هەواڵەکان
مەکتەبی سیاسی یەکێتی ئاماژەی بەوەکردوە، لە کاتێکدا یادی دامەزراندنی بزوتنەوەی گۆڕان دەکرێتەوە، عێراق و ناوچەکە بە ھەلومەرجێکی ھەستیاردا تێدەپەڕێت، بۆیە وەک یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان تەبایی و ھاوھەڵوێستیی نێوان ھێز و لایەنە سیاسییەکانی کوردستان و یەکڕیزیی گەلەکەمان، بە پێویستییەکی مێژووی قۆناغەکە دەزانین.
راشیگەیاندوە، لەم یادەدا کە لەسەروبەندی نزیکبوونەوەی ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراقە، گرێدانی ھاوپەیمانیی کوردستان لەنێوان ھەردوولاماندا، بە دەستکەوتێکی گرنگ دەزانین بۆ یەکخستنەوەی ھەموو لایەنە سیاسییەکانی کوردستان لە بەغداد لە ژێر یەک چەتری کوردستانیدا.
وەزارەتی تەندروستی ئێران رایگەیاند، بەھۆی زیادبوونی رێژەی توشبووانی کۆرۆنا و تەشەنەسەندنی ڤایرۆسەکە بە شێوەیەکی خێرا، داوا لە ھەموو زانکۆ پزیشکییەکان و نەخۆشخانە حکومی و ناحکومییەکانی کەرتی تایبەت کردووە، بۆ ماوەی دوو ھەفتە ھەموو مۆڵەتێکی پزیشک و پەرستار و کارمەندەکانی کەرتی تەندروستی رابگرن و لەو ماوەیەدا لە ئامادەباشی تەواودا بن، بۆ روبەڕوبوونەوەی ڤایرۆسەکە و بەھاناوەچوونی توشبووانی کۆرۆنا.
ئەوەش لە کاتێکدایە بەپێی ئامارەکانی وەزاەتی تەندروستی ئێران، ژمارەی توشبووانی کۆرۆنا لەو وڵاتە گەیشتووەتە سێ ملیۆن و ٦٩١ ھەزار و ٤٣٢ کەس، ھاوکات بەھۆی ڤایرسەکەوە ٨٨ ھەزار و ٨٠٠ کەس گیانیان لەدەستداوە.
بەڕێوەبەری گەشتوگوزاری ھەڵەبجە رایگەیاند، بەراورد بەجەژنی رابردوو رێژەی ھاتنی گەشتیار بۆ ناوچە گەشتیارییەکانی پارێزگای ھەڵەبجە زیادیکردوە و بەگشتی لە چوار رۆژی جەژندا ٩٠ ھەزار و ٩١ گەشتیار سەردانی ناوچە گەشتیارییەکانی ھەڵەبجەیان کردوە، لەکاتێکدا جەژنی رابوردوو ٧٠ ھەزار گەشتیار سەردانی ناوچە گەشتیارییەکانی ھەڵەبجەیان کردبوو.
بەپێی میدیاکانی رۆژئاڤای کوردستان، سوپای تورکیا بەچڕی گوندەکانی "تەل رەفعەت و شێخ عیسا و گوندەکانی عەین دەقنە و بێلونێ"ی سەر بە ناوچەی شەھبایان بۆردومانکردوە، ھاوکات لە ناوچەی ئەحرەس سەر بە شەھبا بەھۆی بۆردومانەکانەوە چوار ھاووڵاتی بریندار بوون، لەلایەکی تریشەوە سوپای تورکیا ھێرشی کردووەتە سەر گوندەکانی سنوری مەنبج و گوندەکانی تۆپباران کردوە.
ھێزەکانی رزگاری عەفرینیش رایگەیاند، لە ناوچەی شەرا لە عەفرین ھێرشکراوەتە سەر ئۆتۆمبێلێکی زرێپۆشی سوپای تورکیا، بەو ھۆیەشەوە پێنج سەرباز کوژراون و ھەشتی تریش برینداربوون، سوپای تورکیاش ناوەندی شاری عەفرینی موشەکباران کردووە.
