حسین موحیبی، وتەبێژی سوپای پاسداران هۆشداریدا و رایگەیاند، ئەگەر ناوچەکە بۆ ئێران پارێزراو نەبێت، ئەوا هیچ ئاسایشێک لە ناوچەکەدا بونی نابێت.

ئەمڕۆ دووشەممە، لە چاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ میدیای وڵاتەکەی، حسین موحیبی، وتەبێژی سوپای پاسداران رایگەیاند لە جەنگەکانیاندا لەگەڵ ئەمریکا  وئیسرائیل بە وریایەوە چەکەکانیان بەکارهێناوە.

ناوبراو ئاماژەی بەوەکرد، ئەوان بە گوێرەی رەوشەکە چەکەکانیان بەکاردەهێنن و بانگەشيی ئەوەی کردوە لە ئەگەری هێرشی ئەمرکا بۆسەر وڵاتەکەی بە چەکی نوێ روبەڕوی واشنتۆن دەبنەوە و  وەڵامیان توندتر دەبێت لە رابردوو.

جەختیشیکردەوە لە ئەگەری دەستپێکردنەوەی جەنگدا، ئەمریکا توشی کێشەیەکی گەورە دەبێت و جیهان بە تەواوەتی روبەڕوی قەیرانی وزە دەبێتەوە.

هەروەها هۆشداریشیداوەتە وڵاتانی ناوچەکە، کە  ئاسایشی ئێران پەیوەستە بە ئاسایشی ناوچەکەوە و بێبونی ئاسایشی ئێران ناوچەکە پارێزراو نابێت.

بەڕێوەبەرایەتی پۆلیسی پارێزگای هەولێر راگەیەندراوێکی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە؛ ئەو پارێزەرەیان دەستگیرکرد، کە لە ناو دادگا بەهۆی دەمەقاڵێی لەگەڵ هاوپیشەیەکیدا بە دەمانچە تەقەی کرد بوو.

ئەمڕۆ دووشەممە پۆلیسی هەولێر رایگەیاند، دوای دەمەقاڵێی نێوان دوو پارێزەر لە دادگای هەولێر، یەکێکیان دەمانچەی دەرکردووە و هەڵاتبوو، ئەمڕۆش لەلایەن پۆلیسەوە توانرا دەستگیر بکرێت.

بەپێی راگەیەندراوەکەی پۆلیس، روداوەکە رۆژی 18ی تشرینی یەکەمی 2026ـىوە و لەنێوان دوو پارێزەر بە ناوەکانی (ی. ز. م) و (س. ع. ح) روی داوە.

ئاماژە بەوەشکراوە، کاتێک ئەفسەر و کارمەندانی پۆلیسی دادگا هەوڵیان داوە رەوشەکە کۆنتڕۆڵ بکەن، پارێزەر (ی. ز. م) دەمانچەی دەرکردووە و دوای تەقەکردن هەڵاتووە.

پۆلیسی هەولێر دەڵێت؛ لە ئێستادا تۆمەتبارەکە بە فەرمانی دادوەر دەستگیر کراوە و پەڕاوی لێکۆڵینەوەی بۆ کراوەتەوە .

لە هەولێر پرۆسەی تیروپشک بۆ دابەشکردنی 1700 پارچە زەوی لە سنوری سەرۆکایەتیی شارەوانیی گوێر و سفەییە بەڕێوەچوو، وەزیری گەشتوگوزاریش رایگەیاند، تا ئێستا زیاتر لە 40 هەزار پارچە زەوی لە سنوری هەولێر دابەشکراوە.

ئەمڕۆ دووشەممە، وەزارەتی شارەوانی و گەشتوگوزار رایگەیاند، 1700 پارچە زەوی تر بەسە فەرمانبەران و هاووڵاتییدا دابەشکرا و لەو ژمارەیە، 1240 پارچە زەویان بۆ فەرمانبەران  بوە  و ژمارەکەی تریش بۆ جوتیاران و خاوەن مافەکان تەرخان کراون.

لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیشدا، بەڕێوەبەری گشتیی شارەوانییەکانی هەولێر رایگەیاند،  لە هەفتەی داهاتوەوە قۆناغی بەدیجیتاڵکردن و وردبینیی زەوییەکان دەست پێدەکات، بە جۆرێک فەرمانبەر دەتوانێت لە رێگەی مۆبایلەکەیەوە بزانێت زەوییەکەی دەکەوێتە چ قۆناغ و شوێنێکەوە.

