دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لێدوانێکی سەرنجڕاکێشی لەبارەی بنیامین نەتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل دا و جەختی لەوە کردەوە کە دەستوەردانی کردووە بۆ رێگریکردن لە ئیسرائیل لە فراوانکردنی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی لە ناوچەکەدا، لە هەمان کاتدا رەخنەیەکی دەگمەن و نائاسایی ئاراستەی هاوپەیمانە ئیسرائیلییەکەی کرد.

ترەمپ لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ پێگەی "ئەکسیۆس" رایگەیاند کە نەتانیاهۆ "باشە"، بەڵام لە دوایاندا وتی: "دەبوو هاوسەنگییەکەی بپارێزین، ئەمەش وەک ئاماژەیەک لەلایەن چاودێرانەوە لێکدرایەوە کە رەخنەیە لە شێوازی مامەڵەکردنی سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل لەگەڵ پێشهاتەکانی ئەم دواییەی پەیوەست بە رڕێککەوتنەکە لەگەڵ ئێران.

ترەمپ دووپاتی کردەوە کە سەرکەوتوو بووە لە رێگریکردن لە ئیسرائیل بۆ هێرشکردنە سەر لوبنان، و متمانەی خۆشی دەربڕی بەوەی کە تەلئەبیب پابەند دەبێت بەوەی واشنتۆن داوای دەکات و وتی: ئیسرائیل منیشی خۆشدەوێت.

سەبارەت بە رووبەڕووبوونەوە سەربازییەکەی ئەم دواییەی لەگەڵ ئێران، ترەمپ جەختی لەوە کردەوە کە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا سەرکەوتنێکی سەربازیی رونی بەدەستهێناوە، و پێی وابوو ئەو گەمارۆ دەریاییەی کە واشنتۆن سەپاندبووی، رۆڵێکی یەکلاکەرەوەی هەبووە لە ناچارکردنی تاران بۆ واژۆکردنی یاداشتی لێکتێگەیشتنەکە.

وتیشی: بەردەوامبوونی شەڕ بۆ چەند هەفتەیەکی دیکە دەبووە هۆی داخرانی گەروی هورمز و پەککەوتنی پێدانی نەوتی جیهانی، ئەمەش ئابوری جیهانی بەرەو سستی و قەیران دەبرد.

کاتێکیش پرسیاری لێکرا کە ئایا شەڕەکە سنوورەکانی هێزی ئەمریکای دەرخستووە، ترەمپ ئەم تێڕوانینەی رەتکردەوە و وتی: هیچ سنوورێک نییە، من هێشتا ئەم وانەیەم فێر نەبووم.

هەروەها یاداشتی لێکتێگەیشتنەکەی لەگەڵ ئێران بە شتێک نیشان دا کە لە "خۆبەدەستەوەدانی بێمەرج" نزیکە، هەرچەندە رێککەوتنەکە بە رەسمی ئەم وەسفەی تێدا نەبووە.

 

کۆشکی سپی رایگەیاند، جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا گەشتەکەی بۆ سویسرا دواخستووە، کە بڕیار بوو رۆژی هەینی بە مەبەستی بەشداریکردن لە گفتوگۆکان لەگەڵ ئێران ئەنجامی بدات، بۆ تاوتوێکردنی هەنگاوەکانی داهاتووی رێککەوتنی نێوان ئەمریکا و ئێران بۆ کۆتایهێنان بە شەڕ لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست.

وتەبێژی کۆشکی سپی درەنگانی شەوی پێنجشەممە رایگەیاند: کاروباری لۆجیستی ئەم دانوستانانە بە هیچ شێوەیەک سادە یان پێشبینیکراو نەبوون.

تا ئێستا جێگری سەرۆک ئەمشەو بەڕێ ناکەوێت، وتیشی: بە پەرۆشەوە چاوەڕێی دەستپێکردنی گفتوگۆیە تەکنیکییەکانین لە زووترین کاتدا.

ڤانس رۆژی پێنجشەممە لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاندبوو کە ماوەی 60 رۆژی یاداشتی لێکتێگەیشتنەکە لەگەڵ ئێران دەستیپێکردووە.
ناوبراو بە رۆژنامەنووسانی لە کۆشکی سپی راگەیاند: دەڵێم ماوەی 60 رۆژەکە ئەمڕۆ بە رەسمی دەستیپێکردووە، و ئەمڕۆش دەست بە ژماردنی پێچەوانە دەکەین.

