هەواڵەکان
سەرۆکایەتیی هەرێمی کوردستان، سەرکۆنەی هێرشەکانی ئەم دواییەی سەر هەرێمی کوردستانی کرد و رایگەیاند، کە بەئامانجگرتنی هەرێم و دەستپێکردنەوەی توندوتیژییەکان، پەرەسەندنێکی مەترسیدار و پێشێلکارییەکی زەقی سەروەریی عیراقە.
سەرۆکایەتیی هەرێم لە راگەیەندراوێکدا هۆشداری دا لەوەی ئەم جۆرە هێرشانە هەڕەشەیەکی راستەوخۆن بۆ سەر ئاسایش و سەقامگیریی وڵات، هاوکات کۆسپی گەورە دەخەنە بەردەم ئەو هەوڵانەی کە بۆ چەسپاندنی ئاشتی لە ناوچەکەدا دەدرێن.
دەزگای ئاسایشی هەرێم رایدەگەیەنێت؛ بەرەبەیانی ئەمڕۆ بە حەوت موشەک هێرشکرایە سەر گوندەکانی زڕگوێزەڵە، قسرد و ناوچەی قەرەداغ.
دەزگای ئاسایشی هەرێم لە راگەیەنراوێکدا ئاشکرایکرد، سەعات 6:20ـی بەرەبەیانی ئەمڕۆ هەینی، بە حەوت موشەک هێرشکراوەتە سەر چەند شوێنێکی جیاواز.
دەزگای ئاسایشی هەرێم، رایگەیاند شوێنی کەوتنی موشەکەکان بەم شێوەیەیە:
گوندی زڕگوێزەڵە: بە چوار مووشەک کراوەتە ئامانج.
گوندی قسرد: یەک موشەک لەم گوندە کەوتووەتە خوارەوە.
نزیک گردی کوپان لە قەرەداغ: بە دوو موشەک کراوەتە ئامانج.
بەدواداچوونەکان بەردەوامن
دەزگای ئاسایشی هەرێم ئەوەشی خستەڕوو، کە تیمەکانیان لە ئێستادا لە شوێنی ڕووداوەکانن و بەدواداچوونی ورد و بەردەوام ئەنجام دەدەن، بە مەبەستی زانین و دەستنیشانکردنی قەبارەی تەواوی زیانە گیانی و مادییەکان کە بەهۆی هێرشەکانەوە کەوتوونەتەوە.
ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزە رایگەیاند، كە ئەگەر ئەمریكا و ئێران بە زووترین كات بۆ ئاساییكردنەوەی هاتوچۆی كەشتییە نەوتییەكان لە گەروی هورمز رێك نەكەون، جیهان رووبەرووی قەیرانێكی گەورەی ئاسایشی وزە دەبێتەوە.
بەڕێوەبەری ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزە لە لێدوانێكدا نیگەرانیی قووڵی خۆی لە تێكچوونی رەوشی گەروی هورمز دەربڕی و رایگەیاند، كە پاراستنی دابینكردنی نەوت پرسێكی زۆر هەستیارە و ئەگەر لە چەند هەفتەی داهاتوودا دۆخەكە ئاسایی نەبێتەوە، ئابووریی جیهان دەكەوێتە مەترسییەوە.
ئەمەش لە كاتێكدایە سوپای پاسداران جارێكی تر داخستنی رەسمیی گەروەكەی راگەیاندەوە و واشنتۆنیش لە رۆژی چوارشەممەوە گەمارۆی دەریایی بە سەر بەندەرە ئێرانییەكاندا سەپاندووەتەوە، ئەمەش بووەتە هۆی بەرزبوونەوەی خێرای نرخەكانی وزە لە بازاڕە جیهانییەكاندا.
