کوردستان
ھەروەھا داوا لە ژنانی خەباتکار، کرێکارانی ناوەندە پیشەسازییەکان، کاسبکاران، مامۆستایان، خوێندکاران دەکات بەشداری مانگرتنی گشتی بکەن و راگەیاندن و میدیا ئازادیخوازەکانیش بە بڵاوکردنەوە و روماڵی ئەم بانگەوازە پشتیوانی خۆیان بۆ ئیرادەی شۆڕشگێڕانەی خەڵکی ئێران رابگەیەنن تا جارێکی تر ھەموو پێکەوە بە دەنگێکی بەرز ئیدانەی توندوتیژییەکان و کوشتنی خۆپیشاندەران بکەن.
ناوەندی ھاوکاری حزبەکانی کوردستانی ئێران دووپاتیکردووەتەوە، زیاتر لە دوو مانگە خۆپیشاندان و ناڕەزایی بە دروشمی (ژن ، ژیان، ئازادی) زۆربەی ناوچەکانی ئێرانی گرتووەتەوە، کوردستانیش وەک ھەمیشە پێشڕەوی خەباتی خەڵکی ئازادیخوازی ئێران و بەشێکی گەورەی قوربانییەکان لە رۆژھەڵاتی کوردستانن و چەند رۆژێکیشە ھێزە ئەمنییەکانی ئێران بەھەموو توانای خۆیانەوە پەلاماری خۆپیشاندەرانی رۆژھەڵات دەدەن.
ھاوکات گروپێکیش کە ناوی خۆیان ناوە "گەنجانی شۆڕش لە ئێران" داوایانکردووە سبەینێ تەواوی دوکان و شوێنە بازرگانییەکان دابخرێن و مانگرتنی گشتی رابگەیەندرێت، وەک پاڵپشتییەک بۆ شارە کوردییەکان.
کاروان سەباح بەڕێوەبەری گشتی سەرچاوەکانی ئاو لە وەزارەتی کشتوکاڵی ھەرێم بە کوردسات نیوزی راگەیاند، لەلایەن بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی عێراق ئاگادارکردنەوەیەکیان بۆ ھاتووە کە پێشبینی دەکرێت رۆژانی پێنجشەممە و ھەینی و شەممە بارانی بەخوڕ ببارێت و ئەگەری ھەستانی لافاو ھەیە لە ھەندێک ناوچەی عێراق.
وتیشی، داوایانلێکراوە کە ئامادەکاری بکەن بۆ روبەڕوبوونەوەی لافاو و خاوێنکردنەوەی مەنھۆڵەکان و ئەوانیش ئامادەکاری پێویست دەکەن.
بەشدار حەسەن پارێزەری دۆسێی خانەنشینانی ھەرێمی کوردستان بە کوردسات نیوزی راگەیاند، ئەمڕۆ دوای سێ دانیشتن دادگای باڵای فیدڕاڵیی عێراق بڕیاریدا بە نادەستووریبوونی کارکردنی حکومەتی ھەرێمی کوردستان بە یاسای ژمارە ٢٧ی ساڵی ٢٠٠٦ی خانەنشینیی یەکگرتووی عێراق، کە لە ساڵی ٢٠١٤وە ھەڵوەشاوەتەوە، بەڵام حکومەتی ھەرێمی کوردستان ھەر کاری پێدەکات.
بە وتەی بەشدار حەسەن، بەشێکی تری بڕیارەکەی دادگای فیدڕاڵی تایبەتە بە پابەندکردنی حکومەتی ھەرێم، بە کارکردن بە یاسای ژمارە نۆی ساڵی ٢٠١٤ی یاسای خانەنشینیی یەکگرتووی عێراق، کە ئەو یاسایە خزمەت بە خانەنشینانی ھەرێم دەکات، چونکە بەپێی یاساکە کەمترین مووچەی خانەنشینان ٥٠٠ ھەزار دینارە.
ئانۆ جەوھەر وەزیری گواستنەوە و گەیاندنی حکومەتی ھەرێمی کوردستان لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانییدا لەبارەی بڕیارەکەی وەزارەتی پەیوەندییەکانی عێراق بۆ ھەرزانکردنی نرخی کارتی مۆبایل و ئەنتەرنێت رایگەیاند، ئەو بڕیارە ھەرێمی کوردستانیش دەگرێتەوە و لە سەرەتای مانگی داھاتووەوە ھاوشێوەی عێراق، نرخی کارتی مۆبایل لە ھەرێم ھەرزان دەبێت.
