جیهان
دۆناڵد ترەمپ دەڵێت: ئەو گەمارۆ دەریاییەی خراوەتە سەر ئێران، ئامرازێکی زۆر کاریگەرترە بۆ فشارخستنە سەر تاران بەراورد بە بژاردەی سەربازی.
دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا بە ماڵپەڕی ئاکسیۆس راگەیاند، "گەمارۆدان لە بۆردومانکردن کاریگەرترە، ئێستا ئەوان لە بارودۆخێکی زۆر خراپدان و خنکاون، رەوشەکە بۆیان خراپتریش دەبێت."
جەختیشی کردەوە، بە هیچ شێوەیەک رێگە نادەن ئێران ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی.
سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەش کرد، ئێران لەژێر گەمارۆی دەریایی دەمێنێتەوە تا ئەو کاتەی رژێمەکەیان رازی دەبێت بە رێککەوتنێک کە تەواوی نیگەرانییەکانی واشنتۆن سەبارەت بە بەرنامە ئەتۆمییەکەیان بڕەوێنێتەوە.
لە لایەکی تریشەوە، سەرچاوە ئەمریکییەکان ئاشکرایان کردووە کە ترەمپ تاوەکو ئێوارەی سێشەممە فەرمانی هیچ هێرشێکی سەربازیی نەداوە، بەڵام فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا (سێنتکۆم) پلانێکی بۆ وەشاندنی گورزی "کورت و بەهێز" ئامادە کردووە، بۆ ئەوەی ئەگەر رێڕەوی دانوستانەکان گەیشتە بنبەست، پەنای بۆ ببرێت.
وەزیری جەنگی ئەمریکا لە زنجیرە لێدوانێکی نوێدا پلانی ئیدارەی نوێی واشنتۆنی بۆ بەهێزکردنەوەی تواناکانی سوپا و رووبەڕووبوونەوەی هەڕەشە نێودەوڵەتییەکان راگەیاند.
پیت هیگسێس وەزیری جەنگی ئەمریکا رایگەیاند، خەریکی سەرلەنوێ بنیادنانەوەی سوپای وڵاتەکەن و رەخنەی توندیشی لە رابردوو گرت و وتی: "سوپاکەمان لە رابردوودا بەدەست خراپییەکی دیاری کارگێڕییەوە دەیناڵاند." جەختیشی کردەوە کە ئێستا پیشەسازییە جەنگییەکانی ئەمریکا پێگەی پێشەنگی خۆیان لەسەر ئاستی جیهان وەردەگرنەوە.
ئەوەشی خستەڕوو، بودجەی وەزارەتی جەنگ بە ئامانجی چەسپاندنی "ئاشتی لە رێگەی هێزەوە" داڕێژراوە، ئەمەش لە کاتێکدایە کە ئەمریکا لەگەڵ ژینگەیەکی ئاڵۆز رووبەڕووی هەڕەشە جیاوازەکان بووتەوە.
سەبارەت بە گرژییەکانی تاران، وەزیری جەنگی ئەمریکا رایگەیاند: "سەرکەوتنی باوەڕپێنەکراومان لە دژی ئێران بەدەستهێناوە." هەروەها وتیشی، دۆناڵد ترەمپ ئازایەتییەکی زۆری نیشانداوە بۆ ئەوەی دڵنیا ببێتەوە کە ئێران هەرگیز نەبێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی.
سەرۆكی ئەمریكا رایگەیاند، ئێران توانای یەكخستنی ریزەكانی نییە و نازانێت چۆن رێككەوتنێكی ئەتۆمی ئیمزا بكات.
دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا لە تروس سۆشیال نوسیویەتی، ئێران توانای یەكخستنی ریزەكانی نییە نازانێت چۆن رێككەوتنێكی ئەتۆمی ئیمزا بكات، باشترە زۆر بەزوویی و زیرەكانە لەمە تێبگات.