ئاماژە بەوەکراوە، ئەم پرۆسەیە وەک پاداشتێک بۆ فەرمانبەران لە کۆتایی ساڵی 2024ـەوە دەستی پێکردووە و لە زۆربەی شوێنەکانیش رێژەی جێبەجێکردنی گەیشتووەتە 50٪ و بەردەوامیشی دەبێت.

لە میانی پرۆسەی تیروپشکەکەدا، وەزیری گەشتوگوزار رایگەیاند، تا ئێستا زیاتر لە 40 هەزار پارچە زەوی، کە نزیکەی 32 هەزاریان بۆ فەرمانبەران و ئەوی تریان بۆ جوتیاران بووە،  لە سنوری 15 شارەوانیدا دابەشکراون، هەروەها کاری وردبینی بۆ 50 هەزار ناوی تر لە 37 شارەوانیدا لە قۆناغی کۆتاییدایە.

دەستەیەک لە فەرمانگە و دامەزراوە ئیدارییەکانی حکوومەتی سعودیە لە ریازی پایتەخت، کارمەندەکانیانیان ئاگادارکردووەتەوە کە ئەمڕۆ دووشەممەوە تا کۆتایی ئەم هەفتەیە لە ماڵەوە کارەکانیان راپەڕێنن و نەیەنە سەر کارەکانیان، بەپێی سەرچاوەکان کە ئاژانسی دەنگوباسی فەرەنسی گواستوویەتییەوە.

سەرچاوەکان ئاماژەیان بەوە کردووە کە ئەم بڕیارە دوای ئەوە هات کە کارمەندانی سەنتەری مەملەکە، کە یەکێکە لە دیارترین هێماکانی ریاز، پییان راگەندراوە تا ئاگادارکردنەوەیەکی تر لە دوورەوە کار بکەن.

هەروەها کارمەندێکی فەرمانگەیەکی حکوومی رایگەیاندووە کە ئێوارەی یەکشەممە رێنمایی پێگەیشتووە کە تا کۆتایی هەفتە لە رێگەی دوورەوە کار بکات.

ئەم رێکارانە چەندین تاوەر و باڵەخانەی حکوومیی لە پایتەخت گرتووەتەوە و کاریگەریی لەسەر هەزاران کارمەندی حکوومی دروستکردووە.

لە هەمان چوارچێوەدا، دوو سەرچاوەی تر ئاشکرایان کرد کە نزیکەی دوو هەفتە پێش ئێستا فەرمانگە حکوومییەکانی ناو تاوەرەکانی گەڕەکی العليا لە ناوەڕاستی ریاز چۆڵکراون، هەروەها ئەو کۆمپانیایانەی کە لە سەنتەری دارایی مەلیک عەبدوڵڵا کاردەکەن(کە لە شوێنی کۆمپانیا گەورەکان و لەوانەش کۆمپانیا ئەمەریکییەکانە) کارمەندەکانیانیان ئاگادارکردووەتەوە کە تا ئاگادارکردنەوەیەکی تر لە دوورەوە کار بکەن.

 

سێرگی لافڕۆڤ، وەزیری دەرەوەی روسیا گەیشتە تاران و لەگەڵ بەرپرسانی ئێران کۆدەبێتەوە، بە ئامانجی بەدواداچوون بۆ جێبەجێکردنی رێککەوتنە دووقۆڵییەکان و تاوتوێکردنی پێشهاتە هەرێمی و نێودەوڵەتییەکان.

لەم بارەیەوە، ئیسماعیل بەقائی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران رایگەیاند کە سەردانەکە لە چوارچێوەی بەردەوامیی هەماهەنگییەکانی نێوان تاران و موسکۆدایە.

هاوکات کازم جەلالی، باڵیۆزی ئێران لە روسیا ئاماژەی بە کۆبوونەوەی ئاستبەرزەکانی ئەم دواییەی نێوان مەسعود پزیشکیان و فڵادیمێر پوتین کرد و جەختی لەسەر هەماهەنگیی هەردوو وڵات کردەوە بۆ پاراستنی سەقامگیریی ناوچەکە بەبێ دەستوەردانی دەرەکی.

