رۆژانی حەوت و هەشتی ئەم مانگە، دیداری میری لە هەولێر بەرێوە دەچێت و بڕیاریشە یەکێک لەو کەسانەی تێیدا قسەدەکات  مەزڵوم کۆبانی بێت، یەکێک لە تەوەرەکانی دیدارەکەش باسکردنە لە ئایندەی سوریا  و پێشهاتەکانی ئەم دوایەی وڵاتەکە.

بەگوێرەی ئەو پلانەی بڵاوکراوەتەوە لە ماڵپەڕی رەسمی دیداری میریدا، مەزڵوم کۆبانی، فەرماندەی هێزەکانی سوریای دیموکرات (هەسەدە) بۆ گفتوگۆکردن لەگەڵ سەرکردە سیاسییە کوردەکان سەبارەت بە  نوێترین پێشهاتە ئەمنییەکانی سوریا و ناوچەکە دێتە هەولێر و لەگەڵ بەرپرسانی باڵای هەرێمدا کۆدەبێتەوە.

تا ئێستا بەڕونی دیار نییە فەرماندەکەی هەسەدە  لەگەڵ کێ و کێدا کۆدەبێتەوە و پلانی کۆبوونەوەکانی ئاشکرانەکراوە، بەڵام لە دیداری میلیدا چەندین کەسایەتی بەناوبانگ و سیاسی قسەدەکەن و بە ئەگەری زۆرەوە ژمارەیەک چاوپێکەوتن و  کۆبونەوە ئەنجام دەدات.

عەبدی پێشتر لە مانگی نیسانی ساڵی رابردوو سەردانی هەولێری کردبوو، لەوێ لەگەڵ سەرۆکی هەرێم و سەرکردە سیاسییە کوردەکان و هەروەها وەزیری دەرەوەی فەرەنسا کۆبووەوە، ئەمەش لە چوارچێوەی هەوڵەکان بۆ هەماهەنگی لەسەر ئایندەی کوردانی سوریا و پەیوەندییەکانی لەگەڵ دیمەشق.

ئەمساڵیش لە ناوەراستی مانگی یەکدا بە هەمانشێوە مەزڵوم کۆبانی لە سەردانێکی رانەگەیەندراودا و لە ڕێگەی فڕۆکەی تایبەتی ئەمریکییەوە لە ڕۆژئاوای کوردستانەوە گەشتبوە  هەولێر و لەگەڵ مەسعود بارزانی کۆبوونەوەیەکیان ئەنجامدا.

بەشداریکردنی عەبدی لە دیدارکەدا، دەبیتە سێیەم سەردانی فەرماندەکەی رۆژئاوا بۆ هەرێمی کوردستان، دیداری مێری چالاکیی ساڵانەی سەرەکی پەیمانگاکەیە، کە داڕێژەرانی سیاسەتی ناوخۆیی، نیشتمانی و نێودەوڵەتی، ئەکادیمیستەکان، سەرکردەکانی بۆچوون، چالاکوانانی کۆمەڵگەی مەدەنی، ڕۆژنامەنووسان و دیپلۆماتکاران کۆدەکاتەوە. سەکۆیەک بۆ مشتومڕکردن لەسەر زەختترین پرسەکان کە کاریگەرییان لەسەر ناوچەکە هەیە و پێشکەشکردنی چارەسەری پراکتیکی بۆ بڕیاردەران دابین دەکات. ئامانجی کۆتایی کۆڕبەندەکە بریتییە لە پێشخستنی ئاشتی و سەقامگیری و خۆشگوزەرانی لە عێراق و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی فراوانتر لە ڕێگەی گفتوگۆی بنیاتنەر و بەشداریکردنی گشتگیر و وەبەرهێنانی هاوبەش لە داهاتوودا.

وەزیری دەرەوەی ئەمریکا ڕایگەیاند؛ کۆبوونەوەکان سەبارەت بە رێککەوتنی ئیسرائیل و حەماس بەردەوامن و هیوادارن زۆر بەخێرایی کارە لۆجستیەکان تەواو بکەن، جەختیکردەوە کە ئێستا ناتوانن باس لە کۆتایی هاتنی شەڕی غەززە بکەن، بەو پێیەی هەندێک کار ماوە.

