هەواڵەکان
ستیڤ ویتکۆف، نێردەی تایبەتی ئەمریکا رایگەیاند، دۆناڵد ترەمپ " سەرسامە" بەوەی کە بۆچی ئێران سەرەڕای زیادبوونی فشارەکانی ئەمریکا پاشەکشەی نەکردووە لە هەڵوێستەکانی
لە چاوپێکەوتنێکی تەلەفیزیۆنیدا، ستیڤ ویتکۆف بە کەناڵی فۆکس نیوزی راگەیاندوە، ئەم بەیانییە دۆناڵد ترەمپ پێی وتووە، نایەوێت بارگرانی دروست بکات، بەڵام سەرسامە بەوەی بۆچی تا ئێستا ئێران سەرەڕای زیادبوونی فشارەکان و ئامادەیی سەربازی ئەمریکا لە ناوچەکە، هێشتا پاشەکشەیان لە هەڵوێستەکانیان نەکردووە.
ویتکاف جەختی کردوەتەوە، ئەمریکا تەنها بە قسە رازی نابێت؛ واشنتۆن چاوەڕێ دەکات ئێران بە رەسمی رایبگەیەنێت کە بەدوای بەدەستهێنانی چەکی ئەتۆمییەوە نییە.
ناوبراو وتوشیەتی؛ بۆ ئەو مەبەستە دەبێت تاران هەنگاوی کردەیی، روون و باوەڕپێکراو بنێت.
کیم جونگ-ئون، رێبەری کۆریای باکوور، لە میانی سێیەم رۆژی کارەکانی نۆیەمین کۆنگرەی پارتی کرێکارانی دەسەڵاتداردا، راپۆرتێکی ستراتیژیی پێشکەش کرد و تێیدا "سەردەمێکی نوێی" بۆ گەشەپێدانی نیشتمانی راگەیاند.
بەپێی راپۆرتێکی ئاژانسی رەسمی KCNA، لیژنەی ناوەندی پارتەکە سەرکەوتوو بووە لە ئەنجامدانی گۆڕانکاری ریشەیی لە خێرایی و ئاستی گەشەپێدانی وڵاتدا و قۆناغی داهاتووی وەک " گۆڕانکاری بێوێنە" وەسف کردووە.
لە راپۆرتەکەدا کە لەلایەن کۆنگرەکەوە پشتگیری تەواوی لێکرا، ئاماژە بەوە دراوە کە ستراتیژییەکی نوێی جەنگی و ئابووری داڕێژراوە کە لەگەڵ ئامانجە داهاتووەکانی کەرتە جیاوازەکاندا دەگونجێت.
ئەم کۆنگرەیە کە بە بەرزترین ناوەندی بڕیاردان لە وڵاتەکەدا دادەنرێت، کار لەسەر پێداچوونەوەی سیاستەکانی رابردوو و داڕشتنی نەخشەڕێگای نوێ بۆ بەرگری و ئابووری دەکات.
وەزارەتی بەرگری ئەفغانستان رایگەیاند، فڕۆکە جەنگییەکانی پاکستان چەند ناوچەیەکی مەدەنییان لە ویلایەتەکانی "نەنگەرهار" و "پەکتیکا" بۆردومان کردووە بەهۆیەوە بە دەیان هاووڵاتی مەدەنی گیانیان لەدەستداوە و ژمارەیەکی زۆریش بریندار بوون.
درەنگانێکی شەوی رابردوو، سوپای ئاسمانی پاکستان رایگەیاند بۆردمانێکی چڕی حەوت پێگەی تاڵیبانی ئەفغانستان و داعشیان، لە ناو خاکی ئەفغانستاندا کردوە.
بەرەبەیانی ئەمرۆ لە راگەیەندراوێکی رەسمیدا، وەزارەتی بەرگری ئەفغانستان بە توندی سەرکۆنەی بەزاندنی ئاسمانی وڵاتەکەی کرد و ئەم کارەی پاکستانی بە پێشێلکارییەکی زەقی یاسا نێودەوڵەتییەکان و بنەماکانی دراوسێیەتی وەسف کردوە، هەروەها هەڕەشەی وەڵامدانەوەش دەکات لە کاتی گونجاودا.
