قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکوەزیرانی هەرێمی کوردستان، لە پەیامێکدا بەبۆنەی یادی 35 ساڵەی راپەڕینەوە پیرۆزبایی لە خەڵکی کوردستان دەکات و هۆشداری دەدات لەو دۆخە سەختەی بەهۆی جەنگەکانی ناوچەکەوە رووبەڕووی هەرێم بووەتەوە.

دەقی پەیامەکە:

بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، لە پەیامێکدا بەبۆنەی 35 ساڵەی راپەڕینەوە، پەیامێکی یەکڕیزی بڵاودەکاتەوە و جەخت لە دوورخستنەوەی ململانێکان لە هەرێمی کوردستان دەکات.

دەقی پەیامەکە:

لە یادی 35 ساڵەی راپەڕینە مەزنەکەی گەلەکەمان، پیرۆزبایی گەرم لە یەک بە یەکی خەڵکە خۆشەویستەکەمان دەکەم. بە وەفادارییەوە لەبەردەم کێلی تێکۆشەرەکانمان سەری رێز دادەنەوێنم و بەڵێن دەدەم هەمیشە لەسەر رێبازەکەیان بەردەوامبم بۆ خزمەتکردن و پاراستنی خەڵک و خاکەکەمان.

راپەڕین کە لە رانیەی خۆشەویستەوە بڵێسەیدا، سەرەتای وەرچەرخان و سەردەمێکی نوێ بوو بۆ گەلەکەمان کە یەکێتی شانازی خاوەندارێتی ئەم دەستکەوتە مێژووییەی پێبڕاوە.

ئێمە لە یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان کە ئەندازیاری راپەڕینین، بە شانازییەوە یادی هەموو ئەو قارەمانانەمان دەکەینەوە کە شۆڕشی نوێیان هەڵگیرساند و بۆ ساتێکیش شۆڕشیان جێنەهێشت.

لەم رۆژەدا بەرپرسیارێتی هەموومانە بە پێکەوەیی و رۆحیەتی نیشتمانیی دوور لە دروشم هەنگاو بنێین بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانمان و یەک دەنگی و یەک گوتاری گەلەکەمان بنیادبنێینەوە و حکومەتێک دروستبکەین کە خزمەتی خەڵک بکات و لە ئاست داخوازیی و پێویستییەکاندا بێت کە دڵنیام ئەمە باشترین وەفایە بۆ خەڵکەکەمان و ئەو قارەمانانەی راپەڕینیان کرد.

لەم دۆخە هەستیار و ناسەقامگیرەی ناوچەکەمانی پێداتێپەڕدەبێت هەموو هەوڵمان بۆ پاراستنی سەقامگیریی وڵات و دوورخستنەوەی ململانێکانە لە خاکەکەمان.

سڵاو لە گیانی پاکی شەهیدانی راپەڕین و سەرجەم شەهیدانی سەربەرزی کوردستانەکەمان، سەربەرزی بۆ کەسوکارە تێکۆشەرەکانیان.

بافڵ جەلال تاڵەبانی 
سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان

ئەلێکساندەر دوگین، بیرمەندی ناسراو و دامەزرێنەری قوتابخانەی جیۆپۆلەتیکی رووسی، لە پلاتفۆرمی ئێکس ستایشی هەڵوێستێکی قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستان دەکات سەبارەت بە بێلایەنیی هەرێم لەم جەنگەدا.

دوگین، کە هەڵگری بڕوانامەی دکتۆرایە لە کۆمەڵناسی، زانستە سیاسییەکان و فەلسەفە و وەک دامەزرێنەری بزووتنەوەی ئۆراسیا و یەکێک لە ستراتیژیستە نزیکەکان لە پوتین دەناسرێت، لێدوانە نوێیەکەی قوباد تاڵەبانیی، لە هەژماری تایبەتی خۆی بڵاوکردووەتەوە، وەک دەربڕینی پشتگیری و سەرسامییەک بۆ بڕیارەکەی جێگری سەرۆک وەزیران، دوگین لەسەری نووسیوە: "زۆر دووربینانەیە".