ترەمپ بە زیرەكی دەستكرد وێنەی خۆی بڵاوكردوەتەوە كە چەكی پێیە و لە پشتییەوە چەند تەقینەوەیەك دەبینرێت و دەڵێت، لەمەودوا چیتر كەسە باشەكە نابێت و نەرمی نانوێنێت.
ترەمپ دوای دیداری شار چارلزی سێیەم رایگەیاند، شای بەریتانیا هاوڕایە لەگەڵی كە ئێران نابێت بەهیچ شێوەیەك چەكی ئەتۆمی بەدەستبهێنێت.
رۆژنامەی گاردیانی بەریتانی بڵاویکردەوە، بەبۆنەی 250ـەمین ساڵیادی سەربەخۆیی ئەمریکا، حکومەتی ئەو وڵاتە بەنیازە دیزاینێکی نوێ بۆ پاسپۆرتی وڵاتەکەی دروستبکات و وێنەی سەرۆکەکانی وڵاتەکەی لەسەر دابنێت.
ئەمریکا یادی 250 ساڵەی رزگاری و سەربەخۆیی دەکاتەوە و بەوبۆنەیەشەوە، دەیەوێت تا ئەم هاوینە، دیزاینی پاسپۆرتەکەی بۆ جۆرێک بگۆڕێت کە وێنەی روخساری سەرۆکی وڵاتەکەی لەسەر بێت.
ئەم پاسپۆرتانە ژمارەیەکی سنورداریان لێ چاپدەکرێت و وەک یادکردنەوەیەک بۆ 250ـەمین ساڵیادی سەربەخۆیی ئەمریکا، وێنەی دۆناڵد ترەمپ لەسەر بەرگی ناوەوەیان دەبێت و بە لە چواردەورەکەشی ئاڵای ئەمریکا و ئاماژە بۆ سەربەخۆیی وڵاتەکە و ئیمزایەکیش کە زاخاوی زێڕە، لەسەری دەبێت.
هاوکات، تۆمی پیگۆت، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکاش لە راگەیەندراوێکدا وتی: پاسپۆرتەکان وەک کارێکی هونەری دەنەخشێنرێن و تایبەتمەندییە ئەمنییە جێگیرەکانیشی تێدا دەپارێزرێت.
لێپرسراوێكی باڵای ئەمریكا ئاشكرای دەكات، ترەمپ خواستی دەستپێكردنەوەی شەڕی نییە، بەڵام پێی باشە گەمارۆی ئابوری سەر ئێران درێژبكاتەوە و فشارەكانی زیاتر بكات.
رۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵ لە زاری لێپرسراوێكی باڵای ئەمریكاوە بڵاویكردەوە، ترەمپ لە كۆبونەوەی رۆژی دووشەممەی ژوری ئۆپەراسیۆنەكانی تایبەت بە ئێران بە هاوكارەكانی وتووە، پێی باشە فشارە ئابورییەكانی سەر ئێران و گەمارۆی سەر بەندەرەكانی درێژەپێبدات و لە ئێستادا نیازی نییە شەڕ دەستپێبكاتەوە.
بە وتەی ئەو لێپرسراوەی ئەمریكا، ترەمپ دەیەوێت خۆی لە بژاردەی سەربازی بەدوور بگرێت بۆ ئەوەی ئێران ناچاری دەستبەرداربوون لە بەرنامە ئەتۆمییەكە بێت.
رۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵ لە زاری ئەفسەرانی ئەمریکییەوە بڵاویکردەوە، کە دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، رێنمایی داوەتە یاریدەدەرەکانی بۆ خۆئامادەکردن بە مەبەستی سەپاندنی گەمارۆیەکی درێژخایەن بەسەر ئێراندا، وەک بەشێک لە مامەڵەکردن لەگەڵ پەرەسەندنە توندەکانی ئێستادا.
