رۆژهەڵاتی ناوەڕاست
پێگەی ئەکسیۆسی ئەمریکی بڵاویکردەوە، بڕیارە سێشەممە ئەمریکا و ئێران لە قەتەر کۆببنەوە و تاوتوێی ناکۆکییەکانیان لەسەر گەروی هورمز بکەن.
ئاماژەی بەوەشداوە، ئەمریکا و ئێران دوای ئیمزاکردنی رەشنووسی رێککەوتنێک و راگەیاندنی ئاگربەست بۆ60 رۆژ، تەنها 11 رۆژ بەسەر ئاگربەستدا تێپەڕی و هەردوولا هێرشیانکردەوەسەر یەکدی و دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکاش، هەڕەشەی دەستپێکردنەوەی جەنگەکە و تەواوکردنی کارە ناتەواوەکەیانی کرد.
ئەوەشی روونکردووەتەوە، نەبوونی لێکتێگەیشتنێکی هاوبەش لەنێوان هەردوولادا، هۆکاری سەرەکیی دەستپێکردنەوەی هێرشەکانی ئەمریکا و ئێران بوو بۆسەر یەکدی.
هاوکاتی گرژییەکان، لێپرسراوێکی باڵای ئەمریکا بە ئەکسیۆسی راگەیاندووە، بڕیارە سێشەممە وەفدی هەردوولا لە پایتەختی قەتەڕ کۆببنەوە و لەبارەی ئەو خاڵانەی رێککەوتنەکە کە لێکتێنەگەیشتن و ناکاکۆییان لەسەر، گفتوگۆ بکەن.
وەزیری بەرگریی ئیسرائیل رایدەگەیەنێت، سوپای وڵاتەکەی بەردەوام دەبێت لە ئەنجامدانی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی لەناو قووڵایی خاکی لوبناندا.
یسرائیل کاتز، وەزیری بەرگریی ئیسرائیل لە لێدوانێکدا کە کەناڵی 15ـی ئەو وڵاتە رایگەیاند: "فەرماندە و سەربازانی سوپا بە پێداگرییەوە بەردەوام دەبن لە چالاکییە سەربازییەکانیان لە لوبنان بە ئامانجی لەناوبردنی مەترسییەکان و دەستەبەرکردنی ئاسایش بۆ دانیشتووانی باکور".
کاتز ئاماژەی بەوەشکرد، گەڕانەوەی ئارامی بۆ ناوچەکانی باکوری ئیسرائیل تەنیا بە داماڵینی چەکی حزبوڵا بەدی دێت.
هاوکات، وەزیری بەرگریی ئیسرائیل هەریەکە لە ئێران و حزبوڵای بە "پێشێلکردنی سەروەریی خاکی لوبنان" تۆمەتبار کرد، ئەم لێدوانانەی کاتس لە کاتێکدا دێن کە هەوڵە نێودەوڵەتییەکان و لایەنی ئەمریکی بەردەوامن بۆ جێگیرکردنی ئاگربەست و دۆزینەوەی رێکخستنی نوێی ئەمنی لە باشوری لوبنان.
ئەم گرژییە راگەیاندنە لە کاتێکدایە، گەڕی پێنجەمی دانوستانەکانی نێوان لوبنان و ئیسرائیل لە واشنتۆن بەڕێوەدەچێت، کە تێیدا جەخت لەسەر چەسپاندنی ئاگربەست، میکانیزمی کشانەوەی هێزەکانی ئیسرائیل لە باشوری لوبنان و بڵاوەپێکردنی سوپای لوبنان لە ناوچە سنوورییەکان دەکرێتەوە.
سەرچاوەیەکی بەرپرس لە وەزارەتی وزەی سعودیە، ئەمڕۆ یەکشەممە، تێکشکانی فڕۆکەیەکی کۆپتەری سەر بە کۆمپانیای "ئارامکۆ"ی سعودی لە ناوچەی رەئس تەنورە راگەیاند.