ئیلۆن مەسک، خاوەنی کۆمپانیاکانی ئێکس و سپەیس ئێکس و تێسلا لە نوێترین بڵاوکراوەیدا لەسەر پلاتفۆرمی ئێکس نووسیویەتی: پشکێکی یەکێک لە کۆمپانیاکانی دەداتە هەموو منداڵانی ئەمریکا.

بەپێی بڵاوکراوەکەی ئیلۆن مەسك بێت، بڕیارە لە ساڵی داهاتوودا یەكێك لە پشكەكانی كۆمپانیای بۆشایی ئاسمانیی 'سپەیس ئێكس' پێشكەش بە هەر منداڵێكی ئەمریكا بكرێت.
هاوکات، ئەم هەواڵە لە تۆڕە كۆمەڵایەتییەكان و ناوەندە ئابوورییەكان دەنگدانەوەی گەورەی هەبووە و چاوەڕوان دەكرێت وردەكارییەكان و شێوازی دابەشكردنی لە داهاتوویەكی نزیكدا بڵاوبكرێنەوە.

ئەوەش لە کاتێکدایە، مەسک یەکێکە لە دەوڵەمەنترین پیاوی جیهان و سەرمایەکەی لەئێستادا بە زیاتر لە 900 ملیار دۆلار دەخەمڵێنرێت و کۆمپانیای 'سپەیس ئێکس'ـیش کە کۆمپانیایەکە بۆ لێکۆڵینەوە زانستیی و گەردوون ناسی، پشکەکانی بەشێکن لەو سەرمایەیە.

بەرەبەیانی ئەمڕۆ لەسەر رێگەی سەرەکیی کەڵەک بۆ بەردەڕەش، بەهۆی پێکدادانی دوو بارهەڵگرەوە ئاگر کەوتەوە و شۆفێرێک گیانی لەدەستدا.

بەڕێوەبەرایەتیی بەرگریی شارستانیی ئاکرێ رایگەیاند، کاتژمێر 2:30ـی بەرەبەیانی ئەمڕۆ، ئاگادارکراونەتەوە لە هەبوونی رووداوێکی هاتوچۆ لەنێوان دوو بارهەڵگر لە جۆرەکانی تانکەر و ترێلە، کە دەستبەجێ ئاگر لە هەردوو ئۆتۆمبێلەکە بەربووە.

ئاماژە بەوەش کراوە، دەستبەجێ دوو تیمی بنکەی بەرگریی شارستانیی کەڵەک گەیشتوونەتە شوێنی روداوەکە و توانیویانە ئاگرەکە کۆنتڕۆڵ بکەن.

ئەوەشی ئاشکراکرد، شۆفێری یەکێک لە بارهەڵگرەکان کە هاووڵاتییەکی خەڵکی تورکیایە، بەهۆی سەختیی روداوەکەوە بەتەواویی سوتاوە و گیانی لەدەستداوە.

وەزارەتی کشتوکاڵ جەخت لە بەردەوامیی هەڵمەتە مەیدانییە چاودێرییەکان دەکاتەوە بۆ بەدواداچوون بۆ سەلامەتیی ئەو گۆشتەی لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت، ودڵنیابوونەوە لەوەی لە کوشتارگەکاندا سەربڕدراون و پشکنینی پزیشکیی ڤێتێرنەرییان بۆ کراوە.

 قوسەی حەتاب، وتەبێژی وەزارەتی کشتوکاڵ، لە لێدوانێکدا بۆ ڕرۆژنامەی رەسمی رایگەیاند: تیمە چاودێرییە ڤێتێرنەرییەکانی سەر بە وەزارەت لە بەغداد و پارێزگاکان، گەشتی مەیدانیی نزیکەی رۆژانە ئەنجام دەدەن بۆ بەدواداچوون بۆ دۆخی گۆشتی نمایشکراو لە بازاڕەکاندا، لە چوارچێوەی پلانێکی چاودێریدا کە بە هەماهەنگی لەگەڵ لایەنە ئەمنییەکان دایڕشتووە.