ئەمڕۆ یەکشەممە، مارکۆ رۆبیۆی وەزیری دەرەوەی ئەمەریکا رایگەیاند، حەماس  ڕەزامەندی نیشانداوە بۆ پلانی قۆناغی دوای شەڕ و جەختیکردەوە کە ئەو قۆناغەیان ئاسان نییە و تا ئێستاش کەس ناڵێت کێشەی ئازادکردنی بارمتەکان چارەسەر کراوە.

ناوبرا ئاماژەی بەوەشکرد ئێستا ناتوانن باس لە کۆتایی هاتنی شەڕی غەززە بکەن، چونکە پێویستە حەماس چەک دابنێت و ئەو کارەش وا بە سادەیی جێبەجێناکرێت و پێویستی بە کاتە.

لەبارەی پێکهێنانی حکومەتیشەوە لە غەززە، رۆبیوە وتویەتی؛ پێکهێنانی حکومەتێکی بێ حەماس لە غەززەدا بە خێرای ناکرێت و کاتی پێویستە و بەم زوانە دەزانن حەماس جدییە یاخود نا لە رازیبونی بە قۆناغی دووەمی پلانەکەی سەرۆکی ئەمەریکا.

پەرلەمانی ئێران لابردنی چوار سفری لە دراوی نیشتمانی پەسند كرد و دراوی ئێران دەبێت بە ریاڵ و قڕان.
لە دانیشتنی رۆژی یەكشەممەی پەرلەمانی ئێران, دوای تاووتوێكردن و چارەسەری تێبینییەكانی ئەنجومەنی چاودێری, پرۆژەیاسای چاكسازی دراو و بانكی ئێرانیان پەسند كرد.
 لە كۆی 262 پەرلەمانتار، 144 پەرلەمانتار دەنگیان بە پرۆژەیاسای لابردنی چوارسفر و 108 پەرلەمانیش دژی پرۆژە یاساكە دەنگیان دا و سێ دەنگیش بێ لایەن بوو.
پەرلەمانی ئێران دوای پەسندكردنی پرۆژەیاسای لابردنی چوار سفرەكە لە راگەیەنراوێكدا بڵاویكردەوە پێویستە لە كاتی دەرچوونی یاساكەوە تا سێ مانگ بانكی ناوەندنی رێوشوێنەكانی گۆڕانكارییەكانی دراوی تمەن بخاتە بواری جێبەجێكردنەوە و دەبێت لە ماوەی دوو ساڵ لە كاتی دەرچوونی یاساكەوە, هەمو رێوشوێنە ناوخۆی و نێودەوڵەتییەكانی تایبەت  بە لابردنی سفرەكان و دەستپێكردنی ماوەی گواستنەوە بگیرێتە بەر.
ماوەی گواستنەوە 3 ساڵ دەبێت كە لەو ماوەیەدا هەردوو دراوەكە پێكەوە بەكار دەهێنرێت.

جگە لە ناوچەكانی ژێر دەسەڵاتی ئیدارەی خۆسەر و پارێزگای سوەیدا، ئەمڕۆ یەكەمین هەڵبژاردنی ئەنجومەنی گەلی سوریا لە دوای گۆڕانی دەسەڵات بەڕێوەدەچێت.

لیژنەی هەڵبژاردنی ناوەندیی سوریا رایگەیاند، زیاتر لە هەزار و 570 كاندید كێبڕكێ دەكەن بۆ بەدەستهێنانی 210 كورسیی ئەنجومەنی گەل، دەنگدانیش لەلایەن دەستە هەڵبژێردراوەكانەوە دەبێت، بەڵام پرۆسەكە لە هەموو ناوچەكانی ژێر دەسەڵاتی ئیدارەی خۆسەر واتە لە باكور و رۆژهەڵاتی سوریا و لە پارێزگای سوەیداش ئەنجام نادرێت، بڕیاریشە رۆژی دوو شەممە یاخود سێشەممەی داهاتوو ئەنجامی هەڵبژاردنەكە رابگەیەنرێت.

