی ئەمڕۆ ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ ڕەمک ڕەمەزان قائیمقامی چەمچەماڵ لەگەڵ بەڕێوەبەری ئاوی دەوروبەری سلێمانی و بەڕێوەبەری فەرمانگەکانی ئاوی چەمچەماڵ و شۆڕش سەردانی نوسینگەی جێگری سەرۆکی حکومەتی ھەرێمیان کردوو لەگەڵ قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران کۆبوونەوە.
راشیگەیاند، کۆبونەوەکە بەمەبەستی گفتوگۆکردن بوو لەسەر گرفتەکان و ھۆکارەکانی کەم ئاوی لە سنوری چەمچەماڵ و دەوروبەری و رێکارەکانی چارەسەر کردنیان.
لە بەشێکی تری راگەیەندراوەکەدا ھاتووە، لە کۆبوونەوەکە کە بەڕێوبەری ئاوی سلێمانی ئامادەی بوو، پێداویستییەکانی چارەسەرکردنی کەمئاوی خرایەروو، قوباد تاڵەبانی بڕیاریدا بودجەی پێویست تەرخان بکرێت بەمەبەستی دابینکردنی ئاوی زیاتر بۆ سنوری چەمچەماڵ و شۆڕش و تەکیە و ناوچەکانی تریش، لەگەڵ دابینکردنی بودجەیەک بۆ بەردەستی فەرمانگەکانی ئاو بەمەبەستی چاککردنی تۆڕی ئاو و بیر و پرۆژەکانی سنورەکە.
عەلی حەمە ساڵح سەرۆکی لیژنەی وزە و سامانە سروشتییەکان لە پەرلەمانی کوردستان لە بەرنامەی پانۆرامای کوردسات نیوز رایگەیاند، ھەرێمی کوردستان رۆژانە پێویستی بە پێنج بۆ شەش ملیۆن لیتر بەنزینە بۆ چارەسەر گرانی نرخی بەنزینیش دەبێت پشت بە پاڵاوتنی ناوخۆ ببەسترێت و لە ئێستادا یەک ملیۆن لیتر بەزینی کار ھەیە و وەزیری سامانە سروشتییەکانی پێی راگەیاندین لە سبەینێوە رۆژانە ٤٠٠ ھەزار لیتر بەنزینی ٦٩٠ دیناری دێت بۆ پارێزگای سلێمانی و ھەڵەبجە و ئیدرەی گەرمیان و راپەڕین.
وتیشی، وەزارەتی سامانە سروشتییەکان پلانیان ھەیە بەنزینی ٨٠٠ دیناری بگەیەنێتە سێ ملیۆن دینار و داواشمان کردووە کوالیتی بەنزینەکەی باشبکرێت و لەگەڵ بەنزینی ٦٩٠ دینارێکدا برەکەی دەگاتە چوار ملیۆن دینار و ئەگەر بەم شێوەیە بەرداوام بێت کێشەی گرانی بەنزین چارەسەر دەبێت.
راشیگەیاند، ئەو نرخەی بۆ بەنزین دانراوە لە خواستی ئەوان نەبووە، بەڵام وەزارەتی سامانە سروشتییەکان باسیان لەوەکرد ئەو بەنزینەی دەدرێت بە ٨٠٠ دینار نزیکەی ١٢٠٠ دینار لەسەر حکومەت دەکەوێت و ئەگەر بڕی پاڵاوتنی نەوتیش بۆ بەنزین زیاد بکەن کاریگەری لەسەر داھات و مووچە دەبێت.
لەبارەی کۆلیتی بەنزینی ٨٠٠ دیناری ئەندامەکەی لیژنەی وزە و سامانە سروشتییەکان لە پەرلەمانی کوردستان وتی، داوایان کردووە کوالیتی بەنزینەکە باشتر بکرێت و بریاریش لە سبەینێوە ئەو کارە بکرێت.