تەلئەبیب پێشبینی دەکات لە ماوەی هەفتەی داهاتوودا، پێکدادانی سەربازیی نێوان ئەمریکا و ئێران زیاتر بێت، هاوکات میدیاکانی ئیسرائیل ئاشکرایدەکەن، واشنتۆن سەرقاڵی ئامادەکردنی پلانی زنجیرەیەک هێرشی نوێی لە ناوخۆی ئێران دەکات، کە پێدەچێت وێستگەکانی بەرهەمهێنان و گواستنەوەی وزەی کارەبا بگرێتەوە.
بەپێی راپۆرتێکی کەناڵی 12ـی ئیسرائیل، لە کۆبوونەوە ئەمنیی و سیاسییەکانی ئەم دواییەی وڵاتەکەدا، هەڵسەنگاندنەکان ئاماژەیان بەوە کردووە کە بەهۆی بەردەوامیی هێرشە سەربازییەکانی ئەمریکا بۆ سەر پێگەکانی ئێران، ئاستی گرژییەکانی نێوان واشنتۆن و تاران بەرەو فراوانبوونی زیاتر هەنگاو دەنێت.
کەناڵەکە ئاماژەی بەوەش کردووە، ئەمریکا دەیەوێت لە رێگەی بەئامانجگرتنی کەرتی کارەباوە، دەست بخاتە سەر خاڵی لاوازی ژێرخانی ئابوریی ئێران، کە ئەمەش هاوکاتە لەگەڵ لێدوانەکانی پێشووی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا.
لای خۆشییەوە، لێپرسراوێکی باڵای ئیسرائیل رایگەیاندووە: "خۆمان بۆ ئەگەری ئاڵۆزبوونی زیاتری رەوشەکە و هەموو سیناریۆیەکی چاوەڕوانکراو ئامادە کردووە، کە رەنگە کاردانەوەی بۆ سەر ئیسرائیل هەبێت."
جێی ئاماژەیە ئەم پێشهاتانە لە کاتێکدان، هێرشە ئاسمانییەکانی ئەمریکا بۆ سەر ئامانجە جیاوازەکانی ناو خاکی ئێران بۆ شەشەم شەوی لەسەریەک بەردەوامە، واشنتۆنیش جەخت دەکاتەوە کە ئامانجی لەم هێرشانە تێکشکاندنی توانای سەربازیی ئێرانە، هاوکات هەوڵە دیپلۆماسییەکانیش بۆ رێگریکردن لە ئاڵۆزبوونی سەرتاسەریی رەوشی ناوچەکە بەردەوامییان هەیە.
ماڵپەری شەفافییەت بۆ چاودێری و رێكخستنی داهاتە نانەوتییەكانی سلێمانی و هەڵەبجە و هەردوو ئیدارەی راپەڕین و گەرمیان داهاتی ئەم هەفتەیەی بڵاوکردەوە کە زیاتر لە شەش ملیار دینارە.
ئەمڕۆ هەینی، ماڵپەری شەفافیەت بڵاویکردەوە، داهاتی یەک هەفتە لە رۆژی(11ـی7ـی2026 بۆ 17ـی7ـی2026) داهاتی نانەوتی، لە سلێمانی و هەڵەبجە و هەردوو ئیدارەی راپەڕین و گەرمیان، شەش ملیار و 748 ملیۆن و 253 هەزار دینار بووە.
ئاشکراشیکرد، لەو داهاتە لە 87%ی بەشێوەی نەختینەیە و 13%ی داهاتەكە بەشێوەی چەكە و بەراورد بە هەفتەی رابردوو داهات کەمی کردوە.
جێگەی ئاماژەیە، پڕۆژەی شەفافییەت لە داهات و خەرجی، لەسەر راسپاردەی قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم دامەزرا، ئێستا رۆژانە لە رێگەی ئەو ماڵپەڕەوە دەتوانیت سەرجەم داهاتە نانەوتییەکانی هەردوو پارێزگای سلێمانی و هەڵەبجە و ئیدارە سەربەخۆکانی راپەڕین و گەرمیان بزانیت.
سەرەرای هەوڵە بەردەوامەكانی سەرۆك وەزیرانی عیراق، واشنتۆن رەتیدەكاتەوە سزاكانی سەر بانكە عیراقییەكان هەڵبوەشێنێتەوە.