فراکسیۆنی یەکێتی لە پەرلەمانی کوردستان لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوە کردوە، بڕیارەی ئەنجومەنی باڵای ئابوری ھەرێم لەبارەی کۆتایی ھێنان بە لێبڕینی موچەی موچەخۆران بەرز دەنرخێنن و جەختیشدەکەنەوە دەبێت حکومەتی ھەرێم بەردەوام بێت لە چاکسازیی لە سێکتەرە جیاوازەکانی حوکمڕانی.
راشیگەیاندووە، دەبێت حکومەت کاربکات بۆ ھەمە چەشنەکردنی سەرچاوەکانی داھات بەشێوەیەک ئاستی داھات بەرزبکرێتەوە و لە داھاتوویەکی نزیکیشدا قەرەبووی لێبڕینی موچەی موچەخۆران بکرێتەوە.
وتیشی، سەرجەم ئەو نوسراوانە هەڵدەوەشێنەوە كە پێشتر بۆ ئۆتۆمبێلی جام رەش كراوە و ئەو ئۆتۆمبێلانەشی هەڵگری تابلۆی ئەوروپین و مەنەفێستەكانیان بە ناوی شۆفێرەكانیانەوە نییە، مامەڵەی ئۆتۆمبێلی بێسەرەتایان لەگەڵدا دەكرێت و بە هەمان شێوەی ئۆتۆمبێلەكانی تر دەستی بەسەردا دەگیرێت.
وەزارەتی پەروەردە جەختیشیکردۆتەوە، سەردان و بەسەرکردنەوەی ناو ھۆڵی تاقیکردنەوەکان رێگەپێدراو نییە، تەنھا بەرپرسانی پەروەردەیی دەتوانن سەردانی کارگێڕی ناوەندەکانی تاقیکردنەوە بکەن، رێگە نادرێت میدیاکانیش ھیچ روماڵێک لە ناو ھۆڵی تاقیکردنەوە گشتییەکان ئەنجام بدەن.
یەکێتی مامۆستایانی کوردستانیش داوایکردوە، کەموکوڕییەکانی تاقیکردنەوەکانی رابردوو دووبارە نەبێتەوە و گرفتەکان چارەسەر بکرێن.
پێشتریش وتەبێژی حکومەتی ھەرێم رایگەیاندبوو، حکومەت ھەوڵ دەدات لێبڕینی مووچە نەھێڵێت و ئەنجومەنی وەزیرانیش بڕیاری کۆتایی دەدات، وتیشی، حکومەت پابەندە بە دابەشکردنی مووچە ھەموو ٣٠ رۆژ جارێک، لەو چوارچێوەیەشدا ھەموو ٢٥ی مانگێک دەست بە دابەشکردنی مووچەی فەرمانبەرانی ھەرێم دەکرێت.
(فوئاد حسێن) ئاماژەی بۆ ئەوەشکردووە، ھێرشەکانی تورکیا بۆ سەر بنکە و بارەگاکانی پارتی کرێکارانی کوردستان لەناو سنوری ھەرێمی کوردستان بەبێ رەزامەندی بەغدادە و ھیچ رێککەوتنێکی دوو قۆڵیش نییە کە رێگە بە تورکیا بدات بێتە ناو خاکی عێراق بۆ ئەنجامدانی ئۆپراسیۆنی سەربازیی.
ئەو سەرچاوەیە ئاشکرایکردوە، موقتەدا سەدر، بە مەرجی دورخستنەوەی گروپە چەکدارەکان لە پرۆسەی ھەڵبژاردن، ئەگەری ھەیە بگەڕێتەوە بۆ پرۆسەکە، وتیشی، چاوەڕوان دەکرێت پێش وادەی بەڕێوەچوونی ھەڵبژاردن، (عەلی سیستانی)، گەورە مەرجەعی باڵای شیعە فەتوای بەشداری ھاوڵاتیان لە ھەڵبژاردن بدات، ئەوەش تەواوی ھاوکێشەکان دەگۆڕێت.
لە نامەیەکدا، کە میدیا عێراقییەکان ناوەڕۆکەکەیان بڵاوکردووەتەوە، (محەمەد حەلبوسی) ھێرشێکی توندی کردووەتە سەر خەمیس خەنجەر ئەمینداری گشتیی پرۆژەی عەرەبی لە عێراق و سەرۆکی ھاوپەیمانیی (عەزم) و رایگەیاندووە، زۆر جار ھەوڵیداوە بەرژەوەندیی نیشتیمان و کەیسی سوننەکان بخاتە پێشەوە و پرسە بچووکەکان وەلا بنێت، بەڵام ھیچ سوودیان نییە، دەشڵێت، رێگە بە (خەمیس خەنجەر)، نادرێت سازش لەسەر خاک بکات.
