دۆناڵد ترەمپ، لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا بە راشکاوی داوای لە بنیامین ناتانیاهۆ سوپاکەی لە چەند وڵاتێکی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بکشێنێتەوە، چونکە پێی وایە بوونی سوپای ئیسرائیل لەو ناوچانە بووەتە هۆی کێشەنانەوە بۆ ئەمریکا.

پێگەی هەواڵی ئەکسیۆسی ئەمریکی بڵاویکردەوە، ئەو فشارەی واشنتۆن دوای دیدارەکەی سەرۆکی ئەمریکا و سەرۆکی سوریا، لە پەراوێزی لوتکەی ناتۆ، دێت.

ئەوەشی راگەیاند، ئیداەی ئەمریکا هەوڵدەدات ئیسرائیل لەو ناوچانەی سوریا بکشێتەوە کە دوای روخانی رژێمی ئەسەد کۆنترۆڵی کردوون، بەڵام لێپرسراوانی ئەمریکی دەڵێن ناتانیاهۆ نایەوێت ئەو سازشانە بکات کە بۆ رێککەوتنی ئەمنی پێویستن.

هاوکات، ناتانیاهۆ جەخت لەسەر پێویستیی دروستکردنی "ناوچەی ئارام" دەکاتەوە بۆ رێگریکردن لە هێرشی هاوشێوەی 7ـی ئۆکتۆبەر. 

ئەمەش لە کاتێکدایە، ترەمپ داوای پاشەکشێ دەکات، بەشێک لە وەزیرە توندڕەوەکانی ئیسرائیل فشار دەکەن بۆ مانەوەی هەمیشەیی و تەنانەت دروستکردنی نیشتەجێبوونی جولەکە لەو ناوچانەدا.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە کاتی پێشوازیکردنی لە عەلی فالح زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق لە کۆشکی سپی رایگەیاند کە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کار دەکات بۆ ئەنجامدانی چەندین گرێبەستی جۆراوجۆر لەگەڵ عیراقدا و ئاماژەی بەوە کرد کە ئاراستەیەکی روون هەیە بۆ دروستکردنی هاوبەشییەکی بەهێز لە کەرتی نەوتدا لە نێوان هەردوو وڵات کە لە داهاتوویەکی نزیکدا بە رەسمی رادەگەیەنرێت.

ترەمپ جەختی کردەوە کە کۆمپانیا نەوتییە ئەمریکییەکان بە ئاستێکی بێپێشینە دەچنە ناو بازاڕی عیراقەوە، هاوکات ئاشکرای کرد کە واشنتۆن و پێویست نابینێت هێزە سەربازییەکانی ئەمریکا لە ناو خاکی عیراقدا بمێننەوە و بەردەوام بن.

سەبارەت بە دۆخی ناوچەکە، سەرۆکی ئەمریکا تیشکی خستە سەر رۆڵی تاران و رایگەیاند کە ئێران بووەتە بارگرانییەکی گەورە بەسەر شانی عیراق و تەواوی ناوچەکەوە، بەڵام هاوکات ئاماژەی بەوە دا کە دەرفەتێکی بە ئێران بەخشیوە بۆ ئەوەی بگەنە رێککەوتن.

ترەمپ باسی لە کێشەکانی دەریایی و گەروی هورمز کرد و روونیکردەوە کە ئەمریکا کار بۆ پاراستنی گەرووەکە دەکات و دوای ئەنجامدانی پەیوەندی لەگەڵ وڵاتانی ناوچەکە، بڕیاری پاشەکشەکردنی داوە لەسەر پرسی سەپاندنی باج لەسەر تێپەڕبوونی کەشتییەکان لە گەروەکەدا، ئەمەش لە بەرانبەر پابەندبوونی ئەو وڵاتانە بە ئەنجامدانی وەبەرهێنانی هاوبەش.