سەرچاوەیەك وردەكارییەكانی كۆبوونەوەی نێوان عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی عیراق و وەزارەتی گەنجینەی ئەمریكای ئاشكراكردووە و رایگەیاندووە، زەیدی لە كۆبوونەكەدا داوای لە لێپرسراوانی وەزارەتی گەنجینەی ئەمریكا كردووە پێداچوونەوە بەو سزایانەدا بكات كە بەسەر بانكە عیراقییەكاندا سەپێنراون و هەڵیانبوەشێنێتەوە، چونكە رێگە نادەن ئەو بانكانە دۆلار بفرۆشتن.
ئەو سەرچاوەیە دەڵێت، ئەمریكا حكومەتی عیراقی ئاگاداركردووەتەوە، چەندین بانك لە ساڵانی رابردوودا سزادراون بەهۆی قاچاخچێتیكردن بە پارە و بەكارهێنانی سیستمی دارایی عیراق بۆ گواستنەوەی نایاسایی، ئەوەش وایكردوە هەڵگرتنی ئەو سزایە لەسەر بانكە سزادراوەكانی عیراق لە ئێستادا ئەستەم بێت.
بەپێی ئامارەكانی بانكی ناوەندیی عیراقیش، لە ئێستادا 81 بانكی حكومی و ناحكومی چالاكن دوورن لە سزاكانی ئەمریكا، 32 بانكیش سزادراون.
بریارە سەرۆك وەیزیرانی عیراق دوای گەڕانەەی لە ئەمریكا سەردانی تاران و ئەنكەرە بكات و لەگەڵ لێپرسراوانی ئەو وڵاتە كۆببێتەوە.
سەرچاوەیەكی نزیك لە سەرۆك وەزیرانی عیراق بۆ میدیاكانی ئاشكراكرد، عەلی زەیدی پاش گەڕانەوی لەسەردانە رەسمیەكەیدا بۆ ئەمریكا، بە نیازە رۆژی سێ شەممەی داهاتوو سەردانی تارانی پایتەختی ئێران بكات.
ئەو سەرچاوە راشیگەیاندووە، زەیدی بڕیارە لە سەردانەكەیدا تاوتوێی چەند تەوەرێكی گرنگ بكات لەوانە، پەیوەندی نێوان هەردوو وڵات و دۆزینەوەی چارەسەر بۆ دۆسیەكانی غاز و كارەبا و ئاڵوگۆڕی بازرگانی، هەماهەنگیی ئەمنی لە پێناو پاراستنی سەقامگیریی سنوورە هاوبەشەكانی نێوانیان، تاوتوێكردنی ئاڵۆزییەكانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و رەنگدانەوە و كاریگەرییەكانیان لەسەر ناوخۆی عیراق.
لەیس عەزاری، سەرۆكی فەرمانگەی وڵاتانی دراوسێ لە وەزارەتی دەرەوەی عیراق، لە كاتی پێشوزازیەكردنی لە ئەنال بۆرا ئینان، باڵیۆزی توركیا رایگەیاند، بڕیارە لە كۆتایی ئەم مانگەدا، عەلی زەیدی، سەردانی ئەنكەرەی پایتەختی توركیا بكات، بە ئامانجی بەهێزكردنی پەیوەندییە دووقۆڵییەكان و فراوانكردنی ئاسۆكانی هاوكاری بە جۆرێك كە خزمەت بە بەرژەوەندییە هاوبەشەكانی هەردوو وڵات بكات.
مەترسییەکی ژینگەیی لەناکاو جیهانی تۆپی پێ دەهەژێنێت و تەمومژ دەخاتە سەر بەڕێوەچوونی گرنگترین روداوی وەرزشیی ساڵ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.