سەرچاوەکە لە لێدوانەکەیدا پشتڕاستی کردەوە کە ڕروداوەکە بووەتە هۆی گیانلەدەستدانی سەرجەم ئەو کەسانەی لە ناو فڕۆکەکەدا بوون، کە ژمارەیان 14 سەرنشین بووە، ئاماژەی بەوەش کرد کە تەواوی قوربانییەکان هاووڵاتی سعودین.
سەبارەت بە هۆکار و بارودۆخی روداوەکە، سەرچاوەکە رونی کردەوە کە لایەنە پەیوەندیدارەکان دەستبەجێ دەستیان بە لێکۆڵینەوەی خێرا کردووە بۆ دۆزینەوەی هۆکارەکانی کەوتنەخوارەوە و تێکشکانی کۆپتەرەکە، هاوکات جەختی لە بەشداریپێکردنی سەرجەم لایەنە پەیوەندیدارەکان کردەوە لەم پرۆسەیەدا بۆ ئاشکراکردنی وردەکارییەکانی روداوەکە.
چەندین وڵات و رێكخراوی عەرەبی بە توندی ئیدانەی هێرشە موشەكی و درۆنییەكانی ئێرانیان كرد كە بنكە سەربازییەكانی ناو خاكی كوەیت و بەحرەینیان كردە ئامانج.
وەزارەتی دەرەوەی ئیمارات رایگەیاند، ئەم هێرشە دەستدرێژیكارییانە پێشێلكارییەكی ئاشكرایە بۆ سەر سەروەریی هەردوو وڵات و پشتیوانی تەواوی خۆی بۆ پاراستنی ئاسایشیان دووپاتكردەوە.
لای خۆیەوە، سعودیە هێرشەكەی رەتكردەوەو و بە سەرپێچیی رونی یاسا نێودەوڵەتییەكان و تێكدانی هەوڵە ئاشتیخوازییەكانی ناوچەكەی وەسف كرد، هاوكات ئیدانەی هێرشەكانی سەر ئازادی هاتوچۆی دەریایی لە گەروی هورمز كرد.
لەسەر ئاستی دامەزراوەییش، جاسم محەمەد ئەلبەدێوی، ئەمینداری گشتیی ئەنجومەنی هاریكاریی كەنداو، هێرشەكانی بە تیرۆریستی و ناپاك ناوبرد كە راستەوخۆ هەڕەشە لە ژیانی هاوڵاتیان دەكەن و هەوڵە هەرێمییەكان بۆ چارەسەركردنی قەیرانەكە لەباردەبەن.
موجتەبا خامنەیی، رابەری باڵای ئێران لە پەیامێکیدا رایگەیاند، لە خوێنی شەهیدانی ستەملێکراوی جەنگی سەپێندراوی ئیسرائیل و ئەمریکا خۆش نابن.
ئاماژەی بەوەشکردوە، دەبێت تاوانباران، کە مەبەستی دۆناڵد ترەمپ و بنیامین ناتانیاهۆیە، لەسەر کردەوە تاوانکارییەکانیان بگیرێن لە دادگا ناوخۆیی و نێودەوڵەتییەکان بەدواداچوونیان بۆ بکرێت و دادگایی بکرێن.
رابەری باڵای ئێران لە پەیامەکەیدا دەڵێت؛ دەبێت دۆسیەی یاسایی لە دادگا ناوخۆیی و نێودەوڵەتییەکاندا بکرێتەوە دژی ئەوەی ئەمریکا و ئیسرئیل بەرانبەر بە ئێران ئەنجامیان داوە، لە کۆرپەکوژی و تاوانە جەنگییە بێوێنەکانی میناب و لامێردەوە تا دەگاتە هێرشکردنە سەر ناوەندە پزیشکی و خزمەتگوزارییەکان.