كۆتا هەڵبژاردنی ئەنجومەنی گەلی سوریا لە 15ی تەموزی 2024 بەڕێوەچوو كاتێك بەشار ئەسەد سەرۆكی ئەو وڵاتە بوو، بەڵام لە كۆتایی كانوونی دوەمی 2025دا ئەنجومەنی گەل لەلایەن دەسەڵاتی نوێی سوریاوە هەڵوەشێندرایەوە و سیستمێكی پەرلەمانیی كاتیی بۆ ئەنجومەنی گەلی دانرا، دیارترین گۆڕانكارییش كە لە سیستمی نوێدا كرا، زیادكردنی ژمارەی كورسییەكان بوو لە 150وە بۆ 210 كورسی.

دۆناڵد ترەمپ لە تۆڕی کۆمەڵایەتی 'تروس' نەخشەی کشانەوەی ئیسرائیلی بڵاوکردەوە، بەپێی نەخشەکە هێڵە زەردەکە قۆناغی یەکەمی کشانەوەی سوپای ئیسرائیلە.

بەپێی ئەو نەخشەیەی سەرۆکی ئەمریکا بڵاویکردوەتەوە، بە رونی نیشان دەدات کە رەفەح و رێڕەوی فیلادلفی لەسەر سنوری میسر لە ژێر کۆنترۆڵی ئیسرائیلدا دەمێنێتەوە.

لە باکوری کەرتی غەززە، نەخشەکە بە رونی شاری بەیت حەنون لە چوارچێوەی ئەو ناوچەیەدا دەگرێتەوە کە لە ژێر کۆنترۆڵی ئیسرائیلدا دەمێنێتەوە تا هەموو قۆناغەکانی رێککەوتنەکە بە تەواوی جێبەجێ دەکرێن و دواتر پاشەکشەیان پێدەکرێت.

ترەمپ جەختی لەوە کردەوە کە ئەمە "کشانەوەیەکی سەرەتاییە" و پلانی 20 خاڵییەکەی بریتییە لە کشانەوەی وردە وردەی سوپای ئیسرائیل لە غەززە.

دوای ئەم کشانەوە سەرەتاییە بۆ ئاسانکاری ئازادکردنی دیلەکان، ئیسرائیل وردە وردە کۆنترۆڵی خاکی زیاتر دەگوازێتەوە بۆ هێزێکی نێودەوڵەتی عەرەبی-ئیسلامی کە دادەمەزرێت و دڵنیایی دەدات لە چەکداماڵینی کەرتی غەززە.

هێڵی زەرد لەو نەخشەیەدا قۆناغی یەکەمی پلانەکەی سەرۆکی ئەمریکای روون کردەوە کە هەفتەی رابردوو رایگەیاند، و پێشبینی دەکرێت سوپای ئیسرائیل لە باکووری غەززەوە تا دەوروبەری رەفەح بکشێتەوە، هاوکات لەگەڵ ئازادکردنی بارمتەکان و تەرمەکان.

بۆ باسكردن لە ئازادكردنی سەرجەم بارمتەكان، ئەمڕۆ وەفدێكی حەماس و ئیسرائیل لە میسر كۆدەبنەوە.

حكومەتی میسر لە راگەیەنراوێكدا ئاماژەی بۆ ئەوەكرد، وڵاتەكەی بانگهێشتی بۆ حەماس و ئیسرائیل ناردوە بە مەبەستی كۆبوونەوە لە قاهیرە و بۆ باسكردنی لە گرنگترین خاڵەكانی رێككەوتنی نێوان ئەو دوولایەنە بەبێ ئەوەی هیچ روونكردنەوەیەك لە بارەی ئەو خاڵانەوە بدات.

ئەمەش دوای ئەوەدێت،  بزوتتنەوەی حەماس رایگەیاند، پێشنیازەكەی ئەمریكای قبوڵكرد و  ئامادەی دەربڕی سەرجەم بارمتە زیندوەكان و مردوەكانیش ئازادبكات.

كۆشكی سپیش رایگەیاند، دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا، ستیف ویتكۆف نوێنەری ئەمریكا بۆ رۆژهەڵاتی ناوەراست و جارید كۆشنر زاوەكەی دەنێرێت بۆ كۆبوونەوەكەی میسر.