بەپێی راپۆرتە رۆژنامەوانییەکان، ئەگەری هەیە یاریی کۆتایی مۆندیالی 2026ـی نێوان هەردوو هەڵبژاردەی ئیسپانیا و ئەرجەنتین بەهۆی تێکچوونی جۆری هەوا و بڵاوبوونەوەی دووکەڵی چڕی ئاگرکەوتنەوە بەردەوامەکانی کەنەداوە، دوا بخرێت.
بڕیارە رۆژی یەکشەممە، 19ـی تەمموز، یاریی کۆتایی مۆندیال لەسەر یاریگای "میتلایف" لە ویلایەتی نیوجێرسی ئەمریکا بەڕێوەبچێت، بەڵام گەیشتنی دووکەڵی چڕی دارستانە سووتاوەکانی کەنەدا بۆ ئاسمانی چەندین شاری ئەمریکا و لە نێویشیاندا نیویۆرک، نیگەرانییەکی زۆری لای سەرپەرشتیارانی یارییەکە دروستکردووە.
بەهۆی خراپیی کوالیتی هەواوە کە لە هەندێک ناوچەدا ئاستی مەترسییەکەی گەیشتووەتە سەروو 240 (ئەمەش پۆلێن دەکرێت وەک رەوشێکی زۆر ناتەندروست).
ئەو چالاکییە وەرزشییانەی لە ئەمریکا کاریگەر بوون و دواخراون:
خولی نایابی ئەمریکی (MLS) یاریی نێوان هەردوو یانەی "شیکاگۆ فایەر" و "ڤانکۆڤەر وایتکاپس"ی دواخست.
هاوکات لە شیکاگۆ چەندین شوێنی گشتی داخران و چالاکییە دەرەکییەکان هەڵوەشێنرانەوە، بەهۆی گەیشتنی مەترسیی کوالێتی هەوا بۆ "ئاستی سور"، باری نائاسایی راگەیەندرا.
هەرچەندە سەرچاوەکان ئاماژە بەوە دەکەن، ئەگەری دواخستنی یاریی کۆتایی مۆندیال هێشتا لاوازە، بەڵام یەکێتیی تۆپی پێی جیهان'فیفا' لە نزیکەوە چاودێریی رەوشەکە دەکات. فیفا پرۆتۆکۆلی تەندروستی تایبەتی هەیە کە رێگەی پێدەدات یارییەکە دوا بخات ئەگەر دەرکەوت رەوشی کەشوهەوا مەترسی لەسەر تەندروستیی یاریزانان و هاندەران دروست دەکات.
بەپێی دواین ئاماری ناوەندی هاوبەشی کەنەدا بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئاگرکەوتنەوە، لە ئێستادا 876 ئاگری چالاک لە دارستانەکانی ئەو وڵاتەدا هەن کە 202 دانەیان لەژێر کۆنترۆڵ دەرچوون، هاوکات ژمارەی ئاگرکەوتنەوەکان لە سەرەتای ساڵی 2026ـەوە تا ئێستا سێ هەزار و 500 ئاگری تێپەڕاندووە.
جیهانی وەرزش چاوەڕوانی یارییە مێژووییەکەی رۆژی یەکشەممەیە، کە تێیدا ئەرجەنتین هەوڵی پاراستنی نازناوەکەی دەدات و ئیسپانیایش دەجەنگێت بۆ بەدەستهێنانی دووەم نازناوی مۆندیال لە مێژووی خۆیدا.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا بڕیارێکی چاوەڕواننەکراوی راگەیاند و دەستبەجێ نهێنیپارێزی لەسەر کۆمەڵێک بەڵگەنامە و زانیاریی هەواڵگریی هەستیار لادا کە پەیوەندییان بە دەستوەردانی دەرەکی لە هەڵبژاردنەکانی وڵاتەکەیەوە هەیە.
لە دەستپێکی وتارەکەیدا، سەرۆکی ئەمریکا جەختی لە سەرکەوتنە ئابورییەکانی کابینەکەی کردەوە و رایگەیاند:ئێمە لە ئێستادا باشترین دەوڵەتین لەسەر ئاستی جیهان، زیاتر لە هەر کاتێکی تر وەبەرهێنان لە ئەمریکادا هەیە.
