جیهان
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، پێویستە وڵاتەکەی ببێتە خاوەنی دورگەی گرینلاند بۆ ئەوەی رێگری بکات لەوەی روسیا و چین دەستی بەسەردا بگرن، راشیگەیاند "وڵاتان دەبێت خاوەندارێتی بکەن، نەک بە کرێی بگرن".
لە وەڵامی پرسیارێکی بی بی سی-دا، ترەمپ وتی: "دەبێت بەرگری لە گرینلاند بکەین". ئاماژەی بەوەشکرد، ئەوان کارەکە ئەنجام دەدەن جا بە "رێگە ئاسانەکە بێت یان بە زەحمەت". پێشتر کۆشکی سپی ئاشکرای کردبوو، ئیدارەی ترەمپ تاوتوێی کڕینی ئەو هەرێمە نیمچە سەربەخۆیە دەکات کە ئەندامی ناتۆیە و سەر بە دانیمارکە، تەنانەت بژاردەی بەکارهێنانی هێزیش بۆ لکاندنی بە ئەمریکاوە بەدوور نەزانراوە.
لە بەرامبەردا، دانیمارک و گرینلاند جەختیان کردۆتەوە کە خاکەکەیان بۆ فرۆشتن نییە. حکومەتی دانیمارک هۆشداریداوە لەوەی هەر جوڵەیەکی سەربازی دەبێتە هۆی کۆتاییهێنان بە هاوپەیمانێتی بەرگری ئەتڵەسی (ناتۆ).
گرینلاند بەهۆی پێگە جوگرافییەکەیەوە لەنێوان ئەمریکای باکور و جەمسەری باکور، گرنگییەکی ستراتیژی هەیە بۆ دانانی سیستمی ئاگادارکردنەوەی پێشوەختە لە هێرشی موشەکی و چاودێریکردنی کەشتییەکان. ترەمپ بانگەشەی ئەوە دەکات کە ناوچەکە "پڕ بووە لە کەشتی روسیا و چین"، ئەمە لە کاتێکدایە ئەمریکا خۆی بنکەیەکی سەربازی لەو دورگەیە هەیە.
ترەمپ دەڵێت رێککەوتنی بەکرێگرتن بەس نییە و وتی: "خەڵکی چین و روسیام خۆشدەوێت، بەڵام نامەوێت لە گرینلاند دراوسێم بن، ئەوە روونادات و دەبێت ناتۆش لەوە تێبگات".
رێكخراوی نەتەوەیەكگرتوەكان ئاشكرایكرد، لە ئەنجامی هێرشكردنە سەر شێخ مەقسود و ئەشرفییە لە حەلەب نزیكەی 30 هەزار خێزان ئاوارەبوون.
نوسینگەی رێكخراوی نەتەوە یەكگرتوەكان بۆ هەماهەنگی كاروباری مرۆیی لە سوریا لە راگەیەنراوێكدا ئاماژەی بۆ ئەوەكردووە، بەهۆی پەرەسەندنی گرژییەكان و لە ئەنجامی هێرشكردنە سەر هەردوو گەڕەكی شێخ مەقسود و ئەشرەفییە، تائێستا نزیكەی 30 هەزار خێزان لەو دوو گەڕەكە ئاوارە بوون، زیاتر لە 20 هەزاریان بۆ عەفرین گواستراونەتەوە، هەروەها هەزار و 100 كەسیش لە نۆ ناوەندی حەوانەوەی بەكۆمەڵدا نیشتەجێكراون و شوێنە ئایینییەكانیان وەك پەناگەی كاتی بۆ تەرخانكراوە.
جەختی لەوەشكردوەتەوە، رەوشی مرۆیی بەرەو خراپی دەچێت لەگەڵ سنورداركردنی هاتوچۆ، راگرتنی خوێندن لە خوێندنگە و زانكۆكان، تیمەكانی وەڵامدانەوەش كار دەكەن بۆ دابەشكردنی هاوكارییەكان.
رێكخراوی نەتەوەیەكگرتوەكان داواشدەكات، هەموو لایەنەكان پابەندبن بە پاراستنی مەدەنییەكان و پاراستنی دامەزراوەكانی تەندروستی و خزمەتگوزارییەكانی ئاو و راگرتنی هێرشەكان بۆ سەر خزمەتگوزارییە بنەڕەتییەكان.
