سوپای سوریا كۆنترۆڵكردنەوەی چەند ناوچەیەكی پارێزگای حەمای راگەیاند، دەیان كەسیش لە بۆردومانە ئاسمانیەكان لە حەلەب و ئیدلیب كوژران، گروپی چەكداریی تەحریر شامیش داوا لە هەسەدە دەكات بەبێ شەڕ حەلەب چۆڵ بكەن.

سوپای سوریا لە بەیاننامەیەكدا رایگەیاند، توانیویانە چەند گوندێكی سنوری پارێزگای حەما كۆنتڕۆڵ بكەنەوە، لە ئێستاشدا سوپای سوریا هێزێكی زۆری كۆكردوەتەوە و بەنیازە هێرشی پێچەوانە بكات.

هاوكات گروپی چەكداریی تەحریر شام لە راگەیەنراوێكدا داوای لە هەسەدە كرد، بەبێ شەڕ حەلەب چۆڵ بكەن، بەو پێیەی دوو گەڕەكی كوردنشینی حەلەب كە پێكهاتوون لە ئەشرەفییە و شێخ مەقسود هێشتا لەژێر دەستی هەسەدەدان.

بەپێی روانگەی سوری، لە بۆردومانە ئاسمانیەكانی ئەمڕۆی سوریا و روسیا لە شاری حەلەب، ٣٥ كەس كوژراون كە زۆربەیان مەدەنی بوون، جگە لە برینداربوونی ٢٣ كەس.

بۆردومانەكان گەڕەكەكانی شاری حەلەب و دەروازەی چوونە ژوورەوەی نەخۆشخانەی زانكۆیان كردووەتە ئامانج لە سەنتەری شارەكە كە لەلایەن تەحریر شامەوە كۆنترۆڵكرابوون.

روانگەی سوری باسی لەوەش كردووە، تا ئێستا ٢٣ هێرشی ئاسمانی لەسنوری گەڕەكەكانی حەلەب ئەنجامدراوە.

ئاماژەی بەوەشكردووە، هەر لە ئەنجامی هێرشە ئاسمانییەكانی ڕوسیا بۆسەر ناوەندی ئیدلب نۆ كەس كوژراون و ٦٢ كەسیش برینداربوون.

بەشار ئەسەد دەڵێت، تیرۆریستان تەنها لە زمانی هێز تێدەگەن، پزیشكانیش داوای راگرتنی دەستێوەردانەكانی ئەمریكا و ئیسرائیل لە گرژییەكانی ناوخۆی سوریا دەكات.

بەشار ئەسەد، سەرۆكی سوریا لە پەیوەندییەكی تەلەفۆنیدا لەگەڵ هاوتا ئەبخازییەكەی بە وەكالەت رایگەیاند، تیرۆریستان تەنها لە زمانی هێز تێدەگەن و ئەوانیش بەو زمانە تیرۆریستان لەناودەبەن، بەبێ گوێدانە ئەوانەی پشتیوانییان دەكەن.

جەختیلەوەشكردەوە، تیرۆریستان نوێنەرایەتی گەل و دامەزراوەكان ناكەن و تەنها نوێنەرایەتی ئەوانە دەكەن كە پشتیوانیان دەكەن.

هاوكات، مەسعود پزیشكیان سەرۆك كۆماری ئێران لە وتارێكیدا لە پەرلەمانی وڵاتەكەی رایگەیاند، پێویستە وڵاتانی ئیسلامی دەستێوەردانەكانی ئەمریكا و ئیسرائیل لە گرژییەكانی ناوخۆی سوریا رابگرن و كاربكەن بۆ كۆتاییهێنان بە قەیرانەكانی سوریا.
 

هەسەدە هۆشداریی لەبارەی هێرشێكی بەرفراوان لەم هەفتەیەدا دەدات بۆسەر ناوچەكانی ئیدارەی خۆبەڕێوەبەر و دەڵێت گۆڕانكاریی بنەڕەتی روودەدات و شەڕڤانان بەهەر باجێك بێت روبەڕووی هێرشەكە دەبنەوە.