رۆژنامەکە ئاماژەی بەوە کردووە کە ترەمپ گەیشتووەتە ئەو ئەنجامەی کە دەستپێکردنەوەی بۆردومان یان کشانەوە، مەترسیی زۆر گەورەتری لێدەکەوێتەوە بەراورد بە بژاردەی هێشتنەوەی گەمارۆکە.
لەم چوارچێوەیەدا، ئەفسەرێکی ئەمریکی ڕایگەیاندووە کە گەمارۆدانی تەنگەی هورمز فشارێکی توند دەخاتە سەر ئابووریی ئێران و دەبێتە هۆی ئەوەی تاران بۆ کۆگاکردنی نەوتەکەی ڕووبەڕووی گرفتێکی گەورە ببێتەوە.
هەروەها ئەفسەرەکان روونیان کردووەتەوە کە ترەمپ ئامادە نییە دەستبەرداری ئەو مەرجە ببێت کە دەبێت ئێران بەڵێنی ڕاگرتنی پیتاندنی یۆرانیۆم بدات بۆ ماوەی لانی کەم بیست ساڵ.
لەلایەکی دیکەوە، ڕۆژنامەکە لە زاری چەند سەرچاوەیەکەوە گواستوویەتییەوە کە ئێران بە نێوەندگیرەکانی راگەیاندووە کە پێویستی بە چەند رۆژێکە بۆ راوێژکردن لەگەڵ رێبەر (خامنەیی) پێش ئەوەی پێشنیازێکی هەموارکراو پێشکەش بکەن.
سەرەڕای ئاڵۆزییەكانی گەرووی هورمز و رەوشی ناهەمواری ناوچەكە، كەشتییەكی گرانبەهای میلیارلێرێكی روسی توانی بەبێ رێگری تێپەڕببێت.
ئاژانسی رۆیتەرز رایگەیاند یەختێكی گرانبەهای ئالێكسی مۆرداشۆڤی میلیارلێری روسی بە ناوی نۆرد كە لەلایەن واشنتۆنەوە سزای بەسەردا سەپێنراوە، توانیویەتی گەرووی هورمز تێببەڕێنێت.
سەرچاوەیەكی نزیك لەو میلیارلێرە ئاماژەی بەوە كرد هۆكاری رێگرینەكردنی ئێران بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە كە كەشتییەكە مەدەنییە و سەر بە وڵاتێكی هاوپەیمانە، هەروەها واشنتۆنیش هیچ فشارێكی نەكردووە بۆ رێگریكردنی چونكە كەشتییەكە لە بەندەرەكانی ئێران لەنگەری نەگرتووە.
لەسەر كڕینی گەنمی ئەو ناوچانەی ئۆكراین كە روسیا دەستی بەسەردا گرتووە لەلایەن ئیسرائیلەوە، كیێڤ هۆشداری دەداتە تەلئەبیب و هەڕەشەی سەپاندنی سزا دەكات.
ڤۆلۆدیمێر زیلینسكی، سەرۆكی ئۆكراین، بە توندی رەخنەی لە كڕینی ئەو گەنمە گرت كە لەلایەن روسیاوە لە ناوچە داگیركراوەكانی ئۆكراین دزراوە و گەیشتووەتە بەندەرەكانی ئیسرائیل.
لەوبارەیەوە زیلینسكی رایگەیاند، ئەو كارە هیچ باكگراوندێكی یاسایی نییە و رێی تێناچێت ئیسرائیل چاوپۆشی لە ناسنامەی ئەو كەشتیانە بكات كە دێنە وڵاتەكەیەوە.
هەر بەو بۆنەیەوە، وەزارەتی دەرەوەی ئۆكراین باڵیۆزی ئیسرائیلی بانگهێشت كردووە و تەلئەبیبیش داوای بەڵگەی زیاتر دەكات، دەشڵێت ناتوانن سەرچاوەی گەنمە تێكەڵكراوەكان دیاری بكەن.
لەم نێوەندەشدا، مۆسكۆ بێدەنگی هەڵبژاردووە و تەنها وتویەتی با كیێڤ خۆی كێشەكانی لەگەڵ ئیسرائیل چارەسەر بكات.