ئاژانسی فرانس پرێس، بڵاویکردوەتەوە ئەمریکا دەستیکردوە بە هەناردەی نەوتی ڤەنزوێلا بۆ وڵاتەکەی و رۆژی پێنجشەممە، لە کۆی 11 کەشتی کە سەر بە کۆمپانیای "شیڤرۆن"ـن سێ کەشتی نەوت هەڵگر، کە نەوتی ڤونزوێلایان تێدابووە ئەو وڵاتەیان بەرەو ئەمریکا بەجێهێشتوە .
بە گوێرەی زانیارییەکانی ئاژانسە فەرەنسییەکە کۆمپانیای "شیڤرۆن" تەنیا کۆمپانیای ئەمریکییە، کە رێگەی پێدراوە لە ڤەنزوێلا کاربکات، ئەم کەشتیانەی نەوتیشی بەکرێگرتووە وەک بەشێک لە خشتەیەکی پلان بۆدانراو بۆ بارکردنی نەوتی خاو بەرەو ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.
گەرچی کۆمپانیای "شیڤرۆن" رەتیکردەوە ئەو جموجۆڵەی کەشتییەکان بۆ ئاژانسی فرانس پرێس پشتڕاست بکاتەوە، تەنها ئەوەندەی وتوە، هێشتا سەرنجیان لەسەر سەلامەتی کارمەندەکانیانە و بەردەوامن لە کارکردن بەپێی یاساکان.
شیکەرەوەکانی کێپلەر هۆشداریدا لەوەی گەمارۆدانی ئەمریکا بۆ سەر هەناردەی ڤەنزوێلا، دەبێتە هۆی کەڵەکەبوونی نەوت لە کۆگاکانی ئەو وڵاتەدا و رۆژی سێشەممەش دۆناڵد ترەمپ رایگەیاند، کە کاراکاس بڕی 30 بۆ 50 ملیۆن بەرمیل نەوتی خاو رادەستی ئەمریکا دەکات.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا رایگەیاند، دەسەڵاتی ئەو وەک فەرماندەی گشتی تەنها بە "ئەخلاقی کەسی" سنووردارە، بەبێ گوێدانە یاسا نێودەوڵەتییەکان و کۆت و بەندەکانی تر، کە توانای بەکارهێنانی هێزی سەربازی بۆ هێرشکردن، داگیرکردن، یان ناچارکردنی وڵاتان لە سەرانسەری جیهان سنووردار دەکەن.
سەرۆکی ئەمریکا لە میانی چاوپێکەوتنێکی لەگەڵ رۆژنامەی نیویۆرک تایمزی ئەمریکی رایگەیاندوە؛ تەنها بنەما ئەخلاقییەکانم دەتوانێت رێگری لێبکات لە بە کارهێنانی دەسەڵاتەکانی، ئەمەش دوای ئەوە دێت دوێنێ ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكا پڕۆژە بڕیارێكی پەسەندكرد، كە ئامانج لێی سنوورداركردنی دەسەڵاتە جەنگییەكانی دۆناڵد ترەمپە لە ڤەنزوێلا و بەپێی ئەو پرۆژە بریارە ترەمپ بەبێ گەڕانەوە بۆ كۆنگرێس ناتوانێت ئۆپراسیۆنی تر ئەنجام بدات.
لە چاوپێکەوتنەکەدا سەرۆکی ئەمریکا جەخت لەوەدەکاتەوە، کە بەهۆی کارەکانیەوە بە بوێرانەوە هەستی بە کاریگەری خۆی کردووە لە لە سەرانسەری جیهاندا.
لەبارەی ڤەنزوێلاشەوە ترەمپ دەڵێت؛ ئەمریکا دەتوانێت بۆ ساڵانی داهاتوو تێکەڵ بە ڤەنزوێلا بێت و "کات" ماوەی چاودێری راستەوخۆی ڤەنزوێلا لە ژێر هەڕەشەی بەردەوامی کردەوەی سەربازیدا دیاری دەکات.
ترەمپ هۆشداریش دەداتە نێجیریا و دەڵێت؛ ئەگەر بەدەوام بن لە کوشتنی مەسیحییەکان، بە دڵنیاییەوە هێرشی سەربازی زیاتر دەکەینە سەر ئەو وڵاتە.
ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكا پڕۆژە بڕیارێكی پەسەندكرد، كە ئامانج لێی سنوورداركردنی دەسەڵاتە جەنگییەكانی دۆناڵد ترەمپە لە ڤەنزوێلا و بەپێی ئەو پرۆژە بریارە ترەمپ بەبێ گەڕانەوە بۆ كۆنگرێس ناتوانێت ئۆپراسیۆنی تر ئەنجام نادات.