ئاماژەی بەوەشکرد، دانوستانە کۆتاییەکان مەرجەکانی تایبەت بە گەروی هورمز بۆ قۆناغی دوای 60 رۆژەکە دیاری دەکەن.

هەروەها رایگەیاند: لە چوارچێوەی رێککەوتنی کۆتاییدا، پێمان وایە ئێران نابێتە خاوەنی هیچ مووشەکێک کە هەڕەشە لە جیهان بکات، وتیشی: بەرنامەی ئەتۆمی ئێران کۆتایی هاتووە.

ڤانس جەختی لەوە کردەوە کە: ئێرانییەکان پێویستیان بە پارەیەکی زۆر دەبێت بۆ دووبارە بنیاتنانەوەی بەرنامە ئەتۆمییەکەیان.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، واشنتۆن پابەندە بە چەسپاندنی ئاشتی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و داواش لە سەرجەم لایەنەکان دەکات دەرفەت بدەن بە سەرکەوتنی پرۆسەی دانوستانەکان، هاوكات پێشبینی راگرتنی گشتگیری شەڕ دەکات لە هەموو بەرەکاندا.

دۆناڵد ترەمپ لە پەیامێکی نوێدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی سۆشیاڵ تروس ئاماژەی بەوەکرد، ئەمریکا بەردەوامە لە هەوڵەکانی بۆ هێنانەدی ئارامی، و داوای لە تەواوی هێزەکان کرد کە پابەندبن بە دروستکردنی کەشێکی لەبار بۆ ئەوەی دانوستانەکان "بە جوانی بەڕێوەبچن".

سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بە لایەنی ئابوری رێککەوتن و لێکتێگەیشتنەکان کرد و رایگەیاند: "بازاڕەکان دڵخۆشن بەوەی کە رودەدات؛ نرخی نەوت بە شێوەیەکی بەرچاو دابەزیوە و بەهای پشکەکانی بۆرسەش رویان لە بەرزبوونەوەی پێوانەیی کردووە."

ترەمپ لە کۆتایی پەیامەکەیدا هیوای خواست کۆتایی بە گرژییە سەربازییەکان بهێنرێت و ئەوەی خستەڕوو: "ئێمە چاوەڕوانی ئاگربەستێکی تەواوەتی و گشتگیر دەکەین لەسەرجەم بەرەکاندا، بە تایبەتی لە نێوان لوبنان، حزبوڵا و ئیسرائیل."

جێگری سەرۆکی ئەمریکا دەستپێکردنی وادەی کۆبوونەوە و دانوستانە چڕەکانی لەگەڵ تاران بۆ ماوەی 60 ڕۆژ راگەیاند و هۆشداریش دەداتە لێپرسراوانی ئێران کە ئەگەر رەفتارەکانیان نەگۆڕن، واشنتۆن پەنا بۆ بژاردەی تر دەبات.

جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا لە کۆنفڕانسێکیڕۆژنامەوانیدا لە کۆشکی سپی رایگەیاند، قۆناغی دانوستانەکان کە 60 رۆژ دەخایەنێت بە رەسمی دەستیپێکردووە.

رونیشیکردەوە، شێوازی مامەڵەکردنی ئیدارەکەی ترەمپ لەگەڵ دۆسیەی ئەتۆمی ئێراندا، بە تەواوی جیاوازە لەو رێککەوتنەی کە لە سەردەمی باراک ئۆبامای سەرۆکی پێشووی ئەمریکادا ئیمزا کرابوو.

ڤانس جەختی لەوە کردەوە، لە چوارچێوەی هەر رێککەوتنێکی کۆتاییدا، بەهیچ شێوەیەک رێگە نادرێت ئێران ببێتە خاوەنی موشەک، هاوکات داوای لە تاران کرد کە پابەندی بەڵێنەکانی بێت بۆ لەناوبردن و رزگاربوون لە کۆگاکانی یۆرانیۆمی پیتێنراو.

جێگری سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەکرد، وەرگێڕانی فارسی یاداشتی لێکتێگەیشتنەکە بە تەواوی لەگەڵ دەقە ئینگلیزییەکەیدا یەکدەگرێتەوە، دەشڵێت؛ گەشتەکەی بۆ سویسرا بەستراوەتەوە بە کاتی گەیشتنی وەفدی ئێرانی، و پێشبینی دەکرێت رۆژی یەکشەممەی داهاتوو بێت.

