رافایێل رۆدریگێز ڤییارینۆ، سیناتۆری دیاری ئیسپانیا ئەمڕۆ لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا سەبارەت بە هێرشە درۆنییەکان کە دەکرێنەسەر هەرێمی کوردستان پەیامێکی بڵاو کردەوە و دەڵێت،  سەرکۆنەی هێرشکردنەسەر هەرێمی کوردستان دەکات.

لە پەیامەکەدا هاتووە، سیناتۆر رافایێل رۆدریگێز بە توندی ئیدانە و سەرکۆنەی ئەو دەستدرێژییە قبوڵنەکراو و ناڕەوایانە دەکات دژ بە خاک و قەوارەیەک کە سیمبولی ئاشتی و ئاسایشە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستێکی پڕ لە ئاڵۆزی.

جەختیشدەکاتەوە، ئەم راگەیاندنە ئەمڕۆ زۆر گرنگە، چونکە رۆژی یادکردنەوە کارەساتێکی ئازاربەخشە بۆ هەرێمی کوردستانی عیراق، کە ئەمڕۆ یادی 38 ساڵەی کارەساتی کیمیابارانی هەڵەبجە دەکاتەوە بە گازە ژەهراوییەکان، کە لە ئەنجامدا زیاتر لە پێنج هەزار کەس بوون بە قوربانی. کارەساتی هەڵەبجە لە لایەن سەدام حوسەینەوە فەرمان بە ئەنجامدانی کرا وەک پرۆسەیەکی تۆڵەسەندنەوە لە کوردستان کە بە (ئۆپەراسیۆنی ئەنفال) ناسراوە.

 

 ئەمەی خوارەوە دەقی بەیاننامەی ئیدانەی سیناتۆر رافایێل ڕۆدریگێز ڤییارینۆیە ....

سەرکۆنەکردنی هێرشکردنە سەر هەرێمی کوردستانی - عێراق

لە پاش گفتوگۆم لەگەڵ بەڕێز (دارەوان حامید غەفار) نوێنەری حکومەتی هەرێمی کوردستان لە ئیسپانیا دەربارەی ئەو دۆخە دژوارەی کە کوردستانی عێراق پێیدا تێپەڕدەبێت و بووەتە ئامانجی هێرشی ناڕەوا.

 بە توندی ئیدانە و سەرکۆنەی ئەو دەستدرێژییە قبوڵنەکراو و ناڕەوایانە دەکەم دژ بە خاک و قەوارەیەک کە سیمبولی ئاشتی و ئاسایشە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستێکی پڕ لە ئاڵۆزی.

ئەم ڕاگەیاندنە ئەمڕۆ زۆر گرنگە، چونکە بەرواری یادکردنەوە کارەساتێکی ئازاربەخشە بۆ هەرێمی کوردستانی عێراق، کە ئەمڕۆ یادی ٣٨ ساڵەی کارەساتی کیمیابارانی هەڵەبجە دەکاتەوە بە گازە ژەهراوییەکان، کە لە ئەنجامدا زیاتر لە ٥٠٠٠ کەس بوون بە قوربانی. کارەساتی هەڵەبجە لە لایەن سەدام حوسەینەوە فەرمان بە ئەنجامدانی کرا وەک پرۆسەیەکی تۆڵەسەندنەوە لە کوردستان کە بە (ئۆپەراسیۆنی ئەنفال) ناسراوە.

رافایێل ڕۆدریگێز ڤییارینۆ

قاسم ئەعرەجی، راوێژكاری ئاسایشی نەتەوەیی عیراق، لە ساڵیادی کیمیابارانی هەڵەبجەدا پەیامێکی ئاڕاستەی بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانی کرد و دەڵێت:  کیمیابارانی هەڵەبجە یەکێکە لە "دڕندەترین تاوانەکانی مێژوو.

لە پەیامەکەیدا، ئاماژەی بەوەکردووە کە کیمیابارانی هەڵەبجە یەکێکە لە "دڕندەترین تاوانەکانی مێژووی هاوچەرخ" و رایگەیاندووە: "ئەم مەرگەساتە برینێکی قووڵە لە یادەوەرەی عیراق و هەموو مرۆڤایەتیدا، هەروەها وەک شایەتێکی زیندوو لەسەر مەترسیی بەکارهێنانی چەکی قەدەغەکراو دژی خەڵکی سڤیل دەمێنێتەوە."