رۆژی سێشەممە ھەیام یاسری وەزیری پەیوەندییەکانی عێراق رایگەیاند، ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق بڕیارداوە بە لابردنی ٢٠%ی باجی سەر کۆمپانیاکانی پەیوەندیکردن، بەوەش نرخی کارتی مۆبایل و ئینتەرنێت بە رێژەی ٢٠% کەمدەبێتەوە و لەسەرەتای مانگی داھاتووەوە بڕیارەکە دەچێتە بواری جێبەجێکردنەوە.
بەشدار حەسەن پارێزەری دۆسێی خانەنشینانی ھەرێمی کوردستان بە کوردسات نیوزی راگەیاند، ئەمڕۆ دوای سێ دانیشتن دادگای باڵای فیدڕاڵیی عێراق بڕیاریدا بە نادەستووریبوونی کارکردنی حکومەتی ھەرێمی کوردستان بە یاسای ژمارە ٢٧ی ساڵی ٢٠٠٦ی خانەنشینیی یەکگرتووی عێراق، کە لە ساڵی ٢٠١٤وە ھەڵوەشاوەتەوە، بەڵام حکومەتی ھەرێمی کوردستان ھەر کاری پێدەکات.
بە وتەی بەشدار حەسەن، بەشێکی تری بڕیارەکەی دادگای فیدڕاڵی تایبەتە بە پابەندکردنی حکومەتی ھەرێم، بە کارکردن بە یاسای ژمارە نۆی ساڵی ٢٠١٤ی یاسای خانەنشینیی یەکگرتووی عێراق، کە ئەو یاسایە خزمەت بە خانەنشینانی ھەرێم دەکات.
حسین ئەمیر عەبدوڵاھیان لە کۆنفڕانسێکی رۆژنامەوانیدا لە تاران ئاماژەی بە دواپەرەسەندنەکانی وڵاتەکەی کرد و رایگەیاند، لە دوو مانگی رابردوودا دەستوەردانی دەرەکی لە ناوخۆی وڵاتەکەی گەیشتە لوتکە ، بەڵام توانیان پیلانی نانەوەی شەڕ و دابەشکاری شکستپێبھێنن.
سەبارەت بە چالاکی حزبەکانی ئۆپۆزسیۆن لە ھەرێمی کوردستان، وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، ٧٦ ناوەندی حزبە ئۆپۆزسیۆنەکان لە ھەرێمی کوردستان چالاکن و رێککەوتوون حزبەکانی ئوپۆزسیۆنی ئێرانی لە عێراق چەکبکرێن.
لەبارەی ھێرشەکانی تورکیا بۆ سەر باکوری سوریا، وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، تاران لە نیگەرانییەکانی تورکیا تێدەگات، بەڵام جەختدەکەنەوە لەسەر پاراستنی یەکپارچەیی خاکی سوریا و پاراستنی سنورەکان لەلایەن حکومەتی دیمەشقەوە.
حسین ئەمیر عەبدوڵاھیان ئامادەیی وڵاتەکەی بۆ زیندووکردنەوەی رێککەوتنی ئەتۆمی دووپاتکردەوە و رایگەیاند، لەگەڵ ئەمریکا ئاڵوگۆڕی پەیامی دیبلۆماسی بەردەوامە، ھەرچەندە ئەمریکا لە راگەیاندنەکاندا ھەڵوێستی جیاوازە.
لە بارەگای مەکتەبی سیاسی یەکێتیی نیشتمانیی کورستان لە ھەولێر کۆبونەوەیەک لەسەر رەوشی ناوچە کوردستانیەکان بە بەشداری قوباد تاڵەبانی بەڕێوەچوو. لە کۆبونەوەکەدا ئەو بنەمایانەی کە لە دیداری یەکێتیدا وەک سیاسەت و دونیابینی بڕیاری لە سەردرابوو، تاوتوێکران و کران بە نەخشە ڕێگای داھاتووی ژیانی حزبی، ھەروەک ھەنگاوەکانی داھاتووی سەرکردایەتی کوردستان دوای پێکھێنانی حکومەتی نوێی عێراق خرانەڕوو.