لە کۆتاییدا جەختی کردەوە کە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پێشوازی لە وەبەرهێنانەکان دەکات لە بەرانبەر دابینکردنی پاراستنی تەواو بۆ رێڕەوە ئاوییە ستراتیژییەکانی جیهان.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە کۆشکی سپی پێشوازی لە عەلی فالح زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عێراق کرد کە ئەمە یەکەمین سەردانی رەسمی دەرەکیی سەرۆک وەزیرانە لە دوای پێکهێنانی کابینەی نوێی حکومەتەکەیەوە.

لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانی هاوبەشدا، هەردوولا قۆناغێکی نوێی پەیوەندییە سیاسی، ئەمنی و ئابوورییەکانی نێوان بەغداد و واشنتۆنیان راگەیاند و جەختیان لەسەر هاوبەشییەکی ستراتیژیی هەمیشەیی کردەوە.

لە سەرەتای کۆنگرە رۆژنامەوانییەکەدا، سەرۆکی ئەمریکا بە گەرمی بەخێرهاتنی وەفدی عیراقی کرد و رایگەیاند کە واشنتۆن عیراقی خۆش دەوێت و متمانەیەکی زۆری بە سەرۆک وەزیران هەیە کە بە باشترین شێوە نوێنەرایەتی وڵاتەکەی دەکات. 

لای خۆیەوە عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق ئاماژەی بەوە کرد کە ئەم سەردانە مێژووییە تەنها سەردانێکی ئاسایی و تێپەڕ نابێت، بەڵکو دەروازەیەک دەبێت بۆ راگەیاندنی هاوبەشییەکی ستراتیژیی درێژخایەن لە نێوان هەردوو دەوڵەتدا.

لەسەر پرسی ئەمنی وهێزە چەکدارەکان، زەیدی پەیامێکی توندی ئاراستەی سەرجەم لایەنەکان کرد و رایگەیاند: هێزە ئەمنییەکانی عیراق بە تەواوی توانای پاراستنی خاکی نیشتمانیان هەیە و دوای 30ی ئەیلوولی داهاتوو هیچ هۆکارێک بۆ مانەوەی گروپە چەکدارەکانی دەرەوەی چوارچێوەی دەوڵەت بوونی نییە.

سەرۆک وەزیران ئاشکراشی کرد کە لە ماوەی رابردوودا دەوڵەت بە رەسمی چەکێکی زۆری لە بەشێک لەو گروپە چەکدارانە وەرگرتووەتەوە، و جەختی کردەوە کە دەرگای حکومەت بۆ هەر هێز و لایەنێک ئاوەڵایە کە بڕیار بدات چەک دابنێت و روو لە کایەی سیاسی بکات بۆ ئەوەی بە شێوازێکی یاسایی و مەدەنی هاوکاری تەواوی بکرێت.

لە کۆتایی کۆنگرە رۆژنامەوانییەکەدا، سەرۆک وەزیران باسی لە دۆخی ئابووری و بارگرانییەکانی جەنگی دژ بە تێرۆر کرد و ئاماژەی بەوە دا کە زیانەکانی عیراق لەم شەڕەدا گەیشتووەتە زیاتر لە 400 ملیار دۆلار و بووەتە هۆی وێرانبوونی ژێرخانی وڵات.

زەیدی وتی: هەرچەندە عیراق یەکێکە لە دەوڵەتە دامەزرێنەرەکانی رێکخراوی ئۆپێک، بەڵام بەهۆی ئەو بارگرانییە گەورەیەی بەسەریدا هاتووە، ئێستا داوای پشکێکی دادپەروەرانە لە هەناردەکردنی نەوتدا دەکات، هاوکات بەخێرهاتنی کۆمپانیا ئەمریکییەکانی کرد بۆ ئەوەی لە قۆناغی داهاتوودا بێنە ناو بازاڕەکانی عیراقەوە و بەشدار بن لە ئاوەدانکردنەوەی وڵاتدا.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە کۆشکی سپی پێشوازی لە عەلی فالح زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق کرد و جەختی لە پەیوەندییە بەهێزەکانی نێوان هەردوو وڵات کردەوە.