ترەمپ، راشیگەیاند، پێویستە حەماس بەخێرایی دەستبە جێبەجێكردنی پلانەكەی بكات بە پێچەوانەوە رێككەوتنەكە هەڵدەوەشێتەوە و ئەوەش قبوڵنەكراوە.

بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیلیش رایگەیاند، وەفدێكی دانوستانكاری راسپاردووە سەردانی میسر بكەن بۆ دانوستان لەبارەی وردەكاریە تەكنیكیەكانی رێككەوتنی غەززە، وتیشی، دەبێت ئازادكردنی بارمتەكان لە دوو رۆژی داهاتوودابێت.

وڵاتانی ئەوروپاش پێشوازی لە وەڵامی حەماس بۆ پێشنیازەكەی ترەمپ لەبارەی ئاشتی لە غەززە دەكەن و پشتیوانیش لە بژاردەی دوو دەوڵەتی دەكەن.

دۆناڵد ترەمپ بەردەوامە لە لێدوانەکانی و رایگەیاند؛ ڕێککەوتنی غەززە لە جێبەجێکردندایە و سەرکەوتنێکی گەورەی بەدەست دەهێنێت، جەختیشیکردوەتەوە ئەمە تاکە ڕێککەوتن نییە کە لە ماوەی خولەکەیدا بەدەستی هێنابێت، بەڵکو پێش ئەو چەند ڕێککەوتنێکی دیکەی بەدەست هێناوە.

ئەمڕۆ شەممە، جارێکی دیکە لەسەر شەڕی غەززە ترەمپ  قسەی بۆ کەناڵ 13ـی ئیسرائیل کردوە و ڕایگەیاندوە؛ نزیکن لە رێککەوتن و هەموو لایەنەکان پشتگیری پلانەکەی دەکەن و بەشێوەیەکی باش لەگەڵ جێبەجێکردنی رێککەوتنەکە بەرەو پێشەوە دەڕۆن.

ترەمپ جەختی کردوەتەوە کە  ئەمە تاکە ڕێککەوتن نییە کە لە ماوەی خولەکەمدا بەدەستی هێنابێت، بەڵکو پێش ئەوەش چەند ڕێککەوتنێکی دیکەی بەدەست هێناوە و باسی لەوەشکردوە کە، لەکاتی ئاشکراکردنی پلانەکەیدا بە ناتانیاهۆی وتوە ئەمە چانسی بەدەستهێنانی سەرکەوتنتە و قبوڵی بکە.

سەرۆکی ئەمەریکا وتوشیەتی؛ لە ئێستادا ناتانیاهۆ زۆر دوور کەوتۆتەوە لە غەززە، ئیسرائیلیش پاڵپشتییەکی زۆری نێودەوڵەتی لەدەست داوە، ئەویش هەوڵدەدات ئەو پشتیوانیەی نیودەوڵەتییە بۆ ئیسرائیل بگەڕێنێتەوە.

تەندروستی غەززە رایگەیاند؛ بەهۆی هێرشەکانی ئیسرائیلەوە، لە 24 سەعاتی رابردودا، زیاتر لە 60 کوژراو  و 265 بریندار تۆمارکراون، ئاماژەیان بەوەشکردوە ژمارەی کوژراوەکان 67 هەزار کەسی تێپەڕاند.

ئەمڕۆ شەممە، تەندروستی غەززە راپۆرتی ڕۆژانەی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتوە؛ تەنها لە 24 سەعاتی رابردودا، بەهۆی هێرشەکانی ئیسرائیلەوە 66 کەس کوژراو و  265  بریندار لە نەخۆشخانەکان تۆمارکراون.

لە راپۆرتەکەدا ئاماژە بەوەشکراوە؛ بەهۆی بۆمبارانکردن و هێرشەکانی ئیسرئیلەوە ژمارەی کوژراوەکان 67 هەزاری تێپەڕاندوە.

بە گوێرەی نوێترین ئاماری تەندروستی کەرتەکە، لە سەرەتای شەڕی غەززەوە کە لە 7ی تشرینی 2023 وە دەستی پێکردوە، ژمارەی کوژراوەکان گەشتوەتە 67 هەزار و 74 کوژراو،  ژمارەی بریندارەکانیش 169 هەزار و 430 کەسن.