روونیشی کردەوە: تیمە ڤێتێرنەرییەکان بە شێوازێکی فراوان چاودێریی پرۆسەکانی سەربڕین و مامەڵەکردن بە گۆشتەوە دەکەن، بۆ دڵنیابوونەوە لە ئاستی پابەندبوونیان بە مەرجە تەندروستی، و ئاماژەی بەوەش دا: وەزارەت بە هەماهەنگی لەگەڵ هێزە ئەمنییەکان کار دەکات بۆ گرتنەبەری رێوشوێنی پێویست بەرانبەر سەرپێچیکاران و سنووردانان بۆ پرۆسەکانی سەربڕینی هەڕەمەکی و خستنەبازاڕی ئەو گۆشتانەی پشکنینیان بۆ نەکراوە.

حەتاب داوای لە هاووڵاتییان کرد کە ئەو گۆشتانە نەکڕن کە لە شوێنەکانی دەرەوەی چاودێریی ڤێتێرنەری نمایش دەکرێن، و بچن بۆ کڕینی ئەو گۆشتانەی مۆری رەسمیی ڤێتێرنەرییان لەسەرە لە بنکە بازرگانییە متمانەپێکراوەکاندا، چونکە ئەوە نیشانەیەکە بۆ ئەوەی کە خستراونەتە ژێر پشکنینی رێکارە یاساییەکان و دڵنیابوون لە شیاوبوونیان بۆ بەکارهێنانی مرۆیی بە شێوازێکی سەلامەت.

وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل بۆ راكردن لە زیندان ئەمریكا رادەكێشێتە ناو جەنگێكی دیكەوە.

عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران، لە پەیامێكیدا لە تۆڕی كۆمەڵایەتیی ئێكس لە وەڵامی قسەكانی بنیامین ناتانیاهوو، سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل رایگەیاند: ئیسرائیل هەوڵ دەدات ئەمریكا راپێچی جەنگێكی دیكە بكات، تەنها بۆ ئەوەی خۆی لە زیندانیكردن بپارێزێت، بێ گوێدانە ئەنجامەكانی بۆ ئیسرائیل و سەرۆكی ئەمریكا.

هەروەها هۆشداریدا لە هەر هێرشێكی نوێ بۆ سەر وڵاتەكەی و وتی: ئاگادار بن، ئەوانیش هێشتا هەندێك ئەرك و كاریان هەیە كە ئەنجامیاننەداوە.

ئەم قسانەی وەزیری دەرەوەی ئێران دوای ئەوە هات، دوناڵد تڕەمپ، سەرۆكی ئەمریكا، پشتگیریی تەواوی خۆی بۆ ناتانیاهوو لە هەڵبژاردنە پەرلەمانییەكانی ئیسرائیلدا دەربڕی و بە هاوبەشێكی كاریگەر ناوی برد، لە بەرانبەردا ناتانیاهوو سوپاسی تڕەمپی كرد و رایگەیاند كە پێكەوە كارەكە تەواو دەكەن.

باڵیۆزخانەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست داوایان لە هاووڵاتییە ئەمەریکییەکان کرد کە خۆیان بەدوور بگرن و زۆرترین هۆشیاری بنوێنن، ئەمەش لە رێگەی ئاگادارییەکی ئەمنییەوە کە ئاماژەی بە هێرشەکانی حووسییەکان بۆ سەر سعودیە کردبوو.

ئاگادارییەکە هۆشداری ئەوەی دا کە کارە دوژمنکارییەکان رەنگە بە خێرایی پەرە بسێنن و سنووری پێکدادانەکانی ئێستا تێپەڕێنن، کە رەنگە ببێتە هۆی هەڵوەشاندنەوەی گەشتە ئاسمانییەکان، داخستنی ئاسمانی ناوچەکە و تێکچوونی جموجوڵی گەشتیاری.

هۆشدارییە ئەمنییەکانی وەزارەتی دەرەوەی ئەمەریکا لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست ئەم وڵاتانەی خوارەوەی گرتەوە: سعودیە، کوەیت، ئوردن، بەحرەین، عومان، قەتەر، عیراق، لوبنان، یەمەن، ئێران، ئیسرائیل و قودس.