پرۆژە بڕیارەكە بە 52 دەنگی بەڵێ و 47 دەنگی نەخێر پەسەندكرا و جگە لە دیموكراتەكان پێنج سیناتۆری كۆماریش دەنگیان پێدا.
ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكا داوا لە ترەمپ دەكات، كە بۆ هەر هێرشێك یان بەكارهێنانی سەربازی لە دژی ڤەنزوێلا، پێشوەختە مۆڵەت لە كۆنگرێس وەربگرێت.
ئەوەش لەكاتێكدایە، لەكاتی هێرشكردنەسەر ڤەنزوێلا ترەمپ رایگەیاندبوو، پێشوەختە كۆنگرێسی لە ئۆپەراسیۆنەكە ئاگادار نەكردووەتەوە چونكە كۆنگرێس كێشەی دزەكردنی زانیارییەكانی هەیە و ئەمەش نیگەرانی زۆری لای یاسادانەران دروستكرد.
دوای زیاتر لە مانگێك لە ململانێ، بۆ یەكەمجار سەرۆكی ئەمریكا و هاوتا كۆڵۆمبییەكەی پەیوەندییەكی تەلەفۆنیان ئەنجامدا و بڕیارە لەماوەیەكی نزیكدا لە كۆشكی سپی چاویان بە یەكتر بكەوێت.
وەزارەتی دەرەوەی كۆڵۆمبیا رایگەیاند، گۆستاڤۆ پێترۆ سەرۆكی كۆڵۆمبیا پەیوەندییەكی تەلەفۆنی لەگەڵ دۆناڵد ترەمپی سەرۆكی ئەمریكا ئەنجامداوە و باسیان لە دوایین پێشهاتەكانی ناوچەكە كردووە.
لای خۆشییەوە دۆناڵد ترەمپ رایگەیاند، بە تەلەفۆن قسەم لەگەڵ پێترۆ كردووە و باسم لە كارە سەرپێچییەكانی ئەم دواییانەی كردووە، لەناویشیاندا پرسی بەقاچاغبردنی مادەی هۆشبەر.
ئاماژەی بەوەشكردووە، رێز لە پەیوەندییەكەی و ئەو تۆنی دەنگە دەگرێت كە پێترۆ قسەی پێكردووە و بڕیارە بەم زووانە لە كۆشكی سپی یەكتر ببینن.
د.لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق ئەمڕۆ چوارشەممە، لەنیقۆسیا بەشداری رێوڕەسمی ئاهەنگی کردنەوەی سەرۆکایەتی قوبرس بۆ ئەنجومەنی یەکێتی ئەوروپا، لەسەر بانگهێشتی هاوتا قوبرسییەکەی کرد.
سەرۆک کۆمار و خانمی یەکەم لە لایەن سەرۆکی قوبرس نیکۆس خریستۆ دۆلیدیس و خاتو فلیپا کارسێرا دولیدیس پێشواییان لێکرا.
لەڕێوڕەسمەکەدا ژمارەیەک سەرۆکی دەوڵەت و حکومەت و سەرۆکی نوێنەرایەتییە دیپلۆماسییەکان و رێکخراوە نێودەوڵەتییەکان ئامادەبوون.
بەشداری عیراق دووپات کردنەوەی پابەندبوونی بە پاڵپشتیکردنی هاریکاریی هەرێمی و نێودەوڵەتی و تیشک خستنە سەر ئامادەبوون وپێگەی لە کۆڕبەندییە نێودەوڵەتییەکاندا دەکاتەوە.
پرسی گرینلاند جارێكی دیكە بووەتەوە مانشێتی رۆژنامەكان دوای ئەوەی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا دووپاتی كردەوە كە وڵاتەكەی پێویستی بەو دوورگەیە هەیە بۆ ئاسایشی نەتەوەیی ئەمریكا، بۆ بەدەستهێنانیشی چەند بژاردەیەك تاوتوێ دەكات.
كارۆلین لیڤیت، وتەبێژی كۆشكی سپی رایگەیاند، ترەمپ بە روونی ئەوەی خستۆتەڕوو كە بەدەستهێنانی گرینلاند لە پێشینەی كارەكانی ئاسایشی نیشتمانی ئەمریكایە بۆ راگرتنی نەیارەكانیان لە ناوچەی جەمسەری باكوور.
