هەواڵەکان
لیژنەی یاسایی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق پێشنیازی كردووە تەمەنی خانەنشینی فەرمانبەران بگەڕێتەوە 63 ساڵ.
محەمەد جاسم خەفاجی ئەندامی لیژنەی یاسایی بە رۆژنامەی سەباحی راگەیاند، هەوڵدەدرێت پێداچوونەوە بە یاسای خانەنشنی یەكگرتوو بكرێت و پێشنیاز كراوە تەمەنی خانەنشینی بگەڕێندرێتەوە 63 ساڵ، بۆ ئەوەی بۆ ماوەیەكی زیاتر سود لە توانا و پسپۆڕیی ئەو كەسانە لە دامەزراوەكاندا ببینرێت.
هەروەها سائر كەعبی ئەندامێكی دیكەی لیژنەكە وتوویەتی، ئەو پێشنیازە و هەمواركردنەوەی یاسای خانەنشینی هێشتا لە گفتوگۆدایە و دوو لایەنی سەرەكی لەخۆدەگرێت، یەكێكیان ئەوەیە ئەو فەرمانبەرانەی درەنگ دامەزراون سود لەو سێ ساڵە وەردەگرن بۆ ئەزموون و بەدەستهێنانی شایستەی دارایی زیاتر لە كاتی خانەنشین بوونیاندا، بەڵام لایەنی دووەم ئەوەیە دەرفەتی دامەزراندنی گەنجان كەمدەبێتەوە، بۆیە پێویستە هاوسەنگی هەبێت لە پاراستنی مافی فەرمانبەرانی ئێستا و دەرچووانی نوێدا بۆ دامەزراندن.
ئاژانسی رۆیتەرز، بڵاویکردوەتەوە جەنگەی ئەمریکا و ئیسرائیل بەرانبەر بە ئێران تا ئێستا لانیکەم زیانی 25 ملیار دۆلاری لە کۆمپانیاکانی جیهان داوە و پێشبینیش دەکرێت قەبارەی ئەم زیانە داراییانە بەردەوام لە بەرزبونەوەدا بێت.
ئاژانی رۆیتەرز شیکارییەکی بۆ راگەیەندراوە رەسییەکانی ئەو کۆمپانیایانە کردوە، کە پشکەکانیان لە بازاڕە داراییەکانی ئەمریکا، ئەوروپا و ئاسیا تۆمارکراون لە سەرەتای دەستپێکردنی جەنگەکەوە و دەرکەوتوە؛ کاریگەرییەکی تەواوی کردوەتە سەر بەهای پشکەکانیان.
ئاژانسەکە ئاماژەی بەوەکردوە، لە ئێستادا کەرتی کار و بازرگانی جیهانی بەدەست بەرزبوونەوەی بێپێشینەی نرخەکانی وزە، پچڕانی زنجیرەکانی دابینکردن، و پەککەوتنی رێڕەوە بازرگانییەکانەوە دەناڵێنێت، ئەمەش دوای ئەوەی ئێران گەروی هورموزی کۆنتڕۆڵکرد و هاتوچۆی تێدا قەدەغە کرد.
شیکارییەکەی رۆیتەرز ئاشکرای دەکات، کە لانیکەم 279 کۆمپانیا جەنگەکەیان وەک هۆکاری سەرەکی بۆ گرتنەبەری رێوشوێنی بەرگریی پێناسە کردووە بە مەبەستی کەمکردنەوەی زیانە داراییەکان؛ لەوانەش بەرزکردنەوەی نرخی کاڵاکان و کەمکردنەوەی قەبارەی بەرهەمهێنان.
هاوکات بەشێک لە کۆمپانیاکانی دیکە ناچاربوون دابەشکردنی قازانج یان کڕینەوەی پشکەکانیان رابگرن، مۆڵەت بەشێک لە کارمەندەکانیان بدەن، باجی زیادە بخەنە سەر تێچووی سووتەمەنی، یان داوای هاوکاری دارایی بەپەلە لە حکومەتەکانیان بکەن.
