کوردستان
پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، (نێچیرڤان عەبدولعەزیز) بریندارێکی تری تەقینەوەکەی دھۆک بوو لە نەخۆشخانەی دیلۆک لە باکوری کوردستان گیانی لەدەستدا و ئێوارەی ئەمڕۆ تەرمەکەی ھێنرایەوە بۆ ھەرێم و کەمێکی تر بەخاک دەسپێردرێت.
لە تەقینەوەکەی شەوی دووشەممەی رابردووی دھۆک، شەش کەس گیانیان لەدەستدا و تائێستاش دوو بریندار لە نەخۆشخانەی فریاکەوتن ماونەتەوە و بریندارێکی تریش لە نەخۆشخانەی سوتاوی دھۆک ماوەتە کە رێژەی سوتاوییەکەی ٢٠%ە.
رۆژی ٢٣ی ئەم مانگە فڕۆکەی بێفڕۆکەوان و فڕۆکە جەنگییەکانی تورکیا، دامەزراوەکانی بەرھەمھێنانی نەوت و غازیان لە شارۆچکەی تربەسپی لە ڕۆژھەڵاتی قامیشلۆ کردە ئامانج، لە ناویاندا وێستگەی غازی گوندەواری سویدییە لە شارۆژکەی دێریک، کە تورکیا دووجار بۆردوومانی کرد.
عەگید عەبدولمەجید، بەڕێوەبەری کۆمپانیای وەبەرھێنانی غاز لە کێڵگەکانی حەسەکە رایگەیاند، وێستگەی غاز سوەیدییە بەھۆی ئەو زیانە زۆرانەی بەری کەوتوون.بۆ ماوەی چەند مانگێک ناتوانێت خزمەتگوزاری پێشکەش بکات. وتیشی، وێستگەکە رۆژانە نزیکەی ١٤ ھەزار بوتڵی غازی ماڵانی بەرھەمدەھێنا، ھەروەھا سوتەمەنی بۆ بەرھەمھێنانی %٥٠ی کارەبای رۆژئاوا دابین دەکرد، بەڵام لە ئێستادا لەکارکەوتووە و گرفت بۆ دانیشتوانی ھەرێمەکە دروست دەکات.
رەجەب تەیب ئەردۆغان رایگەیاند، ئامانجی ھێرشی ئاسمانی وڵاتەکەی بۆ سەر ناوچەکانی باکوور و رۆژھەڵاتی سوریا، دروستکردنی ناوچەیەکی ئارامە و لە نزیکترین کاتدا ئەو ناوچە ئارامە بە درێژایی سنوورەکانی تورکیا لەگەڵ سوریا لە رۆژھەڵاتەوە تاکو رۆژئاوا دروست دەکەن.
ئەردۆغان وتیشی، لە کاتێکی گونجاودا و بۆ تەواوکردنی ئەو ناوچە ئارامەی لە باکووری سوریا بە قوڵایی ٣٠ کیلۆمەتر دروستی دەکەن، ھێرشی زەمینی دەکەنە سەر شارەکانی تەل رەفعەت و مەنبج و کۆبانێ.
ئەو لێدوانەی سەرۆک کۆماری تورکیا لە کاتێکدایە، ئەو وڵاتە لە رۆژی ١٩ی ئەم مانگەوە ھێرشی ئاسمانی بە ناوی "ئۆپراسیۆنی چڕنووک-شمشێر" لە رۆژئاوای کوردستان دەستپێکردووە.
سالار سەرحەد لێپرسراوی بۆردی پەیوەندییە کوردستانییەکانی یەکێتی رایگەیاند، مەکتەبی پەیوەندییەکانی یەکێتی کەسی یەکەمی سەرجەم حزب و پارتە سیاسییەکانی ھەرێمی کوردستانی بۆ کۆبوونەوە و گفتوگۆکردن لەسەر بارودۆخی ھەرێمی کوردستان بانگھێشتکردووە و بڕیاروایە سەعات ١١ی پێشنیوەڕۆی ئەمڕۆ لە ھاوینەھەواری دوکان و بە ئامادەبوونی بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتی نیشتمانی کوردستان ئەو کۆبوونەوەیە بەڕێوەدەچێت.