ئاگادارییەکە بۆ هاووڵاتییە ئەمەریکییانە بوو کە گەشت بۆ ناوچەکە یان لە ناوچەکەوە دەکەن، تاوەکو چاودێریی نوێترین پێشھاتەکانی کارکردنی فڕۆکەخانەکان و کۆمپانیاکانی فڕۆکەوانی بکەن، هەروەها پلانی جێگرەوە پێشوەختە ئامادە بکەن وەک خۆئامادەکارییەک بۆ هەر حاڵەتێکی لەناکاو.

هەروەها باڵیۆزخانەکان هۆشدارییان دا لە ئەگەری ئەوەی ئێران و ئەو گرووپە لایەنگرانەی پاڵپشتی لێ دەکەن، بەرژەوەندییەکان یان شوێنە پەیوەندیدارەکانی ئەمەریکا و هاووڵاتییەکەی لە سەرتاسەری جیهاندا بکەنە ئامانج، کە کۆمپانیا ئەمەریکییەکان و دامەزراوەکانی تریش دەگرێتەوە.

لە کاتێکدا رەوشی سیاسی و ئەمنیی فەرەنسا بەهۆی شەپۆلێکی توندوتیژی و پێکدادانی خوێناوی لە پەراوێزی خۆپیشاندانەکانی کۆتایی هەفتەدا گەیشتووەتە لوتکەی ئاڵۆزی، سەرۆک کۆمار ئێمانوێل ماکرۆن لەژێر گوشارێکی توندی ناوخۆییدا دواجار دانی بەوەدا نا کە سیستمی سیاسی و ئەمنیی وڵاتەکە رووبەڕووی کەمکورتی و شکستی گەورە لە قۆناغی خۆئامادەکردن و پێشبینیکردن و کۆکردنەوەی زانیارییە هەواڵگرییەکاندا بووەتەوە.

سەڕەڕای ئەوەی ئەم دانپێدانانە وەک ئاماژەیەک بۆ داننان بە کێشە قووڵەکان لێکدرایەوە، بەڵام کۆشکی ئێلیزێ هەموو دەنگۆیەک سەباره‌ت بە ناچارکردنی وەزیری ناوخۆ، لۆران نونیێز، بۆ دەستلەکارکێشانەوە رەتکردەوە.

ئەمەش وەک پەیامێک کە حکوومەت پێداگرە لەسەر مانەوە لەسەر هێڵەکە و گرتنەبەری رێوشوێنی توندتر لە داهاتوودا.

لە بەرانبەردا، ماکرۆن ئاراستەی نوێی دەرکردووە و داوای کردووە کە لەمەبەدواوە میکانیزم و ستراتیژە مەیدانییەکانی هێزە ئەمنییەکان لە بنەڕەتەوە نوێ بكرێنەوە، بە چەشنێک بتوانن پێش لەهەر سیناریۆیەکی تێکدەرانە بگرن و کۆتایی بە دیاردە مەترسیدارەکانی تاڵانکاری و تێکدانی موڵک و ماڵی گشتی بهێنن، پێش ئەوەی دۆخەکە جارێکی تر کۆنتڕۆڵ لەدەست دەرچێت.

سەرۆکی فەرەنسا دوای دوو رۆژ لە ئاڵۆزی و ناڕەزایەتییە بەرفراوانەکانی وڵاتەکەی، وتارێکی بەپەلەی ئاراستەی گەلی فەرەنسا کرد و دەڵێت؛ سەرجەم تاڵانچییەکان سزادەدرێن.

ئێمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەرەنسا بەڵێنیدا کە سەرجەم تاڵانچی و ئاژاوەگێڕان سزا دەدرێن و جەختی کردەوە کە هیچ کەسێک لە سزادان بێبەش نابێت.

ماکرۆن لە وتارەکەیدا رایگەیاند: "بە بینینی ئەم دیمەنانە، هەموومان لە خۆمان دەپرسین، لە مێشکی ئەم کەسانەدا چی دەگوزەرێت؟ چۆن هاووڵاتییانی فەرەنسی دەتوانن کارێکی وەها بەرانبەر فەرەنسا بکەن؟ بۆچی دەبێت بینای شارەوانی لیمۆژ یان نوسینگەی گەشتوگوزاری لیۆن ئاگری تێبەردرێت، هێرش ببرێتە سەر بینای شارەوانی مارسیلیا یان هەڵبکۆترێتە سەر شوێنی نیشتەجێبوونی پارێزگاری بۆردۆ؟ چۆن توانییان تا ئەم رادەیە بڕۆن؟"

سەرۆکی فەرەنسا جەختیشی کردەوە، " ئەم رەفتارانە هیچ مایەی قبوڵ نییە، ئەمشەو هەموومان هەست بە تووڕەیی و شەرمەزاری دەکەین، بینینی شەقامی شارەکانمان بەم شێوەیە وێرانکراو، بەرگەنەگیراوە."