ئەمە لە کاتێكدایە دۆناڵد ترەمپ ئەمڕۆ رایگەیاند ئیسرائیل پابەندە و سوپاسیان دەکات و بۆئەوەی کە  بە کاتی بۆمبارانکردنی غەززەیان راگرتووە، بە مەبەستی پێدانی دەرفەتێک بە ئازادکردنی بارمتەکان و رێککەوتنی ئاشتی. 

دۆناڵد ترەمپ، رایگەیاند، ئیسرائیل پابەندە و سوپاسیان دەکات، کە  بە کاتی بۆمبارانکردنی غەززەیان راگرتووە،  جەختیشی کردەوە  حەماس دەبێت خێرا بکەن و کات بەفیڕۆنەدەن، ئەگەر نا "هەموو شتێک هەڵدەوەشێتوە".

ئەمڕۆ شەممە، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، لە پۆستێکدا  لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی (تروس) کە خۆی خاوەندارێتی دەکات نوسیوویەتی؛ سوپاسی ئیسرائیل دەکەم کە بە شێوەیەکی کاتی بە مەبەستی پێدانی دەرفەتێک بە ئازادکردنی بارمتەکان و رێککەوتنی ئاشتی بۆمبارانکردنی راگرتووە.

ترەمپ پەیامێکی ئاڕاستەی حەماس کردوە و هۆشداریشیداوەتە حەماس کە دەبێت بە خێرایی بجوڵێتەوە، ئەو دواکەوتن قبووڵ ناکات و بەرگەی ناگرێت.

سەرۆکی ئەمەریکا  نوسیویەتی؛  با بە خێرایی ئەم کارە تەواو بکەین و دڵنیایی داوە کە هەمووان بە دادپەروەرانە مامەڵەیان لەگەڵ دەکرێت.

ئەم پەیامەی ترەمپ لە کاتێکدایە، پێگەی هەواڵی ئاکسیۆسیش رایگەیاندوە؛ نێردەی ترەمپ بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست گەشتوتە میسر  بۆ کۆتایی هێنان بە وردەکارییە تەکنیکییەکانی ئازادکردنی بارمتەکان و رێککەوتنی ئاشتی لە غەززە.

پێگەی هەواڵی ئاکسیۆس بڵاویکردوەتەوە نێردەی تایبەتی ترەمپ بۆ رۆژهەڵات،  بۆ کۆتایی هێنان بە وردەکارییە تەکنیکییەکانی ئازادکردنی بارمتەکان و ڕێکەوتنی ئاشتی لە غەززە گەشتوەتە میسر.

دوای ئەوەی حەماس وەڵامی داواکاریی و پلانە 20 خاڵییەکەی ترەمپی دایەوە و رازیبون بە مەرجەکان، سەرۆکی ئەمەریکا رایگەیاند؛ بە پشتبەستن بە وەڵامەکەی حەماس باوەڕی وایە ئەوان ئامادەن بۆ ئاشتییەکی بەردەوام.

هەروەها داوای لە ئیسرائیل کرد دەستبەجێ بۆردومانەکانی غەززە رابگرێت بۆ ئەوەی بارمتەکان بە خێرایی و بە سەلامەتی لەوێ دووربخرێنەوە.

پێگەی ئاکسیۆسیش ڕایگەیاندوە؛ بۆ جێبەجێکردنی پلانەکە وەک خۆی ترەمپ ستیڤ ویتکۆفی ناردوەتە میسر و لەوێوە سەرپەرشتی پلانەکە دەکەن.

لای خۆیەوە وەزارەتی دەرەوەی میسر بە رەسمی ڕایگەیاندوە؛ کە دانوستانەکانی ئاگربەستی غەززە رۆژی دوو شەممە بەڕێوەدەچێت.

بەگوێرەی پلانەکەی ترەمپ دوای ئاگربەستی دەستبەجێ (وەستاندی شەڕ) و رازیبونی هەردولا بە پلانەکە، پێویستە لە ماوەی 72 سەعاتدا تەواوی بارمتەکانی غەززە؛ زیندووەکان و مردوەکانیش لەلایەن حەماسەوە رادەست بکرێن.