لەو لێدوانەی کە دوگین ئاماژەی پێداوە، قوباد تاڵەبانی بە راشکاوی رایدەگەیەنێت کە هەرێمی کوردستان نابێتە بەشێک لەو ململانێ و جەنگە بەردەوامەی کە ئێستا لە نێوان ئێران و ئەمریکا و ئیسرائیلدا بەڕێوەدەچێت. جێگری سەرۆک وەزیران جەخت لەوەش دەکاتەوە کە هەرێمی کوردستان "بە تەواوی بێلایەنیی خۆی دەپارێزێت".

ئەم کاردانەوەیەی بیرمەندێکی وەک دوگین نیشانەی ئەوەیە کە بڕیارەکەی سەرکردایەتیی هەرێم بۆ تێوەنەگلان لەم شەڕەدا، لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی و لای زلهێزەکانی وەک روسیاش بە هەنگاوێکی زۆر ژیرانە و ستراتیژی سەیر دەکرێت.

محەمەد شیاع سوودانی، فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکانی عیراق، بڕیاریدا بە لەکارلادانی سەرجەم بەرپرسانی دەزگا هەواڵگرییەکان لە کەرتی ئۆپەراسیۆنەکانی دەشتی نەینەوا.

بەپێی راگەیەندراوێکی نووسینگەی راگەیاندنی سەرۆکوەزیرانی عیراق کە ئەمڕۆ چوارشەممە (4ی ئازاری 2026) بڵاوکراوەتەوە، محەمەد شیاع سوودانی وەک فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکان، فەرمانی داوە بە بەخشین و دوورخستنەوەی گشت بەرپرسانی سەر بە دەزگا هەواڵگرییەکان لە سنووری کەرتی ئۆپەراسیۆنەکانی دەشتی نەینەوا.

کەناڵی حەدەس رایگەیاندووە؛ هۆکارەکەی بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە ئەو هێزانە هێرشیانکردووەتە سەر هەرێمی کوردستان.

وەزارەتی دارایی عیراق سەرجەم ئەو دەنگۆیانە رەتدەکاتەوە کە باس لە دواخستنی موچەی چاودێریی کۆمەڵایەتیی مانگی ئازار دەکەن بەهۆی کێشەی نەبوونی نەختینەوە.

لە راگەیەندراوێکی رەسمیدا، وەزارەتی دارایی عیراق ئاماژەی بەوە کردووە کە ئەو دەنگۆیانەی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان بڵاوکراونەتەوە سەبارەت بە دواخستنی موچەی چاودێریی کۆمەڵایەتی بۆ مانگی ئازار بەهۆی نەبوونی نەختینەوە (سیولە)، بە تەواوی دوورن لە راستییەوە و هیچ بنەمایەکی فرەسمیان نییە.

وەزارەتەکە جەختی لەوە کردووەتەوە کە فەرمانگەی ژمێریاری بە کرداری دەستی بە تەمویلکردنی موچە و دەرماڵەکان کردووە بە هەماهەنگی لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکان، بۆ ئەوەی لە کاتی دیاریکراوی خۆیدا بگاتە دەست سوودمەندان.

لە بەشێکی تری راگەیەندراوەکەدا روونکراوەتەوە کە دۆخی دارایی دەوڵەت جێگیرە و تەرخانکراوەکانی چاودێریی کۆمەڵایەتی بە تەواوی لە ناو بودجەی فیدراڵیدا دەستەبەر کراون.

هەروەها دووپاتیکردووەتەوە کە پرۆسەی خەرجکردنەکە بەبێ هیچ قەیران و کێشەیەکی دارایی بەڕێوەدەچێت. لە کۆتاییدا، وەزارەتەکە داوا لە هاووڵاتییان دەکات کە بەدوای پڕوپاگەندەکان نەکەون کە ئامانجیان شێواندنی رای گشتییە، و زانیارییەکان تەنیا لە سەرچاوە فەرمییەکانەوە وەربگرن.

وەزارەتی بازرگانی عیراق رایگەیاند، تەواوی بەشەخۆراکی هاووڵاتییان دابین کراوە و کرێی وەرگرتنی بەشەخۆراکی مانگانە بۆ هەر تاکێک تەنها هەزار دینارە و رێگە بە هیچ زیادکردنێک نادرێت.

ئەمڕۆ چوارشەممە،  وەزارەتی بازرگانی عیراق  راگەیەندراوێکی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتوە؛ کە تەواوی بەشەخۆراکی هاووڵاتییان دابین کراوە و پرۆسەی دابەشکردن بەپێی خشتە دیاریکراوەکان بەردەوامە بۆ ئەوەی بەبێ کەموکورتی بگاتە دەستی هاووڵاتییان.