ئاماژەی بەوەشكرد، ترەمپ و تیمەكەی بیر لە چەند بژاردەیەك دەكەنەوە بۆ بەدەستهێنانی ئەو ئامانجە و بەكارهێنانی سوپای ئەمریكا وەك یەكێكە لەو بژاردانە
پێشهاتە نوێیەكان لەبارەی گرینلاند نیگەرانی ئەوروپای لێكەوتوەتەوە، ئەوەش ، هاوپەیمانی باكوری ئەتلەسی " ناتۆ" لە لێواری قەیرانێكی قووڵ نزیك بكاتەوە.
ڤیڤیان مۆتسفێڵد وەزیری دەرەوەی گرینلاند، لەدوای ئەو لێدوانەی كۆشكی سپی رایگەیاند، گرینلاند و دانیمارك داوای كۆبوونەوەی بەپەلەیان لەگەڵ ماركۆ روبیو، وەزیری دەرەوەی ئەمریكا كردووە بۆ تاوتوێكردنی لێدوانەكانی ئەم دواییەی ترەمپ .
ئاماژەی بەوەشكرد، تا ئێستا روبیۆ دەرفەتی كۆبونەوەی لەگەڵ حكومەتی گرینلاند نەبووە، سەرەڕای ئەوەی چەندین جار داوای كۆبوونەوەیان لەسەر ئاستی وەزیری دەرەوە كردووە بەدرێژایی ساڵی 2025.
لارس لۆكێ راسموسن، وەزیری دەرەوەی دانیمارك پێی وایە كۆبوونەوەیەك لەگەڵ روبیو دەتوانێت یارمەتیدەر بێت لە رەواندنەوەی هەندێك تێنەگەیشتن.
جێنس فرێدریك نیلسن سەرۆك وەزیرانی گرینلاندیش دووپاتیكردەوە كە دوورگەكە بۆ فرۆشتن نییە و بڕیارەكە سەبارەت بە داهاتووەكەی دەبێت تەنها لە ئەستۆی دانیشتووانەكەی بێت.
هاوكات رۆبیۆ رایگەیاند، وڵاتەكەی هەوڵدەدات زیاتر بژاردەی كرینی ئەو دوورگەیە بەكاربهێنێن و لە بژاردەی سەربازی دوور بكەوێتەوە.
لەسەر ئاستی ئەوروپاش، فەرەنسا، ئەڵمانیا، ئیتاڵیا، پۆڵەندا، ئیسپانیا و بەریتانیا راگەیەنراوێكی هاوبەشیان بڵاوكردەوە و پشتیوانی خۆیان بۆ دانیمارك راگەیاند لێدوانەكانی ترەمپیان بە بەزاندنی سنور وەسفكرد.
هۆكاری گەڕانەوەی ئەو بابەتەش بۆ ئەوە دەگەرێتەوە، روسیا دەسەڵاتی لەو ناوچەیە فراوانەو هەروەها وە بەرهێنانەكانی چینیش لەو ناوچەدا روو لە زیادبوونە.
بەڵام پاڵنەری گرنگی ئەو رووداوە بۆ ترەمپ ئەوەیە، لەگەڵ نزیكبوونەوەی هەڵبژاردنی ناوەڕاستی خولی كۆنگرێس لە تشرینی دووەمی 2026دا بەرێوەدەچێت، ترەمپ دەیەوێت ئەو كارە بكاتە دەستكەوتێكی مێژوویی ئەو بۆچونە لە لای هەموان جێگیربكات كە ئەوەی دەیڵێت جێبەجێی دەكات تەنانەت ئەگەر بەزاندنی سنورەكانیش بێت، هەروەها وێنەی ترەمپ بەهێز دەكات، كە ئامادەیە بەرگری لە بەرژەوەندییەكانی ئەمریكا بكات تەنانەت لە گۆشە دوورەكانی جیهانیشدابێت.
واشنتۆن، دەستبەسەرداگرتنی کەشتییەکی نەوتهەڵگری روسیای راگەیاند، لە دەریای ئەتڵەسیدا، ئاماژە بەوەکراوە، دەستبەسەرداگرتنەکە لە چوارچێوەی گەمارۆی بەردەوامی ئەو کەشتیانەدایە کە پەیوەستن بە ڤەنزوێلاوە.