راوێژکاری ئاسایشی نەتەوەیی لە بەشێکی تری پەیامەکەیدا، وێڕای دەربڕینی هاوسۆزی بۆ خەڵکی هەرێمی کوردستان، جەختی لەسەر پابەندیی نەگۆڕ کردەوە بۆ پاراستنی کەرامەتی مرۆڤ و چەسپاندنی دادپەروەری و کاروخەباتی هاوبەش بە مەبەستی رێگریکردن لە دووبارەبوونەوەی تاوانی هاوشێوە لە داهاتوودا.

لە کۆتاییدا، قاسم ئەعرەجی دروودی بۆ گیانی پاکی شەهیدانی هەڵەبجە و سەرجەم شەهیدانی عیراق نارد و جەختی کردەوە کە یادیان هەمیشە لە ویژدانی نەتەوەدا بە زیندوویی دەمێنێتەوە.

وەزارەتی نەوتی عیراق وەڵامی راگەیەنراوەكەی وەزارەتی سامانە سروشتییەكانی هەرێم دەداتەوە و رایدەگەیەنن، راگەیەنراوی وەزارەتی سامانە سروشتییەكان هەڵوێستێكی سیاسی و حزبی بووە و هەوڵدەدەین بە زووترین کات هەناردەکردنەوەی نەوت لە رێگەی بۆری نەوتی كەركوك - جەیهان دەستپێبکەینەوە.

لە راگەیەنراوەکەدا ئاماژە بەوەکراوە، هیوادارین لە چەند رۆژی داهاتوودا كارەكان تەواوبكرێت و راستەوخۆ نەوتی كەركوك هەناردە بكرێت، داواشمانكردووە بەشێوەی كاتی بۆری بەستنەوەی وێستگەی سارلوا لە كەركوك بە وێستگەی فیشخابور بەرەو بەندەری جەیهان بەكاربهێنرێت.

وەزارەتی نەوت لە راگەیەنراوەکەدا باسی لەوەشکردووە، ئەگەر نەوتی بەرهەمهێنراو زیاد بكرێت رێژەی هەناردەكردن دەگاتە 450 هەزار بەرمیل لە ڕۆژێكدا.

 ئاماژەبەوەشکراوە بەپێی رێككەوتنی بۆری عیراق و توركیا ئەو بۆرییە دامەزراوەیەكی حكومەتی فیدراڵە و داوا لە حكومەتی هەرێم دەكەین بە هەڵوێستی خۆیدا بچێتەوە بۆ رێگریكردن لە هەناردەكردنی نەوت.

 

نوێدەکرێتەوە...

بارەگایەكی حەشدی شەعبی لە پارێزگای ئەنبار بۆردومان كراو بەهۆیەوە 15 چەكدار كوژران و برینداربوون.

سەباح نوعمان، وتەبێژی فەرماندەی گشتیی هێزە چەكدارەكانی عیراق رایگەیاند، دوانیوەڕۆی دوو شەممە هێرشی ئاسمانی كراوەتە سەر پێگەیەكی سەربازیی حەشدی شەعبی لە نزیك دەروازەی قەزای قائیم لە سنوری پارێزگای ئەنبار و بەهۆیەوە هەشت چەكدار كوژران و حەوتی تریش برینداربوون.

ئاماژەی بەوەشكرد، هێرشەكە رەتدەكەنەوە و بەتوندی ئیدانەی دەكەن، هەروەها بێدەنگ و كەمتەرخەم نابن لە ئاست ئەو تاوانەدا.

حەشدی شەعبیش دەڵێت ، هێرشەكە لەلایەن ئیسرائیلەوە ئەنجامدراوە و قوربانیەكان لەكاتی ئەركی رەسمی خۆیاندا بوون بۆ پارێزگاری لە ناوچە سنورییەكان.

بەپێی میدیا عیراقیەكان، لە ماوەی كەمتر لە سەعاتێكدا ئەو شوێنە كە پێكهاتبوو لە بارەگا و بازگەیەك، دووجار بۆردومان كراوەو بە تەواوی خاپوور كراوە.

وەزارەتی سامانە سروشتیەکان راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و تیایدا بە روونکردنەوەیەک وەڵامی وەزارەتی نەوتی عێراق دەداتەوە.

 

ئەمڕۆ یەکشەممە 13/5/2026، وەزارەتی سامانە سروشتیەکان راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە لەبارەی ئەوەی کە گوایە حکومەتی هەرێم ئامادە نییە نەوت بە رێگەی بۆڕی بۆ بەندەری جەیهانی تورکیا هەناردە بکات و چەند خاڵێکی خستەڕوو.