ترەمپ لە کاتی پێشوازیکردنی لە سەرۆک وەزیرانی عیراق رایگەیاند: عیراقمان خۆش دەوێت، هاوکات متمانەی خۆی بە سەرکردایەتییەکەی نیشان دا و وتی: زەیدی بە باشترین شێوە نوێنەرایەتی وڵاتەکەی دەکات.

ئەم دیدارە لوتکەیە ئەمڕۆ سێشەممە لە کۆشکی سپی بەڕێوەچوو، دوای ئەوەی عەلی فالح زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق دوێنێ دووشەممە لەسەرۆکایەتی شاندێکی باڵای حکومیدا گەیشتە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.

ئەمە یەکەمین سەردانی دەرەکیی رەسمی زەیدییە بۆ دەرەوەی وڵات لە دوای پێکهێنانی کابینەی نوێی حکومەتی عیراق.

مەفرەزەکانی پۆلیسی سلێمانی سێ تۆمەتباریان دەستگیرکرد کە دوای راگرتنیان، دانیان بە دزینی 12 ماتۆڕسکیلدا ناوە لە گەڕەکە جیاوازەکانی شارەکەدا.

بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای سلێمانی رایگەیاند، دوای ئەوەی هاووڵاتییەک لە نووسینگەی نەهێشتنی تاوانی بەکرەجۆ سکاڵای تۆمارکرد کە لەبەردەم ماڵەکەیدا دوو ماتۆڕسکیلی لێدزراوە، دەستبەجێ بە بڕیاری دادوەر پەڕاوی لێکۆڵینەوە بۆ روداوەکە کرایەوە.

ئاماژەی بەوەشکردووە، دوای بەدواداچوون و کۆکردنەوەی زانیاری و سوودوەرگرتن لە کامێراکانی چاودێری، مەفرەزەکانی نەهێشتنی تاوانی بەکرەجۆ توانییان هەر سێ تۆمەتبارەکە بدۆزنەوە و دەستگیریان بکەن، لە کاتی لێکۆڵینەوەکاندا جگە لەو دوو ماتۆڕسکیلە، دانیان بە دزینی 10 ماتۆڕسکیلی دیکەشدا ناوە لە گەڕەکەکانی شاری سلێمانی.

پۆلیسی سلێمانی ئاشکراشیکرد، لە ئێستادا هەر سێ تۆمەتبارەکە بە بڕیاری دادوەر و بەپێی 'مادەی 446'  لە یاسای سزادانی عیراقی راگیراون و لێکۆڵینەوە لەگەڵیاندا بەردەوامە.

بە فەرمانێكی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم، 195 فەرمانبەری گرێبەست لە شارەوانی سلێمانی دوورخرانەوە و وتەبێژی شارەوانیی سلێمانیش دەڵێت، ئەو كارمەندانە بەهۆی ئەوەی تەمەنیان لە 60 ساڵ زیاترە دوورخراونەتەوە و موچەی خانەنشینیش نایانگرێتەوە.

ئەنجومەن حەسەن، وتەبێژی شارەوانی سلێمانی لە لێدوانێكی تایبەتدا بۆ كوردسات نیوز ئاماژەی بەوەدا، بە فەرمانێكی سەرۆكایەتی دیوانی ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێم، ئەو فەرمانبەرە گرێبەستانەی تەمەنیان گەیشتووەتە 60 ساڵ، دەبێت كۆتایی بە راژەكانیان بهێنرێت و لەكار دووربخرێنەوە.

ئەوەشی خستەڕو، پاڵپشت بەو بڕیارە 195 فەرمانبەری گرێبەستی شارەوانی دوورخراونەتەوە، كە تەمەنیان لە 60 ساڵ زیاتر بووە و لە بەشەكانی چاكسازی شەقام، خاوێنكردنەوە و باخچەكان كاریانكردووە.

وتەبێژی شارەوانی سلێمانی ئاماژەی بەوەشدا، ئەو فەرمانبەرە گرێبەستانە بەهۆی ئەوەی خزمەتیان لە 15 ساڵ كەمترە مووچەی خانەنشینی نایانگرێتەوە ودوورخستنەوەشیان كێشەی گەورە بۆ شارەوانی سلێمانی دروست دەكات و هیچ بڕیارێكیش بۆ دامەزراندنی كەسانی نوێ لە جێگەیان نییە.

