رۆژهەڵاتی ناوەڕاست
عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران، لە چوارچێوەی هەوڵە دیپلۆماسییەكانی بۆ كۆتاییهێنان بە شەڕ لە ناوچەكەدا، زنجیرەیەك پەیوەندی و سەردانی ئەنجامدا.
عراقچی لە پەیوەندییەكی تەلەفۆنیدا لەگەڵ هاكان فیدان، وەزیری دەرەوەی توركیا و بەدر عەبدولعاتی، وەزیری دەرەوەی میسر، دواین پەرەسەندنەكانی پەیوەست بە ئاگربەست و هەوڵە نێودەوڵەتییەكانی بۆ هێوركردنەوەی رەوشەكەی تاوتوێ كرد.
هاوكات، بڕیارە وەزیری دەرەوەی ئێران دوای كۆتاییهاتنی گەشتەكەی بۆ عومان و پێش سەردانی روسیا، جارێكی دیكە بگەڕێتەوە پاكستان.
ئاژانسی هەواڵی تەسنیم ئاماژەی بەوە كردووە، بەشێك لە وەفدی یاوەری عراقچی بۆ وەرگرتنی ڕێنمایی نوێ سەبارەت بە كۆتاییهێنان بە شەڕ گەڕاونەتەوە تاران و ئێوارەی یەكشەممە لە ئیسلام ئاباد پەیوەندی بە عراقچی دەكەنەوە.
دەشڵێت، ئەم جووڵە دیپلۆماسییانە نیشاندەری هەوڵە چڕەكانی تارانە بۆ گەیشتن بە ڕێككەوتنی كۆتایی لەبارەی ئاگربەست لە ناوچەكەدا.
دوێنێ عراقچی لە دوای گەڕانەوەی لە پاكستان وتی، هەڵوێستی ئێران و نەخشە رێگەی و كۆتاییهێنان بە جەنگ و ئاشتی هەمیشەییان خستووەتەڕوو، بەڵام دیارنییە ئایا ئەمریكا جدییە لەسەر گفتوگۆكان یاخودا نا.
سوپای پاسدارانی ئێران لە راگەیەندراوێکی نوێدا هۆشداری توندی داوەتە ئەمریکا و ئیسرائیل و رایگەیاندوە، کە هەر جۆرە دەستدرێژییەک بۆ سەر خاکی ئێران، بە وەڵامێکی ستراتیژی و چاوەڕواننەکراو روبەڕوو دەبێتەوە.
وەک لە راگەیەندراوەکەدا هاتووە؛ سوپاسی پاسداران، بانگەشەی ئەوەدەکات کە هێزە چەکدارەکانی ئێران لەوپەڕی ئامادەیی ئۆپەراسیۆنی و بەرگریدان، بەجۆرێک کە تەنانەت پێشبینی هێرشی زەمینیشیان کردووە و کەمپیان بۆ دەستگیرکردنی سەربازەکانی ئەمریکا ئیسرائیل ئامادە کردوە.
سوپای پاسداران داوا لە ئەمریکییەکان دەکات، چیتر نەبنە یاری دەستی سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل و ئاماژە بەوە دەکەن کە بنکە سەربازییەکانی ئەمریکا لە ناوچەکەدا لەژێر هێرشەکاندا وێران بوون و توانای نۆژەنکردنەوەیان نەماوە؛ بۆیە تەنها بژاردەی بەردەمیان کشانەوەی بێ مەرج و خێرایە لە ناوچەکە.
سوپای پاسداران، لە راگەیەندراوەکەدا، جەختیکردوەتەوە، کە کۆنترۆڵکردنی گەروی هورمز ستراتیژییەکی جێگیری ئێرانە و بەردەوام دەبن لە رێگریکردن لە هاتوچۆی کەشتییە بازرگانییەکانی ئەمریکا، ئیسرائیل و هاوپەیمانەکانیان دەکرێت، لە کاتێکدا هاتوچۆ بۆ وڵاتانی تر بە ئاسانی بەردەوام دەبێت.