سامان بەرزنجی وەزیری تەندروستی ھەرێمی کوردستان لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا لە سلێمانی رایگەیاند، لە ئێستادا بەھۆی گەرماوە وەرزی زیادبوونی سکچونە و ژمارەیەکی زۆری ئەوانەشی توشی سکچون دەبن پشکنینی بەکتریایان بۆ دەکرێت و ژمارەیەکیشیان لە ھەولێر و سلێمانی توشی کۆلێرا بوون و پێویستیان بە مانەوەیە لە نەخۆشخانە تا چارەسەری پێویستیان بۆ بکرێت.
وتیشی، بۆ رووبەڕووبوونەوەی پەتاکە چەندین رێکاری پێویستیان گرتووەتەبەر و سەرچاوەکانی ئاو و خۆراکیش ھۆکاری بڵاوبوونەوەی پەتاکەن و پێویستیشە ھاوڵاتیان رێنماییەکانی تەندروستی جێبەجێبکەن تا بە دووربن لە نەخۆشییەکە و لەگەڵ وەزارەتی شارەوانیش ھەماھەنگیان ھەیە بۆ کۆنترۆڵکردنی سەرچاوەکانی ئاوی خواردنەوە و بە بەردەوامی پشکنینی ئاوی خواردنەوە دەکەن و ئەو سەرچاوانەی ئاو، کە شیاو نەبن بۆ خواردنەوە دادەخرێن.
راشیگەیاند، بۆ رووبەڕووبوونەوەی پەتاکە پاڵپشتی تەواوی پارێزگای سلێمانی دەکەن و بڕی دە تۆن پێداویستی پزیشکیان گەیاندووەتە سلێمانی.
ئاشکراشیکرد، بە دڵنیابوونەوە لە سەرچاوەی توشبوون بە کۆلێرا بە دڵنیاییەوە پەتاکە کۆنترۆڵ دەکەن و پێویست بە دڵەڕاوکێ ناکات، بەڵام ئەوەی زۆر گرنگە پاکوخاوێنی کەسی و ئاوی خواردنەوە و خۆراک و لەکاتی توشبوونی سکچونیش زوو گەیاندنی نەخۆشەکەیە بە نەخۆشخانە.
ناوەندی راگەیاندن و چاپەمەنی ھێزەکانی پاراستنی گەل "ھەپەگە" رایگەیاند، لە روبەڕوبونەوەکانیان لەگەڵ سوپای تورکیا لە ناوچەکانی ئاڤاشین و زاپ و مەتینا لە ماوەی ٤ رۆژی رابردوودا ٢٥ سەربازی سوپای تورکیا کوژراون، کە یەکێکیان ئەفسەری باڵایە، ئۆتۆمبێلێکی زرێپۆش و سیستمێکی کامێرای حەراریش تێکشکێنراون.
لە بەشێکی تری راگەیەندراوەکەدا ھاتووە، لەو ماوەیەدا سوپای تورکیا ٩ جار بە فڕۆکەی جەنگی و ٣٤ جار بە فڕۆکەی ھەلیکۆپتەر ناوچەکانی بۆردومان کردووە.
د.پشدەر عەبدوڵا بەڕێوەبەری نەخۆشخانەی د.جەمال ئەحمەد ڕەشیدی منداڵان لە سلێمانی لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، چەند حاڵەتێکی گیانلەدەستدانی منداڵان بەھۆی بەکارھێنانی دەرمانی گیاییەوە روویانداوە و چەند منداڵێکیش مەترسی بۆسەر ژیانیان دروستبووە، ساڵی رابردوویش لەماوەی دوو ھەفتەدا سێ منداڵ گیانیان لەدەستداوە.
وتیشی، لە ئێستادا دەرمانی گیای بووەتە بەشێک لە چارەسەر لە جیھاندا و ئەوانیش بەکاری دەھێنن کە کەمترین لێکەوتەی ھەیە بەراورد بە دەرمانەکانی تر، بەڵام ئەو دەرمانە گیاییانەی ئەوان بەکاری دەھێنن چەندین توێژینەوەی لەبارەوە کراوە و رێگەپێدراوە، لەکاتێکدا ئەو دەرمانە گیاییانەی لەناو ھاوڵاتیاندا بەکاردەھێنرێت چەندین کاریگەری خراپی ھەیە و ھەندێکجار وەکو ژەھر مامەڵە دەکات.