ئەمڕۆ چوارشەممە، ئاژانسی رۆیتەرز رایگەیاند، سوپای ئەمریکا ئۆپەراسیۆنێکی بۆ دەستبەسەرداگرتنی کەشتییە نەوتهەڵگرەکەی روسیا ئەنجام داوە و توانیویەی دەستی بەسەردا بگرێت، سەرەڕای ئەوەی روسیا کەشتییەکی جەنگی ناردوە بۆ یاوەریکردنی کەشتییە نەوتهەڵگرەکە، بەڵام لەکاتی خۆیدا نەگەیشتوەتە لای.
ئەوەشخراوەتەڕوو ئۆپەراسیۆنەکە چەند سەعاتێک دوای ئەو هەواڵانە ئەنجامدراوە، کە روسیا کەشتییە دەریاییەکانی ناردووە بۆ یاوەریکردنی کەشتییە نەوتهەڵگرەکە، کە زانیویەتی لەلایەن هێزەکانی ئەمریکاوە گەمارۆ دراوە.
بەگوێرەی زانیارییەکانی واشنتۆن، ئەو کەشتییە پێشتر بە "بێلا 1" ناسرابوو، لە ساڵی 2024 لەلایەن ئەمریکاوە سزای بەسەردا سەپێنرا، بەهۆی ئەوەی بە ناراستەوخۆ و کاری گواستنەوەی نەوتی کردوە بە نایاسایی و ئەمە یەکەمجار نییە ئەمریکا هەوڵی دەستبەسەرداگرتنی بدات، مانگی رابردوش هەوڵیدا، بەڵام سەرکەوتوو نەبوو.
دوای چوار رۆژ لە دەستگیرکردنی، رۆژ لە دوای رۆژ زانیاری نوێ لەسەر دەسەڵاتەکەی مادۆرۆ و کارەکانی ئاشکرا دەبێت؛ داتا گومرگییەکان دەریانخستووە، کە ڤەنزوێلا بە بەهای نزیکەی 4.14 ملیار فڕەنکی سویسری کە دەکاتە 5.20 ملیار دۆلار، زێڕی هەناردەی سویسرا کردووە.
بەگوێرەی ئەو داتایانەی بڵاوکراونەتەوە،لە ساڵی 2013 بۆ 2016دا ڤەنزوێلا 113 تۆن زێڕی رەوانەی سویسرا کردووە، کە سەرەتای دەسەڵاتی مادۆرۆ بووە لەو وڵاتەدا.
دەزگای رادیۆ و تەلەفزیۆنی سویسرا رایگەیاندووە، کە سەرچاوەی زێڕەکە بانکى ناوەندیی ڤەنزوێلا بووە، لەوکاتەدا حکومەتی ڤەنزوێلا رایگەیاندوە، بۆ پشتگیری ئابورییەکەی ئەو زێڕە دەفرۆشێت.
هەر بە گوێرەی داتاکان، لە دوای ساڵی 2017وە ڤەنزوێلا هیچ بڕە زێڕێکی هەناردەنەکردوە، ئەوەش لەدوای ئەوە دێت، کە یەکێتی ئەوروپا سزای بەسەر ئەو وڵاتەدا سەپاند.
گەرچی تا ئێستا سویسرا هیچ زانیارییەکی لەسەر ئەو زێرە نەخستوەتەڕوو، بەڵاملە دوای دەستگیرکردنی سویسرا سەروەت و دارایی مادۆرۆ و 36 هاوکاری ئەویان لە وڵاتەکەدا بلۆک کردوە و هیچ زانیارییەکی تریان لەبارەی بڕی سەرەوەتەکەیانەوە نەخستوەتەڕوو.
تۆم باراك، نێردەی ئەمریكا بۆ سوریا رایگەیاند، دانوستانەكانی نێوان لێپرسراوانی سوریا و ئیسرائیل پێشكەوتنی راستەقینەی بەخۆوە بینیوە .
تۆم باراك لە چاوپێكەوتنێكدا لەگەڵ كەناڵی ئای 24 نیوزی ئیسرائیلی رایگەیاندووە ، پێشكەوتنێكی بەرچاو لە دانوستانەكانی نێوان دیمەشق و تەلئەبیب هەیە ، ئەوەش دوای زنجیرەیەك كۆبونەوەی نێوان وەفدی هەردوولا لە پاریس كە بە نێوەندگیری ئەمریكا بەرێوەچوو .
هەروەها رایگەیاندوە، لەكۆبونەوەكاندا هەردوولا گەیشتونەتە رێككەوتن بۆ دروستكردنی میكانیزمێكی هاوبەش بۆ گۆرینەوەی زانیاری هەواڵگری كە وەك سەكۆیەك بۆ چارەسەركردنی ناكۆكییەكانیش بەكاردەهێنرێت
وتیشی: بەپێی ئەو میكانیزمە نوێنەرانی ئیسرائیل و سوریا و ئەمریكا پێكەوە كاردەكەن.