جێگری سەرۆکی ئەمریکا پەیامێکی توندی ئاڕاستەی دەسەڵاتدارانی تاران کرد و رایگەیاند: "ئەگەر ئێران رەفتار و سیاسەتەکانی خۆی نەگۆڕێت، ئەوا ئەمریکا پەنا بۆ رێگەی تر دەبات،" دووپاتیشی کردەوە کە وڵاتەکەی لەژێر هەر بارودۆخێکدا بێت، لەم کێشمەکێشەدا سەرکەوتوو دەبێت.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە پەیامێکی نوێدا شانازی بە دەستکەوتە ئابوری و ئەمنییەکانی وڵاتەکەیەوە دەکات و رایدەگەیەنێت، ئەمریکا لە ئێستادا لە پێگەیەکی بەهێز و رێزلێگیراودایە لەسەر ئاستی جیهان.

دۆناڵد ترەمپ لە تۆڕی کۆمەڵایەتی سۆشیاڵ تروس نوسیوویەتی، بازاڕەکانی نەوت جێگیرن، ئابوری و بۆرسە لە بەرزبوونەوەی پێوانەییدان، و هەلی کار گەیشتووەتە ئاستێکی پێوانەیی لە کاتێکدا نرخەکان لە دابەزیندان و ژیان بۆ هاووڵاتییان گونجاوتر بووە.

سەبارەت بە ئێران ئاماژەی بەوەشکردووە، "ئێران هەرگیز ناتوانێت ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی" و بەمەش جیهان پارێزراوتر دەبێت.

ترەمپ راشیگەیاندووە، بازاڕەکانی پشک (بۆرسە) لەوپەڕی گەشەسەندندان و رێژەی بێکاری لە نزمترین ئاستدایە، هەروەها وڵاتەکەیان لە ئێستادا بەهێزتر، ئارامتر و رێزلێگیراوترە لە هەر کاتێکی تر.

سەرۆکی ئەمریکا پەیامەکەی بە شێوازێکی سەرنجڕاکێش کۆتایی پێهێناوە و نووسیویەتی: "شایەنی نییە!".

لین جیان، وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی چین، داوای لە هاوپەیمانی باکووری ئەتڵەسی (ناتۆ) کرد کە تێگەیشتنە هەڵەکانی خۆی بەرانبەر بە چین راست بکاتەوە، و دەستبەرداری هاندانی رووبەڕووبوونەوە و لۆمەکردنی لایەنەکانی تر بێت.

لین جیان، لە وەڵامی پرسیارێکدا سەبارەت بە لێدوان و تۆمەتەکانی مارک روتە، ئەمینداری گشتیی هاوپەیمانی ناتۆ، رایگەیاند: پێویستە هاوپەیمانی ناتۆ تێگەیشتنە هەڵەکانی بەرانبەر بە چین راست بکاتەوە، لە ئیستفزازکردنی رووبەڕووبوونەوە سەرکوت بکات، و واز لە گۆڕینەوەی تۆمەتەکان بهێنێت.

وتەبێژی دەرەوەی چین ئاماژەی بەوەش کرد کە: هاوپەیمانێتییەکە پێویستی بەوەیە بە شێوەیەکی بنەڕەتی پێداچوونەوە بە رۆڵ و کاریگەرییەکانی خۆیدا بکاتەوە، وەک بەرهەمێکی سەردەمی شەڕی سارد لەسەر ئاشتی و سەقامگیری لە جیهانی هاوچەرخدا.

پێشتر مارک روتە لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ رۆژنامەی "گاردیان" رایگەیاندبوو کە ناتۆ بە بەردەوامی و لە نزیکەوە چاودێری هاوکارییە سەربازییەکانی چین بۆ روسیا دەکات، بە مەشقپێکردنی سەربازانیشەوە، کە لای خۆیەوە چین پێشتریش تۆمەتی هاوشێوەی رەتکردووەتەوە.