فەرماندەیی گشتی هێزەكانی سوریای دیموكرات هەسەدە لە راگەیەنراوێكدا سەبارەت بە هێرشەكانی سەر سوریا ئاماژەی بۆ ئەوەكردووە، لەم هەفتەیەدا هێرشێكی زۆر بەرفراوان روودەدات و گۆڕانكاری بنەڕەتی ڕوودەدەن، ئەو هێرشەش راستەوخۆ لەلایەن توركیاوە بەڕێوەدەبرێت و ئامانجیشی داگیركردنی تەواوی خاكی سوریایە، لە هێرشەكانیشدا هەرێمەكانی ئیدارەی خۆبەڕێوەبەری كردووەتە ئامانج، نایانەوێت گەلی هەرێمەكە بە كورد و عەرەب و تەواوی پێكهاتەكانەوە بە ئاشتی بژین، لەبەرئەوە هێرشێكی بەرفراوان بۆ سەر هەرێمەكانی ئیدارەی خۆبەڕێوەبەری هەیە.

لە بەشێكی تری راگەیەنراوەكەدا هاتووە، ئەو رەوشە بۆ هەموو گەلی سوریا و بەتایبەتی بۆ هەرێمەكانی ئیدارەی خۆبەڕێوەبەریی، ساتێكی مێژووییە، ئامانج لە هێرشەكانیش تەنیا هەرێمەكانی ژێر دەسەڵاتی هەسەدە نییە، بەڵكو داگیركردنی سەرتاسەری خاكی سوریایە و دەیانەوێت تۆڵە لە هەموو گەلانی هەرێمەكە بكەنەوە.

جەختی لەوەشكردوەتەوە، هێزەكانی هەسەدە بە هەموو پێكهاتەكانییەوە، چۆن لە رزگاركردن و پاراستنی هەرێمەكەدا تا ئێستا بە ئەركی خۆی هەستاوە، لەمەودواش بەرپرسیارێتی مێژوویی خۆی جێبەجێ دەكات، باجەكەی هەرچییەك بێت، بەرامبەر ئەو هێرشانە دەوەستێتەوە و هەڵدەستێت بە ئەركە مێژوویی بۆ پاراستنی هەرێمەكە و گەلی سوریا.

 

كۆمكاری عەرەبی نیگەرانی سەبارەت بە دوایین پێشهاتەكانی سوریا دەردەبڕێت و داوا دەكات رێز لە سەروەری و یەكریزی خاكی ئەو وڵاتە بگیرێت . 

كۆمكاری عەرەبی راگەیەندراوێكی سەبارەت بە دوایین پێشهاتەكانی سوریا بڵاوكردەوە و تێیدا هاتووە، بە نیگەرانییەوە چاودێری پێشهاتەكان دەكەن و جەخت لە گرنگی پاراستنی سەروەری و یەكریزی خاكی سوریا دەكەنەوە، ئاماژە بەوەشدراوە، ئەحمەد ئەبو غێت ئەمینداری گشتی كۆمكاری عەرەبی نیگەرانە لە كاریگەریی پێشهاتەكان لەسەر مەدەنیەكان بەتایبەت ئەو رەوشە كە مەترسی دروستكردنی ئاژاوە و شڵەژانی زیاتر دروست دەكات و دواتریش لەلایەن گروپە تیرۆریستەكانەوە ئەو دەرفەتە دەقۆزرێتەوە بۆ دەستپێكردنەوەی چالاكیەكانیان . 

چەكدارانی تەحریر شام چەند ناوچەیەكی پارێزگای حەمایان كۆنتڕۆڵ كرد، سوپای سوریاش دەڵێت، "خۆمان ئامادە دەکەین بۆ هێرشی پێچەوانە".

روانگەی سوری بۆ مافەكانی مرۆڤ رایگەیاند، چەكدارانی گروپی تەحریر شام كۆنتڕۆڵی چەند ناوچەیەكی پارێزگای حەما و ئیدلیبیان یان كرد و پێشڕەویەكانیشیان بەردەوامە.

شۆن ساڤیت وتەبێژی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوەیی كۆشكی سپی رایگەیاند، لەسەر هێڵێن لەگەڵ وڵاتانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ناوچەكە و بەوردی چاودێری دۆخی سوریا دەكەن. 