موجتەبا خامنەیی داواش دەکات، بە توندی و بە بەکارهێنانی تەکنەلۆژیای نوێ روبەڕووی گەندەڵی ببنەوە و کار بۆ بەدیهێنانی دادپەروەری بکەن بۆ رێگریکردن لە دووبارەبوونەوەی ئەم جۆرە تاوانانە.
غولام حسێن موحسینی، سەرۆکی دەسەڵاتی دادوەریی ئێران رایگەیاند، لەمەودوا لە ئەگەری دەستڕاگەییشتنیان بە هەر سامان و داراییەکی سەر بە هاووڵاتییانی ئەمریکی یان دامەزراوەکانی نزیک لە ئەمریکا دەستی بەسەردا دەگیرێت.
غولام حسێن، ئاماژەی بەوەکردوە، هەر سامانێک کە دەستی بەسەردا دەگیرێت بەپێی ئەو بڕیار و ئەحکامانەیە، کە لەلایەن دادگاکانی ئێرانەوە دەرکراون.
ناوبراو جەختیکردوەتەوە، کە دادگاکانی ناوخۆی ئێران پێشتر چەندین بڕیاریان دژی هەندێک لە بەرپرسانی ئەمریکی دەرکردووە، کە بە وتەی ئەو توانیان دژی گەلی ئێران ئەنجامداوە و هەر هەنگاوێکی داهاتوو بۆ بلۆکەکردنی داراییەکانیان لەسەر بنەمای ئەو یاسایانە دەبێت.
هاوکات، سەرۆکی دەسەڵاتی دادوەریی ئێران بە توندی رەخنەی لە سیاسەتەکانی واشنتۆن گرتوە و بانگەشەکانی ئەمریکای بۆ داکۆکیکردن لە مافەکانی مرۆڤ بە بێ بنەما وەسف کردوە.
غولام حسێن موحسینی لێپرسراوانی ئەمریکای تۆمەتبارکردوە بەوەین کە لێهاتووییان هەیە لە سپیکردنەوەی تاوانەکانی خۆیان و نیشاندانی راستییەکان بە پێچەوانەوە.
عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی کۆماری ئیسلامی ئێران، لە میانی سەردانەکەیدا بۆ بەغدادی پایتەخت، چەند لێدوانێکی گرنگی سەبارەت بە پەیوەندییە ستراتیژییەکانی نێوان تاران و بەغداد دوای کۆتایهاتنی جەنگ رایگەیاند، و ئاشکرای کرد کە سەردانەکەی لە ژێر بارودۆخێکی یەکجار تایبەتدا دێت.
وەزیری دەرەوەی ئێران ئاماژەی بەوە کرد کە ئەم سەردانە، یەکەم گەشتی دەرەوەی ئەوە دوای کۆتایهاتنی جەنگ، و ئامانجی یەکەمی پێشکەشکردنی سوپاس و پێزانینی باڵای تارانە بۆ حکومەت و گەلی عیراق لەبەرانبەر هەڵوێستەکان پێشووتردا.
جەختیشی کردەوە کە وڵاتەکەی پێداگرە لەسەر بەردەوامبوونی هاوکارییەکان لەگەڵ حکومەتی نوێی عیراق لە سەرجەم کایە و کەرتە جیاوازەکاندا.
عراقچی رایگەیاند کە لەگەڵ فوئاد حوسێنی هاوتای عیراقی، گفتوگۆیەکی باشی سەبارەت بە پەیوەندییە ستراتیژییەکان ئەنجامداوە و هاوتایەکەی لە تەواوی وردەکارییەکانی یاداشتی لێکتێگەیشتنی نێوان ئێران و ئەمریکا ئاگادار کردووەتەوە. سەبارەت بە رەوشی ناوچەکەش وتی: دوای لادانی بەربەستەکان، بارودۆخی گەروی هورمز دەگەڕێتەوە بۆ دۆخی ئاسایی خۆی.