وەزارەتی دەرەوەی ئێران، ئەمڕۆ شەممە، رایگەیاند کە عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی وڵاتەکە، لە میانی کۆبوونەوەیدا لەگەڵ سەرۆک وەزیرانی پاکستان، هەڵوێستی ئێرانی لەبارەی ئاگربەست و کۆتاییهێنان بە شەڕ روون کردووەتەوە.
لە بەیاننامەیەکی وەزارەتی دەرەوەی ئێراندا، هاتووە: عەباس عراقچی لە کۆبوونەوەکەیدا لەگەڵ سەرۆک وەزیرانی پاکستان، دیدگای ئێرانی سەبارەت بە پرسی ئاگربەست و پێویستی کۆتاییهێنان بە جەنگ خستووەتەڕوو.
بەیاننامەکە ئاماژەی بەوەش کردووە: عراقچی تیشکی خستووەتە سەر بەردەوامیی دەستدرێژییەکانی ئیسرائیل بۆ سەر لوبنان و ستایشی بایەخدانی حکومەتی پاکستانی کردووە بۆ جێبەجێکردنی رێککەوتنی ئاگربەست لە لوبنان.
هەریەک لە ستیڤ ویتکۆف و جارید کۆشنەر، نێردراوانی ئەمریکا، ئەمڕۆ شەممە، گەیشتنە ئیسلام ئابادی پایتەختی پاکستان بە مەبەستی دەستپێکردنەوەی دانوستانەکان لەگەڵ ئێران، ئەمەش لە کاتێکدایە هێشتا روون نییە کە ئایا کۆبوونەوەی راستەوخۆ لە نێوان هەردوولادا ئەنجام دەدرێت یان نا.
کۆشکی سپی رایگەیاند کە نێردراوەکان گفتوگۆی کەسی لەگەڵ نوێنەرانی شاندی ئێرانیدا ئەنجام دەدەن، ئاماژەی بەوەش کردووە کە ئەم هەنگاوە لە چوارچێوەی هەوڵەکاندایە بۆ پاڵنانی پڕۆسەی دانوستانەکان بەرەو پێشەوە.
لە بەرانبەردا، میدیا رەسمییەکانی ئێران بڵاویانکردەوە، عەباس عێراقچی وەزیری دەرەوەی ئێران کە رۆژی هەینی گەیشتە ئیسلام ئاباد، پلانی نییە لەگەڵ بەرپرسانی ئەمریکیدا کۆببێتەوە، و بڕیارە پاکستان پێشنیازەکانی تاران بگەیەنێتە واشنتون.
ئەم جووڵانە لە کاتێکدا دێن کە هەوڵەکان بۆ گەڕاندنەوەی هەردوولا بۆ سەر مێزی دانوستان پەککەوتوون، بەتایبەت بەهۆی سووربوونی ئێران لەسەر رەتکردنەوەی وتووێژ لەژێر سێبەری گەمارۆی دەریایی ئەمریکا، لە بەرامبەر ئەو کۆتوبەندانەی تاران خستوویەتیە سەر هاتوچۆی کەشتیوانی لە گەرووی هورمز، کە کاریگەرییەکی گەورەی لەسەر بازاڕەکانی وزەی جیهان دروست کردووە.
نوێنەری ئێران لە نەتەوەیەكگرتووەكان دەڵێت، ئێران شەڕ ناكات، بەڵكو بەرگری لە خۆی دەكات، بەرگركریكردنیش خاڵی كۆتایی نییە.
عەلی بەحرەینی، نوێنەری هەمیشەیی ئێران لە نەتەوە یەكگرتووەكان لە چاوپێكەوتنێكدا ئاماژەی بۆ ئەوەكردووە، ئەمریكا دەستپێشخەری شەڕبووە بۆ سەر وڵاتەكەی، ئێران تەنها بەرگریی لە خۆی دەكات و بەرگریكردنیش هیچ خاڵێكی كۆتایی نییە، تا ئەو كاتەی شەڕ بە تەواوی رادەوەستێت و گرەنتی دووبارە نەبوونەوەی دەدرێت بەرگریكردن بەردەوام دەبێت.