وەزارەتی ناوخۆی حکومەتی هەرێمی کوردستان، بڕیاردرا بە داشکاندن بە رێژەی ٪75 لە سزای بەسەرچوونی ڤیزا و بەسەرچوونی نشینگەی هاووڵاتییانی بیانی لە هەرێمی کوردستان.

بەپێی ئەو بڕیارەی دەرچووە ، ئەو بیانییانەی کە بە شێوازی رەسمی و لە رێگەی ڤیزەوە هاتوونەتە هەرێمی کوردستان و بە هەر هۆکارێک نەیانتوانیوە ڤیزەکانیان درێژ بکەنەوە یان نەیانکردووەتە نشینگە، یاخود نشینگەکەیان بەسەرچووە؛ تا 31ـی کانوونی یەکەمی 2026 لە کاتی سەردانکردنیان بۆ بەڕێوەبەرایەتییەکانی نشینگە، تەنها ٪25ـی کۆی گشتی سزاکانی دواکەوتنیان لێ وەردەگیرێت.

وەزارەتی ناوخۆ ئاماژەی بەوەشکردووە، ئەم کارئاسانییە ئەو سزایانە دەگرێتەوە کە لە رێنمایی ژمارە 1ـی ساڵی 2021ـی وەزارەتدا هاتبوون.

ترەمپ پشتگیریی خۆی بۆ ناتانیاهۆ لە هەڵبژاردنەکانی ئیسرائیل رادەگەیەنێت و دەڵێت؛ کەس لە ناتانیاهۆ بۆ ئەو پۆستە باشتر نییە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا،  پشتگیریی تەواو و بێمەرجی خۆی بۆ هاوپەیمانەکەی، بنیامین ناتانیاهۆ، لە هەڵبژاردنە داهاتووەکانی پەرلەمانی ئیسرائیل راگەیاند.

ترەمپ لە "تروس سۆشیال" نووسیویەتی: "با ئەم پەیامە ببێتە شایەتحاڵێک بۆ پشتگیریی تەواو و بێمەرجی من بۆ ناتانیاهۆ لە پێشبڕکێی گەڕانەوەی بۆ پۆستی سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل".

سەرۆکی ئەمریکا هۆشداریشی دا و وتى: "ئەگەر کەسێکی تر جگە لە ناتانیاهۆ سەرکردایەتیی ئیسرائیل بگرێتە دەست، ئەوا ئەمریکا ناچار دەبێت خۆی ئەرکەکەی دژی ئێران تەواو بکات، کە ئەمەش شتێکە من نامەوێت".

سەبارەت بە ئێران سەرۆکی ئەمریکا جەختی کردەوە، ئەگەر ئێران بە خێرایی هەڵسووکەوتەکەی نەگۆڕێت، ئەوا لە نزیکترین کاتدا ئەرکەکە دژی تەواو دەکەن، هەروەها ئێران بە شێوازێکی سیستماتیک لە رووی سەربازی و داراییەوە لێدانی وێرانکەری بەرکەوتووە".

ئەم پشتگیرییەی ترەمپ لە کاتێکدا دێت کە ئیسرائیل لەناو کێبڕکێیەکی توندی سیاسییە بۆ پێکهێنانی حکومەتی داهاتوو، لە ناوەڕاستی ناکۆکییەکان لەسەر بەڕێوەبردنی دۆسیە ئەمنییەکان و پەیوەندی لەگەڵ ئەمریکا.

موقتەدا سەدر، رابەری رەوتی نیشتمانیی شیعە، داوا دەکات لە سەرانسەری خوێندنگەکان و زانکۆکانی عیراقدا ناڕەزایەتیی یەکگرتوو دژی بڕیاری قەدەغەکردنی حیجاب لە هەندێک لە وڵاتانی جیهاندا رێکبخرێت.