 

دەقی راگەیەندراوەکە: 

ڕوونکردنەوەیەک بۆ ڕای گشتی هەرێمی کوردستان و عێراق

وەزارەتی نەوتی عێراق بەیاننامەیەکیان بلاوکردووەتەوە کە گوایا هەرێمی کوردستان ئامادە نیە نەوت بە ڕێگەی بۆڕی بۆ بەندەری جەیهانی تورکیا هەناردە بکات. بۆ ڕای گشتی ئەم خالانەی خوارەوە ڕوون دەکەینەوە:

١- ئەوەی ڕاستی بێت لە بەیانەکەدا هەموو ڕەهەندەکانی کێشەکە باس نەکراون و بابەتەکەیان شێواندووە و هەوڵی تۆمەتبارکردنی هەرێمی کوردستانیان داوە بۆ چەواشەکردنی رای گشتی.

٢- حکومەتی ئیستای بەغدا لە مانگی یەکەوە ئابلوقەیەکی خنکێنەری بە بیانووی جێگیرکردنی سیستەمی ئەسیکۆدا خستووەتە سەر هەرێمی کوردستان و ڕێگە نادات دۆلار بۆ بازرگانەکانی کوردستان بەردەست بێت و لەو کاتەوە، هیچ جوڵەیەکی بازرگانی  نەماوە و ئامادە نیە کاتی پێویست بۆ هەرێم تەرخان بکات بو جێگیرکردنی سیستەمەکە، کە هەر لە سەرەتای ئەم قەیرانەوە داوامان کردووە.

٣-میلیشیاکانی لە یاسا دەرچوو، هەموو کێڵگە و پالاوگەکانی نەوت وگاز و وزەی هەرێمیان کردووەتە ئامانج و لە ئەنجامی ئەم هێرشە تیروریستیانەدا، بەرهەمهێنان وەستاوە و هیچ بەرهەمێکی نەوتی نەماوە لە کوردستان تا هەناردەی دەرەوە بکرێت.

٤- بەغدا ئامادە نیە ڕووبەڕووی ئەو هێرشە تیروریستیانە ببێتەوە کە دەکرێنە سەر هەرێمی کوردستان و رێگرییان لێ بکات. تا ئێستا هیچ رێکارێکی کاریگەر بەدی ناکرێت بۆ وەستاندنی ئەم هێرشانە.

٥- بەشێکی زوری ئەم هێرشبەرانە لە بەغدا مووچە وەردەگرن و پڕچەک کراون و پارەدار دەکرێن، لە کاتێکدا کە مووچەی خەڵکی کوردستان هەمیشە دوا دەکەوێت و کەمتر لە گوژمەی پێویست دەنێردرێت.

٦- هەرێمی کوردستان بە هەموو شێوەیەک ئامادەیی خوی دەربڕیوە کە عێراق و هەرێمی کوردستان لەم قەیرانە دەرباز بکات و ئەمە چەندین جارە داوا لە بەغدا دەکەین گفتگۆیەکی بنیادنەر بوچارەسەری کۆی ئەم کێشانە دەست پێ بکرێت، بەڵام داواکاری ئێمە پشتگوێ خراوە و هەوڵ دراوە ئەجندای نادەستوری و نایاسایی لە سەر هەرێم بسەپێندرێت.

جارێکی دیکەش دووپاتی دەکەینەوە کە ئامادەین بۆ ئەوەی هەرچی زووتر، تیمە بسپۆرەکان لە سەر ئەم خاڵانەی جێی ناکۆکین دانیشتن بکەن و بگەینە ئەنجامێکی خێرای وا کە هەموو عێراق لیێ سوودمەند بێت و کوردستانیش چیتر ستەمی لێ نەکرێت.

وەزارەتی سامانە سروشتیەکان
حکومەتی هەرێمی کوردستان
2026/3/15

تەلەفیزیۆنێكی ئیسرائیلی ئاشكرای دەكات، ئاڵوگۆڕی نامە لە نێوان ویتكۆف و عراقچی هەیە و لێپرسراوانی باڵای ئێرانیش دەڵێن مەرجیان بۆ ئاگربەست دەستپێنەكردنەوەی جەنگە.

كەناڵی 12ی ئیسرائیل لە زاری چەند سەرچاوەیەكی ئاگاداراوە بڵاویكردوەتەوە، سەرەڕای ئەو بانگەشانەی كە هیچ پەیوەندییەك لە نێوان لێپرسراوانی ئەمریكا و ئێراندا نەماوە ، عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران و ستیڤ ویتكۆڤ نوێنەری سەرۆكی ئەمریكا بۆ كاروباری رۆژهەڵاتی ناوەڕاست ئاڵوگۆڕی نامە و پەیام لە نێوانیاندا هەیە.