سەبارەت بە گەروی هورمزیش رایگەیاندوە، دوژمنانی ئێران گەروی هورمز بۆ پڕچەككردنی بنكە سەربازییەكان و ئامانجە نایاساییەكانیان لە ناوچەكە بەكاردەهێنن، ئێستاش رەوشی گەرووەكە گۆڕاوە و بە وردی چاودێری هەموو ئەو كەشتیانە دەكەن كە پێیدا تێدەپەڕن بۆ ڕێگری لە كارە نایاساییەكان.
سێنتكۆم دەڵێت لە گەروی هورمز رێگرییان لە كەشتییەك كردووە كە ئاڵای ئێرانی لەسەربووە و ویستویەتی بەرەو بەندەرەكانی ئەو وڵاتە بڕوات.
فەرماندەیی ناوەندیی هێزەكانی ئەمریكا (سێنتكۆم) لە تۆڕی كۆمەڵایەتی ئێكس بڵاویكردەوە، كەشتی تێكشكێنەری یو ئێس ئێس رافایل پیراڵتا لە نزیك گەروی هورمز رێگریی لە كەشتییەك كردووە كە ئاڵای ئێرانی هەڵكردووە ویستویەتی بەرەو بەندەرێكی ئەو بڕوات.
پیت هێگسێس وەزیری جەنگی ئەمریكاش رایگەیاند، ئۆپراسیۆنی تووڕەیی داستان ئاسا بەردەوامە و لەو چوارچێوەیەشدا ئەو گەمارۆ دەریاییەی خستویانەتە سەر بەندەرەكانی ئێران فراوانتر دەبێت، تا ئەمڕۆش شكستیان بە 34 كەشتی سەر بە ئێران هێناوە كە هەوڵیانداوە گەمارۆكە بشكێنن.
دان كەین سوپاسالاری ئەمریكاش هۆشداریدا هەر كەشتییەكی سەر بە ئێران بیەوێت هێڵی گەمارۆ ببەزێنێت، ناچار بە گەڕانەوە دەكرێت یان دەستی بەسەردا دەگیرێت.
پێگەی مارین ترەفیكیش بڵاویكردەوە، رۆژی هەینی تەنها پێنج كەشتی توانیویانە بە گەروی هورمزدا تێپەڕن و تەنها یەك كەشتیشیان نەوتهەڵگری ئێرانی بووە.
بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل، رایگەیاند، وڵاتەکەی دەستی کردووە بە هەنگاونان بەرەو بەدیهێنانی ئاشتییەکی مێژویی لەگەڵ لوبنان، بەڵام حزبوڵا هەوڵی تێکدانی ئەو پرۆسەیە دەدات.
نەتانیاهۆ ئاماژەی بەوەکردوە، وڵاتەکەی مافی تەواوی هەیە بۆ جوڵە و بەرپەرچدانەوەی هەر هەڕەشەیەک، وەک چۆن لە دوێنێ و ئەمڕۆدا هێرشیان ئەنجامداوە و جەختیکردوەتەوە پابەندن بە گەڕاندنەوەی ئاسایش بۆ دانیشتوانی باکوری وڵاتەکەیان.
لەسەر پرسی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستیش، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل جارێکتر بەڵاینی دا نەخشەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەگۆڕن و دوپاتی کردوە "ئەمە رێک ئەو کارەی کە دەیکەن لە ئێستادا".
سەبارەت بە هەماهەنگییە نێودەوڵەتییەکانیش، ناتانیاهۆ وتی، لەسەر پرسی ئێران و لوبنان لەگەڵ ئیدارەی ئەمریکا لە هەماهەنگی تەواودان و ئاشکراشی کرد پەیوەندییەکی تەلەفۆنی سەرکەوتوی لەگەڵ دۆناڵد ترەمپی سەرۆکی ئەمریکا ئەنجامداوە و باسی لەوە کرد کە ترەمپ فشارە سەربازی و ئابوورییەکانی بۆ سەر ئێران زیاتر کردووە.
ئیسماعیل سەقابی ئەسفەهانی، جێگری سەرۆک کۆماری ئێران و سەرۆکی رێکخراوی بەڕێوەبردنی ستراتیژیی وزە، هۆشدارییەکی توندی دا، لە ئەگەری هەر هێرشێکی ئەمریکا و ئیسرائیل بۆ سەر بیرە نەوتەکانی ئێران، وڵاتەکەی کێڵگە نەوتییەکانی سعودیە دەکاتە ئامانج.