ئاماژەی بەوەشکردوە، تیمەکانی چاودێری بازرگانی بە هەماهەنگی لەگەڵ هێزە ئەمنییەکان، بەردەوامن لە چاودێریکردنی کارەکانی بریکارەکان و بازاڕەکان بۆ رێگریکردن لە هەر سەرپێچییەک و کۆنترۆڵکردنی نرخەکان.

جەختیشیکردوەتەوە، کە کرێی وەرگرتنی بەشەخۆراکی مانگانە بۆ هەر تاکێک تەنها هەزار دینارە و رێگە بە هیچ زیادکردنێک نادرێت.

مەسعود پزیشکیان لە پەیامێکدا بۆ سەرکردەی وڵاتانی دراوسێ رایدەگەیەنێت کە تاران هەوڵی دیپلۆماسیی داوە بۆ رێگریکردن لە جەنگ، بەڵام هێرشەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل ناچاریان دەکات بەرگری لە خۆیان بکەن.

لە بڵاوکراوەیەکدا لە پلاتفۆرمی ئێکس، مەسعود پزیشکیان، پەیامێکی ئاراستەی پاشا و سەرۆکی وڵاتانی دۆست و دراوسێی ئێران کردووە و رایگەیاندووە کە پێشتر لەگەڵ ئەواندا و لەرێگەی دیپلۆماسییەوە هەوڵی تەواویان داوە بۆ ئەوەی جەنگ هەڵنەگیرسێت. هەروەها ئاماژەی بەوە کردووە کە دەستدرێژییە سەربازییەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل هیچ بژاردەیەکی دیکەی لەبەردەم وڵاتەکەیدا نەهێشتووەتەوە جگە لە بەرگریکردن لە خۆیان.

لە کۆتایی پەیامەکەیدا، سەرۆک کۆماری ئێران دڵنیایی دەداتە وڵاتانی ناوچەکە کە رێز لە سەروەرییان دەگرن، و جەختیش دەکاتەوە کە ئاسایش و سەقامگیریی ناوچەکە دەبێت بە هەوڵی هاوبەشی هەموو وڵاتەکان پێکەوە بەدی بێت. ئەم لێدوانە نەرمەی پزیشکیان وەک هەوڵێک دەبینرێت بۆ هێورکردنەوەی وڵاتانی کەنداو و ناوچەکە، تاوەکو دڵنیایان بکاتەوە کە ئێران نیازی هێرشکردنە سەریانی نییە و دەیەوێت بە هاوبەشی ئاسایشی ناوچەکە بپارێزن.

وتەبێژی هێزە چەکدارەکانی ئێران هۆشداری دەدات کە ئەگەر ئیسرائیل هێرش بکاتە سەر باڵیۆزخانەکەیان لە لوبنان، ئەوا تەواوی باڵیۆزخانەکانی ئیسرائیل لە سەرتاسەری جیهاندا دەکەنە ئامانج و لەناویانی دەبەن.

بەپێی هەواڵێکی ئاژانسی تەسنیم، سەردار ئەبولفەزل شکارچی، وتەبێژی باڵای هێزە چەکدارەکانی ئێران، ئاماژەی بە هەڕەشەکانی ئەم دواییەی ئیسرائیل کردووە بۆ سەر باڵیۆزخانەی ئێران لە وڵاتی لوبنان و رایگەیاندووە کە ئیسرائیل دەریخستووە هیچ سنوورێک بۆ کارەکانی ناناسێت، بەڵام تاران تا ئێستا بەهۆی رەچاوکردنی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکانەوە دانیبەخۆیدا گرتووە. ناوبراو ئاماژەی بەوەش کردووە کە کۆماری ئیسلامیی ئێران جگە لە ئەمریکا و ئیسرائیل، هیچ کێشە و دوژمنایەتییەکی لەگەڵ وڵاتانی دیکەی جیهاندا نییە و پەیوەندییەکانی لەسەر بنەمای لێکتێگەیشتن بەڕێوەدەبات.