لە ئێستاشدا، ئۆكراین كار لەسەر ئامادەكردنی گورزێك سزا دەكات دژی ئەو كەس و كۆمپانیایانەی تێوەگلاون لە گواستنەوە و قازانجكردن لەو گەنمەی روسیا لە خاكی ئۆكراین دەستی بەسەردا گرتووە.
سەرۆکی ئەمریکا، لە میانی پێشوازیکردنی لە شا چارڵزی سێیەم، پادشای بەریتانیا لە کۆشکی سپی، رایگەیاند، وڵاتەکەی هیچ دۆستێکی لە بەریتانییەکان نزیکتر نییە.
دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا، لە وتارێکدا کە ئەمرۆ سێشەممە پێشکەشی کرد، ترەمپ ئاشکرایکرد،دڵنیای تەواوم کە پەیوەندییە توندوتۆڵەکانی نێوان ئەمریکا و بەریتانیا بۆ ماوەیەکی درێژ لە داهاتوودا بەردەوام دەبێت." هەروەها ئاماژەی بەوە کرد، لە دوای سەربەخۆیی ئەمریکاوە، هەردوو وڵات خاوەنی "پەیوەندییەکی تایبەت" بوون و ئارەزووی خۆشی نیشاندا کە ئەم دۆستایەتییە بۆ هەمیشە بەردەوام بێت.
گرژییەکان لەگەڵ حکومەتەکەی ستارمر ئەم لێدوانە گەرموگوڕانەی ترەمپ بەرانبەر پادشای بەریتانیا لە کاتێکدایە کە گرژییەکی دیپلۆماسی لە نێوان کۆشکی سپی و کییەر ستارمر، سەرۆک وەزیرانی بەریتانیا دروست بووە، ترەمپ بە توندی رەخنەی لە حکومەتەکەی لەندەن گرتووە بەهۆی ئەوەی پشتگیرییەکی پێویستیان بۆ شەڕی دژی ئێران نیشان نەداوە و بەشدارییان نەکردووە لە پرۆسەی کردنەوەی گەروی هورمز، کە لە دوای هەڵگیرسانی جەنگ لە 28ی شوباتی رابردووەوە بە روی کەشتییەکاندا داخراوە.
سەردانێکی مێژویی لە ناوەندی قەیرانەکاندا شا چارڵزی سێیەم و شاژنە کامێلا، رۆژی دووشەممە گەیشتنە واشنتۆن لە سەردانێکی رەسمیدا کە تا 30ی نیسان بەردەوام دەبێت.
بڕیارە لە میانی ئەم سەردانەدا، پادشای بەریتانیا بەبۆنەی تێپەڕبوونی 250 ساڵ بەسەر سەربەخۆیی ئەمریکادا، وتارێک لەبەردەم کۆنگرێس پێشکەش بکات، کە ئامانج لێی خاوکردنەوەی ئەو گرژییە دیپلۆماسییانەیە کە بەهۆی هەڵوێستە جیاوازەکانی هەردوو وڵات بەرانبەر شەڕی ئێران هاتوەتە ئاراوە.
دۆناڵد ترەمپ دەڵێت: ئێران تازە ئاگاداری کردینەوە کە لە رەوشی داڕمانی تەواوەتیدایە، داواشی لێکردووین بە زوترین کات گەروی هورمز بکرێتەوە
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، لە تۆڕی کۆمەڵایەتی سۆشیاڵ تروس نوسیویەتی؛ لەلایەن تارانەوە ئاگادارییان پێگەیشتووە کە لە ئێستادا ئێران لە رەوشێکی هەستیاردایە و گەیشتووەتە ئاستی داڕماندایە.
سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەشکرد، لایەنی ئێرانی داوای لێکردوون کە بە زووترین کات گەروی هورمز بەڕووی هاتوچۆدا بکرێتەوە، تا ئەو کاتەی تاران دەتوانێت چارەسەرێک بۆ قەیرانی سەرکردایەتی و بەڕێوەبردنی وڵاتەکەی بدۆزێتەوە.