موقتەدا سەدر لە راگەیەنراوێکدا ئاشکرایکرد، لە بەرژەوەندیی ئاینیی، بیروباوەڕ و مرۆییدایە، ناڕەزایەتیی یەکگرتوو لە کاتێکی دیاریکراودا لە خوێندنگەکان و زانکۆ حکومی و ئەهلییەکانی عیراقدا ئەنجامبدرێت، دژی بڕیارەکانی قەدەغەکردنی حیجاب و بۆ پشتگیریکردنی لە ئازادیی جلوبەرگ.

جەختیشیکردووتەوە، پێویستە خۆپیشاندانەکە رێکخراو و ئارام بێت و چەند خولەکێک بخایەنێت تا پرۆسەی خوێندن تێک نەدات، باشترین کاتیش بەیانیی رۆژی پێنجشەممەی داهاتووە ئەو خۆپیشاندانە بەڕێوەبچێت.

موقتەدا سەدر لە کۆتایی راگەیەنراوەکەدا ئەم وتەیەی نووسیوە، خودا رەوشی هیچ گەلێک ناگۆڕێت تا ئەوان خۆیان رەوشی خۆیان نەگۆڕن، ئاماژەی بەوەشکردووە، نابێت هیچ وێنە یان ئاڵایەک بەرز بکرێتەوە جگە لە ئاڵای عیراق.

رۆژی یەکشەممە، مەهرداد ئەخلاقی، کە لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی و لەلایەن نەتەوە یەکگرتووەکانەوە سزادراوە، بە رەسمی وەک وەزیری بەرگریی نوێی ئێران دەستبەکار بوو. 

پەڕلەمانی ئێران لە دەنگدانێکدا رەزامەندی لەسەر دامەزراندنی ئەخلاقی دەربڕی. پێشتر و لە دوای کوژرانی عەزیز نەسیرزادە (وەزیری پێشوو)، عەمید لە سوپای پاسداران مەجید ئبن رەزا کە جێگری وەزیر بوو، بە وەکالەت پۆستەکەی بەڕێوەدەبرد.

ئەخلاقی لە سەرەتای مانگی تشرینی یەکەمی ئەمساڵدا لەلایەن مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێرانەوە بۆ ئەو پۆستە کاندید کرابوو. ناوبراو بە یەکێک لە بەرپرسە دێرینەکانی پیشەسازیی بەرگریی ئێران ئەژمار دەکرێت و ساڵانێکی درێژ لە بەڕێوەبردنی دامەزراوە پەیوەندیدارەکان بە پیشەسازیی ئاسمانی و بەرنامەی مووشەکییدا کاری کردووە، پێش ئەوەی رابەرایەتیی ئەم وەزارەتە بگرێتە دەست کە رۆڵێکی جەوهەری لە پەرەپێدانی چەک و تەکنەلۆژیای سەربازیی ئێراندا دەگێڕێت.

ئەخلاقی ئەزموونی لە وەزارەتی بەرگریدا بۆ نزیکەی ٤۲ ساڵ دەگەڕێتەوە.

لە ناوەڕاستی دەیەی یەکەمی هەزارەی نوێوە ناوی لە بەڵگەنامەکانی پەیوەندیدار بە بەرنامەی مووشەکیی ئێراندا دەرکەوت.

بەپێی بەڵگەنامەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان، ناوبراو لە قۆناغێکدا سەرۆکایەتی کۆمەڵەی پیشەسازیی "شەهید باقری" کردووە، کە سەر بە رێکخراوی پیشەسازیی ئاسمانیی وەزارەتی بەرگرییە و پەیوەستە بە بەرهەمهێنان و پەرەپێدانی مووشەکی بالیستیی بە سوتەمەنیی رەق.

لە ئاداری ساڵی 2007دا، ناوی ئەخلاقی لە چوارچێوەی بڕیاری 1747ی ئەنجومەنی ئاسایشدا هات. هەروەها لە تشرینی دووەمی 2014دا، لەلایەن حوسێن دەهقان، وەزیری ئەوکاتی بەرگریی ئێرانەوە، بە بەڕێوەبەری گشتیی رێکخراوی پیشەسازیی ئاسمانی هەڵبژێردرا. جگە لەوەش ناوی لە لیستەکانی سزاکانی یەکێتیی ئەوروپاشدا تۆمار کراوە.