لە تەوەرێکی تری تایبەت و گرنگدا، وەزیری دەرەوەی ئێران پەردەی لەسەر رێکار و رێکخستنە هاتووەکان لادا و رایگەیاند هەماهەنگی دەکەین بۆ داڕشتنی میکانیزمی بەڕێوەچوونی رێوڕەسمی بەخاکسپاردن و شێواندنی تەرمی عەلی خامنەیی لە مەزارگە پیرۆزەکانی عیراقدا.
ئیسماعیل بەقائی، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران رایگەیاند کە یاوەری وەزیری دەرەوەی وڵاتەکەی دەکات لە سەردانە رەسمییەکەیدا بۆ بەغدادی پایتەخت، بە مەبەستی ئەنجامدانی چەندین کۆبوونەوەی باڵا لەگەڵ سەرکردە و بەرپرسانی عیراق.
بەقائی لە هەژماری رەسمی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "ئیکس" بڵاویکردەوە: هاوڕێ لەگەڵ جەنابی وەزیری کاروباری دەرەوە گەیشتینە بەغداد. زنجیرە کۆبوونەوەیەک لەگەڵ برایانی عیراقی ئەنجام دەدەین، کە هەر یەکە لە سەرۆک کۆمار، سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران و وەزیری کاروباری دەرەوە دەگرێتەوە.
وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران لە کۆتایی پەیامەکەیدا جەختی لەسەر قوڵایی پەیوەندییەکانی نێوان هەردوو وڵات کردەوە و رایگەیاند: پەرەپێدانی پەیوەندییەکان لەگەڵ عیراق، کە بەستراوینەتەوە پێیەوە بە چەندین پەیوەندی قووڵی کولتووری و شارستانی، هەمیشە لە پێشەنگی کارە لەپێشینەکانی تاراندا دەمێنێتەوە.
حزبوڵا رێككەوتنی نێوان ئیسرائیل و لوبنان ڕەتدەكاتەوە و بە شەرمەزاركەر و دەستبەرداربوون لە سەروەری وڵات وەسفی دەكات.
نەعیم قاسم، ئەمینداری گشتیی حزبوڵای لوبنان رێككەوتنی چوارچێوەی نێوان دەسەڵاتی لوبنان و ئیسرائیل بە شەرمەزاركەر وەسف كردووەو دەڵێت، ڕێككەوتنەكە شەرعییەت دەدات بە مانەوەی داگیركاری و بەستنەوەی كشانەوەی ئیسرائیل بە چەكداماڵینی بەرگری لە تەواوی لوبنان بە هێڵێكی سوور و مەترسیدار دەزانێت.
ئەمینداری گشتیی حزبوڵا داوای جێبەجێكردنی بەندەكانی یاداشتی لێكتێگەیشتنی ئێرانی و ئەمریكای كرد كە گرەنتی كشانەوەی ئیسرائیل دەكات، دەشڵێت، وەك بەرگری لە مەیدانەكەدا دەمێننەوە بۆ پاراستنی ئەمانەتی شەهیدەكانیان و دەركردنی داگیركەر.
سەرەڕای بونی ئاگربەست، ئەمریکا و ئێران بەردەوامن لە هێرشکردنە سەر یەکتری و سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند کە فڕۆکە جەنگییەکانی وڵاتەکەی هێرشیان کردووەتە سەر کۆگاكانی موشەک، فڕۆکەی بێفڕۆکەوان و وێستگەکانی ڕاداری کەناراوەکانی ئێران، لای خۆشیوە سوپای پاسداران وەڵامی هێرشەکانی ئەمریکای داوەتەوە.
دۆناڵد ترەمپی سەرۆکی ئەمریکا، لە رێگەی پۆستێکەوە لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "تروس سۆشیاڵ" رایگەیاندوە، بۆیە هێڕشیان کردوەتە سەر پێگەکانی ئێران، چونکە دەرسیان وەرنەگرتووە و هۆشداری دا کە رەنگە کاتێک بێت بێدەنگی بشکێنن و ناچار بن ئەو ئەرکە سەربازییەی دەستیان پێکردووە بە سەرکەوتوویی کۆتایی پێ بهێنن.