سوپای سوریاش لە راگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، پێویستە پڕوپاگەندە بڵاونەكرێتەوە و ورەی گەل دانەبەزێت و لە ئێستادا خۆیان ئامادە دەكەن بۆ هێرشی پێچەوانە. 

ماوەی پێنج رۆژە حەلەب و حەما و چەند ناوچەیەكی سوریا چەندین گرژی و ئاڵۆزییان بەخۆیانەوە دیووە و بەهۆیەوە 327 كەس لە گروپە چەكدارەكان و سوپای سوریا و هاوڵاتی مەدەنی كوژراون.

وەزیری دەرەوەی ئێران، سەردانی سوریا و توركیا دەكات و دەڵێت، ئەمریكا و ئیسرائیل لە پشت هێرشی گروپە چەكدارەكانن لە حەلەب. 

بەپێی ئاژانسی هەواڵی ئێرنا، لە پەیوەندییەكی تەلەفۆنیدا عراقچی و سێرگی لاڤرۆڤ وەزیری دەرەوەی روسیا دوایین پێشهاتەكانی سوریایان تاوتوێكردوە و هەردوولا دوپاتیان كردۆتەوە كە روسیا و ئێران پابەندن بە پشتگیكردنی سەروەری نیشتمانی و یەكریزی خاكی سوریا، وەزیری دەرەوەی ئێران وتویەتی، جوڵەی گروپە چەكدارەكان لە سوریا، بەشێكە لە پیلانگێری ئەمریكا و ئیسرائیل بۆ تێكدانی سەقامگیری و ئاسایشی ناوچەكە . 

هاوكات هەردوو وەزیرەكە جەختیان كردوەتەوە لەوەی پێویستە چاودێری رەوشەكە بكەن.

ئەوە لە كاتێكدایە، بەپێی راگەیەندراوێكی وەزارەتی دەرەوەی ئێران، ئەمرۆ عراقچی سەردانی دیمەشق دەكات و لەگەڵ دەسەڵاتدارانی ئەو وڵاتە كۆدەبێتەوە، دواتریش سەردانی ئەنقەرە دەكات.
 

روسیا بۆردوومانی بنكەیەكی هێزەچەكدارەكانی سوریا دەكات و ئاژانسێكی هەواڵی ئەو وڵاتەش دەڵێت، گومان دەكرێت لە بۆردومانەكەدا سەرۆكی تەحریرشام كوژرابێت.

ئاژانسی هەواڵی سپوتنیكی روسیا بڵاویكردەوە بەرەبەیانی ئەمڕۆ فڕۆكە جەنگییەكانی روسیا بارەگای سەرەكی چەكدارانی تەحریر شامیان لە ئیدلیب بۆردوومان كردووە.

ئاماژە بەوەشكراوە، ئەو بارەگایەی بۆردوومانكراوە وەك ناوەندی فەرماندەیی هێزە چەكدارەكان بەكارهێنراوە و ئەبو محەمەد جۆلانی سەركردەی تەحریر شام لەو بارەگایەدا بوەو گومان دەكرێت كوژرابێت.

سپوتنیك باس لەوەدەكات، دوای وێرانبوونی بارەگا چەكدارییەكەی تەحریرشام لە لایەن ئەو هێزەوە پشتێنێكی ئەمنی بە چوار دەوری بارەگاكەدا دروستكراوە و ئەوەش گومانەكانی بۆ كوژرانی جۆلانی زیاتر كردووە.

هەسەدە فڕۆكەخانەی حەلەبی چۆڵكرد و رەتیشیدەكاتەوە، بەشێك بێت لە گرژی و ئاڵۆزییەكانی باكووری رۆژئاوای سوریا، دەشڵێت، پێشڕەوی خێرای گروپە چەكدارەكان لە ناوچەی شەڕ و پێكدادانەكان نالۆژیكییە.

هێزەكانی سوریای دیموكرات فڕۆكەخانەی حەلەبیان بۆ گروپە چەكدارەكان چۆڵكرد، دوای ئەوەش لە راگەیەنداوێكدا بڵاویكردەوە، رێككەوتنێكی سیاسی فرەلایەنە هەیە لەسەر هێرشی گروپە چەكدارەكان لە حەلەب و چەند ناوچەیەكی دیكەی سوریا.