لە راگەیەندراوەکەدا ئاماژەیان بەوەشکردوە، کە سوپای پاکستان بەرپرسیارە لە بە ئامانجگرتنی هاووڵاتیانی مەدەنی و ناوەندە ئایینییەکان لەو ناوچانەدا.
وەزارەتی بەرگری ئەفغانستان هەڕەشەی تۆڵەکردنەوەی کردە و دەڵێت؛ "لە کاتێکی گونجاودا و بە شێوازێکی گونجاو و لێکۆڵینەوە بۆ کراو، وەڵامی ئەم هێرشانەی پاکستان دەدەینەوە."
ئەمڕۆ شەممە، لە درێژەی سەردانەکانیدا بۆ بەغداد، بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و محەمەد شیاع سودانی، سەرۆک وەزیرانی عیراق کۆبوونەوەو دواین پێشهاتە سیاسیەکانیان تاوتوێکرد.
لە کۆبوونەوەکەدا کە د. خالید شوانی، وەزیری دادی عیراق ئامادەیبوو، جەخت لە گرنگی بەهێزکردنی هەوڵەکان و هەماهەنگی و کاری هاوبەش لەپێناو پێکهێنانی حکومەتێکی بەهێز و خزمەتگوزار کرایەوە.
کۆبوونەوە دووپاتی لە پێویستی هاوکاری و بەردەوامی دیالۆکی نیشتمانیی و یەکخستنی دیدگاکان کردەوە بۆ تەواوکردنی شایستە دەستوورییەکان لە چوارچێوەی پاراستنی بەرژەوەندییە باڵانیشتمانییەکان.
محەمەد ئۆجەلان، برای عەبدوڵا ئۆجەلان، رێبەری زیندانیکراوی پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە)، لە چاوپێکەوتنێکی تەلەفزیۆنیدا لەگەڵ "کوردسات نیوز"، لە بەرنامەی رێگای کوردستان رایگەیاند، حکومەتی تورکیا بۆ ماوەی 27 ساڵە رێگری لێ کردوون لە زیندانی ئیمرالی بە زمانی کوردی لەگەڵ براکەیدا قسە بکەن.
ناوبراو ئاماژەی بەوە کرد کە لەو ماوە درێژەدا رێگەیان پێنەدراوە بە زمانی دایکیان قسە بکەن، بەڵام لە دوایین دیداریاندا بۆ یەکەمجار رێگەی پێدراوە تەنها بۆ ماوەی یەک سەعات بە زمانی کوردی لەگەڵ براکەی گفتوگۆ بکات.
محەمەد ئۆجەلان باسی لەوەش کرد کە لەو دیدارەدا، عەبدوڵا ئۆجەلان گرنگییەکی زۆری بە دۆخی ناوخۆیی کورد داوە و پرسیاری ئەوەی لێ کردووە کە ئێستا "رەوشی یەکگرتووی کوردان" چۆنە و لایەنە کوردییەکان لە چ ئاستێکی تەباییدان.
لەبارەی رەوشی تەندروستی عەبدوڵا ئۆجەلانیشەوە جەختیکردەوە، تەندروتسی ئەو زۆرباشە و هیچ کێشەیەکی تەندروستی نییە.
ئەم لێدوانانە لە کاتێکدایە کە رەوشی تەندروستی و گۆشەگیریی ئۆجەلان لە زیندانی ئیمرالی هەمیشە جێگەی بایەخی کوردان و ناوەندە سیاسییەکان بووە.
بەپێی راپۆرتێکی ۆژنامەی "وۆڵ ستریت جۆرناڵ"، بڕیاری گۆڕینی ئاراستەی کەشتی فڕۆکەهەڵگری "جیرالد فۆرد" بەرەو رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئێران، شەپۆلێکی ناڕەزایەتی و تووڕەیی لەناو ستاف و سەربازانی سەر کەشتییەکە دروست کردووە.