نەعیم قاسم، ئەمینداری گشتی حزبوڵای لوبنان ڕایگەیاند، پلانەکەی ئەمریکا بۆ غەززە دەستکاری کراوە، لە بەرژەوەندی ئیسرائیلە و ئاماژەکان ڕونن ئیسرائیل کار بۆ پڕۆژەی ئیسرائیلی گەورە دەکات.

ئەمڕۆ شەممە، نەعیم قاسم بە بۆنەی یەکەمین ساڵیادی کوژرانی ژمارەیەک لە سەرکردەکانی حزبوڵا وتارێکی پێشکەشکرد و  ڕایگەیاند، "ئاماژەیەکی گەورە هەیە کە دەبێت بە ڕوونی لەبەردەمماندا بێت، ئیسرائیل کاردەکات بۆ پڕۆژەی 'ئیسرائیلی گەورە'".

ناوبراو جەختیکردەوە ئەوەی ئەمڕۆ لە غەززە دەبینرێت  و ئەوەی بەسەر خەڵکەکەیدا دێت، ئاماژەیەکی روونە بۆ پڕۆژەکەی ئیسرائیل و ئەوەی لە ناوچەکەدا ڕوودەدات، ناتوانرێت لەم پڕۆژە جیابکرێتەوە، کە لەلایەن ئەمریکاوە پاڵپشتی دەکرێت.

جەخەتی لەوەشکردوە کە دەبێت هەموویان رووبەڕوی ئیسرائیل ببنەوە و  ئەو پلانەی ئەمریکا بۆ غەززە دایناوە، کە ترەمپ پێشنیاری کردووە پڕە لە مەترسی.

دەم پارتی راگەیەنراوێکی لەبارەی سەردانیکردنی بۆ ئیمراڵی بڵاوکردەوە و ئاشکرایکردووە، ئۆجەلان تەندروستی زۆر باشە و رایگەیاندووە، پرۆسەی ئاشتی شەڕ وپێکدادانی گۆڕیوە بۆ گفتوگۆی دیموکراسی.

وەفدی دەم پارتی لە راگەیەنراوکەدا بڵاویکردەوە، دوێنێ 3ـی10ـی2025، لە زیندانی ئیمراڵی نزیکەی سێ سەعات و نیو لەگەڵ عەبدوڵا ئۆجەلان رێبەری زیندانیکراوی پارتی کرێکارانی کوردستان 'پەکەکە' کۆبوونەتەوە، ئاماژەی بەوەشکردووە، وەک هەمیشە ئۆجەلان تەندروستی زۆر باشبووە و ورەی بەرز بووە.

لە راگەیەنراوەکەی دەم پارتیدا هاتووە، ئۆجەلان ئاماژەی بەوەکردووە، پرۆسەی ئاشتی، شەڕ و پێکدادانی گۆڕیووە بۆ گفتوگۆی دیموکراسی، هەروەها ئەو پرۆسەیە رێگری لە مەترسییە گەورەکانی وڵات دەکات.

ئۆجەلان راشیگەیاندووە، پرۆسەی ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراسی، رێگریی لە مەترسیی زۆر گەورە کردووە، پێویستە ئەو پڕۆسەیە لەسەر بنەمای چارەسەریی زۆرێک لە کێشەکان بێت و تورکیا لە ناوخۆ و دەرەوەی وڵاتدا بەهەند وەریبگرێت.

عەبدوڵا ئۆجەلان جەتیکردوەتەوە، گەشەسەندنی پڕۆسەکە پەیوەستە بە داواکارییە سیاسی و یاساییەکانەوە و زۆر گرنگە داواکارییە یاساییەکان لە روانگەیەکی راستەوە جێبەجێ بکرێت.

ئەوەشخراوەتەڕوو، لەکۆتاییدا ئۆجەلان وتویەتی، سەدەی نوێی کۆماری تورکیا دەبێت لەسەر یاسای ئاشتی و دیموکراسی دابمەزرێت.