ئاماژەی بەوەش کرد کە رێژەی هەڵاوسان لە وڵاتەکەدا گەورەترین دابەزینی لە ماوەی شەش ساڵی رابردوودا بەخۆیەوە بینیوە و بازاڕە داراییەکانیش لە بەرزترین ئاستی مێژووییدان، بەڵام جەختی کردەوە: هیچ وڵاتێک ناتوانێت مەزن بێت ئەگەر هەڵبژاردنەکانی پاک و بێگەرد نەبن.
دۆناڵد ترەمپ باسی لەوە کرد کە بۆ چەندین ساڵ زانیارییە هەواڵگرییەکان لەسەر دەستوەردان لە هەڵبژاردنەکاندا بە نهێنی هێڵدرابوونەوە، بەڵام بڕیاریداوە دەستبەجێ بڵاوبکرێنەوە.
ترەمپ ئاشکرای کرد کە چین لە هەڵبژاردنەکانی ساڵی 2020دا دەستی گەیشتووە بە زانیارییە تایبەتەکانی نزیکەی 20 ملیۆن هاووڵاتی ئەمریکی.
سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند: بەڵگەنامەکان گەورەترین هاککردن و دزینی داتاکانی هەڵبژاردن لە مێژوودا دەردەخەن کە لەلایەن چینەوە ئەنجامدراوە.
هاوکات پەنجەی تۆمەتی بۆ دەوڵەتی قووڵ لە ناو ئاژانسە هەواڵگرییەکانی وڵاتەکەی درێژکرد و تۆمەتباری کردن بەوەی کە تێوەگلاون لە شاردنەوە و داپۆشینی ئەم دەستوەردانانە.
چین و پاکستان داوای دەستپێکردنەوەی دانوستانەکانی نێوان ئەمریکا و ئێران دەکەن
چین و پاکستان بە رەسمی داوایان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ئێران کرد دانوستانەکانی نێوانیان دەست پێ بکەنەوە و پابەندی رێککەوتنی ئاگربەست بن، بە ئامانجی راگرتنی ئەو گرژییە سەربازییە بەردەوامەی لە نێوانیاندا هەیە.
بەپێی راگەیەندراوێکی وەزارەتی دەرەوەی چین، ئەم داواکارییە لە میانی کۆبوونەوەی وانگ یی، وەزیری دەرەوەی چین و ئیسحاق دار، هاوتای پاکستانی لە شاری شەنگهای هاتووە، کە تێیدا پەرەسەندنەکانی قەیرانی ناوچەکە و رێگاکانی کەمکردنەوەی ئاڵۆزییەکانیان تاوتوێ کردووە.
لای خۆیەوە، وانگ یی جەختی لەسەر پێویستیی جێبەجێکردنی پابەندبوونی سەرجەم لایەنەکان بە یاداشتی لێکتێگەیشتنی تایبەت بە ئاگربەستی نێوان واشنتۆن و تاران کردەوە، داواشی کرد ژینگەیەکی گونجاو بۆ دەستپێکردنەوەی گفتوگۆی سیاسی بڕەخسێنرێت تا رێگری لە تەشەنەسەندنی زیاتری دۆخەکە بکرێت.
هەر لەو چوارچێوەیەدا، هەردوو وەزیرەکە جەختیان لە گرنگیی گەڕانەوە بۆ سەر ڕێڕەوی دیپلۆماسی کردەوە و ئاماژەیان بەوە دا کە دەستپێکردنەوەی دانوستانەکان باشترین و گونجاوترین ڕێگایە بۆ چارەسەرکردنی ناکۆکییەکان و پاراستنی سەقامگیریی ناوچەکە.
هەشت هێرشی درۆنی کرایە سەر هەولێر و سەرجەمیان لەلایەن هێزەکانی هاوپەیمانان تێکشکێندران.