ئاماژەی بۆ ئەوەشكردوە، هەردوولا بۆ جاری یەكەم لە مێژووی نوێدا بەدەر لەپرسی سەربازی گفتوگۆیان لەبارەی چەند پرسێكی دیكە كردووە وەك بواری پزیشكی و كشتوكاڵ و وزە .
لەلایەكی تریشەوە، سەرچاوەیەكی سوریی بە كەناڵی ئای 24 نیوزی راگەیاندوە ، مەرجی سوریا بۆ كردنەوەی نوسینگەیەكی پەیوەندی ئیسرائیلی لە دیمەشق ئەوەیە ، كە نوسینگەكە تایبەتمەندی دیپلۆماسی نەبێت .
ئەوە لەكاتێكدایە ، شەوی رابردوو، ئیسرائیل و سوریا گەیشتنیان بە رێككەوتنێكی ئەمنی و ئابوری راگەیاند .
کۆشکی سپی رایگەیاند، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا تاوتوێی کۆمەڵێک بژاردە دەکات بۆ بەدەستهێنانی گرینلاند، لەنێویاندا بەکارهێنانی هێزی سەربازی وەک یەکێک لە ئەگەرەکان.
کۆشکی سپی بە بی بی سی راگەیاندووە، دەستگرتن بەسەر گرینلاند، کە هەرێمێکی نیمچە سەربەخۆی دانیمارکە و ئەندامی ناتۆیە، "لە پێشینەی ئاسایشی نەتەوەیی" ئەمریکایە.
ئەم لێدوانە دوای ئەوە دێت کە سەرکردەکانی ئەوروپا لە راگەیەندراوێکی هاوبەشدا پشتیوانی خۆیان بۆ دانیمارک دەربڕی، کە دژی خواستەکانی ترەمپ وەستاوەتەوە بۆ دەستگرتن بەسەر ئەو دورگەیەی جەمسەری باکوردا.
هەڕەشە لە ناتۆ:
ترەمپ جەختیکردەوە کە ئەمریکا بەهۆی هۆکاری ئەمنی پێویستی بە گرینلاندە، ئەمەش وای لە مێتە فرێدرێکسن، سەرۆک وەزیرانی دانیمارک کرد هۆشداری بدات کە هەر هێرشێکی ئەمریکا مانای کۆتاییهاتنی پەیمانی ناتۆیە.
رۆژی سێشەممە کۆشکی سپی رایگەیاند: "سەرۆک و تیمەکەی تاوتوێی کۆمەڵێک بژاردە دەکەن بۆ گەیشتن بەم ئامانجە گرنگەی سیاسەتی دەرەوە، بێگومان بەکارهێنانی سوپای ئەمریکا هەمیشە وەک بژاردەیەک لەبەردەست فەرماندەی گشتیدایە".
ناتۆ گرووپێکی سەربازیی ئەتڵەسییە و هاوپەیمانەکان پابەندن بەوەی لە ئەگەری هێرشی دەرەکی، هاوکاری یەکتر بکەن.
هەڵوێستی ئەوروپا:
شەش وڵاتی هاوپەیمانی ئەوروپی پشتیوانی خۆیان بۆ دانیمارک دەربڕی و لە راگەیەندراوێکی هاوبەشدا کە سەرکردەکانی بەریتانیا، فەرەنسا، ئەڵمانیا، ئیتاڵیا، پۆڵەندا، ئیسپانیا و دانیمارک ئیمزایان کردووە، هاتووە: "گرینلاند موڵکی خەڵکەکەیەتی و تەنیا دانیمارک و گرینلاند دەتوانن بڕیار لەسەر پەیوەندییەکانیان بدەن".
سەرکردەکان جەختیان کردەوە کە پاراستنی ئاسایشی جەمسەری باکور دەبێت بە "کۆمەڵ" لەلایەن هاوپەیمانانی ناتۆوە بکرێت نەک تاکلایەنە، هەروەها داوای پاراستنی بنەماکانی پەیماننامەی نەتەوە یەکگرتووەکان دەکەن، بەتایبەت سەروەری و یەکپارچەیی خاک و دەستدرێژینەکردنە سەر سنورەکان.