رێکخراوی تەندروستی جیهانی (WHO) رایگەیاند، دوای هەڵسەنگداندنەکانیان، بۆ ڤایرۆسی هانتا، بۆیان دەرکەوتوە ڤایرۆسەکە مەترسی گەورەی نییە و چاوەڕوان دەکرێت دوای دابەزینی سەرنشینەکان و گرتنەبەری رێوشوێنی چاودێری، مەترسی گواستنەوەی ڤایرۆسەکە بەشێوەیەکی بەرچاو دابەزێت.
ڕێکخراوەکە لە راگەیەندراوێکدا رونیکردەوە، کە لەسەر بنەمای نوێترین زانیارییە بەردەستەکان، دووبارە هەڵسەنگاندنیان بۆ مەترسییەکانی سەر تەندروستی گشتی کردووەتەوە و دەرکەوتووە، کە هێشتا مەترسییەکە لەسەر ئاستی جیهان بە نزمی ماوەتەوە.
ئاماژەی بەوەش کردووە، سەرەڕای ئەگەری تووشبوونی کەسانی تر لەنێو سەرنشینان و تیمی کەشتییەکەدا پێش جێبەجێکردنی رێکارەکانی کۆنتڕۆڵکردن، بەڵام چاوەڕوان دەکرێت دوای دابەزینی سەرنشینەکان و گرتنەبەری رێوشوێنی چاودێری، مەترسی گواستنەوەی ڤایرۆسەکە بەشێوەیەکی بەرچاو دابەزێت.
بەپێی گوتەی بەرپرسان، چاوەڕوان دەکرێت کەشتیی (MV Hondius)، کە لەلایەن کۆمپانیای "ئۆشن واید ئێکسپێدیشنس"ی هۆڵەندییەوە سەرپەرشتی دەکرێت، لەنێوان سەعات 10ـی سەرلەبەیانی بۆ نیوەڕۆی رۆژی دووشەممە لە بەندەری رۆتەردامی هۆڵەندا لەنگەر بگرێت، ئەمەش بە مەبەستی دابەزاندنی 27 سەرنشینی سەر کەشتییەکە، کە پێکهاتوون لە 20 کارمەندی تیمی کەشتییەکە و دوو کارمەندی پزیشکی.
جێی باسە، ئەم کەشتییە گەشتیارییە دوای ئەوە بووە جێی سەرنجی میدیاکان و دەنگدانەوەی گەورەی نایەوە، کە سێ سەرنشینی بەهۆی تووشبوونیان بەو ڤایرۆسی هانتای گیانیان لەدەستدا و دەنگدانەوەی لە جیهاندا دروست کرد .
دوای لێدوانەکانی دۆناڵد ترەمپ بۆ پێگەی ئەکسیۆس و باسی لە هێرشی نوێکرد بۆ سەر ئێران، راوێژکاری سەربازیی موجتەبا خامنەیی، هۆشداری دەداتە سوپای ئەمریکا و رایگەیاند، ئەمریکا دوای شکستێکی سەخت لەئێران، ئێستا لە لێواری روخاندایە، باشتروایە خۆیان بکشێنەوە لە دەریای عومان ئەگەرنا بۆیان دەبێتە گۆڕستان.
محسن رەزایی، راوێژکاری سەربازیی موجتەبا خامنەیی لە پەیامێکیدا، کە ئاراستەی هێزەکانی ئەمریکا کردوە دەڵێت؛ پێش ئەوەی دەریای عومان ببێتە گۆڕستان بۆ کەشتییە جەنگییەکانتان، خۆتان پاشەکشە بکەن.
رەزایی بانگەشەی ئەوەشی کردوە، کە یەکێک لەو سێ ن کەشتییە جەنگییانەی ئەمریکا، کە لە دەریای عومانەوە هاتبوونە ناو کەنداوی فارس، بە موشەکەکانی ئەوان پێکراوە و زیانی بەرکەوتووە، بەڵام ئەمریکا دەیەوێت ئەم بابەتە بشارێتەوە.
سەبارەت بە رەوشی ناوچەکە و گەروی هورمز، راوێژکارەکەی موجتەبا خامنەیی جەختی لەوە کردەوەتەوا، گەروەکە بۆ کاری بازرگانی و هاتوچۆی نێودەوڵەتی کراوەیە، بەڵام بە هیچ شێوەیەک رێگە بە لەشکرکێشی و دروستکردنی نائارامی نادەن و بۆ ئەو مەبەستانە لەلایەن سوپاس وڵاتەکەیەوە داخراوە.
بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە دەباشان پێشوازیی لە مامۆستا سهڵاحهدین محەمەد بههائهدین، ئەمیندارى گشتیی یهكگرتووى ئیسلامى كوردستان کرد.
لە کۆبوونەوەکەدا، کە سالار لالە سەرحەد، لێپرسراوی بۆردی پەیوەندییە کوردستانییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانیش ئامادەبوو، دوایین پەرەسەندنە سیاسییەکانی هەرێمی کوردستان و عیراق تاوتوێکران و گرنگیی بەردەوامیی دیالۆگ و لێکتێگەیشتنی نێوان هێز و لایەنەکان بۆ تێپەڕاندنی ئاڵنگارییەکان بە گرنگ زانرا. لەو پێناوەشدا مامۆستا سەڵاحەدین محەمەد دەستپێشخەرییەکی بۆ دەربازبوون لەو چەقبەستووییە سیاسییەی کوردستان پێشکەشی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان کرد.
هەردوولا هاوڕابوون کە درێژەکێشانی دۆخی چەقبەستووی سیاسیی هەرێمی کوردستان خزمەت بە بەرژەوەندییە گشتییەکان ناکات و بۆ نەهێشتنی بەربەستەکان پێویستە هەنگاوی جدی بنرێت، ئەوەش بە دیدگایەکی نیشتمانی و بەرپرسیارانە دەکرێت کە ئامانجی خزمەتکردنی هاونیشتمانییان بێت.
سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان رایگەیاند؛ ئێمە وەکو یەکێتی لە ڕابردوودا، هەروەها بۆ ئێستا و داهاتووش بەرەوڕووی هەر دەستپێشخەرییەک دەچین کە لە سۆنگەی دڵسۆزییەوە بێت و لە سوود و بەرژەوەندیی گەلی کوردستان بێت.
لە سۆنگەی ئەوەی کە ئەمینداری گشتیی یەکگرتووی ئیسلامی سەرەتا دەستپێشخەرییەکەی ئاراستەی بافڵ جەلال تاڵەبانی کرد، سەرۆکی یەکێتیش بڕیاری دا لە ئەمڕۆوە و لەپێناو زەمینەسازیی بۆ هێورکردنەوەی دۆخەکە، میدیاکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان هاوکاری ئەو دۆخە بن و نەبنە بەشێک لە تووندکردنەوەی ناکۆکییەکان.
هەر لە کۆبوونەوەکەدا هەماهەنگی و بەهێزترکردنی پەیوەندییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان لە چوارچێوەی زیاتر خزمەتکردنی هاونیشتمانییان جەختی لەسەر کرایەوە.
بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل رایگەیاند، سەركردایەتی حەماسیان لەناو بردووە و لە لێواری تەواوكردنی ئەركەكەیاندان بۆ لەناوبردنی سەرجەم داڕێژەرانی هێرشەكەی 7ی ئۆكتۆبەر.
ناتانیاهۆ ئاماژەی بەوەش كرد، چاویان لەسەر ئێرانەو ئامادەی هەموو سیناریۆیەكن، هەروەها بڕیارە لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكاش كۆببێتەوە بۆ تاوتوێكردنی سەردانەكەی ترەمپ بۆ چین و چەند پرسێكی دیكە.
سەبارەت بە شەڕی لوبنانیش، ئاشكرای كرد هێزەكانیان ناوچەی نوێ كۆنترۆڵ دەكەن و بەرگری لە شارۆچكەكانی ئیسرائیل دەكەن.
ناتانیاهۆ جەختیشی كردەوە كە پێش شەش ساڵ لە مەترسیی درۆنەكان هۆشداریی دابوو، ئێستاش رێنمایی دەركردووە بۆ دۆزینەوەی چارەسەری خێرا بۆ روبەڕووبوونەوەی هەر هەڕەشەیەكی هاوشێوە.