ئەم گۆڕانکارییە کتوپڕە نەک تەنها کاریگەری لەسەر دەروونی سەربازەکان هەبووە، بەڵکو بووەتە هۆی تێکچوونی سیستەمی خزمەتگوزاری و چاکردنەوەی کەشتییەکەش.
11 مانگ لە ناو دەریا؛ تۆمارکردنی ژمارەیەکی پێوانەیی کاپتن دەیڤید سکارۆسی، فەرماندەی کەشتییەکە، دانی بەوەدا ناوە کە بە بڕیاری ناردنیان بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست سەرسام بووە، چونکە زۆربەی کارمەندەکان بە خێزانەکەیان وتوە، دوای چەند هەفتەیەکی دیکە دەگەڕێنەوە ماڵەوە
لە کاتێکدا ماوەی ئاسایی ئەرکی ئەم کەشتییانە شەش مانگە، ستافی "جیرالد فۆرد" ئێستا هەشت مانگە لەناو دەریادان و پێشبینی دەکرێت ئەرکەکەیان بۆ 11 مانگ درێژ ببێتەوە، کە ئەمەش درێژترین ماوەی مانەوەی کەشییەکی فڕؤکەهەڵگری ئەمریکییە کە لە ناو دەریادا تۆمار کرابێت.
بە گێرەی زانیارییەکانی "وۆڵ ستریت جۆرناڵ" سەربازانی سەر کەشتییەکە ئاماژە بەوە دەکەن، ورەیان زۆر دابەزیوە و زۆربەیان پلانیان داناوە دوای گەڕانەوەیان دەست لەکار بکێشنەوە.
جگە لە فشارە دەروونییەکان، کەشتییەکە تووشی کێشەی تەکنیکی بووەتەوە، لەوانە تێکچوونی سیستەمی ئاوەڕۆ و دواکەوتنی چاککردنەوەی ئامێرەکان بەهۆی نەگەڕانەوەیان بۆ بەندەر.
ئەم رەوشە بووەتە بەربەستێکی گەورە لەبەردەم جێبەجێکردنی ئەرکە سەربازییەکانی واشنتن لە ناوچەکەدا، چونکە ستافی کەشتییەکە هەست بە ماندوێتییەکی بێوێنە دەکەن
بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە بەغداد پێشوازی لە عەممار حەکیم، سەرۆکی رەوتی حیکمە کرد.
لە کۆبوونەوەکەدا کە د. خالید شوانی، وەزیری دادی عیراق ئامادەیبوو، دۆخی سیاسیی ناوچەکە و پێکهێنانی حکومەتی نوێی عیراق تاوتوێ کرا.
سەرۆک بافڵ گرنگی پێویستی بەردەوامی دیالۆگی نیشتمانی لەنێوان لایەنەکان دووپاتکردەوە و رایگەیاند، یەکێتی بۆ بەهێزترکردنی گیانی پێکەوەیی و زیاتر خزمەتکردنی خەڵکە خۆشەویستەکەمان کاردەکات.
بافڵ جەلال تاڵەبانی جەختی لە ئامادەیی یەکێتی بۆ دانیشتنی ئەنجومەنی نوێنەران بۆ هەڵبژاردنی سەرۆککۆمار و تەواوکردنی رێکارە دەستوورییەکان کردەوە.
بەپێی نوێترین خەمڵاندنەکانی دامەزراوەی World Population Review بۆ ساڵی 2026، شاری بەغدای پایتەختی عیراق پلەی دووەمی لەسەر ئاستی جیهانی عەرەبی گرتووە لە رووی ژمارەی دانیشتووانەوە.
لەم ڕیزبەندییەدا شاری قاهیرە بە جیاوازییەکی زۆر و بە 23.5. ملیۆن کەس لە پلەی یەکەمدا دێت، لە کاتێکدا بەغداد بە 8.3 ملیۆن کەس پێش شاری ریازی پایتەختی سعودییە کەوتووە، کە ژمارەی دانیشتووانەکەی گەیشتووەتە 8 ملیۆن کەسە.