راشیگەیاند، داواکارن لەو کەسانەی دەرمانی گیاییان ھەیە بە دروستی مامەڵە لەگەڵ ئەم بابەتە بکەن و ھەموو دەرمانێک بەکارنەھێنن، چونکە لەوانەیە کارەساتی لێبکەوێتەوە.
د.پشدەر عەبدوڵا تەئکیدیکردەوە، ساڵانە چەندین منداڵ گیانیان لەدەستداوە و مەترسی بۆسەر ژیانیان دروست دەبێت بەھۆی ئەوەی دەرمانی گیاییان بۆ بەکاردەھێنرێت یان پزیشک ھەیە، کە پزیشکی منداڵان نییە و منداڵ دەبینێت و چارەسەری بۆ دەنووسێت، بۆیە پێویستە لێپرسینەوەیەکی جدی بکرێت و رێگە لەوکارانە بگیرێت و دووبارە نەبێتەوە.
"د.ئازاد مزوری" جێگری بەڕێوەبەری نەخشخانەی منداڵانی دھۆک لە لێدوانێکدا بۆ کوردسات نیوز رایگەیاند، ساڵانە بەھۆی گۆڕینی وەرزەکان بە تایبەتی وەرزی گەرما نەخۆشی سکچون و رشانەوە بڵاودەبێتەوە، وتیشی، لە ئێستادا رۆژانە نزیکەی ٢٥٠ کەس بەھۆی سکچونەوە سەردانی نەخۆشخانە دەکەن، سامپڵیان لێوەرگیراوە و تائێستا ھیچ حاڵەتێکی کۆلێرا تۆمارنەکراوە.
"ئەحمەد زرار" لێپرسراوی مەڵبەندی راپەرینی یەكێتی نیشتمانیی كوردستان لە لێدوانێكدا بۆ كوردسات نیوز رایگەیاند، ئاستەنگەكانی بەردەم هەڵبژاردن لە سیمینارێكدا بۆ كادێرانی یەكێتی رونكرایەوە، وتیشی، یەكێتی پرۆژەی هەیە بۆ هەڵبژاردن، داواش دەكەن تۆماری دەنگدەران پاكبكرێتەوە.
"د.سامان بەرزنجی" وەزیری تەندروستی ھەرێم لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، لەئێستادا نەخۆشییەکانی مەمک بەتایبەتیش شێرپەنجەی مەمک لە ناو ژنان بە پلەی یەکەم دێت لەسەر ئاستی جیھان، ھەموو ھەوڵێکیش بۆ رێگرتن لە زیابوونی ئەو نەخۆشییە دەدرێت، کردنەوەی سەنتەری نەخۆشییەکانی مەمک لە راپەڕینیش یەکێکە لە ھەوڵەکان بۆ زوتر دەستنیشانکردنی نەخۆشییەکە.
وتیشی، سەنتەری تیشک لە قەڵادزێ و تاقیگەی مۆلیکیولەر لە پشدەر بۆ کۆنتڕۆڵکردنی نەخۆشییە گوازراوەکان کرایەوە.
بە پێی رۆژنامەی شەرقولئەوسەت، ھەفتەی رابردوو مەزڵوم کۆبانێ فەرماندەی گشتی ھێزەکانی سوریای دیموکرات (ھەسەدە) لەگەڵ (ئەلیکسەندەر چایکو) فەرماندەی ھێزەکانی روسیا لە سوریا کوبووەتەوە و فەرماندەکەی روسیا باسی لە تێکەڵکردنی ھێزەکانی (ھەسەدە) بە سوپای سوریا کردوە لەگەڵ ناردنی ھێزێکی زیاتری سوپای سوریا بۆ سەر سنوری نێوان تورکیا و سوریا لە مەنبەج و کوبانێ و عەین عیسا و ریفی حەسەکە.