محەمەد خالید حەنەفی، وەزیری فەرمان بە چاکە و نەهی لە خراپە لە حکومەتی تاڵیبان، رەخنە نێودەوڵەتییەکانی دژ بە توندکردنی یاساکانی پۆشینی جلوبەرگی ژنان لە شاری هیرات رەتکردەوە و رایگەیاند: ئەم رێوشوێنانە بۆ "پاراستنی کەرامەتە" و پێچەوانەی پروپاگەندەی میدیاکان، ئەمانە رێسای تاڵیبان نین بەڵکو "فەرمانی خودان".

ئەم لێدوانانەی وەزیری تاڵیبان لە کاتێکدایە کە لە سەرەتای مانگی حوزەیرانی رابردووەوە، پۆلیسی ئادابی ئەو وڵاتە کەمپینێکی توندی بۆ دەستبەسەرکردنی ئەو ژنانە دەستپێکردووە کە پابەندی پۆشینی باڵای تەواو (حیجاب و نیقاب) نین، ئەمەش ترس و دڵەڕاوکێیەکی زۆری لەناو ژناندا دروستکردووە.

بەپێی راپۆرتەکان، ئەم بڕیارە نوێیانە کاریگەریی نەرێنی راستەوخۆیان لەسەر ژیانی رۆژانە و کەرتی ئابووری هیرات جێهێشتووە، خاوەن دوکان و شۆفێران دەڵێن بازاڕ بە تەواوی کز بووە، چونکە زۆربەی ژنان لە ترسی دەستبەسەرکردنیان لەلایەن پۆلیسی ئادابەوە، مانەوەیان لە ماڵەوە هەڵبژاردووە و تەنها بۆ کاری زۆر پێویست نەیەنە دەرەوە.

وتەبێژی سوپای ئێران دەڵێت، دەستبەرداری گەروی هورمز نابن و بەرپرسیارێتی هەر جۆرە تێپەڕبوونێكیش لەو گەروە لە ئەستۆی ئێراندایە.

محەممەد ئەكرەمی نیا وتەبێژی سوپای ئێران رایگەیاند، تەنها رێگە بۆ كردنەوەی گەروی هورمز رێزگرتنە لە مافەكانی گەلی ئێران و پابەندبوونی ئەمریكا بە بڕگەكانی یاداشتنامەی لێكتێگەیشتن بۆ كۆتایی هێنان بە شەڕ.

وتیشی، ئەمریكا هەوڵ دەدات بە دەستوەردانی نەگونجاو رێڕەوێكی نادروست لە باشوری گەروی هورمز بچەسپێنێت، ئەوەش پێچەوانەی ئەو لێكتێگەیشتنەیە كە لە نێوان ئێران و ئەمریكا ئیمزاكراوە و بووەتە هۆی نائارامی بۆ ناوچەكە.

وتەبێژی سوپای ئێران ئاماژەی بەوەشكردووە، بەپێی یاداشتی لێكتێگەیشتن، بەرپرسیارێتی هەر جۆرە هاتووچۆ و تێپەڕبوونێك لە گەروی هورمزدا خراوەتە ئەستۆی ئێران، ئیرانیش هەوڵ دەدات لەگەڵ عومان، بگاتە لێكتێگەیشتن و رێوشوێنی هاوبەش لە ناوچەكەدا جێگیر بكات.

جەختیشیكردووەتەوە، ئێران بەپێی ئەو بڕگانەی لە لێكتێگەیشتنەكەدا هاتووە، بەرگری لە مافەكانی خۆی دەكات و پێویستە ئەمریكاش دەست لە دەستوەردانی ناوچەكە هەڵبگرێت و ملبدات بۆ ناوەڕۆكی لێكتێگەیشتنەكە، ئاسایشی وڵاتانی ناوچەكە لەبەرچاو بگرێت.