سالار سەرحەد راشیگەیاند، تەوەرێکی کۆبوونەوەکە گفتوگۆکردن دەبێت لەسەر کێشە ھەڵپەسێردراوەکانی نێوان ھەرێم و عێراق و یەکێتی دەیەوێت کۆدەنگی لایەنەکانی ھەرێمی کوردستان دروستبکات بۆ چارەسەری کێشەکان بەپێی دەستوور و لەسەر بەرژەوەندی گشتی.
مەزڵوم کۆبانێ فەرماندەی گشتی ھەسەدە لە کۆنفڕانسێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، تورکیا کەسانی مەدەنی دەکاتە ئامانج و دەیەوێت خاکی رۆژئاوای کوردستان داگیربکات، بەڵام ئەو ھێرشانەی تورکیا و بەئامانجگرتنی خەڵکی مەدەنی بێ وەڵام تێناپەڕێت.
مەزڵوم کۆبانێ راشیگەیاند، بەھۆی سەرقاڵبوونیان بە وەڵامدانەوەی ھێرش و بۆردومانەکانی تورکیا، ھەماھەنگی و ئۆپراسیۆنەکانیان لەگەڵ ھاوپەیمانان بۆ بەرەنگاربوونەوە و لەناوبردنی پاشماوەکانی داعش وەستاوە.
فەرماندەی گشتی ھەسەدە وتیشی، لە رۆژی ١٩ی ئەم مانگەوە و بەبێ وەستان سوپای تورکیا ھێرشی بۆ سەر رۆژئاوای کوردستان دەستپێکردووە و لەو کاتەوە زیاتر لە ٤ ھەزار ھێرشی ئەنجامداوە، کە ٦٧ ھێرشیان بە فڕۆکەی بێفڕۆکەوان بوون.
روانگەی سوریا بۆ مافەکانی مرۆڤ بڵاویکردەوە، ھێرشی ئاسمانیی تورکیا بۆ پێنجەم رۆژ لەسەریەک لە ناوچەکانی ژێر دەستی خۆبەڕێوەبەری باکوور و رۆژھەڵاتی سوریا بەردەوامە و ئەمڕۆش تورکیا بە فڕۆکەی بێفڕۆکەوان ژمارەیەک گوند و ناوچەی لە سنووری ناحیەی زرگان لە باکووری رۆژئاوای پارێزگای حەسەکە و سنووری کۆبانێ بۆردومانکردووە، لەناو ئەو شوێنانەی بۆردومانکراون پاڵاوتگەی نەوت و غاز و خاڵی سەربازیی ھەیە، بەڵام ھێشتا زیانی ھێرشەکان نەزاندراون.
ھاوکات ئاژانسی ھاوار بڵاویکردەوە، تورکیا ھێرشە ئاسمانییەکانی لە سنووری مەنبج چڕکردووەتەوە و بەرەبانیی ئەمڕۆ ژمارەیەک گوندی لە سنوورەکانی رۆژئاوای مەنبج بۆردومانکردووە.
بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی و بومەلەرزەزانی ھەرێمی کوردستان بڵاویکردەوە، لە درەنگانی ئەمشەوەوە لە زۆربەی ناوچەکان نمەباران دەستپێدەکات و پاشان کاریگەری بارانبارین زیاددەکات.
کەشناسی ھەرێم راشیگەیاندووە، رۆژی ھەینی شەپۆلێکی بارانبارین سەرانسەری ناوچە جیاجیاکان دەگرێتەوە و لە سەنتەری پارێزگاکان بارانی بە لێزمە دەبارێت و ھەندێکجار لەکاتی باران بەرزبوونەوەی ئاستی ئاو دەبێت، بارانبارینیش تاکو درەنگانی شەو بەردەوام دەبێت.
کەشناسی ھەرێم ئاماژەی بەوەشکردووە، پێشبینیدەکرێت زۆرترین رێژەی باران لە سنووری پارێزگای ھەولێر و سلێمانی ببارێت و بەفریش لە سەر لووتکەی چیا بەرزەکان ببارێت و پلەکانی گەرما روو لە نزمبوونەوە دەکەن.
رۆژی چوارشەممە بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسیی عێراق رایگەیاند، پێشبینیدەکرێت رۆژانی پێنجشەممە و ھەینی و شەممە بارانی بەخوڕ ببارێت و ئەگەری دروستبوونی لافاو لە ھەندێک ناوچەی ھەرێمی کوردستان و عێراق ھەیە.