ئاماژەی بەوەشكردوە، بەشێك نین لەو شەڕ و پێكدادانەی لە باكوری رۆژئاوای سوریا روودەدەن، بەڵام رووبەڕووی هەر هێرشێكی گروپە چەكدارەكان دەبنەوە بۆ سەر ناوچەكانی ژێر كۆنترۆڵی هەسەدە.

هەسەدە راشیگەیاندووە، پێشڕەوی خێرای گروپە چەكدارە توندڕەوەكان لە سوریا نالۆژیكییە و داوا لە روسیاش دەكات سنورێك بۆ پێشڕەوی گروپە چەكدارەكان دابنێت.

دوابەدوای كۆنترۆڵكردنی حەلەب، چەكدارانی تەحریر شام پێشڕەوییەكانیان بەردەوامەو چونەتە شاری حەما.

روانگەی سوری بۆ مافی مرۆڤ بڵاویكردەوە، پێشڕەوییەكانی چەكدارانی تەحریر شام لەدوای كۆنترۆڵكردنی حەلەب بە ئاڕاستەی سەنتەری شاری حەما بەردەوامە و چوونەتە ناو گەڕەكەكانی شارەكەوە، هاوكات زیاتر لە ١٦ گوند و شارۆچكەی دەوروبەری حەمایان كۆنترۆڵكردوە.

ئەوەشی خستەڕوو، هێزەكانی سوپای سوریا لە حەما كشاونەتەوە بۆ حومس، بەشێك لە سەربازانی سوپاكەش لە نزیك تلبیسیە هەڵهاتوون و سوپایان جێهێشتووە.

راشیگەیاند، شەڕ و پێكدادانەكان بۆ ناو گەڕەكەكانی دەرعاش پەرەی سەندووە، فەرمانیش بە سوپای سوریا كراوە بەر لە فراوانبوونی گرژییەكان لە دەرعا بكشێنەوە.

ئەوەش لەكاتێكدایە، بەهۆی فراوانبوونی شەڕ و پێكدادانەكانی باكووری رۆژئاوای سوریاوە، كە تێیدا چەكدارانی تەحریر شام حەلەب و ئیدلبیان كۆنترۆڵكرد، بەشار ئەسەد سەرۆكی سوریا لە مۆسكۆوە گەڕایەوە دیمەشق و بڕیارە سبەینێش، عەباس عیراقچی وەزیری دەرەوەی ئێران سەردانی دیمەشق بكات.

سیناتۆرێكی كۆمارییەكان رایدەگەیەنێت، ترەمپ دەیەوێت پێش دەستبەكاربوونی ئاگربەستی جەنگی غەززە رابگەیەنرێت.

لیندسی گراهام، سیناتۆری كۆماریخوازەكانی ئەمریكا رایگەیاند، دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی هەڵبژێردراوی ئەمریكا پێداگریی لەوەكردووە کە دەبێت پێش رێوڕەسمی دەستبەكاربوونی وەك سەرۆكی ویلایەتە یەكگرتووەكان ئاگربەست لە غەززە رابگەیەنرێت.

دەشڵێت، ترەمپ دەیەوێت كۆتایی بە جەنگ لە غەززە بهێنێت، هاوكات چارەنووسی بارمتە ئیسرائیلییەكانی لای حەماسیش یەكلایی بكاتەوە.

لەلایەكی دیكەوە پێگەی ئەكسیۆس بڵاویكردووەتەوە، وەفدێكی حەماس بە ئامانجی وەرگرتنی پێشنیازەكانی میسر بۆ ئاگربەست و ئاڵوگۆڕی بارمتەكان سەردانی قاهیرەی پایتەختی ئەو وڵاتەی كردووە.

تا ئێستا چەندجارێك هەر یەكە لە وڵاتانی میسر، ئیمارات و ئەمریكا هەوڵی ئاگربەستیان بۆ جەنگی غەززە داوە، بەڵام زۆربەی هەوڵەكانیان شكستیان هێناوە.

ئاژانسی رۆیتەرز ئاشكرایدەكات، بۆ هێرشكردنە سەر حەلەب توركیا گڵۆپی سەوزی بۆ گروپە چەكدارییەكان هەڵكردووە.