لە لایەکی ترەوە، لەم دواییانەدا لین جیان لێدوانەکانی کایا کالاس، بەرپرسی سیاسەتی دەرەوەی یەکێتی ئەوروپای بە "ناوزڕاندن" وەسف کرد، کاتێک رایگەیاندبوو کە چین مەشق بە هێزەکانی روسیا دەکات بۆ شەڕکردن لە ململانێی ئۆکرانیادا.

پیت هیگسێت، وەزیری جەنگی ئەمریکا، رایگەیاند کە وەزارەتی بەرگری پێداچوونەوە بە دۆسیەی بڵاوەپێکردنی هێزەکانی ئەمریکادا دەکات لە کیشوەری ئەوروپا، و هۆشداریشی دا کە هەندێک لە هاوپەیمانان لەم پێداچوونەوەیەدا "شکست دەهێنن".

هیگسێت لە کۆبوونەوەی وەزیرانی بەرگریی وڵاتانی هاوپەیمانی "ناتۆ"دا رایگەیاند: ئەمڕۆ دەستپێکردنی پڕۆسەیەکی پێداچوونەوەی شەش مانگی رادەگەیەنم سەبارەت بە بڵاوەپێکردنی هێزەکانی ئەمریکا و بنکە سەربازییەکانی لە ئەوروپا. پێدەچێت شەش مانگ بخایەنێت، یان رەنگە کەمتر... ئەمەش بۆ مسۆگەرکردنی جووڵەی خێرای هاوپەیمانی ناتۆ دەبێت بەرەو سەرکردایەتیکردن لە ئەوروپا و بەهێزکردنی بەرپرسیارێتی هاوپەیمانێتییەکە لە پاراستنی ناوچەکە، هاوکات بۆ دڵنیابوونەوە لە گونجانی هێزەکانمان لەگەڵ پێداویستییە جیهانییەکانی ئەمریکادا.

وتیشی: ئەمە تاقیکردنەوەیەکە کە هەندێک دەوڵەت تێیدا شکست دەهێنن، لە کاتێکدا دەوڵەتانی تر بە ئاسانی تێیدا سەردەکەون، لە کۆتاییدا، ئامانجی تاقیکردنەوەکە باشترکردنی پێکهاتەی هێزە چەکدارەکانی ئەمریکا و بەهێزکردنی سیستەمی (ناتۆ 3.0)ە.

لە هەمان کاتدا، وەزیری جەنگی ئەمریکا ئاماژەی بەوە کرد کە بەشدارییەکانی داهاتووی ئەمریکا لە ناتۆدا، بە شێوەیەکی راستەوخۆ بەستراوەتەوە بەوەی کە چۆن وڵاتانی هاوپەیمانێتییەکە خەرجییە بەرگریی و سەربازییەکانی خۆیان زیاد دەکەن.

رافایل گرۆسی، بەڕێوەبەری ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆم، ئەمڕۆ پێنجشەممە جەختی لەوە کردەوە کە کاتی ئەوە هاتووە سەبارەت بە پرسی ئێران بەپێی یاداشتی لێکتێگەیشتنەکە دەست بە کارکردن بکرێت.

گرۆسی لە لێدوانێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند: کاتی ئەوە هاتووە لەسەر بنەمای یاداشتی لێکتێگەیشتنەکە دەست بە کارکردن بکرێت لەگەڵ ئێران، و لەگەڵ تیمەکانی ئەمریکا و ئێران دابنیشین بۆ گرتنەبەری هەنگاوی کۆنکرێتی و کرداری.

سەبارەت بە رۆڵی ئاژانسەکە لە قۆناغی داهاتوودا، گرۆسی گوتی: ئێمە بەشداری لەو دانوستانانەدا دەکەین کە بڕیارە لە سویسرا لە نێوان واشنتۆن و تاراندا بەڕێوەبچێت، و رونیشیکردەوە کە: چەندین بژاردەی جیاواز لەبەردەستدا هەن بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ یەدەگی یۆرانیۆمی پیتێنراوی ئێراندا.

سەبارەت بە گرنگی کات و لایەنی ئابوری، بەڕێوەبەری ئاژانسەکە هۆشداری دا و رایگەیاند: ئەگەر تا کۆتایی مانگی حوزەیران  گەروی هورمز نەکرێتەوە، ئەوا ئابوری جیهان دەچێتە ناو هێڵی سوورەوە.