ئاماژەی بەوەشکردوە، لە بەرامبەر ئەو ھەنگاوەدا ھێزەکانی روسیا پابەند دەبن بە رێککەوتنەکانیان لەگەڵ ھەسەدە و تورکیا، بەڵام مەزڵوم کۆبانێ داوای لە روسیا کردوە تورکیا پابەند بکرێت بە ئاگربەست و ھێزەکانی لە مەنبەج و کۆبانێ و تەل رفعەت زیاتر بکات.
ئیلھام ئەحمەد سەرۆکی دەستەی بەڕێوەبەریی (مەسەدە)ش راگەیاند، حکومەتی دیمەشق ھیچ ھەڵوێستێکی نوێی نییە و داوای لە ھێزەکانی روسیا و حکومەتی سوریاش کرد سنوری نێوان تورکیا و رۆژئاڤای کوردستان بپارێزن.
ھاوکات خولی شەھید ئاشتی بۆ راھێنان و پێگەیاندنی کادرانی یەکێتی لەبواری راگەیاندن بۆ زیاتر لە ٦٠ کادری یەکێتی کرایەوە.
عەلی حەمە ساڵح ئەندامی پەرلەمانی کوردستان رایگەیاند، قوڵای بیر لە ماوەی ٢٦ ساڵدا لە ھەولێر لە ١٢٠ مەترە و بووە بە ٧٠٠ مەتر پارساڵ ٥٠٠ مەتر بوو و دوو ساڵی تر قوڵای بیر دەگاتە نزیکەی ١٠٠٠ مەتر دواتر بە یەکجاری نیوەی ھەولێر بێ ئاو دەبێت.
ئاشکراشیکرد، ھۆکاری سەرەکی لێدانی بیرێکی ئێجگار زۆر لەم ماوەدا، شوقە و پرۆژەکانی نیشتەجێبون تێکڕا پشتیان بە ئاوی ژێر زەوی بەستوو بە ویستی خۆیان قوڵیان کردووە و ژمارەیەکی زۆر باخ لە دەوروبەری ھەولێریش بەویستی خۆیان بیریان لێداوە.
لەبارەی چارەسەریشەوە وتی، پەلەبکرێت لە راکێشانی بۆری ئاو بۆ سەرجەم ئەو گەڕەک و پرۆژە نیشتەجێبونانەی پشتیان بە ئاوی ژێر زەوی بەستوە لە نێوخۆش تۆڕی ئاو دابندرێت.
رونیکردەوە، دەتوانرێت سوود لە فرۆشتنی دوو پارچە زەوی نایەب وەربگیرێت، کە یەکێکیان لە تەنیشت ھۆتێل رۆتانا ٢٠٠ دۆنمە و بەھاکەی ٧٠٠ ملیۆن دۆلارە و ئەویتریان لەنێو شاری خەونەکان بەھاکەی ٢٦٧ ملیۆن دۆلارە.
بە پێی میدیاکانی رۆژئاڤای کوردستان، لە شارۆچکەی جندێرس لە ناوچەی عەفرین کە لە ژێر دەستی گروپە چەکدارەکانی سەر بە تورکیان، پۆلیسی سەربازیی سێ ھاوڵاتی کوردی خەڵکی گوندی (نسریە)یان ڕفاندووە و تائێستاش چارەنووسیان نادیارە.
لە لایەکی ترەوە ھێزەکانی ئاسایشی کامپی ھۆل تەرمی دوو ژنیان دۆزییەوە کە یەکێکیان خەڵکی شاری رەقەیە و ناسنامەی دووەمیان نەزانراوە.