تولای حاتیمئۆغۆڵاری هاوسەرۆكی گشتی پارتی یەكسانی و دیموكراسیی گەلان (دەم پارتی) رایگەیاند، لە دواین دیداری لەگەڵ وەفدی ئیمراڵی، عەبدوڵا ئۆجەلان داوایكردووە دانوستان و گفتوگۆی لەگەڵ كۆمیسیۆنی پشتیوانی و برایەتی بۆ ئاشتی بكات و دیداریش لەگەڵ زۆربەی لایەنەكانی ناو پرۆسەی ئاشتیی لە توركیا و باكوری كوردستان ئەنجام بدات.

وتیشی، بە بڕوای ئۆجەلان پێویستە كۆمیسیۆن لە بری سەرقاڵكردنی و كات بەفیڕۆدان، بە خێرایی كار بكات بۆ چەسپاندنی بنەما دەستورییەكان لە پێناو پرۆسەی چارەسەریی ئاشتیانە.

حاتیمئۆغۆڵاری راشیگەیاند، ئۆجەلان ناڕەزایی دەربڕیوە كە رێگەنەدراوە بە زمانی كوردی لە كۆمیسیۆنی ئاشتی قسە بكرێت و وتویەتی رێگریكردن لە زمانی كوردی رەگەزپەرستانەیە.

رادیۆی سوپای ئیسرائیل رایگەیاند، ئەمرۆ فەرمان دەرکراوە سەرجەم هێرشەکانی سەر کەرتی غەززە رابگیرێت و تەنها بەرگری بکرێت.

رادیۆکە ئاماژەی بەوەشکردووە، دوای ئەوەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا، رایگەیاند پێویستە ئیسرائیل هێرشەکانی بۆ سەر کەرتی غەززە بوەستێنێت، سەرکردایەتی سیاسی سوپایان راسپاردووە ئۆپەراسیۆنی داگیرکردنی غەززە رابگرن.

لە بەرانبەردا سەرۆکی ئەرکانی ئیسرائیل رێنمایی ئامادەیی بۆ جێبەجێکردنی قۆناغی یەکەمی پلانی ترەمپ بۆ ئازادکردنی بارمتەکان دەرکرد.

ئەمەش دوای ئەوەدێت، دوێنێ حـ.ـەماس پلانەکەی ترەمپی بۆ راگرتنی شەر لەغـ.ـەززە قبوڵکرد و سەرۆکی ئەمریکاش رایگەیاند، پێویستە دەستبەجێ ئیسرائیل هێرشەکانی بۆ سەر کەرتی غـ.ـەززە رابگرێت.

بزوتنەوەی حەماس لە راگەیەندراوێکدا وەڵامی کۆتایی خۆی لەسەر پلانی ئاگربەستی دۆناڵد ترەمپ راگەیاند و رەزامەندیی لەسەر ئازادکردنی سەرجەم دیلەکان نیشاندا. هاوکات، جەختی کردەوە کە داهاتووی کەرتی غەززە پرسێکی نیشتمانییە و پێویستە لە چوارچێوەیەکی گشتگیری فەڵەستینیدا یەکلایی بکرێتەوە.

بزووتنەوەی حەماس، ئەمڕۆ لە راگەیەندراوێکدا، هەڵوێستی کۆتایی خۆی لەسەر پلانەکەی دۆناڵد ترەمپ بۆ کۆتاییهێنان بە شەڕ لە کەرتی غەززە ئاشکرا کرد و رایگەیاند کە وەڵامەکەیان رادەستی لایەنە نێوەندگیرەکان کردووە.

حەماس رایگەیاند: "لە پێناو پەرۆشیمان بۆ راگرتنی دەستدرێژییەکان، گفتوگۆی فراوانمان ئەنجامدا بۆ گەیشتن بە هەڵوێستێکی بەرپرسیارانە لە مامەڵەکردن لەگەڵ پلانی ترەمپدا."

لە خاڵێکی تردا هاتووە: "بۆ ئەوەی شەڕ رابگیرێت و کشانەوەی تەواوەتی مسۆگەر بکرێت، رەزامەندیی خۆمان لەسەر ئازادکردنی سەرجەم دیلەکان، چ ئەوانەی لە ژیاندا ماون و چ روفاتەکان، بەپێی پێشنیازەکەی ترەمپ، رادەگەیەنین."