لە کۆتایی پەیامەکەیدا، دۆناڵد ترەمپ گەشبینی خۆی نیشاندا و رایگەیاند: "من بڕوام وایە کە ئێرانییەکان دەتوانن بەسەر کێشەی سەرکردایەتیکردنی وڵاتەکەیاندا زاڵ بن و چارەسەری بکەن."
ئەم لێدوانانەی ترەمپ لە کاتێکدایە کە ناوچەکە بە قۆناغێکی ئاڵۆزی سیاسی و سەربازیدا تێدەپەڕێت و پرسی دەسەڵات لە تاران بووەتە جێی سەرنجی ناوەندە نێودەوڵەتییەکان.
شا چارڵزی سێیەم، پاشای بەریتانیا، ئەمڕۆ سێشەممە، وتارێک لەبەردەم کۆنگرێسی ئەمریکا پێشکەش دەکات.
وتارەکە پەیامێکی تێدایە بۆ یەکخستنی ریزەکان لە نێوان بەریتانیا و ویلایەتە یەکگرتووەکان و برەودان بە "پەیوەندییە تایبەتەکەی" نێوان هەردوو وڵات، ئەمەش لە کاتێکدایە کە ناکۆکی لە نێوان حکومەتی بەریتانیا و سەرۆک دۆناڵد ترەمپدا هەیە سەبارەت بە جەنگی ئێران.
شا چارڵز و شاژنە کامیلا، هاوسەری، سەردانێکی رەسمی چوار ڕۆژە بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکان ئەنجام دەدەن، لەم سەردانەدا پاشا هەوڵ دەدات خۆی لە ناکۆکییە سیاسییەکانی نێوان ترەمپ و کیر ستارمر، سەرۆکوەزیرانی بەریتانیا بەدوور بگرێت، و لە بەرامبەردا جەخت لەسەر پەیوەندییە توندوتۆڵەکانی نێوان بەریتانیا و داگیرگەی پێشووی (ئەمریکا) بکاتەوە کە ماوەی 250 ساڵە و لە دوای سەربەخۆییەوە بەردەوامە.
وتارەکەی شا چارڵز دەبێتە دووەم وتاری پاشایەکی بەریتانیا لەبەردەم کۆنگرێسی ئەمریکا، دوای ئەوەی شاژنە ئەلیزابێسی دووەمی کۆچکردوو لە ساڵی1991 هەمان کاری کرد.
بڕیارە وتارەکە لە کاتژمێر 3ی پاشنیوەڕۆ بە کاتی ئەمریکا دەست پێ بکات.
ئەم روداوە وەک چەقی گرنگترین سەردانی سەردەمی پاشایەتیی چارڵز دادەنرێت و بڕیارە هەر ئەمشەویش میواندارییەکی رەسمی، بەڕێوەبچێت.
سەرچاوەیەک لە کۆشکی باکنگھام رایگەیاند کە پێشبینی دەکرێت وتارەکە نزیکەی ٢٠ خولەک بخایەنێت و تێیدا باس لە پرسەکانی وەک پەیمانی ناتۆ، رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئۆکرانیا بکرێت.
پەیامی سەرەکی وتارەکە جەخت لەسەر ئەو ئاستەنگانە دەکاتەوە کە رووبەڕووی هەردوو وڵات دەبنەوە، و دوپاتی دەکاتەوە کە دەتوانن ئاسایش و خۆشگوزەرانی نێودەوڵەتی بەهێزتر بکەن لە رێگەی بەرگریکردن لە بەها هاوبەشەکانیان.
هەمان سەرچاوە ئاماژەی بەوەش کرد، سەرەڕای دەرکەوتنی هەندێک ناکۆکی لە کاتە جیاوازەکاندا، پاشا ئاماژە بەوە دەکات کە "وڵاتەکانمان زۆرجار ڕێگەیان بۆ لێکنزیکبوونەوە دۆزیوەتەوە" و ئەم هاوبەشییەش بە "یەکێک لە مەزنترین هاوپەیمانییەکان لە مێژووی مرۆڤایەتیدا" وەسف دەکات.