ئەم ئامارانە دەریدەخەن کە چڕی دانیشتووان هێشتا لە پایتەختە سیاسی و ئابورییە گەورەکاندا کۆبووەتەوە.
ئەم گەشە خێرایەی دانیشتووان لە شارە گەورەکانی وەک بەغداد، ئاماژەیە بۆ بەردەوامی کۆچی ناوخۆیی و گرنگیی ئەم شارانە وەک ناوەندی سەرەکیی خزمەتگوزاری و کار لە ناوچەکەدا
مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران، لە ڕێوڕەسمی رێزلێنان لە مەدالیاوەرانی ئۆڵۆمپیاد جەختی لەسەر پابەندبوونی حکومەتەکەی بۆ خزمەتکردنی وڵات کردەوە و رایگەیاند، کە ئەوان پەیمانیان بەستووە تا دوا هەناسە بۆ عیزەت و سەربەرزی ئێران تێبکۆشن.
پزیشکیان ئاماژەی بەوە کرد، کە ئەرکی سەرەکی حکومەت لەم قۆناغەدا "ساڕێژکردنی برینەکانی کۆمەڵگە" و یەکخستنی ریزەکانە، هەروەک چۆن پاڵەوانە وەرزشییەکان لە مەیدانی رکابەریدا کۆڵ نادەن، حکومەتیش لە بەرانبەر گوشارە "ناجوامێرانەکان" و کێشە ناوخۆییەکاندا سەر دانانەوێنێت.
ناوبرا جەختیکردەوە، هێزە دەرەکییەکان هەوڵدەدەن ناچاریان بکەن خۆیان رادەست بکەن، بەڵام ئەوە رونادات و بەرگەی سەختییەکان دەگرن.
سەرۆک کۆماری ئێران، لە بەشێکی تری قسەکانیدا تیشکی خستە سەر ئەوەی، کە تەنها رێگە بۆ تێپەڕاندنی ئاستەنگەکان و سەرکەوتن بەسەر دوژمناندا، گەڕانەوەیە بۆ "یەکڕیزی نیشتمانی و یەکدەستی".
ئەو دووپاتی کردەوە کە ئەرکی حکومەتە زەمینەی گەشەکردنی زیاتر بۆ گەنجان و پاڵەوانان بڕەخسێنێت و دڵنیایی دا کە بە خۆڕاگری گەل، ئێران لەم رەوشە پڕ لە گۆڕانکارییە بەسەرکەوتوویی تێدەپەڕێت.
کۆنسوڵخانەی ئەمریکا لە هەولێر رایگەیاندوە، پێویستان بە کارمەندی میکانیک و ئاو و ئاوەڕۆیە، بە موچەی زیاتر لە 40 هەزار دۆلار و هەفتانە 40 سەعات کارکردنە.
ئەمڕۆ شەممە، کۆنسوڵخانەی ئەمریکا لە راگەیەندراوێکدا هەلی کاری نوێی راگەیاندوە و دەڵێن؛ پێویستاین بە کارمەندی میکانیک و ئاو و ئاوەڕۆیە، بۆ کارکردن لە بینای کۆنسوڵخانەکەیان لە هەولێر.
لە راگەیەندراوەکەی کۆنسوڵخانەی ئەمریکادا هاتووە، موچەی ساڵانەی ئەو کارمەندانەی وەردەگیرێن، 40 هەزار و 456 دۆلارە ساڵانە، واتە مانگانە زیاتر لە سێ هەزار و 300 دۆلار.
ئاماژەیان بەوەشکردوە، پێشکەشکردنەکەش لە رێگەی ئۆنلاینەوە دەبێت، پیشکەشکردنەکە بۆ هەلی کار، لە رێگەی ئۆنلاینەوە دەبێت و لە 16ـی شوباتی 2026 تا 2ـی ئازاری 2026 وەرگرتنی سیڤی بەردەوام دەبێت.