پەیامێری کوردسات نیوز رایگەیاند، تۆپخانەکانی سوپای تورکیا ھەشتجار بەری رۆژھەڵات و رێگەی گوندی حاسدەیان لەسنووری عامودا و زەوییە کشتوکاڵییەکانی پشتی گەڕەکەکانی نیشتەجێبوونی ھاووڵاتیانیان تۆپبارانکردووە.
روانگەی سوریا بۆ مافەکانی مرۆڤ بڵاویکردەوە، ھێرشی ئاسمانیی تورکیا بۆ پێنجەم رۆژ لەسەریەک لە ناوچەکانی ژێر دەستی خۆبەڕێوەبەری باکوور و رۆژھەڵاتی سوریا بەردەوامە و ئەمڕۆش تورکیا بە فڕۆکەی بێفڕۆکەوان ژمارەیەک گوند و ناوچەی لە سنووری ناحیەی زرگان لە باکووری رۆژئاوای پارێزگای حەسەکە و سنووری کۆبانێ بۆردومانکردووە، لەناو ئەو شوێنانەی بۆردومانکراون پاڵاوتگەی نەوت و غاز و خاڵی سەربازیی ھەیە، بەڵام ھێشتا زیانی ھێرشەکان نەزاندراون.
ھاوکات ئاژانسی ھاوار بڵاویکردەوە، تورکیا ھێرشە ئاسمانییەکانی لە سنووری مەنبج چڕکردووەتەوە و ئەمڕۆش ژمارەیەک گوندی لە سنوورەکانی رۆژئاوای مەنبج بۆردومانکردووە.
دیلان غەفور پەرلەمانتاری فراکسیۆنی یەکێتی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق رایگەیاند، لە چوارچێوەی ھەوڵە بەردەوامەکانی فراکسیۆنی یەکێتی بۆ جێگیرکردنی لیوای ٢٠ی ھێزەکانی پێشمەرگە و مووچە و بودجە و مافەکانیان لە پڕۆژە یاسای بوجەی ساڵی ٢٠٢٣ی عێراق، سەردانی سابت محەمەد وەزیری بەرگریی عێراقیان کردووە و جەختیان لە داواکەیان کردەوە.
دیلان غەفور راشیگەیاند، وەزیری بەرگریی عێراق پێیوتوون کە مووچە و بودجەی لیوای ٢٠ی ھێزەکانی پێشمەرگە لە بودجەی ساڵی ٢٠٢٣ی عێراقدا جێگیرکراوە.
حکومەتی عێراق مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی رابردوو، بە ئامانجی پڕکردنەوەی بۆشایی ئەمنی لە ناوچە جێناکۆکەکان، بڕیاریدا لیوای ٢٠ی پێشمەرگە لەگەڵ لیوایەکی سوپای عێراق تێکەڵبکرێن و دوو لیوای ھاوبەشیان لێدروستبکرێت و مووچە و شایستە داراییەکانیشیان بخرێنە سەر وەزارەتی بەرگریی عێراق.
وەزارەتی پەروەردەی ھەرێم گشتاندنێکی بڵاوکردەوە کە ئاڕاستەی سەرجەم بەڕێوەبەراتییە گشتییەکانی پارێزگاکانی ھەرێم و ئیدارە سەربەخۆکانی کردووە و لە بەشێکی تردا ھاتووە، فرۆشگاکانی ناوەندی خوێندنی ناحکومی رێگەپێدراو نین سیستمی غازی LPG بەکاربھێنن بۆ ئامادەکردنی خواردن و نابێت غازی شلیش لە ناو ژووری فرۆشگاکان دابنێن، بەڵکو دەبێت لە دەرەوە بێت و لە دووری ژووری بەرێوەبەر و مامۆستایان و فەرمانبەران و پۆلەکان بێت. لە بەشێکی تری گشتاندنەکەدا ھاتووە، لە چواردەوری ھەر ناوەندێکی خوێندن یان ھەر ماڵێک یان شوێنێک غازی LPG بەکاردەھێنێت، پێویستە پشکنینی سەلامەتی بۆ بکرێت، جا ئەو شوێنە سەر بە کەرتی تایبەت بێت یان حکومی.