ئەكسیۆس ئاشکرایکرد، كەناڵی پەیوەندی راستەوخۆ لەنێوان عەباس عراقچی و ستیڤ ویتكۆڤ كارا كراوە وعەباس عراقچی دەستپێشخەری كردووە بۆ گفتوگۆ لەگەڵ لایەنی ئەمریكی.

هەواڵەكەی ئەو تەلەفیزیۆنەی لە كاتێكدایە مەسعود پزیشكیان، سەرۆك كۆماری ئێران لە گفتوگۆیەكی تەلەفۆنی لەگەڵ ئیمانۆیەل ماكرۆن، سەرۆكی فەرەنسا وتویەتی گفتوگۆكردن لەسەر كۆتایی جەنگ تا كاتێك كە دڵنیانەبین لەوەی هێرش ناكرێتەوە سەرمان بێ مانایە.

محەمەدباقر قاڵیباف، سەرۆكی پەرلەمانی ئێران لە نوێترین پەیامیدا وتویەتی تا دوژمن پەشیمان نەكەنەوە ئاگربەست قبوڵ ناكەن و تا دڵنیاش نەبن لە هەڵگیرسانەوەی جەنگ، ئاگربەست قبوڵ ناكەن.

عەباس عراقچی لە لێدوانێكی رۆژنامەوانیدا وتویەتی،  واشنتۆن لە ئێستادا هەوڵدەدات لە رێگەی وڵاتانی ترەوەە فشار بخاتە سەر تاران بەمەبەستی كردنەوەی گەرووی هورمز بەڵام تا كۆتایی جەنگ ئەو هەنگاوانە سەر ناگرێت.

لە چوارچێوەی ئاڵۆزییەکانی ناوچەکەدا، تاران جەخت لە بەردەوامی روبەڕوبوونەوەی ئەو فشار و هەوڵانە دەکاتەوە کە ئامانجیان تێکدانی سەقامگیری و دابەشکردنی خاکی وڵاتەکەیە.

عەلی لاریجانی سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نیشتمانی ئێران رایگەیاند، وڵاتەکەی بە تەنها رووبەڕووی دەستدرێژییەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بووەتەوە و تا ئێستا هیچ وڵاتێکی ئیسلامی هاوکاری ئێرانی نەکردووە بۆ تێپەڕاندنی ئەو رەوشە سەختەی تێیکەوتووە.

لاریجانی ئاماژەی بەوەکرد، واشنتۆن هیچ وەفایەکی بۆ وڵاتانی ئیسلامی نییە و تەنها ئامانجیەتی بەسەریاندا زاڵ بێت، هەروەها جەختی کردەوە کە تاران لە روبەڕوبوونەوەی پیلانەکان بۆ پارچەکردنی وڵاتەکەی بەردەوام دەبێت و رێگە بە هیچ فشارێکی تر نادات.

ئەم لێدوانانەی لاریجانی لە کاتێکدایە کە تاران هەوڵ دەدات پێگەی خۆی لە ناوچەکەدا بەهێزتر بکات و رێگری لە هەر دەستوەردانێکی دەرەکی بکات.

مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران، لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا لەگەڵ ئیمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەرەنسا، دوایین پەرەسەندنە سەربازییەکان و هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیلی بۆ سەر وڵاتەکەی تاوتوێ کرد.

پزیشکیان ئاماژەی بە هێرشەکانی ئەم دواییەی سەر هەردوو دوورگەی "خارک" و "ئەبومووسا" کرد و رایگەیاند، ئەم هێرشانە بە بەکارهێنانی خاکی هەندێک لە وڵاتانی کەنداو ئەنجامدراون، ئەمەش بە پێشێلکردنی یاسا نێودەوڵەتییەکان و بنەمای دراوسێیەتی باش دەزانێت.

سەرۆک کۆماری ئێران جەختی کردەوە، وڵاتەکەی بەدوای شەڕدا ناگەڕێت، بەڵام "هیچ گومانێکمان نییە لە بەرگرییەکی توند و رەوا لەسەر خاک و ئاسایشی نیشتمانیی خۆمان."

پزیشکیان رەخنەی لە هەڵوێستی هەندێک وڵاتی ئەورووپی گرت لە پاڵپشتیکردنی ئیسرائیل و ئەمریکا و داوای لێکردن پابەندی یاسا نێودەوڵەتییەکان بن.