ناوبراو لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ میدیای وڵاتەکەی رایگەیاند، کە پلانێکی دیاریکراویان بۆ ئامانجەکان هەیە و ستراتیژییەکیان بە ناوی "پەیژەی بەرپەرچدانەوە" داڕشتووە؛ کە تێیدا پەیڕەوی بنەمای (چاو بەرانبەر بە چاو) و لە قۆناغە باڵاکانیدا (چاو بەرانبەر بە سەر)دەکەن، وەک ئاماژەیەک بۆ ئەوەی هەر لێدانێکی کەرتی نەوتی ئێران بە وێرانکردنی کەرتی نەوتی وڵاتانی دراوسێ وەڵام دەدرێتەوە.
ئەم لێدوانانە لە کاتێکدایە،پێشتریش فەرماندەی هێزی ئاسمانی سوپای پاسداران هۆشداری دابووە وڵاتانی کەنداو، ئەگەر رێگە بە ئەمریکا بدەن خاک و ئاسانکارییەکانیان دژی ئێران بەکاربهێنێت، ئەوا دەبێت ماڵئاویی لە بەرهەمهێنانی نەوت لە تەواوی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بکەن.
ئەمە لە کاتێكدایە، پێشتریش ئێران دەستی نەپاراستوە و لە ماوەی نزیکەی 40 رۆژی جەنگی نێوان ئەمریکا، ئیسرائیل بەرانبەر بە ئێران، چەندین جار دامەزراوەکانی نەوت و وزە لە وڵاتانی کەنداو لەلایەن هێزەکانی ئێران و گروپە هاوپەیمانەکانیانەوە بە موشەک و درۆن کراونەتە ئامانج.
باڵیۆزخانەی چین لە تاران لە رێگەی راگەیەندراوێکی رەسمییەوە داوای لە تەواوی هاووڵاتیانی وڵاتەکەی کردووە، کە لە زووترین کاتدا خاکی ئێران جێبهێڵن و روو لە ناوچە ئارامەکان بکەن، ئەمە لە کاتێکدایە، رۆژێک پێش دەستپێکردنی جەنگەکە هەمان داواکاریان هەبوو.
لە راگەیەندراوەکەدا هۆشداری دراوە بەو هاووڵاتیانەشی کە لە ئێران دەمێننەوە، کە بە تەواوی لە شوێنە هەستیارەکان وەک دامەزراوە حکومی و سەربازییەکان دوور بکەونەوە؛ هاوکات داواشی لێکردوون لە کاتی هەر رەوشێکی نائاساییدا، پەیوەندی بە لێپرسراوانی ناوخۆیی و نوێنەرایەتییە دیپلۆماسییەکانی چینەوە بکەن بۆ وەرگرتنی هاوکاری.
ئەم هۆشدارییە نوێیەی پەکین لە کاتێکدایە کە پێشتریش رۆژێک پێش هێرشکردنە سەر ئێران، هۆشدارییەکی هاوشێوەی دەرکردبوو.
ئەم هەنگاوە وەک ئاماژەیەک بۆ زیادبوونی مەترسییە ئەمنییەکان و ئەگەری پەرەسەندنی گرژییە سەربازییەکان لە ناوچەکەدا دەبینرێت، کە وای لە چین کردووە رێکاری خێرا بۆ پاراستنی گیانی هاووڵاتیانی لە ناوخۆی ئێران بگرێتەبەر.
دۆناڵد ترەمپ دەڵێت، لەگەڵ ئێران رێكناكەون ئەگەر بێت و ئەو رێككەوتنە لە بەرژەوەندی ئەمریكا و هاوپەیمانەكانیدا نەبێت.
ترەمپ لە تۆڕی كۆمەڵایەتی تروس سۆشیاڵ رایگەیاندووە، رێككەوتن لەگەڵ ئیران ناكەن ئەگەر لە بەرژەوەندی ئەمریكا و هاوپەیمانەكانی و هەموو جیهاندا نەبێت، دووپاتیشكردووەتەوە لە ژێر هیچ فشارێكدا نییە بۆ كۆتاییهێنان بە جەنگی ئێران.