مارکۆ رۆبیۆ: گەروی هورمز چەکێکی ئەتۆمی ئابورییە کە ئێران هەوڵی بەکارهێنانی دەدات
مارکۆ روبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا، لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کەناڵی "فۆکس نیوز" هۆشداری دا کە ئێران گەرووی هورمز وەک "چەکێکی ئەتۆمیی ئابووری" دژی جیهان بەکاردەهێنێت.
روبیۆ ئاماژەی بەوە کرد، کە فشار و سزاکانی سەر ئێران لە ئاستێکی بێوێنەدایە و ئەگەری گرتنەبەری رێکاری توندتریش دورنییە، کە بڕیاردان لەسەریان لە دەسەڵاتی سەرۆک دۆناڵد ترەمپدایە.
ناوبراو باسی لەوەش کرد کە ئێران ئێستا لە رەوشێکیخراپدایە و نیوەی موشەکەکانی لەدەستداوە و کارگە و هێزی دەریایی نەماوە، بۆیە هەوڵ دەدات لەو چەقبەستووییە رزگاری ببێت کە تێیکەوتووە.
وەزیری دەرەوەی ئەمریکا جەختی کردەوە ،کە ئەو گەمارۆیەی هەیە، گەمارۆ نییە لەسەر کەشتیوانی نێودەوڵەتی، بەڵکو تەنیا گەمارۆیە لەسەر کەشتیوانیی ئێران.
مارکۆ رۆبیۆ دوپاتی کردەوە بۆ ئێران ناچێتەسەر و ناتوانێت باج لەو کەشتیانە وەربگرێت کە بە گەروەکەدا تێدەپەڕن.
سەرۆکی کۆمیسیۆنی یەکێتی ئەوروپا رایگەیاند، هێشتا زووە باس لە هەڵگرتنی سزاکانی سەر ئێران بکرێت و جەختی لەوەش کردەوە، دەبێت تاران گۆڕانکاریی ریشەیی ئەنجام بدات.
ئۆرسولا ڤۆن دێرلاین سەرۆکی کۆمیسیۆنی ئەوروپا لە بەرلین رایگەیاند، کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی پێی وایە هەڵگرتنی سزاکان لەم کاتەدا هەنگاوێکی پێشوەختەیە، ئاماژەی بەوەشکرد، ئەو سزایانەی بەسەر تاراندا سەپێنراون، پەیوەندییان بە پرسی سەرکوتکردنی گەلی ئێران و پێشێلکارییەکانی مافی مرۆڤەوە هەیە، هەربۆیە تا گۆڕانکاریی راستەقینە نەبینرێت، سزاکان وەک خۆیان دەمێننەوە.
ئۆرسولا ڤۆن دێرلاین تیشکی خستەسەر پەیوەندییەکانی یەکێتی ئەوروپا و وڵاتانی کەنداو و رایگەیاند، ئاسایشی کەنداو و ئەوروپا پێکەوە گرێدراون، هاوکات پشتیوانی تەواوی یەکێتییەکەی بۆ ئەنجومەنی هاریکاریی کەنداو دەربڕی لە بەرانبەر ئەو هێرشانەی کە بە "ناڕەوا" وەسفی کردن و لەلایەن ئێرانەوە ئەنجام دەدرێن.
لە بەشێکی تری لێدوانەکانیدا، سەرۆکی کۆمیسیۆنی ئەوروپا جەختی کردەوە، دوایین پێشهاتەکان نیشانی دەدەن بۆچی نابێت ئێران ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی.