ئەمە لەکاتێکدایە، لە ماوەی کەمتر لە ھەفتەیەک بەھۆی تەقینەوەی سیستمی غازی LPG لە شارەکانی سلێمانی و دھۆک، ٢٠ کەس گیانیان لەدەستدا و ٤٣ کەسی تریش بریندار بوون.
ناوەندی راگەیاندن و چاپەمەنی ھێزەکانی سوریای دیموکرات-ھەسەدە رایگەیاند، تورکیا ھێرشەکانی بە فڕۆکەی جەنگی و فڕۆکەی بێفرۆکەوان و کاتیۆشا و ھاوەن ئەنجامدا. ئاشکراشیکرد، تورکیا بە ھێرشەکانی بۆ سەر دامەزراوەکانی ھەرێمەکە، تاوانی جەنگی نێودەوڵەتی دەکات، ھەروەھا بە فڕۆکە، ھاوکاری داعش دەکات و دەیەوێت تیرۆریستان لە زیندان ھەڵبێن. ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، بە ھێرشەکانی تورکیا بۆ سەر کەمپی ھۆل و زیندانەکان ئەو راستییە روون بووەتەوە.
جگە لە بۆردومانکردنی وێستگەکانی کارەبا و سومەتەمی و بیرە نەوتەکان، دوانیوەڕۆی ئەمڕۆ تورکیا کۆگاکانی گەنمی لە شارۆچکەی تربەسپی تۆپباران کرد و سێ تۆپ بەر کۆگاکان کەوتووە.
رێکخراوی ھەنگاو بۆ مافی مرۆڤ بڵاویکردەوە، ئەمڕۆ شەماڵ خەدیری پور لە نەخۆشخانەی شاری ورمێ، بەھۆی سەختی برینەکەیەوە گیانی لەدەستداوە، کە ناوبراو لە خۆپیشاندانەکانی چەند رۆژی رابردووی شاری مھاباد، بە تەقەی ڕاستەوخۆی ھێزە ئەمنییەکانی ئێران بریندارکرابوو.
ئاماژەی بەوەشکرد، ھەر ئەمڕۆ وریا غەفوری، یاریزانی دیاری تۆپی پێی خەڵکی سنە و کاپتنی پێشووی تیمی ئیستقلال و ئەندامی پێشووی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئێران کە ئێستا لە تیمی فولادی خوزستان یاری دەکات، لەلایەن ھێزە ئەمنییەکانی ئێرانەوە دەستگیرکراوە.
راشیگەیاند، تا ئێستا لە ٤٥ شاری رۆژھەڵاتی کوردستان و لەناو ٢٧ زانکۆ خۆپیشاندان کراوە و تائێستا ١١٣ ھاووڵاتی کورد بە تەقەی راستەوخۆی ھێزە ئەمنییەکانی ئێران کوژراون و شەش کەسیش لەژێر ئەشکەنجەدا گیانیان لەدەستداوە، ھەروەھا زیاتر لە پێنج ھەزار کەسیش دەستگیر کراون.
رێکخراوی ھەنگاو بۆ مافی مرۆڤ ئاماژەی بەوەشکردووە، ٣٥ ئەندامی ھێزە ئەمنییەکانی ئێران لە کاتی روبەروبوونەوەیان لەگەڵ خۆپیشاندەراندا کوژراون.
ئومێد خۆشناو راشیگەیاند، سەرباری کارکردنیان لە سەرەتای وەرزی ھاوین تا ئێستا و خەرجکردنی بودجەی تایبەت بۆ پێشگیری و رێگری لە لافاو، بەڵام ھێشتا مەترسی دروستبونی لافاو لەئارادایە.
لە مانگی ١٠ی ساڵی رابردوو لە هەولێر باران بارینی بەخوڕ لافاوی لە چەند گەڕەك و ناوچەیەك دروستكردوو زیانی بەچەندین ماڵ و ئۆتۆمبێل گەیاند.
بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی سلێمانی بڵاویکردەوە، لەکاتێکدا ھێزەکانیان لە ئەرکی رەسمی و راپەڕاندنی رێکارە یاسایی و ئەمنییەکانی خۆیاندا بوون لە بازگەی سلێمانی، دوو ئۆتۆمبێل خاڵی پشکینینەکەیان بەزاندووە و ھەڵاتوون، دواتر شەڕ و رووبەڕووبوونەوە لە نێوانیان روویداوە و دوو کارمەندنی ئاسایش برینداربوون.