ئاماژەی بەوەش كردووە، كاتیكی زۆریان لە بەردەمدایە بۆ مامەڵەكردن لەگەڵ ئێران و تاوتوێكردنی بابەتەكە، بەڵام وەك خۆی دەڵێت، ئێران كاتی زۆری نەماوە و رەوشەكە بەرەو خراپتر دەڕوات و لە سوودی ئەو وڵاتەدا نابێت.
وتیشی، گەمارۆی دەریایی سەر ئێران بەهێزە و چەك و رادار و بەرگری ئاسمانی ئێران وێرانكراوە و سوپای دەریایی ئێرانیش بە تەواوەتی لەناوچووە.
سەرەرای راگەیاندنی لە ناوبردنی توانا سەربازیەكانی، بەڵام هەڵسەنگاندنە هەواڵگرییەكانی ئیسرائیل و ئەمریكا دەریدەخەن توانای موشەكیی ئێران تەنها بەریژەی 50% كەمبوەتەوە.
بەپێی زانیارییەكانی رۆژنامەی "تایمز ئۆف ئیسرائیل" و سەرچاوە هەواڵگرییەكانی سوپای ئیسرائیل، نیگەرانییەكی قووڵ هەیە سەبارەت بەوەی كە ئێران هێشتا خاوەنی هێزێكی موشەكیی كاریگەرە، سەرەڕای ئەو زیانە گەورانەی بەریكەوتووە.
هەڵسەنگاندنەكان ئاماژە بە گۆڕانكارییەكی گەورە دەكەن لە ژمارەی موشەكە بالیستییەكانی ئێراندا، بەپێی ئەو هەڵسەنگاندانانە، پێش دەستپێكردنی شەڕ ئێران خاوەنی نزیكەی دوو هەزار و 500 موشەكی بالیستی بووە، لە ئێستادا مەزەندە دەكرێت هێشتا هەزار موشەكی لەبەردەستدا مابێت.
بە پێی پێشبنیەكان، ئەگەر هێرشەكان نەبوایە، چاوەڕوان دەكرا ئێران لە ماوەی ساڵ و نیوێكدا ژمارەی موشەكەكانی بگەیەنێتە هەشت هەزار موشەك، كە ئەمەش مەترسییەكی كوشندە دەبوو بۆ سەر سیستمە بەرگرییەكانی ئیسرائیل.
پێشتر، سوپای ئیسرائیل بڵاویكردبوە، نزیكەی لە 60%ی سەكۆكانی هەڵدانی موشەكی بالیستی ئێرانیان تێكشكاندوە لەكاریان خستووە، لە كۆی 470 سەكۆ، 200 یان راستەوخۆ لە هێرشی ئاسمانیدا كراونەتە ئامانج،80 سەكۆی تریش بەهۆی بۆردومانكردنی تونێلەكانەوە گەمارۆ دراون و ناتوانرێت سوودیان لێ ببینرێت.
هەر لەو چوارچێوەیەشدا، سێ لێپرسراوی ئەمریكی بە تۆڕی سی بی ئێسی ئەمریكان راگەیاندووە، تا كاتی دەستپێكردنی ئاگربەست لە 8ی نیسان، نزیكەی 50%ی كۆگای مووشەكە بالیستییەكانی ئێران و سەكۆكانی هاویشتنیان بە سەلامەتی ماونەتەوە.
بەپێی وتەی ئەوسەرچاوانە، 60%ی هێزی دەریایی سوپای پاسداران و دوو لەسەر سێی هێزی ئاسمانی ئێران هێشتا بەردەوامن لە ئەركەكانیان.
بەڵام كارۆلین لیڤیت، وتەبێژی كۆشكی سپی، ئەو زانیارییانەی بە ناڕاست وەسف كرد و رایگەیاند، توانای ئێران بۆ دروستكردنی مووشەك و درۆن بۆ چەندین ساڵ پاشەكشەی كردووە و پیشەسازی بەرگری ئێران بە تەواوی وێران بووە.