شوێنی جوگرافی گرینلاند:
دەستەی روپێوی جیۆلۆجیی ئەمریکا رایگەیاند، ئەمڕۆ چوارشەممە بومەلەرزەیەک بە گوڕی 6.4 پلە لە کەناراوەکانی باشوری فلیپینی داوە، بەڵام هیچ هۆشدارییەک بۆ دروستبوونی تسۆنامی نییە و باسی زیانەکانیش نەکراوە.
ناوەندە ئەمریکییەکە سەرەتا گوڕی بومەلەرزەکەی بە 6.7 پلە دیاریکردبوو، کە لە قوڵایی 58.5 کیلۆمەتر و بە دوریی نزیکەی 27 کیلۆمەتر لە رۆژهەڵاتی شارۆچکەی سانتیاگۆ لە دورگەی میناداناو رویداوە.
ناش باراگاس، دکتۆر، لە هەرێمی دافاو بە ئاژانسی فرانس پرێسی وتووە، تا ئێستا هیچ راپۆرتێک نییە لەبارەی زیانی گیانی و ماددی. دەشڵێت "هەستمان بە لەرینەوە کرد، ئۆتۆمبێلەکان دەجوڵانەوە، بەڵام ماوەکەی کورت بوو و تەنیا 5 چرکەی خایاند."
پێشتریش لە مانگی تشرینی یەکەمی رابردوو، دوو بومەلەرزە بە گوڕی 7.4 و 6.7 پلە رۆژهەڵاتی میناداناوی هەژاند و بەهۆیەوە هەشت کەس گیانیان لەدەستدا. پێشتریش بومەلەرزەیەک بە گوڕی 6.9 پلە پارێزگای سیبۆی لە ناوەڕاستی فلیپین هەژاندبوو، کە بووە هۆی گیانلەدەستدانی 76 کەس و زیانگەیشتن بە 72 هەزار خانوو.
رودانی بومەلەرزە لە فلیپین نزیکەی رۆژانەیە، ئەوەش بەهۆی هەڵکەوتەی وڵاتەکە کە دەکەوێتە سەر "بازنەی ئاگرین" لە زەریای هێمن، کە ناوچەیەکی چالاکی بومەلەرزەیە و لە ژاپۆنەوە درێژدەبێتەوە بۆ باشوری رۆژهەڵاتی ئاسیا.
لە كۆبوونەوەی پاریسدا هاوپەیمانان لەسەر گەرەنتییە ئەمنییەكان بۆ ئۆكراین رێككەوتن
لە كۆبوونەوەی پاریسدا هاوپەیمانان لەسەر گەرەنتییە ئەمنییەكان بۆ ئۆكراین رێككەوتن.
دوای كۆبوونەوەی وڵاتانی پاڵپشت لە كیێڤ لە پاریس، ستیڤ ویتكۆف، نێردەی تایبەتی ئەمریكا رایگەیاند كە هاوپەیمانان بە شێوەیەكی بەرفراوان پرۆتۆكۆڵە ئەمنییەكانیان بۆ قۆناغی دوای جەنگی روسیا تەواو كردووە، تاوەكو گەلی ئۆكراین دڵنیابن كە جەنگ بۆ هەمیشە كۆتایی دێت.
لای خۆیەوە ڤۆلۆدیمێر زێلێنسكی، سەرۆكی ئۆكراین، پێشوازی لەم پاڵپشتییانە كرد و جەختی كردەوە كە ئەم هەنگاوە لە تەنها قسەكردن دەرچووە و خاوەن ناوەڕۆكێكی بەرجەستەیە بۆ گەیشتن بە ئاسایشێكی ڕاستەقینە.
هاوكات، نێردەی ئەمریكا ئاماژەی بەوەدا كە پرسی خاك و سنوورەكان هێشتا وەك هەستیارترین و پڕكێشەترین پرس ماوەتەوە كە پێویستی بە سازانی لایەنەكان هەیە لە قۆناغی داهاتوودا.
ئەم ڕێككەوتنانە بە هەنگاوێكی بنچینەیی دادەنرێن بۆ دیاریكردنی داهاتووی سیاسی و سەربازی ناوچەكە دوای كۆتایی هاتنی ململانێكان دوای نزیكەی چوار ساڵ شەڕ.
لە یەکەم مەزادی ساڵی 2026 لە بازاڕی ماسیی تۆیۆسۆ لە شاری تۆکیۆ، ماسییەکی جۆری تونای پەرەکە شین (Bluefin) کە کێشەکەی 243 کیلۆگرام بوو، بە نرخێکی پێوانەیی فرۆشرا کە گەیشتە 510 ملیۆن یەن (3.2 ملیۆن دۆلار).