حەماس جەختیشی کردەوە کە ئامادەن دەستبەجێ لە رێگەی نێوەندگیرەکانەوە بچنە ناو گفتوگۆوە بۆ تاوتوێکردنی سەرجەم وردەکارییەکانی جێبەجێکردنی رێککەوتنەکە.|

سەبارەت بە بەڕێوەبردنی کەرتی غەززە لە دوای شەڕ، حەماس هەڵوێستی پێشووی خۆی دووپاتکردەوە و رایگەیاند: "رەزامەندیی خۆمان نوێ دەکەینەوە لەسەر رادەستکردنی ئیدارەی کەرتەکە بە دەستەیەکی فەڵەستینی لە کەسانی سەربەخۆ، بە رەزامەندیی نیشتمانی و لەسەر بنەمای پشتیوانیی عەرەبی و ئیسلامی."

بزوتنەوەکە رونیکردەوە کە ئەو خاڵانەی لە پێشنیازەکەی ترەمپدا هاتوون و پەیوەستن بە داهاتووی کەرتی غەززە و مافەکانی گەلی فەڵەستین، "پەیوەستە بە هەڵوێستێکی نیشتمانییەوە کە لە چوارچێوەیەکی نیشتمانیی فەڵەستینیی گشتگیردا گفتوگۆی لەسەر دەکرێت."

حەماس جەختی کردەوە کە "ئەو پرسانە لەسەر بنەمای یاسا و بڕیارە نێودەوڵەتییەکان دەبێت و حەماسیش وەک بەشێک لەو چوارچێوە نیشتمانییە، بە هەموو بەرپرسیارێتییەکەوە بەشداریی تێدا دەکات."

هنری یوسف حەمرە، حاخامی سوری-ئەمریکی، کاندیدبوونی خۆی بۆ ئەندامێتی ئەنجومەنی گەلی سوریا (پەرلەمان) لەسەر بازنەی دیمەشق راگەیاند، بەمەش دەبێتە یەکەم کاندیدی جولەکە لەو کاتەوەی جولەکەکانی سوریا لەدوای شەڕی  ساڵی 1967ـەوە لە خۆکاندیدکردن بۆ ئەنجومەنی گەل بێبەشکران.

هنری حەمرە تەمەنی 48 ساڵە و کوڕی یوسف حەمرە، گەورە حاخامی جولەکەکانی سوریایە لە نیویۆرک. باوکی لە ساڵی 1992 سوریای بەجێهێشت دوای ئەوەی حافز ئەسەدی سەرۆکی پێشووتر، قەدەغەی گەشتکردنی لەسەر جولەکەکان هەڵگرت، کە لەو کاتەدا کەمتر لە 10 جولەکە لە دیمەشقی پایتەختدا مابوونەوە.

بەپێی ماڵپەڕی "تەلەفزیۆنی سوریا"، حەمرە لە راگەیاندنی کاندیدبوونی خۆیدا لەڕێگەی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانەوە، جەختی لەسەر دروشمی "بەرەو سوریایەکی گەشەسەندوو، لێبووردە و دادپەروەر" کردووەتەوە و ئامانجەکانیشی بریتین لە "پەیداکردنی دادپەروەری، پاراستنی میراتی سوریا و هەڵگرتنی سزاکان".

حەمرە وتوویەتی: "من باوەڕم بە سوریایەکی یەکگرتوو هەیە بۆ هەموو سورییەکان، لە حەسەکەوە بۆ سوەیدا، و لە دەرعاوە بۆ لازقیە، و لە دیمەشقەوە بۆ حەلەب."

ناوبراو دووپاتیشی کردەوە کە لەگەڵ رەوەندی سوری لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەردەوام دەبێت لە کارکردن بۆ هەڵوەشاندنەوەی "یاسای قەیسەر" بەبێ هیچ مەرجێک.

جێی باسە، یاسای قەیسەر سزای ئابووریی بەسەر سوریادا سەپاندووە کە ئامانج لێی دەسەڵاتەکەی ئەسەد بوو، بەڵام ئیدارەی نوێ لە دیمەشق هەوڵی هەڵوەشاندنەوەی دەدات.