(حەلبوسی) بە (خەمیس خەنجەری) راگەیاندووە، روبەڕوی پیلانگێڕییە نەشیاوەکانی دەبێتەوە و رێگە نادات ئەوەی موڵکی ئەو نییە بیفرۆشیت و دەیگەڕێنتەوە بۆ قەبارەی خۆی.
ئەمە لە کاتێکدایە فوئاد حسێن، وەزیری دەرەوەی عێراق لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا لەگەڵ ئەنتۆنی بلینکن، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا لە واشنتن وتی، عێراق ھێشتا پێویستی بە ھاوکارییەکانی ئەمریکایە لە بواری راھێنان و پڕچەککردن و ھێزی لۆجستیدا.
وەفدێکی عێراق بە سەرۆکایەتی فوئاد حسێن لە ئەمریکایە و بڕیاریشە رۆژی ٢٦ی مانگ مستەفا کازمی، سەرۆک وەزیرانی عێراق لە کۆشکی سپی لەگەڵ جۆ بایدن، سەرۆکی ئەمریکا کۆببێتەوە و باس لە رێککەوتنی ستراتیژی نێوانیان و کشانەوەی ھێزەکانی ئەمریکا بکەن.
لیژنەی باڵای ئۆپراسیۆنەكانی پارێزگای سلێمانی بۆ بەرەنگاربوونەوەی كۆرۆنا بۆ هەڵسەنگاندنی رەوشی كۆرۆنا كۆبۆوە و بڕیاریدا، پێویستە هاووڵاتیان پابەندی تەواوی ڕێكارو ڕێنماییە تەندروستی و خۆپارێزییەكان بن، بەتایبەتی بەكارهێنانی ماسك و پاراستنی دووریی نێوانیان و دووركەوتنەوە لە هەر بەریەككەوتن و كۆڕو كۆبوونەوەو قەرەباڵغییەك، هەروەها پێویستە هاووڵاتیان ڤاكسینی پێویست وەربگرن وەك ڕێگایەكی پەسەندكراوی نێودەوڵەتیی بۆ سنوورداركردنی بڵابوونەوەی ڤایرۆسەكە.
هاوكات پێویستە هەموو كارمەندانی فەرمانگە دەوڵەتییەكان و كەرتی گشتی و كەرتی تایبەت پابەندی تەواوی ڕێكارە تەندروستی و خۆپارێزییەكان بن و ڕێگە بە هیچ هاووڵاتییەك نادرێت بەبێ پابەندبوون بە ڕێكارەكانەوە سەردانی فەرمانگەكان بكات.
سەبارەت بە ئەنجامدانی چالاكییەكانیش رایگەیاند، پێویستە هەموو چالاكییە سیاسی و ئەدەبیی و هونەریی و ڕێكخراوەیی و كۆمەڵایەتی، كە دەبنە مایەی تێكەڵاوبوون و بەریەككەوتن ڕابگیرێت، پێویستە دەزگاكان و دامەزراوەكانی ڕاگەیاندن هاوكارو هەماهەنگ بن لە هەڵمەتی هۆشیاركردنەوەی هاووڵاتیان بۆ پابەندبوون بە خۆپارێزیی و بەكارهێنانی ڤاكسینی كۆرۆنا.
لە بەشێکی تری رونکردنەوەکەدا ھاتووە ، ئەو رێکارە بەپێی ماددەی ١١ لە یاسای بودجەی ساڵی ٢٠٢١ جێبەجێ دەکرێت، واتا لێبڕینی داھاتی نەوتی و نا نەوتی راستەوخۆ لە وەزارەتی دارایی عێراقەوە دەبێت، ئەو پرۆسەیەش لە مانگی ١ی ٢٠٢١ەوە جێبەجێ دەکرێت.
ئاماژەی بەوەشکرد، تائێستاش لایەنە دەسەڵاتدارەکان لە عێراق جدی نین لە جێبەجێکردنی داواکاری ھاوڵاتیان و چەکی بێمۆڵەت و گروپە چەکدارەکان، ھەڕەشەن لەسەر پرۆسەی سیاسی و ھەڵبژاردنیش.