محەمەد حەسیب بەرێوەبەری نەوت و کانزاکانی سلێمانی لە بەشداریکردنی بەرنامەی تا یەکی کوردسات نیوز رایگەیاند، ماوەی دوو رۆژە دەستیانکردووە بە دابەشکردنی بەنزینی ٨٠٠ دیناری و ھەندێک کەموکوڕی ھەیە لە گەشتنی بەنزین بۆ بەنزینخانەکان و لە ئێستادا لە ھەوڵدان بۆ چارەسەرکردنی ئەو کێشەیە تا ھاوڵاتیان لە بەیانی زوەوە لە سەرەی بەنزیندا نەوەستن و ژمارەی بەنزینخانەکانیش کەمدەکەنەوە.
لەبارەی کوالیتی بەنزینەکەشەوە وتی، پێش دابەشکردنی پشکنینیان بۆ بەنزینەکە کردووە و لە پشکنینەکاندا دەرچوون و زیانی بۆ ژینگە و تەندروستی نییە و بەنزینێکی نۆرماڵی ئاساییە، نەک موحەسەن.
لەبارەی ئەو دەنگۆیانەی باس لەوە دەکرێت ئەو بەنزینەی بە ٨٠٠ دینار دابەشدەکرێت بەنزینی ٦٩٠ دینارییە بەرێوەبەری نەوت و کانزاکانی سلێمانی رونیکردەوە، ئەو قسانە ھیچی راست نییە و ئەندامانی ئەنجومەنی نوێنەران لە بەغداد دەتوانن تەئکید بکەنەوە لە وەزارەتی نەوتی عێراق بزانن بەنزینی ٦٩٠ دینارییە.
ئاشکراشیکرد، لە ئێستادا بەنزینی ٦٩٠ دیناری تەنھا لە ھەولێر و دھۆک دابەشدەکرێت و داوامانکردووە بەشی سلێمانیش بدرێت و چاوەڕێی وەڵامن، بەڵام دابەشکردنی بەنزینی ٨٠٠ دیناری بەردەوام دەبێت.
ئێوارەی ئەمڕۆ ئاگر لە نھۆمی ١٧ی پڕۆژەی نیشتەجێبوونی "ئێم ئاڕ ئێف" لە ھەولێر کەوتەوە و دوای ماوەیەک ئاگرەکە لەلایەن تیمەکانی بەرگری شارستانییەوە کۆنتڕۆڵکرا.
لەو بارەیەوە "نەبەز عەبدولحەمید" قایمقامی قەزای ناوەندی ھەولێر لە کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانیدا ڕایگەیاند، ژنێکی بە ڕەگەز سوری کە تەمەنی ٣٠ ساڵ بووە بەھۆی دوکەڵی ئاگرەکەوە تووشی تەنگەنەفەسی بووە و گیانی لە دەستداوە.
پێشەوا حەیدەر، سەرۆکی لیژنەی سوتەمەنی قائیمقامییەتی قەزای ناوەندی ھەڵەبجە بە کوردسات نیوزی ڕاگەیاند، توانیوویانە دەست بگرن بەسەر ٥٠ بوتڵی غاز کە بە شێوەی نایاسایی لە لایەن وەکیلێکی غازەوە بە مەبەستی فرۆشتنیان لە پارێزگای ھەڵەبجە دەبرایە دەرەوە و وەکیلەکەش دەستگیرکرا و رێکاری یاسایی بەرامبەر دەگیرێتەبەر.
ڕاشیگەیاند، پارێزگای ھەڵەبجە کێشەی دابینکردنی غازیان بۆ دانیشتووانی پارێزگاکە ھەیە چونکە بڕە غازی پێویست بۆ ھەڵەبجە دابین ناکرێت.
سەرۆکی لیژنەی سوتەمەنی ئاگاداری سەرجەم وەکیلەکانی فرۆشتنی غاز دەکاتەوە، ئەو وەکیلەی سەرپێچی بکات و بڕە غازی تایبەت بە پارێزگاکە بباتە دەرەوە، بە توندی سزا دەدرێت و وەکالەتەکەی لێ وەردەگیرێتەوە.