لە بەشێکی تری قسەکانیدا، شکارچی جەختی لەوە کردووەتەوە کە ئەگەر ئیسرائیل دەست بۆ تاوانێکی لەو شێوەیە ببات و باڵیۆزخانەکەیان لە لوبنان بکاتە ئامانج، ئەوا ئێرانیش ناچار دەبێت سەرجەم باڵیۆزخانەکانی ئیسرائیل لە سەرتاسەری جیهاندا وەک ئامانجی رەوا سەیر بکات و بە دڵنیاییەوە کاری هاوشێوە دەکەن.

لە کۆتاییشدا وتەبێژەکەی هێزە چەکدارەکانی ئێران دووپاتیکردووەتەوە کە وڵاتەکەی سوورە لەسەر ئەوەی ئیسرائیل و ئەمریکای پاڵپشتیکاری بە چۆکدا بهێنێت و لەم رێگەیەشدا بە هیچ شێوەیەک پاشەکشێ ناکەن.

ئەمریکا رایدەگەیەنێت کە ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی دژی ئێران بە خێرایی بەردەوامن و لە چەند رۆژی داهاتوودا هێرشەکانی ناوخۆی ئەو وڵاتە فراوانتر دەکات، لە بەرامبەریشدا تاران جەخت دەکاتەوە کە تەنیا ئامانجە سەربازییەکانی ئەمریکا لە ناوچەکەدا دەپێکێت.

پیت هێگسێس، وەزیری جەنگی ئەمریکا ئاشکرای کرد کە وڵاتەکەی پێشکەوتنی گەورەی لە جەنگی دژی ئێراندا بەدەستهێناوە و ئەنجامی رۆژەکانی سەرەتا سەرسوڕهێنەر بوون. هێگسێس ئاماژەی بەوە کرد کە سەرەڕای ئەوەی جەنگەکە لە قۆناغەکانی سەرەتایدایە، بەڵام پێدەچێت ئەمریکا و ئیسرائیل لە ماوەی یەک هەفتەدا کۆنترۆڵی ئاسمانی ئێران بەتەواوی بگرنە دەست، کە تێیدا فڕۆکە ستراتیژییەکانی وەک (B-2) و (B-52) رۆڵی سەرەکی دەگێڕن.

 هەروەها جەختی کردەوە کە ئەم ئۆپەراسیۆنە دوو هێندەی پرۆسەی ئازادیی عێراق بەهێزترە، و هێزەکانیان بۆمبی زیرەکی لێزەریی کێش 500 و 1000پاوەندی بۆ پێکانی ئامانجەکان بە وردی بەکاردەهێنن.

وەزیری بەرگریی ئەمریکا روونیکردەوە کە ئەم هێرشانە وەڵامێکن بۆ کوژرانی شەش سەربازی ئەمریکی و واشنتۆن تۆڵەیان دەکاتەوە. لەبارەی زیانەکانی ئێرانیشەوە، ئاشکرای کرد کە هێزی دەریایی ئێران زیانی گەورەی بەرکەوتووە و چەندین کەشتییان لە بنی کەنداودا نوقم بوون، هاوکات هێزەکانی ئەمریکا هەزاران فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی ئێرانییان تێکشکاندووە کە ئەمەش گیانی هەزاران کەسی لە ریزی هاوپەیمانان پاراستووە.

لە لایەکی دیکەوە، جەنەڕاڵ دان کین، سەرۆکی دەستەی ئەرکانی هاوبەشی ئەمریکا رایگەیاند کە هێزەکانیان تەرکیز دەخەنە سەر لەناوبردنی توانای موشەکە بالیستیکییەکانی ئێران و پەکخستنی توانای تاران بۆ دووبارە بونیادنانەوەی هێزە سەربازییەکەی. بە وتەی ناوبراو، ئەمریکا تا ئێستا نزیکەی  2000 ئامانجی ناوخۆی ئێرانی پێکاوە و 20 کەشتیی سەربازیی ئەو وڵاتەشی نوقم کردووە، لە کاتێکدا ئێران نزیکەی500 موشەک و2000 درۆنی ئاراستە کردووە. کین ئاماژەی بەوەش کرد کە لە 247 بۆ48 کاتژمێری داهاتوودا هێرشەکان فراوانتر دەکرێن، و وڵاتانی ناوچەکەش لەوانە وڵاتانی کەنداو و ئوردن بە سیستەمی بەرگریی خۆیان بەرگری لە خاکەکەیان دەکەن.