ئاژانسی هەواڵی رۆیتەرز لە زاری سەرچاوەیەكی نزیك لە دەزگای هەواڵگریی توركیا (میت) بڵاویكردووەتەوە، گروپە چەكدارەكانی سوریا بە ئاگاداریی توركیا هێرشەكانیان لەناو خاكی سوریا دەستپێكردوەتەوە.

جەختی لەوەشكردووەتەوە، توركیا بە گشتی پشتیوانی لە سەرجەم ئەو گروپە چەكدارانە دەكات كە دژی رژێمی سوریان و چەكدارەكانیش بە هەڵكردنی گڵۆپی سەوز لەلایەن ئەنكەرەوە هێرشەكانیان بۆ سەر حەلەب دەستپێكردووە.

بڵاوبوونەوەی هەواڵەكەی ئاژانسی رۆیتەرز لە كاتێكدایە، پێشتر وەزارەتی دەرەوەی توركیا رایگەیاندبوو جەنگ لە باكووری رۆژئاوای سوریا دەبێتە هۆی ناسەقامگیری و ئەنكەرەش خوازیاریی جەنگ نییە لە خاكی سوریا.

دوای كشانەوەی گروپە چەكدارەكان، هەسەدە چەند ناوچەیەكی  لەحەلەب كۆنتڕۆڵكرد و هێزەكانی لە فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتی شارەكە بڵاوەپێكرد.

روانگەی سوری بۆ مافەكانی مرۆڤ بڵاویكردەوە، هەسەدە لەفڕۆكەخانەی حەلەب و نەبل و زەهرا بڵاوەیان پێكراوە و بازگەكانیان كۆنتڕۆڵ كردووە، دوای ئەوەی گروپە چەكدارەكانی سەر بە ئێران و سوپای سوریا كشاونەتەوە.

لە شەوی ڕابردووەوە ناوچەكانی نەبل و زەهرا جموجۆڵێكی گەورەی ئاوارەبوونی بەخۆوە بینیوە و خەڵكی ئەو ناوچانە، بەرەو گوندەكانی ڕۆژهەڵاتی حەلەب و ناوچەكانی دیكەی دەرەوەی پارێزگاكە، وەك حەمس و حەما و گەڕەكی ئەشرەفیە لە حەلەب دەڕۆن.

بەگوێرەی سەرچاوە خۆجێییەكانی ناوچەكەش ژمارەی ئاوارەكان بە زیاتر لە ٥٠ هەزار كەس دەخەمڵێنرێت، ئەوانەی لەناوچەكه ماونەتەوه و توانای دەرچونیان نیە، داوایان له دەسەڵاتدارانی ئایینی عیراق كردووه هاوكاریان بۆ دابین بكەن.

هاوكات لەگەڵ گۆڕانكارییە ئەمنییەكانی ناوچەكەدا، خێزانەكان لە شاری تەل ڕەفعەت و ناوچەكانی باكوری حەلەب بەرەو گەڕەكی شێخ مەقسود ئاوارە بوون كە تائێستاش لە ژێردەستی هێزەكانی هەسەدەدان.
 

لێپرسراوانی باڵای ئەمریكا دەڵێن، دۆخی ئێستای سوریا بۆ بایدن جێگەی سەرسوڕمانە و پێشبینی نەكراو بووە و ئەمریكا لەو پرسە تێوەنەگلاوە. 

پێگەی ئەكسیۆسی ئەمریكی لە زاری چەند لێپرسراوێكی باڵای ئەمریكاوە گواستییەوە، پێشڕەوی گروپە چەكدارەكانی ئۆپۆزسیۆنی سوریا بۆ حەلەب پێشبینی نەكراو بووە سەبارەت بە ئیدارەی بایدن و ئەمریكا لەو پرسە تێوەنەگلاوە.

 
دەشڵێت، گروپی تەحریرشام لەلایەن توركیاوە پاڵپشتی دەكرێت و ئەمریكا گروپەكەی خستووەتە لیستی تیرۆرەوە و هێرشی چەكدارانی تەحریرشام لەكاتێكدا بووە كە ئەسەد لە مۆسكۆیە و بڕیارە لەگەڵ ڤلادیمیر پوتن سەرۆكی روسیا كۆبێتەوە. 