ئاژانسی هەواڵی "فارس"ی ئێرانی پێنج مەرجی سەرەکی ئاشکرا کرد کە رایگەیاندووە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە وەڵامەکەیدا بۆ پێشنیازی ڕێککەوتن لەگەڵ ئێران دایناون، ئەم هەنگاوەش قەبارەی ئەو ئاڵۆزییانە نیشان دەدات کە هێشتا رێگرن لە گەیشتن بە لێکتێگەیشتنی کۆتایی نێوان هەردوولا.
بەپێی راپۆرتی ئاژانسەکە، واشنتۆن مەرجی داناوە کە هیچ قەرەبوویەک بە ئێران نەدرێت، هاوکات لەگەڵ رادەستکردنی نزیکەی 400 کیلۆگرام لە یۆرانیۆمی پیتێندراوی ئێران بە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.
هەروەها مەرجەکانی ئەمریکا، بەپێی زانیارییەکانی "فارس"، هێشتنەوەی کارکردنی تەنها یەک کۆمەڵە لە دامەزراوە ئەتۆمییەکانی ئێران، و نەدانی تەنانەت 25٪ ی داراییە بلۆککراوەکانی ئێران لەخۆدەگرێت.
ئاژانسەکە ئاماژەی بەوەش کردووە، واشنتۆن مەرجی ئەوەشی داناوە کە راگرتنی شەڕ لە سەرجەم بەرەکاندا ببەسترێتەوە بە رەوتی دانوستانە بەردەوامەکانەوە، ئەمەش وەک یەکێک لە هەستیارترین بەندەکانی ناو پێشنیازەکەی ئەمریکا تەماشا دەکرێت.
ئەم دزەپێکردنی زانیارییانە لە کاتێکدایە کە چەقبەستوویی بەردەوام بەسەر دانوستانەکانی ئەمریکا و ئێراندا زاڵە، دوای ئەوەی خولەکانی ئەم دواییانە نەیانتوانی هیچ پێشکەوتنێکی یەکلاکەرەوە بەدەستبهێنن، ئەمەش لە نێوەندی ئاڵوگۆڕکردنی گوشاری سیاسی و سەربازی لە نێوان هەردوولادا.
سوپای ئێران هەڕەشەی وەشاندنی گورزی توندتر لە هەر "سەرکێشییەکی ئەمریکا" دەکات
لە وەڵامی هۆشدارییەکانی سەرۆکی ئەمریکا بۆ ئیمزاکردنی رێککەوتنی نوێ، سوپای ئێران هۆشداری دەداتە واشنتۆن لە هەر جۆرە جووڵەیەکی سەربازی دژی تاران.
ئەبولفەزل شکارچی، وتەبێژی هێزە چەکدارەکانی ئێران، ئەمڕۆ یەکشەممە رایگەیاند: "دووبارەبوونەوەی هەر کارێکی نەخوازراوی ئەمریکا، هیچ ئەنجامێکی نابێت جگە لە رووبەڕووبوونەوەی گورزی بەهێزتر و توندتر.
وتیشی، پێویستە سەرۆکی ئەمریکا بزانێت لە ئەگەری جێبەجێکردنی هەڕەشەکان و دەستدرێژی بۆ سەر ئێران، بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا و سوپاکەی رووبەڕووی سیناریۆی نوێ، هێرشبەرانە، کتوپڕ و گەردەلوولی دەبنەوە.
وتەبێژی هێزە چەکدارەکانی ئێران ئاماژەی بەوەشکرد، بنکە و بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا لەو زۆنگاوەدا نقوم دەبن کە واشنتۆن خۆی دروستی کردووە بەهۆی سیاسەتە سەرکێشییەکانی ترەمپەوە.
دادگای باڵای سعودیە داوا لە سەرجەم موسڵمانان دەکات ئێوارەی ئەمڕۆ یەکشەممە چاودێریی بینینی مانگی (زی الحجە) بکەن
دادگای باڵای شانشینی عەرەبیی سعودیە، داوای لە سەرجەم موسڵمانان لە سەرتاسەری وڵاتەکە کرد، ئێوارەی ئەمڕۆ یەکشەممە، چاودێریی بینینی مانگی نوێی مانگی (زی الحجە)ی ساڵی1447ی کۆچی بکەن.