راپۆرتێكی نوێی كەناڵی ئێن بی سی ئەمریكی پەردە لەسەر قەبارەی ئەو وێرانكارییە گەورەیە لادەبات كە بەهۆی هێرشەكانی ئێرانەوە بەر بنكە و دامەزراوە سەربازییەكانی ئەمریكا لە ناوچەی كەنداو و رۆژهەڵاتی ناوەڕاست كەوتووە.
بەپێی زانیارییەكانی شەش لێپرسراوی ئاگادار، ئەم هێرشانە زیانی چەندین ملیار دۆلارییان بە دارایی و كەرەستە جەنگییەكانی واشنتۆن گەیاندووە، كە تێیدا سیستمە پێشكەوتووەكانی رادار، و دەیان فڕۆكە و كۆگای ستراتیژی كراونەتە ئامانج و زیانی قورسیان بەركەوتووە.
سەرچاوەكان ئاماژە بەوە دەكەن كە تێچووی چاككردنەوەی تەنیا ژێرخانەكان دەگاتە نزیكەی 5 ملیار دۆلار، ئەمەش بێ ئەوەی تێچووی چاككردنەوەی سیستمەكانی رادار و چەكە تێكچووەكان و ئەو فڕۆكانە هەژمار بكرێت كە بەتەواوی لەكاركەوتوون.
هەروەها زیانەكان ناوچەیەكی بەرفراوانی گرتووەتەوە، لەوانە بنكەی كامپ بوهرینگ لە كوەیت كە فڕۆكەیەكی جۆری ئێف-5ی تێدا بە ئامانج گیرا، هەروەها بنكەكانی زەفرە و روەیس لە ئیمارات و بنكەی ئەمیر سوڵتان لە سعودیە. جگە لەمانە، بنكەی موفەق لە ئوردن و چەندین بەندەر و كۆگای سەربازی لە كوەیت زیانیان پێگەیشتووە.
لە بەحرەینیش، بینای سەرەكی هێزی دەریایی ئەمریكا روبەڕووی وێرانكارییەكی زۆر بووەتەوە، بە شێوەیەك تەنیا تێچووی چاككردنەوەی بارەگای فەرماندەیی فەیلەقی پێنجەم دەگاتە 200 ملیۆن دۆلار، لەگەڵ تێكشكانی بەلایەنی كەمەوە دوو سیستمی بەرگری ئاسمانی.
هەڵسەنگاندنە دەرەكییەكانی پەیمانگای دامەزراوەی ئەمریكی دەریدەخەن كە هێزەكانی ئێران بنكەی ئاسمانی عەلی سالم لە كوەیت، بنكەی عەدید لە قەتەر و تەنانەت كۆگایەكی تەقەمەنییان لە باكوری عیراق پێكاوە، كە ئەمەش رەوشێكی سەختی بۆ هێزەكانی ئەمریكا دروست كردووە.
ئەمە لەكاتێكدایە پنتاگۆن لە مانگی ئاداری رابردوو رایگەیاندبوو، تێچووی شەش رۆژی یەكەمی جەنگ زیاتر لە 11.3 ملیار دۆلار بووە، كە 5.6 ملیار دۆلاری تەنیا بۆ تەقەمەنی دوو رۆژی یەكەم رۆیشتووە. سەرەڕای ئەم تێچووە زۆرانە، لێپرسراوانی سەربازی زانیاری رەسمی و وردیان بە یاسادانەرانی ئەمریكا نەداوە، ئەمەش بووەتەهۆی دروستبوونی فشار و ناڕەزایەتی لە واشنتۆن.
ئەم ئامار و داتایانە نیشانی دەدەن، ململانێكان لە ناوچەكەدا تێچوویەكی دارایی و سەربازی بێوێنەی بۆ ئەمریكا هەبووە، وێڕای ئەو زیانە مادییانەی كە رەنگە ساڵانێكی زۆری پێبچێت تاوەكو قەرەبوو دەكرێنەوە. لەگەڵ بێدەنگی پنتاگۆن بەرامبەر بەم راپۆرتانە، رەخنەكان لە ناوخۆی ئەمریكا روو لە زیادبوونە و داوای روونكردنەوەی زیاتر لەبارەی رەوشی هێزەكانیان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەكەن.