ئەمە لە كاتێكدایە، وەزارەتی جەنگی ئەمریكا (پینتاگۆن) رایانگەیاند، زیاتر لە 13 هەزار پێگەی ئێرانیان لە ماوەی كەمتر لە 40 رۆژدا كردۆتە ئامانج، و لە 92%ی كەشتییە گەورەكانی ئێران و 44 كەشتی مینڕێژكەر تێكشكێندراون.
ئیسرائیل و ئەمریكا لە 28ی شوباتدا شەڕیان دژی ئێران دەستپێكرد، رایانگەیاند، گرنگترین دەستكەوتەكانیان لەو جەنگەدا لێدان بووە لە كارگەكانی بەرهەمهێنانی چەك، وایكردووە ئێران لە ئێستادا نەتوانێت موشەكی نوێ دروست بكات، بەڵام هۆشداری دەدرێت ئێران بە خێرایی كار دەكات بۆ نۆژەنكردنەوەی ئەو كارگانە دووبارە دەستكردنەوە بە بەرهەمهێنانی موشەك.
ئێران دەستپێكردنی وەرگرتنی باجی تێپەڕبوونی لە گەرووی هورمز راگەیاند.
ئاژانسی هەواڵی "تەسنیم" لە زاری حەمید رەزا حاجی بابایی، جێگری سەرۆكی ئەنجومەنی شورای ئێران رایگەیاند، وڵاتەكەی دەستی كردووە بەوەرگرتنی باج و رسومات لەو كەشتیانەی كە بە گەرووی هورمزدا تێدەپەڕن.
ئاماژەی بەوەشكرد، یەكەمین بڕی داهاتی دەستكەوتوو لە رسوماتی تێپەڕبوونی گەرووی هورمز بە رەسمی گەیشتووە و خراوەتە سەر هەژماری بانكی ناوەندیی ئێران..
بەڵام تائێستا لێپرسراوانی ئێران هیچ وردەكارییەكیان سەبارەت بە بڕی پارەكە، شێوازی وەرگرتنی، یان ئەو وڵات و كۆمپانیایانەی كە باجەكەیان داوە، بڵاونەكردووەتەوە.
ئەمڕۆ دانوستانی نێوان ئیسرائیل و لوبنان لە واشنتۆن بەڕێوەدەچێت و میدیاكانیش ئاشكرایان كردووە، بەیروت دەیەوێت ئاگربەست بۆ مانگێكی تریش درێژ بكرێتەوە.
بڕیارە ئەمڕۆ پێنجشەممە، گەڕی دووەمی دانوستانی ئاشتی نێوان ئیسرائیل و لوبنان بەڕێوەبچێت و دانوستانەكەش لە باڵەخانەی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا دەبێت لە واشنتۆن.
میدیاكان ئەوەیان ئاشكرا كردووە، بەیروت خواستی ئەوەی هەیە ئاگربەستەكە بۆماوەی یەك مانگی تر درێژ بكرێتەوە و ئیسرائیلیش داوای لە لێپرسراوانی ئەو وڵاتە كردووە، هاوكارییان بكەن لە رووبەڕووبوونەوەی حزبوڵا و چەكداماڵینیاندا.
ئیسرائیل ئەوەی نەشاردووەتەوە كە ناكۆكیان لەبارەی پرسەكانەوە لەگەڵ لوبناندا زۆر نییە و گەیشتن بە رێككەوتن قورس نابێت.
هاوكات، ئەنتۆنیۆ گۆرتێرێسی سكرتێری گشتیی نەتەوە یەكگرتووەكانیش جەختی لەوەكردووەتەوە، پێویستە سنورێك بۆ هێرشەكانی چەكدارانی سەر بە حزبوڵا بۆسەر هێزەكانی یونیفێل لە لوبنان دابنرێت.
لەلایەكی ترەوە میدیاكانی ئیسرائیل ئەوەیان خستووەتەڕوو، بنیامین ناتانیاهۆی سەرۆك وەزیران چەند راوێژێكی لەگەڵ راوێژكارییە ئەمنییەكانیدا ئەنجامداوە بۆ لەبەرچاوگرتنی هەر ئەگەرێكی هەڵكشانەوەی گرژییەكان چ لەگەڵ لایەنی ئێران بێت یان لایەنی لوبنانی.