کڕیاری ماسییەکە کۆمپانیای "کیۆمورا" بوو کە کیۆشی کیمورا خاوەندارێتی دەکات و زنجیرە رێستۆرانی بەناوبانگی "سوشی زانمای" بەڕێوەدەبات. کیمورا کە زۆرجار براوەی مەزادەکانی ساڵی نوێیە، ژمارەی پێوانەیی پێشووی شکاند کە خۆی لە ساڵی 2019 تۆماری کردبوو بە بڕی 334 ملیۆن یەن (2.1 ملیۆن دۆلار).
ماسییە گرانبەهاکە لە کەناراوەکانی ئۆما لە باکوری ژاپۆن راوکراوە، کە ناوچەیەکە بەوە ناسراوە باشترین جۆری ماسیی تونای لێیە.
هەرچەندە رۆژانە سەدان ماسی لە مەزادەکانی بەیانیاندا دەفرۆشرێن، بەڵام لە مەزادی ئاهەنگێڕانی ساڵی نوێدا نرخەکان زۆر بەرزترن لە کاتی ئاسایی.
جێی ئاماژەیە، بەهۆی زۆریی خواست لەسەری بۆ دروستکردنی خواردنی سوشی و ساشیمی، ماسیی تونای پەرەکە شین لە زەریای هێمن پێشتر مەترسیی لەناوچوونی لەسەر بوو، بەڵام دوای هەوڵەکانی پاراستنیان، ئێستا ژمارەیان رووی لە زیادبوون کردووەتەوە.
رۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵ بڵاویکردەوە، ئاژانسی هەواڵگریی ناوەندیی ئەمریکا (CIA) لە هەڵسەنگاندنێکی نهێنیدا گەیشتووەتە ئەو دەرەنجامەی، کەسایەتییە نزیک و دڵسۆزەکانی نیکۆلاس مادۆرۆ، گونجاوترینن بۆ ئەوەی سەرکردایەتیی وڵاتەکە بکەن و سەقامگیری بپارێزن ئەگەر مادۆرۆ دەسەڵات لەدەست بدات.
رۆژنامەکە لە زاری سەرچاوەی ئاگادارەوە ئاشکرایکردووە، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا ئاگاداری ئەم هەڵسەنگاندنە کراوەتەوە، کە تێیدا ئاماژە بەوە دراوە کەسایەتییە دیارەکانی ناو رژێمەکەی مادۆرۆ، لەنێویاندا دێڵسی رۆدریگێز، جێگری سەرۆک، رەنگە گونجاوترین بژاردە بن بۆ زامنکردنی سەقامگیریی سیاسی و ئەمنی لە هەر قۆناغێکی گواستنەوەدا.
بەپێی راپۆرتەکە، CIA پێیوایە گواستنەوەی دەسەڵات بۆ کەسایەتییەکانی ناو بازنەی نزیکی مادۆرۆ، مەترسییەکانی پشێوی و دابەشبوون کەمدەکاتەوە بەراورد بە سیناریۆی رووخانی لەناکاوی رژێمەکە.
ئەم زانیارییانە لە کاتێکدایە ڤەنزوێلا رووبەڕووی گرژییەکی سیاسی و ئابوری بووەتەوە و ئەمریکاش چاودێریی ئایندەی دەسەڵات لەو وڵاتە دەکات.
هەرچەندە هێزەکانی ئەمریکا نیکۆلاس مادۆرۆیان دەستگیرکردووە، بەڵام حکومەتی ڤەنزوێلا هێشتا وەک سەرۆکی شەرعیی وڵات دەیبینێت. بەپێی دەستوری ئەو وڵاتە، لەکاتی چۆڵبوونی هەمیشەیی پۆستی سەرۆکایەتی، جێگری سەرۆک ئەرکەکان دەگرێتە ئەستۆ و دەبێت لە ماوەی 30 رۆژدا هەڵبژاردن بکرێت.
رۆژی دووشەممە دێڵسی رۆدریگێز وەک سەرۆکی کاتیی ڤەنزوێلا سوێندی یاسایی خوارد، ئەوەش دوای ئەوەی دادگای باڵای وڵاتەکە راسپاردەی کرد بە شێوەیەکی کاتی ئەرکەکانی سەرۆکی وڵات راپەڕێنێت.