بە مەبەستی لابردنی ناتانیاهۆ لە دەسەڵات لە هەڵبژاردنی 2026دا، هەنگاوێكی نوێ لە لایەن دوو لایەنی سیاسی ئیسرائیلەوە دەگیرێتەبەر.
نەفتالی بێنیت سەرۆك وەزیرانی پێشوو و یائیر لابید سەرۆكی ئۆپۆزسیۆنی ئەو وڵاتە رایانگەیاند، پارتەكانیان تێكەڵ دەكەن و دەبنە یەك قەوارەی سیاسی، ئەم هەنگاوە بە ئامانجی دروستكردنی بەرەیەكی بەهێزە بۆ كۆتاییهێنان بە دەسەڵاتی بنیامین ناتانیاهۆ لە هەڵبژاردنەكانی ساڵی 2026.
ئاماژەیان بەوەشكردووە، پارتە نوێكەیان بە ناوی "پێكەوە" دەبێت و لە ژێر سەركردایەتی نەفتالی بێنیت دەبێت.
ئەم یەكگرتنە هاوسەنگی هێز لە ئێسرائیل تێكدەدات و ئەركی ناتانیاهۆ بۆ پێكهێنانی حكومەتی داهاتوو قورستر دەكات، چونكە بە پێی پێشبینییەكان ئەو پارتە نوێیە زیاتر لە 40 كورسی كنێست بەدەستدەهێن، لە كاتێكدا ناتانیاهۆ دەتوانێت تەنها 49 كورسی بەدەستبهێنێت.
ئەم یەكگرتنەوەیە لە ناوخۆدا پێشوازی زۆری لێكراوە، ئەفیگدۆر لیبەرمان، سەرۆكی پارتی ئیسرائیل بەیتنا، پشتیوانی خۆی بۆ ئەم یەكگرتنە دەربڕی و رایگەیاند، پێویستە هەمووان ئامانجی سەرەكیان گۆڕینی حكومەتەكەی حەوتی ئۆكتۆبەربێت كە ناتانیاهۆ سەرپەرشتی دەكرد.
باڵیۆزی بەریتانیا لە واشنتون رایگەیاند، هەموو رێکارە ئەمنییە پێویستەکان بۆ سەردانەکەی شا چارڵزی سێیەم بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا گیراونەتە بەر، ئەمەش دوای ئەو رووداوەی کە کۆشکی سپی بە "هەوڵی تیرۆرکردنی دۆناڵد ترەمپ" وەسفی کرد.
ئاژانسی هەواڵی بەریتانی (پی ئەی میدیا) لە زاری کریستۆفەر تیرنەر، باڵیۆزی بەریتانیا بڵاویکردەوە: تیمە ئەمنییە بەریتانی و ئەمریکییەکان چەندین هەفتەیە و پێش رووداوەکەی ئاهەنگی پەیامنێرانی کۆشکی سپی پلانیان بۆ ئەم سەردانە داناوە، لەگەڵ ئەوەشدا ئەگەری گۆڕانکاری لە پلانەکاندا هەیە هاوکات لەگەڵ گۆڕانی رووداوەکان.
هاوکات کۆشکی باکنگھام جەختی کردەوە: سەردانەکە وەک ئەوەی پلانی بۆ دانراوە ئەنجام دەدرێت، ئەمەش دوای ئەنجامدانی راوێژکاری لە نێوان هەردوو لایەنی زەریای ئەتڵەسی و حکومەتی بەریتانیا.
بڕیارە سەردانە فەرمییەکەی شا چارلز و شاژنە کامیلا بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، وەک پێشتر دۆناڵد ترەمپ رایگەیاندبوو، لە ماوەی نێوان 27 بۆ 30ی نیسان ئەنجام بدرێت.
سەرچاوە: پی ئەی میدیا PA Media