دادگای باڵا لە بەیاننامەیەکی رەسمیدا رونی کردووەتەوە، پرۆسەی چاودێریکردنی مانگ ئێوارەی ئەمڕۆ یەکشەممە بەڕێوەدەچێت، کە بەپێی رۆژژمێری "ئومولقورا" دەبێتە 30ی مانگی (زی القعدة)، و بەپێی بڕیاری پێشووی دادگای باڵاش دەبێتە29ی هەمان مانگ.
دادگای باڵا داوای لە هەر کەسێک کردووە کە بە چاوی ئاسایی یان لە رێگەی دووربینەوە (تەلسکۆب) مانگ دەبینێت، سەردانی نزیکترین دادگا بکات بۆ تۆمارکردنی شایەتیدانەکەی، یان پەیوەندی بە نزیکترین ناوەندەوە بکات بۆ یارمەتیدانی لە گەیشتن بە دادگای پەیوەندیدار.
موسڵمانان لە سعوودیە و جیهانی ئیسلامیدا بە بایەخێکی زۆرەوە چاوەڕێی ئەنجامی ئەم چاودێریکردنە دەکەن؛ ئەمەش بەهۆی ئەو گرنگییە تایبەتەی مانگی (ذی الحجة) لە رۆژژمێری کۆچیدا هەیەتی، چونکە بینینی شەرعیی مانگەکە بەستراوەتەوە بە دیاریکردنی کاتی وردی بۆنە ئاینییە گەورەکان و مناسیکەکانی حەج، کە لە سەرووی هەموویانەوە دیاریکردنی ڕۆژی وەستانی عەرەفە و یەکەم ڕۆژی جەژنی قوربانی پیرۆزی ساڵی2026ە.
جێی ئاماژەیە، شانشینی عەرەبیی سعوودیە بە شێوەیەکی رەسمی پشت بە ئەنجامەکانی بینینی شەرعی و مەیدانی دەبەستێت کە لەلایەن دادگای باڵاوە رادەگەیەنرێت بۆ دیاریکردنی سەرەتای مانگە کۆچییەکان و وەرزە ئاینییە مەزنەکان.
دوای سەرکەوتنی نامۆ فازیلی یاریزانی کیکبۆکسێن لە کالیفۆرنیا بەسەر جەیک بابیانی ئەمریکی، قوباد تاڵەبانی پەیامێکی بڵاوکردەوە و دەڵێت؛ تۆ چیتر تەنها پاڵەوانێکی ئاسایی نیت، بەڵکو نوێنەرایەتیی ئیرادە و هێز و رەوشتی گەلەکەت دەکەیت.
قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، "خۆی دەڵێت ورەی لە ئازایەتی و نەبەردیی پێشمەرگە وەرگرتووە، بەڵێ پاڵەوانەکانمان ورە و وزە بە یەکتر دەبەخشن".
ئاماژەی بەوەشکرد، تەنیا داواکاریم لە نامۆ ئەوەیە: تۆ چیتر تەنها پاڵەوانێکی ئاسایی نیت، بەڵکو نوێنەرایەتیی ئیرادە و هێز و رەوشتی گەلەکەت دەکەیت لە گۆڕەپانە نێودەوڵەتییەکاندا و خەریکە دەبیتە پاڵەوانی ئەفسانەیی سەردەمەکەمان.
قوباد تاڵەبانی راشیگەیاند، پاڵەوانە مەزنەکان رەنگە لە یارییەکدا بدۆڕێن، بەڵام هەرگیز رەوشتی پاڵەوانێتی نادۆڕێنن و پارێزگاری لە بەها بەرزەکانی گەلەکەیان دەکەن. تکایە ببە بەو پاڵەوانە ئەفسانەییە.
ئۆلیگ کۆزۆڤکۆف، داهێنەری زنجیرە کارتۆنی بەناوبانگی جیهانی "ماشا و ورچ" (Masha and the Bear)، ئامادەکارییەکانی دەستپێکردووە بۆ بەرهەمهێنانی یەکەمین فیلمی سینەمایی درێژ و رەسەن کە پشتبەستوو بێت بە سەرکێشییەکانی ئەم دوو کەسایەتییە دڵخوازەی منداڵان.