ئەو کەسانەی دەیانەویت سیڤی پێشکەشکەن، دەتوانن لە رێگەی ئیمێلی کۆنسوڵخانەوە زانیاری زیاتر وەرگرن [email protected] و دوا وادەش بۆ پڕکردنەوەی سیڤییەکان 2ـی ئازاری ئەمساڵە.
بڕیارە وەفدێكی حكومەتی هەرێم سەردانی بەغداد بكات بۆ گفتوگۆ لەبارەی چەند پرسێكی تایبەت بە موچەی خانەنشینان و موچەخۆران و شایستە داراییەكانی هەرێمی كوردستان.
پەیامنێری كوردسات نیوز رایگەیاند، وەفدێكی حكومەتی هەرێم كە پێكهاتووە لە سكرتێر و سەرۆكی دیوانی ئەنجومەنی وەزیران و نوێنەری وەزارەتی دارایی و چەند وەزارەتێكی تر، سەردانی بەغداد دەكات بۆ گفتوگۆ لەسەر پرسی سەرژمێریی و موچەی خانەنشینان و شایستە داراییەكانی هەرێمی كوردستان و موچەی موچەخۆرانی هەرێم.
وتیشی، بڕیارە وەفدەكە چەند رۆژێك لە بەغداد بمێنێتەوە و لەگەڵ وەزارەت و لایەنە پەیوەندیدارەكان بە كێشەكانی نێوان هەرێم و بەغداد كۆببێتەوە.
لەبارەی موچەی مانگی دووش پەیامنێری كوردسات نیوز ئاماژەی بەوەكرد، وەزارەتی دارایی هەرێم دەستی بە ئامادەكاریی كردووە و چاوەڕوان دەكرێت لە چەند رۆژی داهاتوودا لیستی موچەی مانگی دوو ئامادە بكرێت و دواتر بە سیستمی پەیڕۆڵ رەوانەی بەغداد بكرێت.
بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان. لە رۆژی جیهانیی زمانی دایکدا پەیامێکی بڵاوکردووەتەوە و تێیداهاتووە، " بە شانازییەوە زمانی شیرینی کوردی، زمانی ئێمەیە و هێمای شوناسی نەتەوەییمانە، ئەرکمانە پارێزگاری لەم سامانە بەنرخە بکەین".
دەقی پەیامەکەی سەرۆکی یەکێتی
لە رۆژی جیهانیی زمانی دایکدا، پیرۆزباییەکی گەرم ئاڕاستەی خەڵکی کوردستان و هەموو ئەو رۆڵە دڵسۆزانەی نیشتمانەکەمان دەکەم کە خەباتیان بۆ بەرزڕاگرتنی زمانەکەمان کردووە.
بە شانازییەوە زمانی شیرینی کوردی، زمانی ئێمەیە و هێمای شوناسی نەتەوەییمانە، ئەرکمانە پارێزگاری لەم سامانە بەنرخە بکەین کە پێشینانمان بۆیان جێهێشتووین.
لەم رۆژەدا جەخت لەسەر ئەوە دەکەینەوە کە پاراستن و پەرەپێدانی زمانی دایک بەرپرسیارێتییەکی هاوبەشی هەموو تاک و پێکهاتەکانی کۆمەڵگەیە و بەڵێن دەدەین کار بۆ بەهێزترکردنی زمانی کوردی لە تەواوی بوارەکاندا بکەین.
قوباد تاڵەبانی لە رۆژی جیهانیی زمانی دایکدا، ئێستا لە هەرێمی کوردستاندا، ئەركی ئێمە لە زمان پاراستنەوە گۆڕاوە بۆ گەشەپێدانی زمانی کوردی.
قوباد تاڵەبانی رایگەیاند، پیرۆزبایی لە هەموو ئەو نووسەر و شاعیر و خەباتکارانە دەکەین، کە دەیان ساڵە سینە و زاریان كردۆتە قەڵغان لە پێناو پاراستنی زمانی کوردیدا، وەك سەربازی ون؛ ڕەنج و تاڵی و مەینەتیی زۆریان بۆ زمانەكەمان چەشتووە. لەمڕۆدا لەگەڵ پارێزەرانی زمان، ئاواتمانە هەموو منداڵانی کورد ئەو مافە سەرەتاییەیان بۆ بەدی بێت، کە پەروەردەكردن و فێركردنە بە زمانی شیرینی کوردی.