لە بەشێکی تری کۆبونەوەکەدا "قوباد تاڵەبانی" لێپرسراوی مەکتەبی سکرتاریەتی سەرۆک"مام جەلال"رەوشی سیاسی دوای پێکھێنانی حکومەتی نوێی عێراق و گرفت و ئاستەنگ و دەرفەتەکانی ڕوونکردەوە، ھاوکات کارنامەی کابینەکەی"سودانی" لەسەر ئەو بابەتە بە گرنگ دانا و بە پێویستی زانی پشتیوانی ھەنگاوەکانی بکرێت بە ئاراستەی جێبەجێ کردنی ئەو خاڵانەی تایبەتن بە کەرکوک و ناوچە کوردستانیەکانی تر.
دوای ئەوەی لەچەند مانگی ڕابردوو بەڕیارێکی وەزارەتی تەندروستی عێراق نوسینی کوردی لەسەر مۆڵەتەکانی تەندروستی لە پارێزگای کەرکوک لابرا و تەنیا نوسینی عەرەبی ھێڵدرایەوە، بەڵام دوای گوشاری ھێزە کوردییەکان و پەرلەمانتارانی فراکسیۆنی یەکێتی لەسەر ئەو پرسە، بە بڕیارێکی وەزارەتی تەندروستی عێراق نوسینی زمانی کوردی بۆ سەر مۆڵەتەکان گەڕێنرایەوە.
لە بڕیارەکەی وەزارەتی تەندروستیدا ئاماژە بۆ ئەوەکراوە، دەبێت ھەردوو زمانی عەرەبی و کوردی بنوسرێن بەپێی ناوەڕۆکی دەستوری عێراق و بەپێی یاسای زمانە رەسمییەکان لە عێراق.
لەوبارەیەشەوە "عەلی جەمیل زەنگەنە"بەڕێوەبەری ھۆبەی چاودێری تەندروستی لە کەرکوک بە کوردسات نیوزی ڕاگەیاند، بڕیارە لە رۆژی پێنجشەممەوە دەست بکرێتەوە بە جێبەجێکردنی بڕیارەکە و گەڕانەوەی زمانی کوردیی بۆ مۆڵەتەکان لە کەرکوک.
بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی ڕایگەیاند، دوای ئەوەی فەرمانێکی گرتنی تۆمەتبارێک لە بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای بابلەوە گەیشتە پۆلیسی پارێزگای سلێمانی کە تۆمەتبارێک ئامۆزایەکی کوشتووە و ھەڵاتووە، دوای لێکۆلینەوە تۆمەتبارەکە دۆزرایەوە و لەلایەن بەشی پۆلیسی نەھێشتنی تاوانەوە دەستگیرکرا و دوای تەواوکردنی ڕێکارەیاساییەکان ڕەوانەی پارێزگای بابل دەکرێتەوە.
ئاماژەی بەوەشکردوە، لەچالاکییەکی تردا لەلایەن بنکەی پۆلیسی سیتەکەوە تۆمەتبارێکی تر دەستگیرکراوە کە فەرمانی گرتنی ھەبووە لە بنکەی پۆلیسی چەرموو سەر بە بەشی پۆلیسی چەمچەماڵ، ئەوەش خراوەتەڕوو، ھەردوو تۆمەتبارەکە فەرمانی گرتنیان ھەبووە بەپێی ماددەی ٤٠٦ لە یاسای سزادانی عێراقی.
وەزارەتی سامانە سروشتییەکانی ھەرێم لە روونکردنەوەیەکدا ئاماژەی بۆ ئەوەکردوە، ھیچ مۆڵەتێکی بۆ دانانی سیستەمی گەرمکەرەوەی غازی ماڵان و کارگەکان و شوێنە تایبەتەکان بە ھیچ کۆمپانیایەک نەداوە، کە بەدەربێت لە رێنمایی ژمارە یەکی ساڵی ٢٠٢٠ وەزارەتی ناوخۆ.