ئەم هەنگاوە نوێیە دوای ئەو سەرکەوتنە بێوێنە و گەورەیە دێت کە زنجیرەکە لەسەر ئاستی جیهان بەدەستیهێناوە، بەجۆرێک بینەرانی "ماشا و ورچ" لەسەر سەکۆی یوتیوب هەموو پێشبینییەکانی تێپەڕاندووە و یەکێک لە ئەڵقەکانی بووەتە خاوەنی بەرزترین رێژەی بینین لە مێژووی یوتیوبدا بۆ ڤیدیۆیەکی ناومۆسیقی. ئەڵقەی کورتە فیلمی "ماشا و ورچ، رەچەتەی کارەسات" توانیویەتی زیاتر لە 4.6 ملیار بینەر کۆبکاتەوە.
بەپێی راپۆرتە رۆژنامەوانییەکان، کۆزۆڤکۆف جۆش و خرۆشێکی زۆری هەیە بۆ ئەنجامدانی ئەم پڕۆژە سینەماییە، و هاوکات لەگەڵ دەستپێکردنی بازاڕی فیلم لە فێستیڤاڵی سینەمایی کان، ستۆدیۆیەکی نێودەوڵەتیی تایبەتمەندی بۆ بەرهەمهێنانی ئەم فیلمە و بەشەکانی داهاتووی دامەزراندووە. چاوەڕوانیش دەکرێت کارەکانی ئەم فیلمە سینەماییە درێژە تا کۆتایی ساڵی 2028 بە تەواوی کۆتایی پێبێت.
جێی ئاماژەیە، پێشتر بینەران ناونیشانی "ماشا و ورچ"یان لە هۆڵەکانی سینەمادا بینیوە، بەڵام ئەو ئەزموونانەی پێشوو فیلمی سینەمایی درێژ نەبوون کە وەک یەک چیرۆکی یەکگرتوو بۆ سینەما نووسرابێتن، بەڵکو تەنها "فیلمی کۆکراوە" بوون کە چەندین ئەڵقەی تەلەفزیۆنی و کورتە چیرۆکیان لەخۆدەگرت. بەم پێیەش، پڕۆژەکەی ساڵی 2028دەبێتە یەکەمین فیلمی سینەمایی رەسەن لە مێژووی ئەم زنجیرەیەدا.
رێکخراوی تەندروستیی جیھانی، ئەمڕۆ یەکشەممە، باری نائاسایی تەندروستیی گشتیی راگەیاند کە دەبێتە جێی نیگەرانیی نێودەوڵەتی، ئەمەش لە پاشبنەمای بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی ئێبۆلا لە هەریەکە لە کۆماری کۆنگۆی دیموکرات و ئۆگاندا.
تێدرۆس ئەدهانوم گێبرسیۆس، بەڕێوەبەری گشتیی رێکخراوەکە رایگەیاند: بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسەکە کە بەستراوەتەوە بە سلالەی (بۆندیبۆجیۆ)، پێویستی بە بەرزکردنەوەی ئاستی ئامادەباشی هەیە لە وڵاتانی دراوسێ و کۆکردنەوەی پڵپشتیی نێودەوڵەتی"، هاوکات جەختیشی کردەوە کە دۆخەکە "لە ئێستادا نەگەیشتووەتە ئاستی پەتایەکی جیهانی.
بەپێی زانیارییەکانی رێکخراوەکە، کۆماری کۆنگۆی دیموکرات تا رۆژی شەممە 8 دۆخی پشتڕاستکراوەی تاقیگەیی و 246 دۆخی گومانلێکراوی تۆمارکردووە، جگە لە 80 حاڵەتی گیانلەدەستدانی گومانلێکراو لە پارێزگای ئیتۆری لە رۆژهەڵاتی وڵاتەکە، کە نزیکە لە سنوورەکانی ئۆگاندا و باشووری سوودان.