لە دوای هێرشەکانی ئەمریکا، سوپای پاسدارانی ئێرانیش رایگەیاند، لە رێگەی ئۆپراسیۆنێکی هاوبەشی موشەکی و درۆنەوە، هەشت پێگەی گرنگی سوپای ئەمریکای لە بنکەی "عەلی ئەلسالم" لە کوێت و "سەربازگەی پێنجەم" لە بەندەری سەلمانی بەحرەین کردووەتە ئامانج.
بەپێی راگەیەندراوی پاسداران، ئەم هێرشە وەک وەڵامدانەوەیەک بووە بۆ ئەو پەلامارەی، کە لایەنی بەرانبەر کردویەتییە سەر پێنج ناوچەی کەناراوەکانی ئێران و بە پێشێلکردنی رێککەوتنی ئاگربەست ناوی بردوە.
بنیامین ناتانیاهو، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل رایگەیاند، وڵاتەکەی گەیشتووەتە چوارچێوەی رێککەوتنێک، کە رێگەیان پێدەدات کۆتایی بە ململانێکان لەگەڵ لوبنان بهێنن، ئاماژەی بەوەش کرد ئیسرائیل و لوبنان لەسەر دیاریکردنی دوو ناوچەی ئەمنی رێککەوتوون بۆ تاقیکردنەوەی پرۆسەی داماڵینی چەکی حزبوڵا.
سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل رایگەیاند، ئەم رێککەوتنە لە سایەی ئەو گورزە بەهێزانە هاتە بەرهەم، کە لە حزبوڵایان داوە، جەختیکردەوە توانیویانە لە 90٪ ی کۆگا موشەکییەکانی حزبوڵا لەناو بەرن.
ناتانیاهۆ ئاماژەی بەوەشکردوە، کاریان لە لوبنان تەواو نەبووە و بەردەوام دەبن لە تێکدانی ژێرخانە چەکدارییەکانی حزبوڵا لە باشوری لوبنان و لە غەززەش نزیکن لە کۆنتڕۆڵکردنی لە 70٪ـی کەرتەکە و بەردەوام دەبن لە گەمارۆدانی حەماسیش.
سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل ئاشکرای کرد، بە گوێرەی رێککەوتنەکە، ئەمریکا و لوبنان رەزامەندییان دەربڕیوە لەسەر مانەوەی هێزەکانی ئیسرائیل لە ناوچە ئەمنییەکەی باشوری لوبنان، بە تایبەتیش کۆنترۆڵکردنی ناوچەی قەڵای شەقیف و مانەوەیان تێیدا.
نەتانیاهو دووپاتی کردەوە کە بە توندی دژی هەر هەوڵێک وەستاوەتەوە، کە ویستوویەتی کشانەوە بەسەر ئیسرائیلدا بسەپێنێت،و لە ئێستاشدا ئەمریکا و لوبنان پەیامێکی رونیان ئاڕاستەی ئێران کردووە کە ئەم بابەتە پەیوەندی بەوانەوە نییە.
یسرائیل کاتز، وەزیری بەرگری ئیسرائیل رایگەیاند، وەک ئەوەی ئەو و سەرۆک وەزیران بەڵێنیان دا، سوپای ئیسرائیل لە لوبنان ناکشێتەوە و ناوچەی ئەمنی لە باشوری لوبنان بە بەرزاییەکانی بیوفۆرتیشەوە دەپارێزێت.
وەزیری دەرەوەی ئیسرائیل، رایگەیاند کە ئەو رێککەوتنەی دوێنێ لە نێوان وڵاتەکەی، ئەمریکا و لوبناندا ئیمزا کرا، رداوێکی مێژوویی و دەستکەوتێکی سیاسی و ئەمنیی گەورەیە بۆ ئیسرائیل، کە دەبێتە هۆی گۆڕینی واقیعی ئەمنی لەسەر سنورەکانی باکور.