وەزارەتی دەرەوەی ئێران ئاشکرایکرد، ئەمریكا و ئیسرائیل هەموو بەرپرسیارێتییەكی ئەو جەنگەیان دەكەوێتە ئەستۆ كە لە كۆتایی مانگی رابردووەوە دەستی پێكردووە، ئەو دوو وڵاتەشی بە دەستدرێژیكەر ناوبرد.
عەباس عراقچی وەزیری دەرەوەی ئێران لە كۆبوونەوەیەكدا لەگەڵ نێردەی كۆریای باشور ئاماژەی بەوەكرد، لێكەوتەكانی جەنگ تەنها لە ئەستۆی دەستدرێژیكەرانە و ئەوان هۆكاری تێكدانی رەوشەكە بوون.
هاوکات دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەرمریکا، وەسفی عەباس عراقچی کردووە و بە کەسێکی زیرەک ناوی بردووە.
ئەم لێدوانە توندانەی تاران لە كاتێكدایە كە چارەنوسی گفتوگۆكانی نێوان ئێران و ئەمریكا لە ئیسلام ئاباد نادیارن و گەروی هورمز بە داخراوی ماوەتەوە، ئێرانیش هۆكاری دووبارە داخستنەوەی گەروەكەی بۆ گەمارۆكانی ئەمریكا دەگەڕێنێتەوە.
وەزارەتی جەنگی ئەمریكا دەڵێت، پاككردنەوەی گەروی هورمز لە مینە چێندراوەكانی ئێران رەنگە شەش مانگ بخایەنێت .
رۆژنامەی " واشنتۆن پۆست" ئاشكرایكردووە، وەزارەتی جەنگی ئەمریكا لە پەیامێكی نهێنیدا بۆ كۆنگرێس روونیكردووەتەوە، پاككردنەوەی گەروی هورمز لە مینە چێندراوەكانی ئێران رەنگە شەش مانگ بخایەنێت.
ئەوەشی خستووەتەڕو، پێناچێت پاككردنەوەی گەروی هورمز بەر لە رێككەوتنی ئەمریكا و ئێران دەستپێبكات، بەوپێیە تەنانەت دوایی رێككەوتنیش گەروی هورمز لانیكەم شەش مانگی پێویستە بۆ ئەوەی جوڵەی كەشتیوانی تێیدا ئاسایی ببێتەوە و هاوسەنگی بۆ نرخی سوتەمەنی و وزە لە جیهاندا بگەڕێتەوە، ئەوەش كۆمارییەكان و دیموكراتەكانی ئەمریكای نیگەران و بێ هیوا كردووە.
ئەو رۆژنامەیە باسیلەوەشكردووە، پێشبیندەكرێت ئێران 20 مین یان زیاتری لە گەروی هورمز چاندبێت و بۆ بەشێك لە چاندنی ئەو مینانەش سوودی لە تەكنەلۆژیای " جی پێ ئێس" وەرگرتووە، ئەوەش دۆزینەوەی مینەكانی بۆ هێزی دەریایی ئەمریكا قورستركردووە.
سەرۆكی پەرلەمانی ئێران دەڵێت، ئاگربەست كاتێك بەدیدێت ئەگەر وەك خۆی جێبەجێ بكرێت و ئەمریكا و ئیسرائیلیش بە شەڕ و هەڕەشە ئامانجەكانیان نەهێنایەدی.
محەمەد باقر قالیباف سەرۆكی پەرلەمانی ئێران لە تۆڕی كۆمەڵایەتی ئێكس رایگەیاند، ئاگربەستی تەواو كاتێك بەدیدێت ئەگەر پێشێل نەكرێت بە سەپاندنی گەمارۆی سەر كەناراوەكان و بە بارمتەگرتنی ئابوری جیهان و رانەگرتنی شەڕ لە سەرجەم بەرەكان لەلایەن ئیسرائیلەوە.
دەشڵێت، كردنەوەی گەروی هورمز لەژێر سێبەری پێشێلكاریی ئاشكرای ئاگربەستدا ئەستەمە و ئەمریكا و ئیسرائیلیش لە رێگەی هێرش و هەڕەشەوە نەگەیشتنە ئامانجەكانیان و تاكە رێگەی چارەسەریش داننانە بە مافی نەتەوەیی ئێراندا.