رێباز بێرکۆتی، ئەندامی سەرکردایەتی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە میانی بەشداریکردنی لە بەرنامە(پرسی رۆژ) رایگەیاند: هەموو لایەنە کوردییەکان لە خەمی هەرێمی کوردستاندان، بەڵام کاتێک مژارەکە دەگاتە سەر شێوازی کارکردن، پڕۆژەی جێبەجێکردنی ئەجێندای حکومەت و دابەشکردنی پۆستەکان، لێکتێگەیشتنەکان دەگۆڕێن.

 بێرکۆتی لەبارەی دروستبوونی گرژییەکان و هاوپەیمانێتییەکەیان لەگەڵ نەوەی نوێ ئاماژەی بەوە کرد: هیچ رێگرییەکی یاسایی یان شەرعی نییە بۆ ئەوەی هەر لایەنێکی سیاسی، پێش هەڵبژاردن یان دوای راگەیاندنی ئەنجامەکان هاوپەیمانی لەگەڵ هێزێکی تردا بکات.

ئەو ئەندامەی سەرکردایەتی یەکێتی جەختی لە ئامادەیی لایەنەکەی بۆ گفتوگۆ کردەوە و ئاشکرای کرد: برایانی یەکگرتووی ئیسلامی و بەتایبەت مامۆستا سەلاحەدین بەهادین هەوڵێکی باشیان داوە؛ پێشبینی دەکرێت لە چەند رۆژی داهاتوودا کۆبوونەوەی سەرجەم ئەو هێزە سیاسییانە بکرێت کە خاوەن فراکسیۆنن لە پەرلەمانی کوردستان، هاوکات ئەگەری سازدانی کۆبوونەوەیەکی سێقۆڵیش لەئارادایە بۆ ئەوەی هەموو لایەک بە بەرپرسیارێتییەوە ئەرکی سەر شانی خۆیان جێبەجێ بکەن. 

لە كۆبوونەوەی وڵاتانی بەخشەر سەر بە یەكێتیی ئەوروپا لە برۆكسل، دەستپێشخەرییەكی نێودەوڵەتی بە ناوی تیمی غەززە بە بڕی 883.6 ملیۆن یۆرۆ راگەیاند، كە دەكاتە زیاتر لە یەك ملیار دۆلار، بۆ پشتگیریكردنی ئاوەدانكردنەوەی كەرتی غەززە.

بەپێی راگەیەنراوێكی كۆمیسیۆنی ئەوروپاش، ئەو دەستپێشخەرییە لەلایەن كۆمیسیۆنەكە و زیاتر لە 12 وڵاتەوە پشتیوانی دەكرێت، لەوانەش، ئیسپانیا، ئەڵمانیا، دانیمارك و بەریتانیا، جگە لە دامەزراوە داراییە نێودەوڵەتییەكانی وەك بانكی جیهانی و بانكی ئەوروپا بۆ وەبەرهێنان.

ئاماژە بەوەشكراوە، پرۆژەكە سەرنج دەخاتە سەر نۆژەنكردنەوەی ژێرخانی سەرەكی كەرتی غەززە، وەك تۆڕەكانی ئاو و ئاوەڕۆ، كەرتی تەندروستی و لادانی پاشماوەی خانوو و باڵەخانە روخاوەكان، بەپێی خەمڵاندنەكانی نەتەوە یەكگرتووەكانیش، ئاوەدانكردنەوەی كەرتی غەززە پێویستی بە نزیكەی 70 ملیار دۆلارە.

دوای ئەوەی لە سەرەتای ئەم مانگەدا قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیرانی هەرێم لەگەڵ کۆمپانیای جێبەجێکاری پڕۆژەی ئاوی گۆپتەپە – چەمچەماڵ کۆبووەوە، ئەمڕۆ لە سەردانێکی مەیدانیی و لە نزیکەوە بەدواداچوونی بۆ چۆنییەتی بەڕێوەچوونی کارەکانی پڕۆژەکەی کرد.