کاتز جەختی لەوەش کردەوە، کە هێزەکانی ئیسرائیل بە چاوپۆشین لەم ڕێککەوتنە لە باشوری لوبنان ناکشێنەوە و بەردەوام دەبن لە جێگیربوون لە ناوچە ئەمنییەکەدا، لەنێویاندا قەڵای شەقیف.
وەزیری دەرەوەی ئیسرائیل مەرجی سەرەکی بۆ هەر جۆرە کشانەوەیەک یان دوبارە بڵاوەپێکردنەوەی هێزەکانی کورتکردەوە لە داماڵینی تەواوەتی چەکی لە دەستی حزبوڵادا لە سەرتاسەری لوبنان.
ئەمە لە کاتیكدایە، نەعیم قاسم، ئەمینداری گشتیی حزبوڵای لوبنان، رایگەیاند، رێککەوتنی نێوان ئیسرائیل و لوبنان پوچەڵە و پێویستە یاداشتنامەی لێکتێگەیشتنی ئێران و ئەمریکا جێبەجێبکرێت، ئاماژەی بەوەشکردوە بەردەوام دەبن لە فشارەکانیان تا ئەوکاتەی ئیسرائیل لە لوبنان دەکشێتەوە.
نەعیم قاسم، ئەمینداری گشتیی حزبوڵای لوبنان، رایگەیاند، رێککەوتنی نێوان ئیسرائیل و لوبنان پوچەڵە و پێویستە یاداشتنامەی لێکتێگەیشتنی ئێران و ئەمریکا جێبەجێبکرێت، ئاماژەی بەوەشکردوە بەردەوام دەبن لە فشارەکانیان تا ئەوکاتەی ئیسرائیل لە لوبنان دەکشێتەوە.
نەعیم قاسم، داوای لە حکومەتی لوبنان کرد دەستبەرداری رێککەوتنی نێوان لوبنان و ئیسرائیل بێت رەتیشیکردەوە، چەکدانانی حزبوڵا ببێتە مەرجی کشانەوەی سوپای ئیسرائیل لە باشوری لوبنان و ئەوەی بە هێڵی سور وەسف کردوە.
نەعیم قاسم داوای لە حکومەتی لوبنان کردوە وازبهێنێت لە رێککەوتنی لەگەڵ ئیسرائیل کە خەریکە بەوە لوبنان لەناو دەبات و ئاماژەی بەوەشکردوە ئەو رێککەوتنە شەرمەزارییە و دەستبەرداربونە لە سەروەری وڵات.
سەرچاوە رەسمییەکانی ئێران هۆشداریی توند دەدەنە سەرجەم ئەو کەشتیانەی، کە بە گەروی هورمزدا تێپەڕدەبن، پێویشتە پابەندی مەرجەکانی سوپای پاسداران بن، بۆ ئەوەی بە سەلامەتی بتوانن گەروەکە تێپەڕێنن.
بەپێی راپۆرتێکی تەلەڤزیۆنی رەسمی ئێران، تاران جەخت دەکاتەوە، کە رێنمایی و یاساکانی ئێران بۆ تێپەربون لە گەروی هورمز وەک خۆیان ماونەتەوە و بە توندی جێبەجێ دەکرێن.
ئەمەش لە دوای ئەوەهات، کە هێزە ئێرانییەکان تەقەی ئاگادارکردنەوەیان لە چەند کەشتییەک کردووە کە بەبێ مۆڵەت هەوڵی تێپەڕبونیان دابوو، بە گێورەی تەلەڤزیۆنی ئێران لە ئێستادا چەندین کەشتیی هەوڵی وەرگرتنی مۆڵەتی رەسمین لە ئێران بۆ دڵنیابوون لە سەلامەتی گەشتەکانیان.