هاوکات ئۆگاندایش تۆمارکردنی دوو حاڵەتی پشتڕاستکراوەی لە کامپالای پایتەخت لە رۆژانی 15 و 16ی ئایاری 2026 راگەیاند، کە دانەیەکیان بە گیانلەدەستدان کۆتایی هاتووە، لە کاتێکدا هێشتا لێکۆڵینەوەکان بەردەوامن بۆ دیاریکردنی پەیوەندییە پەتاگەراییەکان لە نێوان تووشبوواندا.
بەپێی پەیمانگای رۆبێرت کۆخ، ئێبۆلا بە یەکێک لە مەترسیدارترین نەخۆشییە ڤایرۆسییە گوازراوەکان دادەنرێت، بەوپێیەی لە رێگەی بەرکوتنی راستەوخۆ بە شلەمەنییەکانی جەستەی کەسی تووشبوو دەگوازرێتەوە، و لە حاڵەتی نەبوونی چاودێریی تەندروستیی خێرادا رێژەی گیانلەدەستدان تێیدا دەگاتە نزیکەی %90.
کەسێک لەسەر کێشەی کۆمەڵایەتی کوژرا، پەیامنێری کوردسات نیوزیش دەڵێت؛ روداوەکە لە سنوری دوکان بووە و کەسێکی تریش بریندارە.
بڕوا بەهادین، پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، لە گوندێکی سنوری قەزای دوکانی سەر بە پارێزگای سلێمانی، بەهۆی کێشەی کۆمەڵایەتییەوە مێرمنداڵێک کوژرا و باوکیشی بریندارە.
وتیشی، مێرمنداڵەکە تەمەنی حەوت ساڵە کە کوژراوە و باوکیشی تەمەنی 43 ساڵە و گوللـە بەر سەری کەوتووە و بە سەختی بریندارە.
پەیامنێری کوردسات نیوز ئەوەشی خستەڕوو، لە ئێستادا باوکەکە لە نەخۆشخانەی شارە و لە ژێر چاودێری چڕی پزیشکیدایە.
بەپێی وتەی کەسوکاری کوژراوەکە، روداوەکە بە هۆی کێشەی زەوی وزارەوە بووە و لە ماوەکانی رابردوشدا چەند جارێک کێشە لە نێوان ئەو دوو بنەماڵەیەدا هەبووە.
وتەبێژی وەزارەتی پلان دانانی عیراق رایگەیاند کە بەغدادی پایتەخت بەدەست جەنجاڵی و قەرەباڵغییەکی توندی دانیشتووان و هاتوچۆوە دەناڵێنێت، ئەمەش بەهۆی زیادبوونی بەردەوامی رێژەی دانیشتووان و ژمارەی ئۆتۆمبێلەکان، هاوکات لەگەڵ کەمبوونەوەی روبەری سەوزایی و بەرزبوونەوەی ئاستی پیسبوونی ژینگە.
وتەبێژی وەزارەتەکە داواش دەکات بەپێی دیدگایەکی نیشتمانیی گشتگیر، پایتەختێکی کارگێڕی نوێ دروست بکرێت.
عەبدولزەهرە هینداوی، وتەبێژی وەزارەتی پلان دانان لە لێدوانێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند: لە ئێستادا بەغدادی پایتەخت بەهۆی بوونی نزیکەی 10 ملیۆن دانیشتووان و هاتوچۆکردنی زیاتر لە چوار ملیۆن ئۆتۆمبێل لە شەقامەکانیدا دەخنکێت"، ئاماژەی بەوەش کرد کە ئەم قەرەباڵغییە بووەتە هۆی لەناوچوونی پشتێنەی سەوزایی و زیادبوونی بەرچاوی پیسبوونی هەوا.
هینداوی جەختی لەسەر پێویستیی دەستپێکردنی پڕۆژەی دروستکردنی پایتەختێکی کارگێڕی نوێ کردەوە، کە پشت بە توێژینەوەی وردی ئابووری (جدوى) و نەخشەسازییەکی گشتگیری تەلاری (شارسازی) ببەستێت، لەگەڵ دابینکردنی گەرەنتیی دارایی و کارگێڕی روون بۆ سەرخستنی پڕۆژەکە.