قوباد تاڵەبانی لەکاتی گفتوگۆ لەگەڵ سەرپەرشتیار و ئەندازیارانی پڕۆژەکە رایگەیاند، دانیشتووانی چەمچەماڵ و تەکیە و ئاغجەلەر و گوندەکانی ئەو دەڤەرە ساڵانێکی زۆرە بە دەست کێشەی کەمئاوییەوە دەناڵێنن، هەربۆیە ئەم پڕۆژەیە ئەولەوییەتی ئێمەیە و بە هەر نرخێک بێت، دەبێت لە وادەی دیاریکراوی خۆیدا تەواو بکرێت و بخرێتە خزمەتی دانیشتووانی ئازیزی دەڤەرەکەوە.

جێگری سەرۆک وەزیران، پشتیوانی خۆشی بۆ کۆمپانیای جێبەجێکار دووپات کردەوە و جەختی کردەوە هەموو هاوکارییەکیان پێشکەش دەکات بۆ دابینکردنی پێداویستییەکان و رێگە نادات کارکردن لە پرۆژەکەدا پەکی بکەوێت.

پڕۆژەی ئاوی گۆپتەپە – چەمچەماڵ بە گوژمەی 139 ملیارد دینار لە ساڵی 2024وە کەوتووەتە بواری جێبەجێکردنەوە و تا ئێستا نزیکەی 50٪ کارەکانی تەواو بووە.  بە تەواوبوونی پڕۆژەکە جگە لەوەی کێشەی کەمئاوی چەمچەماڵ و تەکیە و ئاغجەلەر و ژمارەیەکی بەرچاو لە گوندەکانی ناوچەکە بە یەکجاری چارەسەر دەبێت، کەرتی کشتوکاڵیش لە سنورەکە دەبووژێنێتەوە و زیاتر لە 30 گوند لە پڕۆژەکە سوودمەند دەبن.

بە 19 کەشتیی جەنگیی، ئەمریکا ئامادەکارییەکانی بۆ سەپاندنەوەی گەمارۆیەکی دەریایی توند بەسەر ئێراندا دەکات و لە ئێوارەی ئەمڕۆوە سەرجەم ئەو کەشتییە بازرگانییانە دەکاتە ئامانج کە مامەڵە لەگەڵ بەندەرەکانی تاراندا دەکەن.

لێپرسراوێکی ئەمریکی بە رۆژنامەی "واشنتۆن پۆست"ی راگەیاندووە، واشنتۆن لە ئێستادا 19 کەشتیی جەنگیی زەبەلاحی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست جێگیر کردووە. ئەم هەنگاوە هێزێکی ئاگرینی بێپێشینە بە ئەمریکا دەبەخشێت بۆ جێبەجێکردنی ئەو گەمارۆ دەریاییەی کە بەسەر ئێراندا سەپاندوویەتی.

رۆژنامەکە ئاشکرایکردووە، ئەو هێزە دەریاییەی ئەمریکا کە لە ناوچەکە جێگریرکراون بریتین لە، دوو کەشتی فڕۆکەهەڵگری گەورە بە ناوەکانی "یو ئێس ئێس ئەبراهام لینکۆڵن" و "یو ئێس ئێس جۆرج ئێچ دەبلیو بوش"، لەگەڵ 13 کەشتی هێرشبەر و تێکشکێنەر و چەند کەشتییەکی دیکە.

بەپێی راپۆرتی رۆژنامەکە، گەمارۆ نوێیەکەی ئەمریکا بۆ سەر ئێران لە سەعات ٤ی ئێوارەی ئەمڕۆ سێشەممە (بە کاتی ئەمریکا) دەستپێدەکاتەوە، کە تێیدا سەرجەم ئەو کەشتییە بازرگانییانە دەکرێنە ئامانج کە روو لە بەندەرەکانی ئێران دەکەن یان لێیانەوە دەردەچن.