ئاماژە بەوەشکراوە، دوای گرتنەبەری رێکاری ئەمنی بەرامبەریان، تەقەکەرە بە برینداری دەستگیرکراوە و تۆمەتباری دووەمیش دوای وەرگەڕانی ئۆتۆمبێلەکەی، دەستگیرکراوە.
دوای پشکنینەکان دەرکەوتووە لەناو ئۆتۆمبێلی یەکێک لە تۆمەتبارە ھەڵھاتووەکان بارێکی چەکی تێدابووە کە لە ٢٦٧ پارچە چەک و فیشەک و تەقەمەنی پێکھاتووە و تۆمەتبارەکە مەرامی بووە ھەڵبێت و لەدەرەوەی یاسا خۆی دەربازبکات.
بەپێی زانیارییەکان دەرکەوتووە، تۆمەتباری لەیاسا ھەڵھاتوو کە بەبرینداری دەستگیرکراوە، پێشتر لەلایەن دادگاوە داواکراو بووە، ھاوکات پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، بریندارەکە لە نەخۆشخانە گیانی لەدەستداوە.
بەڕێوەبەرایەتی ئاسایشی سلێمانی بڵاویکردەوە، لەکاتێکدا ھێزەکانیان لە ئەرکی رەسمی و راپەڕاندنی رێکارە یاسایی و ئەمنییەکانی خۆیاندا بوون لە بازگەی سلێمانی، دوو ئۆتۆمبێل خاڵی پشکینینەکەیان بەزاندووە و ھەڵاتوون، دواتر شەڕ و رووبەڕووبوونەوە لە نێوانیان روویداوە و دوو کارمەندنی ئاسایش برینداربوون.
ئاماژە بەوەشکراوە، دوای گرتنەبەری رێکاری ئەمنی بەرامبەریان، تەقەکەرە بە برینداری دەستگیرکراوە و تۆمەتباری دووەمیش دوای وەرگەڕانی ئۆتۆمبێلەکەی، دەستگیرکراوە.
دوای پشکنینەکان دەرکەوتووە لەناو ئۆتۆمبێلی یەکێک لە تۆمەتبارە ھەڵھاتووەکان بارێکی چەکی تێدابووە کە لە ٢٦٧ پارچە چەک و فیشەک و تەقەمەنی پێکھاتووە و تۆمەتبارەکە مەرامی بووە ھەڵبێت و لەدەرەوەی یاسا خۆی دەربازبکات.
بەپێی زانیارییەکان دەرکەوتووە، تۆمەتباری لەیاسا ھەڵھاتوو کە بەبرینداری دەستگیرکراوە، پێشتر لەلایەن دادگاوە داواکراو بووە، ھاوکات پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، بریندارەکە لە نەخۆشخانە گیانی لەدەستداوە.
رێکخراوی ھەنگاو بۆ مافی مرۆڤ بڵاویکردەوە، لە درێژەی خۆپیشاندانەکاندا لە شارەکانی رۆژھەڵاتی کوردستان، شەوی رابردوو ھاووڵاتییەک بە تەقەی راستەوخۆی ھێزەکانی ئێران لە کرماشان کوژراوە، ھەروەھا ھاووڵاتییەکی تری خەڵکی مھابادیش کە بە سەختی بریندار کرابوو، گیانی لەدەستدا.
رێکخراوی ھەنگاو لە نوێترین راپۆرتیشدا سەبارەت بە ئاماری کوژراوان لە شارەکانی رۆژھەڵات بڵاویکردووەتەوە، لە یەک ھەفتەدا ٤٢ ھاووڵاتی کورد لەلایەن ھێزەکانی ئێرانەوە کوژراون و زیاتر لە ھەزار و ٢٠٠ کەسیش برینداربوون، ٩٥%ی حاڵەتەکانیش بە تەقەی راستەوخۆی ھێزەکانی ئێران بووە.
بەپێی ئەو ئامارە، زۆرترین کوژراو لە شاری بۆکان بووە کە ١٢ کەس بوون، لە جوانرۆ ٧ کەس و لە سنە ٧ و لە مھاباد و پیرانشار یەکی چوار کەس کوژراون. ھاوکات لە کامیاران ٢ کەس و لە سەقز ٢ و دیواندەرە ٢ کەس و لە ھەرسەک لە دێولان و بانە یەک کەس کوژراون.