 

داواكاری گشتی دادگای تاوانی نێودەوڵەتی رایگەیاند، لە هیچ بارودۆخێكدا گۆڕانكاری لە بڕیاری دەستگیركردنی سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیلدا ناكرێت. 

كەریم خان داواكاری گشتی دادگای تاوانی نێودەوڵەتی لە راگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، تانەی ئیسرائیل بۆ پێداچوونەوە بە بڕیاری دەستگیركردنی بنیامین ناتانیاهۆ سەرۆك وەزیران و یواڤ گالانت وەزیری بەرگری ئیسرائیل گۆڕانكاری بەسەر بڕیارەكەدا ناكات. 

دەشڵێت، ئەو تانەیەی پێشكەشی كردووە وەستێنراوە و رەتكراوەتەوە، دوای ئەوەی ناتانیاهۆ دەستگیردەكرێت رێكارە یاساییەكان جێبەجێدەكرێن دەتوانرێت وەكو تانە و سكاڵا مامەڵەی لەگەڵدا بكرێت.

كەریم خان وتیشی، ئیسرائیل بە هیچ جۆرێك ناتوانێت بە ڕوی ئەو بڕیارەدا بوەستێت بەپێی ماددەی 58ی دادگا كە دەسەڵاتی بەسەر هەموو وڵات و هەرێمەكاندا هەیە و پێویستە جێبەجێ بكرێت. 

 

ژمارەیەك فڕۆكەی بێفڕۆكەوانی نەناسراو چەند بارەگایەكی گرووپەكانی سەر بەئێران لەسەر سنورەكانی نێوان سوریا و عیراق بۆردومان دەكەن.

روانگەی سوری بۆ مافەكانی مرۆڤ بڵاویكردەوە، بەرەبەیانی ئەمڕۆ ژمارەیەك فڕۆكەی بێفڕۆكەوانی جەنگیی نەناسراو، چەند بنكەی و بارەگایەكی گرووپە چەكدارەكانی هاوپەیمانی ئێرانیان لە ناوچەیەكی سەر بە ئەلبوكەمال لە سنوری پارێزگای دێرەزوور لەسەر سنورەكانی نێوان سوریا و عیراق بۆردومانكردووە.

ئاماژەی بەوەشكردووە، تائێستا نەزانراوە ئەو فڕۆكانە لە كوێ‌ رەوانەكراون بۆ ئەو بۆردوومانە و زیانەكانیش تائێستا ئاشكرا نەكراون.
 

هاوسەرۆكی شارەوانی دێرسیم لە ماڵەكەی خۆیدا دەستبەسەرە و دەڵێت، بیانبەن بۆ زیندان یان بە بارمتەیان بگرن یخود لە ماڵەكانیان بیانهێڵنەوە لە خەبات بەردەوام دەبن.

بیرسن ئۆرهان هاوسەرۆكی شارەوانی دێرسیم،كە لە ٢٢ی ئەم مانگە دەرخرایەوە و قەیوم لە شوێنەكەی دانرا، لە ئێستادا لە ماڵەكەی خۆیدا دەستبەسەرە و لە ژێر چاودێریدایە رایگەیاند، لە ٢٠ی ئەم مانگە، جموجۆڵێكی نائاسایی لە دێرسیم دەستیپێكردووە و ڕێوشوێنی ئەمنی لە دۆسیەی جەودەت كۆناك هاوسەرۆكی شارەوانی دێرسیم و مستەفا ساریگول هاوسەرۆكی شارەوانی پولور گیراوەتەبەرلە ٢٢ی مانگیش لەناكاو گەمارۆدراون.

راشیگەیاندوە، بە بیانووی دژایەتی دژی یاسای خۆپیشاندان و ڕێپێوان و بەرخۆدان لە دژی پۆلیس دەستبەسەركراوە، جەختی لەوەشكردوەتەوە ئەگەر لە ماڵەكانی خۆیاندا بیانهێڵنەوە، یان بیاننێرن بۆ زیندانەكان، یاخود بە بارمتیمان بگرن، مەیدانی خەبات چۆڵناكات و لە خەبا بەردەوام دەبێت.