لە ماوەی گەمارۆدانی پێشوودا، هێزە دەریاییەکانی ئەمریکا رێگرییان لە زیاتر لە 140 کەشتیی بازرگانی کردووە یان ناچاریان کردوون بگەڕێنەوە، تەنانەت تەقە لە ژووری بزوێنەری نۆ کەشتی کراوە بۆ پەکخستنیان، دوای ئەوەی رەتیانکردووەتەوە فەرمانەکانی ئەمریکا جێبەجێ بکەن.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، داوای قەرەبووی دارایی لە شەش وڵات دەکات لە بەرانبەر ئەوەی پێی دەڵێت پاراستنیان لە هەڕەشەکانی ئێران و پاسەوانیکردنی گەروی هورمز.

ترەمپ لە وەڵامی پرسیارێکدا سەبارەت بەوەی کێ بە دیاریکراوی قەرەبووی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دەکاتەوە، دوای ئەوەی ئاماژەی بەوە کردبوو: ئەمریکا کرێ لە بەرانبەر پاراستنی گەروی هورمز وەردەگرێت، پەیامەکەی بە شێوەیەکی راستەوخۆ ئاراستەی پایتەختەکانی کەنداوی عەرەبی کرد و وتی: بۆ نموونە، سعودیە، ئیمارات، قەتەر، بەحرێن، کوێت و ئیسرائیل.

ترەمپ وتیشی: ئێمە پارەیەکی زۆر بۆ ئەم وڵاتە دەوڵەمەندانە خەرج دەکەین، بۆیە لە بەرا نبەر ئەو پاراستنەدا قەرەبوو لەو وڵاتانە وەردەگرین کە یارمەتی پاراستنیان دەدەین. سەیری ئەم پێنج وڵاتە بکەن؛ ئەم ناوچەیە بە بەشێکی زۆر دەوڵەمەندی جیهان دادەنرێت.

ترەمپ لە قسەکانیدا تیشکی خستە سەر لایەنی سەربازی و ستراتیژی، بەوەی کە: ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پارەکانی لە بەرانبەر پاسەوانیکردنی گەروی هورمزدا دەستدەکەوێت، کە پێش دەستدرێژییەکانی ئەمریکا و سەهیۆنیزم بۆ سەر ئێران، لە بنەڕەتدا کراوە و ئارام بووە.

کاتێک لەلایەن یەکێک لە دەزگاکانی راگەیاندنەوە پرسیاری لێکرا سەبارەت بەو لایەنەی کە بە دیاریکراوی تێچووی ئەم کارە بە ویلایەتە یەکگرتووەکان دەدات، بە تایبەت دوای جەختکردنەوەی لەسەر ئەوەی کە ئەمریکا باجی پاراستن وەردەگرێت، ترەمپ میکانیزمی پارەدانەکەی دەستنیشان نەکرد، بەڵام بە هێنانەوەی ناوی ئەو پێنج وڵاتەی ناوچەکە دەرگاکەی بە کراوەیی هێشتەوە.

پێشتریش ترەمپ رایگەیاندبوو: ئەگەری زۆرە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کۆنترۆڵی گەروی هورمز بکات، و پێویستە قەرەبوو بکرێتەوە لە بەرانبەر بەڕێوەبردنی ئەم رێڕەوە ئاوییە گرنگەدا.

 

بەڕێوەبەرایەتی پاسپۆرتی پارێزگای سلێمانی ئاگادارییەکی بەپەلە ئاراستەی هاووڵاتییان دەکات و رایدەگەیەنێت، بەهۆی پشووی رەسمی ئەمڕۆ سێشەممە 14ی تەمموز، گۆڕانکاری لە کاتی سەرە ئەلیکترۆنییەکاندا کراوە.

بەپێی ڕاگەیەندراوی بەڕێوەبەرایەتییەکە، بڕیارەکان بەم شێوازەی خوارەوە دەبن: سەرجەم ئەو نۆرە ئەلیکترۆنییانەی کە بۆ ئەمڕۆ سێشەممە دیاریکرابوون، بە هەمان کاتی پێشوویان دەگوازرێنەوە بۆ رۆژی یەکشەممەی داهاتوو، رێکەوتی 19ی تەمموز، هەروەها ئەو هاووڵاتییانەی کە کاتی سەرەکەیان بۆ دوای کاتژمێر 12:00ی نیوەڕۆ داناوە، پێویستە لە رۆژی یەکشەممەدا رێک کاتژمێر 12:00 لە ناو بەڕێوەبەرایەتی پاسپۆرتی سلێمانی ئامادە بن بۆ راییکردنی مامەڵەکانیان.