ئاماژەی بەوەشکرد، ئێستا لە هەرێمی کوردستاندا، ئەركی ئێمە لە زمان پاراستنەوە گۆڕاوە بۆ گەشەپێدانی زمانی کوردی، دەبێت حکومەت و ناوەندە زانستییەكان، بە پێی پلان و چنینێكی هاودەنگ، کار بکەن، تا زمانی کوردی لەگەڵ گۆڕانکاری و پێشکەوتنە زانستی و بەجیهانیبوونەكاندا، برەو بسەنێت، بۆ ئەوەی نەک لە مەترسیی پەراوێزکەوتن و پاشکۆبوون رزگاری بکەین، بەڵکو شانبەشانی زمانە زیندووەکانی جیهان، وەك چۆن رەگدارە، وەهاش پایەدار و بەكار بێت.
بەپێی پێشبینییەکانی کەشناسی لە 48 سەعاتی داهاتوودا ئاسمان ساماڵ دەبێت و پلەکانی گەرما دوو بۆ سێ پلە بەرز دەبنەوە.
بەڕێوەبەرایەتی گشتی کەشناسی هەرێم بڵاویکردەوە، ئەمڕۆ ئاسمان ساماڵ دەبێت و پلەکانی گەرما دوو بۆ سێ پلە بەگشتی بەرز دەبنەوە بە بەراوورد بە تۆمارکراوەکانی دوێنێ.
ئاماژەی بەوەشکرد، سبەینێ ئاسمان ساماڵ دەبێت لە ناوچە شاخاویەکان هەندێک کات دەگۆرێت بۆ نیمچە هەور، هەروەها پلەکانی گەرما نزیک دەبێتەوە لە تۆمارکراوەکانی ئەمڕۆ.
بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بۆ ئەمرۆ:
هەولێر: 23پلەی سیلیزی
پیرمام: 22 پلەی سیلیزی
سۆران: 19 پلەی سیلیزی
حاجی ئۆمەران: 15 پلەی سیلیزی
سلێمانی: 22پلەی سیلیزی
چەمچەماڵ: 24پلەی سیلیزی
دهۆک: 21 پلەی سیلیزی
زاخۆ: 21 پلەی سیلیزی
هەڵەبجە : 22 پلەی سیلیزی
گەرمیان : 26 پلەی سیلیزی
کۆمپانیای نەوتی باکور ئاشکرایکرد، دوای دروستبوونی گرفتێکی تەکنیکی لە سیستمی پێوەرەکان، ئاگر لە وێستگەی پەستانی غازی باجوان لە کەرکوک کەوتەوە و دواتر لەلایەن تیمەکانەوە کۆنتڕۆڵکرا.
کۆمپانیای نەوتی باکور لە راگەیەنراوێکدا ئاماژەی بەوەکرد، سەعات 3:20ـی بەیانی بەهۆی گرفتێکی تەکنیکی لە سیستمی پێوەرەکان، لێچوونی غاز لە وێستگەی باجوان رویداوە و بووەتە هۆی ئاگرکەوتنەوە لە پەنای وێستگەکەدا.
ئەوەشی خستەڕوو، تیمەکانیان بەپێی پلانی فریاگوزاری توانیویانە لە ماوەیەکی کەمدا ئاگرەکە کۆنتڕۆڵ بکەن و رەوشەکە ئاسایی بکەنەوە، راشیگەیاند، هیچ زیانێکی گیانی نەبووە و ئێستا کار بۆ چاککردنەوەی بۆرییەکان دەکرێت تا بگەڕێنەوە سەر کارەکانی تر.
کۆمپانیاکە دڵنیایی دەداتە هاووڵاتییان کە هەموو دامەزراوەکان بە سەلامەتی کار دەکەن و رێکاری پێویست بۆ پاراستنی کارمەندان لە شوێنی روداوەکە گیراوەتەبەر.