وتەبێژەکە ئاماژەی بەوەش دا کە ئەم هەنگاوە "دەرفەتێکی مێژووییە بۆ دووبارە رێکخستنەوەی دامەزراوەکانی دەوڵەت لە نێو ژینگەیەکی مۆدێرندا کە پشت بە نەخشەسازیی زیرەک، ژێرخانی پێشکەوتوو و بەستنەوەی دیجیتاڵی دەبەستێت"،
هاوکات جەختی لە گرنگیی چەسپاندنی بنەماکانی حوکمڕانیی رەشید و پشتبەستن بە ناسنامەیەکی بینراوی دیار بۆ پڕۆژە چاوەڕوانکراوەکە کردەوە.
گۆڕانکاری لە رەوشی کەشوهەوا رودەدات و کەشناسی هەرێمیش ئاشکرایدەکات؛ لە دوای نیوەڕۆوە ئەگەری باران و هەورە بروسکە هەیە.
بەڕێوەبەرایەتی کەشناسی هەرێم رایگەیاند، ئەمڕۆ یەکشەممە ئاسمان ساماڵ دەبێت و لە دوای نیوەڕۆوە ئەگەری گەواڵە باران و هەورە بروسکە لە ناوچە جیاجیاکان هەیە.
ئاماژەی بەوە کرد، پلەکانی گەرما یەک تا سێ پلە نزم دەبنەوە بە بەراورد بە تۆمارکراوەکانی دوێنێ.
کەشناسی هەرێم راشیگەیاند، سبەینێ دووشەممە ئاسمان بە گشتی ساماڵ و پەڵە هەور دەبێت، لە ناوچە شاخاوییەکان نیمچە هەور دەبێت و ئەگەری کەمێک باران لە دوای نیوەڕۆدا هەیە.
بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی
هەولێر: 28 پلەی سیلیزی
پیرمام: 24 پلەی سیلیزی
سۆران: 25 پلەی سیلیزی
حاجی ئۆمەران: 15 پلەی سیلیزی
سلێمانی: 24 پلەی سیلیزی
چەمچەماڵ: 27 پلەی سیلیزی
دهۆک: 26 پلەی سیلیزی
زاخۆ: 27 پلەی سیلیزی
هەڵەبجە: 27 پلەی سیلیزی
گەرمیان: 30 پلەی سیلیزی
ئێران داوا لە هاووڵاتیانی خۆی دەكات وڵاتانی كەنداو بەجێبهێڵن و هۆشداریش دەداتە سعودیەو ئیمارات لە ئەگەری دەستپێكردنەوە جەنگ، بیرە نەوت و دامەزراوەكانی وزەیان دەكاتە ئامانج.
بارەگای خاتەمولئەنبیا سەر بە سوپای پاسداران هۆشدارییەكی بۆ هاووڵاتیانی ئێران لە ئیماڕات و سعودیە و بەحرەین و كوەیت بڵاوكردەوە ئەو وڵاتانە بەجێبهێڵن و داواشی لە كەشتیە بازرگانیەكان كرد لە ئاوەكانی كەنداو دووربكەونەوە، هەروەها داوای لە دانیشتوانی رەئس خەیمەی ئیمارات كردووە ناوچەكە چۆڵ بكەن.
دەشڵێت، ئێران بە وڵاتانی ناوچەكە بە تایبەت سعودیە و ئیماڕاتی وتووە، لە كاتی هەڵگیرسانەوەی جەنگ، بیرە نەوت و دامەزراوەكانی وزەیان دەكاتە ئامانج.
عەباس عراقچی وەزیری دەرەوەی ئێرانیش رایگەیاند، هەر گرژیەك لە ناوچەكە روبدات سەردەكێشێت بۆ جەنگێكی گشتگیر.
لای خۆیەوە محەممەد موخبر، راوێژكاری رێبەری باڵای ئێران رایگەیاند، وەڵامی وڵاتەكەی بۆ ئەو بنكانەی ئەمریكا كە لە شەڕی ئەم دواییەدا بەكارهێنران لە ناوچەكە، هێشتا تەواو نەبووە، جەختیشی كردەوە كە دانبەخۆداگرتنی تاران هەمیشەیی نابێت.