دژەتیرۆری هەولێر لە راگەیەنراوێکدا ئاشکرایکرد، بەرەبەیانی ئەمڕۆ هەینی، لەنێوان سەعات 4:19 تا 5:25ـی بەیانی، هێزەکانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی توانیویانە هەشت درۆنی بۆمبڕێژکراو لە ئاسمانی شاری هەولێر تێکبشکێنن و بخەنە خوارەوە.
دژەتیرۆری هەولێر دڵنیایی دەداتە هاووڵاتیان کە هێرشەکان لەلایەن سیستمی بەرگریی هاوپەیمانانەوە پوچەڵکراونەتەوە و خۆشبەختانە هیچ زیانێکی گیانییان لێ نەکەوتووەتەوە.
سوپای پاسدارانی ئێران هێرشکردنە سەر بنکەیەکی سەربازیی ئەمریکای لە ناو خاکی سوریا راگەیاند و هەڕەشەی پەکخستنی تەواوی هەناردەی نەوت و غازی ناوچەکە دەکات.
ئەمڕۆ هەینی، سوپای پاسدارانی ئێران لە راگەیەنراوێکدا ئاشکرایکرد، هێرشێکیان کردووەتەسەر ناوەندێکی بەڕێوەبردنی ئۆپەراسیۆنەکانی هێزەکانی ئەمریکا لە بنکەی تەنەف لە رۆژهەڵاتی سوریا.
سوپای پاسداران لە راگەیەنراوەکەیدا پێداگری لەسەر باڵادەستیی خۆی کردەوە و رایگەیاند، هێزەکانیان هێشتا کۆنترۆڵی تەواوی گەروی هورمزیان لەژێر دەستدایە.
سوپای پاسداران هۆشداریدا لە تێکچوونی رەوشی ئابوریی جیهان و رایگەیاند، تا ئەو کاتەی هێرش و دەستدرێژییەکانی ئەمریکا بەردەوام بن، رێگە نادەن تەنانەت یەک دڵۆپ نەوت یان غازیش لە ناوچەکەوه هەناردەی دەرەوە بکرێت.
ئەم پەرەسەندنە توندە دوای کەمتر لە چەند سەعاتێک دیت دێت لە بڵاوکردنەوەی وێنەیەکی بەندەری چابەهار لەلایەن وەزیری بەرگریی ئەمریکاوە، کە تێیدا رایگەیاندبوو ئێران کۆنترۆڵی گەروی هورمزی لەدەستداوە، ئەمەش نیشانەیەک دەردەخات کە ململانێی نێوان هەردوو وڵات بەرەو رووبەڕووبوونەوەی راستەوخۆ و مەترسیدار هەنگاو دەنێت.
وتەبێژی فەرماندەیی ناوەندی هێزەكانی ئەمریكا رایگەیاند، 50 هەزار سەربازییان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست جێگیركردووە و ئامادەی جێبەجێكردنی هەر ئەركێكن كە پێیان بدرێت.
تیم هاوكینز وتەبێژی فەرماندەیی ناوەندیی هێزەكانی ئەمریكا "سێنتكۆم" رایگەیاند، هێزەكانیان ئامادەی ئەنجامدانی ئەو ئەركانەن كە پێیان دەسپێردرێت و بۆ ئەو مەبەستەش 50 هەزار سەربازییان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە ئامادەباشیدان.
وتەبێژی سێنتكۆم ئەوەشی رایگەیاندووە، لە هێرشەكانی شەوی رابردوودا ئەمریكادا سەكۆكانی هەڵدانی موشەكیان لە بەندەر عەباس بۆردومانكردووە كە ئێران بۆ بە ئامانجگرتنی كەشتییە بازرگانییەكان بەكاریدەهێنێت.
راشیگەیاند، گەرووی هورمز یان بۆ كەس نابێت یان بۆ هەمووان دەبێت.