راشیگەیاندوە، ھەر مۆڵەتێکیش لە ھەر شوێنێکەوە درابێت، بە بێ ئاگاداری وەزارەتی سامانە سروشتییەکان بووە، داوا لە ھاووڵاتیان و کۆمپانیاکانیش دەکات خۆیان لە بەکارھێنانی سیستەمی غاز بەدوور بگرن تا لە ڕێگای لیژنە تایبەتەکانەوە کاری پێویست ئەنجام دەدرێت بۆ دڵنیابوون لە سەلامەتی بەکارھێنان.
رێکخراوی ھەنگاو بۆ مافی مرۆڤ رایگەیاند، حەمید نیکخا ھونەرمەندی خەڵکی شاری مەریوان لە رۆژی شەممەوە لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانی ئێرانەوە ڕفێندراوە و تائێستا چارەنووسی نادیارە، ئاماژەی بەوەشکردوە، سەعدی شاھرۆخی فەر خەڵکی شاری بۆکان دوای ئەوەی لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانی ئێرانەوە کوژرا، تائێستا تەرمەکەی نادیارە و ڕادەستی خانەوادەکەی نەکراوەتەوە و داوای بارمتەی دوو ملیار تمەنیان لێدەکەن لەگەڵ ئەوەی بەڵێن بدەن بە شێوەیەکی نھێنی بەخاکی بسپێرن.
رێکخراوی ھەنگاو راشیگەیاندوە، لەماوەی یەک ھەفتەدا لە شارەکانی رۆژھەڵاتی کوردستان ٤٢ ھاووڵاتی کورد لەلایەن ھێزەکانی ئێرانەوە کوژراون و زیاتر لە ھەزار و ٢٠٠ کەسیش برینداربوون، ٩٥%ی حاڵەتەکانیش بە تەقەی راستەوخۆی ھێزەکانی ئێران بووە.
بەپێی ئەو ئامارە، زۆرترین کوژراو لە شاری بۆکان بووە کە ١٢ کەس بوون، لە جوانرۆ حەوت کەس و لە سنە حەوت و لە مھاباد و پیرانشاریش لە ھەریەکیان چوار کەس کوژراون، لە کامیارانیش دوو کەس و لە سەقز دوو کەس و لە دیواندەرە دوو کەس و لە ھەرسەک و دێولان و بانەش لە ھەر شارێکیان یەک کەس کوژراون.
وەزارەتی کارەبای ھەرێمی کوردستان رایگەیاند، ھەوڵدراوە بە باشترین سیستەم سێکتەری کارەبا بەرەوپێش ببرێت، یەکێک لەو سیستەمانەی زۆرترین کاری پێدەکرێت و سەرکەووتو بوو سیستەمی پێوەری زیرەکە.
ئاماژەی بۆ ئەوەشکردوە، لە ئێستا بەستنی پێوەری زیرەک بۆ ھاوبەشانی لە قۆناغی کۆتایی دایە و زیاتر لە ملیۆنێک و ٣٢٠ ھەزار پێوەر بەستراوە و تەواوی ئەو گرفت و کێشانەش کە لە سەرەتای پڕۆژەکەوە بۆ ھاوبەشان دروست بوو چارەسەرکراون .
جەخت لەوەشکراوەتەوە، ئەو سیستمە بە ھیچ شێوەیەک خوێندنەوەی ھەڵەی تێدانییە و سەرپێچی و زیاد بەکارھێنانی کارەباش ڕاستەوخۆ ئەو سیستەمە قبوڵی ناکات، ئەوەش وایکردووە ھاوبەشانی کارەبا سوودمەندی یەکەم بن تێیدا.
"شۆڕش ئیسماعیل"وتەبێژی پۆلیسی راپەڕین بە کوردسات نیوزی راگەیاند، ئێوارەی چوارشەممە تەرمی ژنێک لەلایەن پۆلیسی راپەڕینەوە لەژێر گڵ دەرھێندراوەتەوە کە سوتێنراوە و ژێر گڵ خراوە.
وتیشی، بەھۆی زۆری سوتاویەکەی تەرمەکە نەناسراوەتەوە و رەوانەی پزیشکی دادی سلێمانی کراوە ، لێکۆڵینەوە دەستیپێکردووە، بەڵام تائیستا ھیچ کەسێک لەسەر ئەو روداوە دەستگیر نەکراوە.