تەلەڤزیۆنی ئێران ئاماژەی بەوە کردووە، کە پێویستە لەمەودوا سەرجەم کەشتییەکان لە کاتی هاتنەناوەوە یان چوونەدەرەوەیان لە گەروی هورمز، هەماهەنگی و پەیوەندی راستەوخۆ لەگەڵ هێزی دەریایی سوپای پاسدارانی ئێراندا بکەن.
هاوکات هۆشداری ئەوەش دراوە، کە هێزە دەریاییەکانی ئێران بە توندی و بەبێ سڵەمینەوە مامەڵە لەگەڵ هەر کەشتییەک دەکەن، کە سەرپێچی بکات و ئەو رێڕەوانە نەگرێتەبەر کە لەلایەن ئێرانەوە بۆیان دەستنیشان کراوە.
نزیكەی 80 مینی دەریایی لە رێڕەوی سەرەكی گەروی هورمز بوونەتە ئاستەنگێكی گەورە لەبەردەم ئاساییبوونەوەی هاتوچۆی بازرگانیی لەو گەروەدا.
رێكخراوی نەتەوەیەكگرتووەكان لە راگەیاندراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، جەنگی ئەمدواییەی دژی ئێران بووەتە هۆی پەككەوتنی رێڕەوی سەرەكیی گەروی هورمز و لە ئێستاشدا دوو رێڕەوی جێگرەوە بەدرێژایی كەناراوەكانی عومان و ئێران بەكاردەهێنرێن، هۆشداریشیداوە كە مەترسیی بوونی تەقەمەنی لە رێڕەوە جێگرەوەكەشدا هێشتا ماوە، ئەوەش دڵەڕاوكێی لای كۆمپانیاكانی كەشتیوانی دروستكردووە.
هەر بەپێی راگەیاندراوەكە، كەرتی نەوت و بازرگانیی جیهانیی فشارێكی زۆر دەكەن بۆ كردنەوەی رێڕەوە سەرەكییەكە، بەڵام پاككردنەوەی مینەكان پێویستی بە چەندین هەفتە كاركردن هەیە و بەپێی رێككەوتنەكانیش بڕیارە ئێران ئەركی هەڵگرتنەوەی ئەو 80 مینە لە ئەستۆ بگرێت بۆئەوەی یەكێك لە گرنگترین رێڕەوە ئاوییەكانی جیهان بە تەواوی بۆ هاتوچۆی كەشتییەكان بكرێتەوە، كە ئێستا ئەو ژمارە مینە رێگرێكی گەورەیە لە بەردەم ئاساییبوونەوەی هاتوچۆ لە گەروی هورمز.
ئێران، ئەمرۆ شەممە، بە توندی سەرکۆنەی ئەو هێرشە ئاسمانییانەی کرد کە سوپای ئەمریکا شەوی رابردوو کردیانە سەر چەند پێگەیەک لە کەناراوەکانی باشوری وڵاتەکە.
وەزارەتی دەرەوەی ئێران لە راگەیەنراوێکدا ئاشکرایکرد، ، ئەو هێرشانەی ئەمریکا کە دامەزراوەکانی چاودێریی کەناراوەکانی ئێرانیان کردووەتە ئامانج، "پێشێلکردنێکی روونی بەندی یەکەمی یاداشتی لێکتێگەیشتنە" کە لە نێوان هەردوولادا هەبووە.
ئاماژەی بەوەشکردووە، هێرشەکانی ئیسرائیل بۆ سەر لوبنان بە هەماهەنگی لەگەڵ واشنتن ئەنجامدراون، ئەمەش بە هەمان شێوە "پێشێلکردنی بەندی یەکەمی یاداشتی لێکتێگەیشتنەکەیە".
وەزارەتی دەرەوەی ئێران جەتیکردەوە، هێرشە بەرگرییەکانی ئەوان بۆ سەر ئەو ئامانجانەی کە پەیوەندییان بە هێزەکانی ئەمریکاوە هەیە، تەنها پشت بە "مافی رەوای خۆیان بۆ بەرگریکردن لە خۆ" دەبەستێت.