تەلەفزیۆنی رەسمی ئێران، رایگەیاند، کە ئێوارەی ئەمڕۆ مووشەکێکی ئەمریکی بەر گوندی (مەسن) لە دوورگەی قشم کەوتووە، هاوکات پارێزگاری هورمزگانی ئێرانیش ئاشکرای کرد کە چەند مووشەکێکی ئەمریکی بەر ناوچەکانی نزیک شاری بەندەر عەباس لە باشوری وڵاتەکە کەوتوون.
لەلایەکی ترەوە، فەرماندەیی ناوەندیی هێزەکانی ئەمریکا کۆتاییهاتنی خولی نوێی هێرشەکانی ئەمریکای بۆ سەر چەند پێگەیەک لە ناوخۆی ئێران راگەیاند و ئاماژەی بەوە کرد کە شەپۆلی کۆتایی هێرشەکان کاتژمێر ٩ی ئێوارەی دوێنێ چوارشەممە کۆتایی هاتووە.
وەزارەتی گەنجینەی ئەمریكا سزادانی تۆڕێكی نێودەوڵەتیی راگەیاند كە هاوكاریی سوپای پاسدارانی ئێرانی كردووە لە دابینكردنی چەكدا.
نوسینگەی كۆنترۆڵكردنی داراییە بیانییەكانی سەر بە وەزارەتی گەنجینەی ئەمریكا، چەند دەزگایەكی نوێی خستە لیستی سزاكانەوە كە بەشدارن لە تۆڕێكی نێودەوڵەتی بۆ كڕین و دابینكردنی چەك بۆ سوپای پاسدارانی ئێران.
وەزارەتی گەنجینەی جەختی كردەوە، ئەو رێكارانە دوای هێرشەكانی ئەم دواییەی ئێران دێت بۆ سەر كەشتییە بازرگانییەكان لە گەروی هورمزدا.
لای خۆشیەوە، سكۆت بێسێنت، وەزیری گەنجینەی ئەمریكا رایگەیاند، دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا زۆر روون بووە لەوەی كە دەبێت ئێران لە چەكی ئەتۆمی دابماڵێت.
ئاماژەی بەوەش كرد، وەزارەتەكەی بەردەوام دەبێت لە بە ئامانجگرتن و پەكخستنی ئەو تۆڕە نایاساییانەی كە پارە بۆ بەرنامە چەكدارییەكان و ئامێری جەنگیی ئێران دابین دەكەن.
حكومەتی بەریتانیا سزای توند بەسەر ئەو خاوەنكار و كۆمپانیایانەدا دەسەپێنێت كە كۆچبەرانی نایاسایی دادەمەزرێنن، بەتایبەت لە كەرتی بیناسازی و گەیاندنی خێرا.
لە سەرەتای تشرینی یەكەمی ئەمساڵەوە حكومەتی بەریتانیا سەرپێچیكارانی یاسای كار روبەڕوی لێپرسینەوەی توند دەكاتەوە، بەپێی یاسا نوێیەكە، هەر خاوەنكارێك لە كەرتی بیناسازی و كارە كاتییەكان وەك گەیاندنی خۆراك، كرێكاری بێ مۆڵەت دابمەزرێنێت، بە بڕی 60 هەزار پاوەند بۆ هەر كرێكارێك سزا دەدرێت، یان سزای پێنج ساڵ زیندانیكردنی بەسەردا دەسەپێندرێت، ئەم رێكارە بۆ یەكەمجارە كۆمپانیاكانی گەیاندنی خۆراك و گواستنەوە دەگرێتەوە.
ئامارە رەسمییەكانی حكومەتی بەریتانیا ئەوەشیان ئاشكرا كردووە، لە ساڵی 2025دا دەستگیركردنی كۆچبەرانی نایاسایی لە كەرتی بیناسازیدا بە رێژەی 256٪ و لە كەرتی گەیاندندا بە رێژەی 217٪ زیادی كردووە، ئەوەش هۆكاری سەرەكیی توندكردنەوەی یاساكانە لەو سێكتەرانەدا.