ئەمڕۆ رێوڕەسمێكی تایبەت بۆ گۆڕینی ناوی فڕۆكەی نێودەوڵەتی سلێمانی بۆ فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتی جەلال تاڵەبانی بەڕێوەدەچێت.

وەزارەتی گواستنەوە و گەیاندن  بڵاویكردەوە، لەسەر داواكاری بەڕێوەبەرایەتی گشتی فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتی سلێمانی، رەزامەندی سەرۆكایەتی ئەنجومەنی وەزیران وەرگیرا، بۆ گۆڕینی ناوی فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتی سلێمانی بۆ فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتی جەلال تاڵەبانی.

سەرۆك مام جەلال رۆڵێكی سەرەكی و یەكلاكەرەوەی هەبوو لە دامەزراندن و هێنانەدیی پڕۆژەی فڕۆكەخانەیەكی نێودەوڵەتی لە سلێمانی، لە سەرەتای ساڵی 2000 بڕیاریدا فڕۆكەخانەكە دروستبكرێت، لە ساڵی 2003 كاركردن لە پڕۆژەكە دەستپێكرد و دوای تەواوبوونیشی لە 21ی تشرینی یەكەمی 2005 یەكەم گەشتی ئاسمانیی بەرەو شاری عەمانی پایتەختی ئوردن ئەنجامدرا.

کەشناسیی هەرێم ئاشکرایدەکات، ئەمڕۆ و سبەینێ پلەکانی گەرما لە سەرجەم ناوچە جیاجیاکان روو لە نزمبوونەوە دەکەن.

بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی کەشناسی و بوومەلەرزەزانیی هەرێمی کوردستان پێشبینییەکانی کەشوهەوای بۆ 48 سەعاتی داهاتوو بڵاوکردەوە و رایگەیاند، پلەکانی گەرما لە ناوچە جیاجیاکانی هەرێم بەراورد بە رۆژانی رابردوو ڕوو لە نزمبوونەوە دەکەن.

بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی کەشناسی و بوومەلەرزەزانیی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، ئەمڕۆ ئاسمان بە تەواوی ساماڵ دەبێت و پلەکانی گەرما بە بەراورد بە دوێنێ یەک بۆ دوو پلەی سیلیزی نزم دەبنەوە، هاوکات ئاراستەی با بەرەو باکوری رۆژئاوا دەبێت و خێراییەکەی لەسەرخۆ بۆ مامناوەند دەبێت.

ئاماژەی بەوەشکرد، سبەینێ چوارشەممە ئاسمان بە ساماڵی دەمێنێتەوە، بەڵام لە کاتەکانی بەیانی تا دوای نیوەڕۆ ئەگەری بەرزبوونەوەی تۆزێکی کەم لە ناوچەکانی باشوری هەرێم و ئیدارەی گەرمیاندا هەیە.

کەشناسی هەرێم ئەوەشی خستەڕوو، پلەکانی گەرما کەمێکی تر نزمبوونەوە بەخۆیانەوە دەبینن بەراورد بە تۆمارکراوەکانی ئەمڕۆ.

بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی

هەولێر: 42 پلەی سیلیزی

پیرمام: 37 پلەی سیلیزی

سلێمانی: 41 پلەی سیلیزی

هەڵەبجە:43 پلەی سیلیزی

چەمچەماڵ: 42 پلەی سیلیزی

دهۆک: 40 پلەی سیلیزی

زاخۆ: 41 پلەی سیلیزی

ئاکرێ:41 پلەی سیلیزی

گەرمیان:45 پلەی سیلیزی

سۆران: 40 پلەی سیلیزی

حاجی ئۆمەران:33 پلەی سیلیزی