بەرەبەیانی ئەمڕۆ پێنجشەممە، ئۆکرانیا شەپۆلێک هێرشی بەربڵاوی بە فڕۆکەی بێفڕۆکەوان بۆ سەر ناوچە جیاجیاکانی مۆسکۆی پایتەختی روسیا ئەنجامدا، ئەمەش وەک بەردەوامییەک بۆ بەئامانجگرتنی کەرتی وزەی روسیا.

سێرگی سۆبیانین، سەرۆکی شارەوانی مۆسکۆ لە زنجیرە پۆستێکدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "تێلێگرام" رایگەیاند؛ سیستەمی بەرگری ئاسمانی وڵاتەکەی روبەڕووی 180درۆن بووەتەوە کە لە پایتەخت نزیک دەبوونەوە، بەڵام ئاماژەی بەوەش کرد کە ژمارەیەک لەو درۆنانە توانیویانە پاڵاوگەیەکی نەوت بپێکن لەو هێرشەدا کە بە هێرشێکی "مەزن و گەورە" وەسفی کرد. ئەمەش دووەمجارە لەم هەفتەیەدا کە ئەو پاڵاوگەیە دەکرێتە ئامانج.

لای خۆشییەوە، ئەندرێی ڤۆرۆبیۆف، پارێزگاری ناوچەی مۆسکۆ رایگەیاند، پاشماوەی یەکێک لە درۆنە تێکشکێنراوەکان بووەتە هۆی کەوتنەوەی ئاگر لە ناوەندێکی بازرگانیدا لە باشوری رۆژهەڵاتی مۆسکۆ، هەروەها درۆنێکی تر کێشاوێتی بە باڵەخانەیەکی نیشتەجێبووندا لە شاری "ژوکۆڤسکی"، کە زیانی بە بەشێک لە پەیژەی فریاکەوتنی باڵەخانەکە گەیاندووە.

 

ئیمزاکردنی دەقی یاداشتی لێکتێگەیشتن بۆ کۆتایهێنان بە شەڕ لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە نێوان دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا و مەسعود پزیشکیان، سەرۆکی ئێران.

دەقی یاداشتی لێکتێگەیشتنەکە:

بڕگەی 1: ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ئێران و هاوپەیمانەکانیان لەم شەڕە بەردەوامەدا، لە رێگەی ئیمزاکردنی ئەم یاداشتی لێکتێگەیشتنەوە، راگرتنی دەستبەجێ و هەمیشەیی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان لە هەموو بەرەکاندا (بە لوبنانیشەوە) رادەگەیەنن. لەمەودوا بەڵێن دەدەن کە دەستپێشخەری هیچ شەڕ و ئۆپەراسیۆنێکی سەربازی دژ بە یەکتر نەکەن، و خۆیان بەدوور بگرن لە هەڕەشەی بەکارهێنانی هێز یان بەکارهێنانی دژ بە یەکتر، هاوکات گرەنتی سەلامەتی خاک و سەروەریی لوبنان دەکەن. رێککەوتنی کۆتاییش جەخت لەسەر راگرتنی هەمیشەیی شەڕ لە سەرجەم بەرەکاندا دەکاتەوە، بە بەرەی لوبنانیشەوە، لەگەڵ سەرجەم ئەو حوکمانەی تر کە لەم بڕگەیەدا هاتوون.

بڕگەی 2: ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ئێران بەڵێن دەدەن کە رێز لە سەروەری و یەکپارچەیی خاکی یەکتر بگرن، و دەستوەرنەددەنە کاروباری ناوخۆیی لایەنەکەی ترەوە.

بڕگەی 3: ئەمریکا و ئێران پابەند دەبن بە دانوستان و گەیشتن بە رێککەوتنی کۆتایی لە ماوەی زۆرترینی 60 رۆژدا، کە ئەم ماوەیەش بە رەزامەندی هەردوولا شایەنی درێژکردنەوەیە.

بڕگەی 4: دەستبەجێ دوای واژۆکردنی ئەم یاداشتی لێکتێگەیشتنە، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دەست دەکات بە لابردنی گەمارۆ دەریاییەکانی و هەر جۆرە رێگری و ئاستەنگێک کە بەسەر ئێراندا سەپێنراوە، و لە ماوەی 30 رۆژدا گەمارۆ دەریاییەکە بە تەواوی کۆتایی پێدەهێنێت.
لەم ماوەیەدا، قەبارەی هاتوچۆی کەشتییەکان هاوتای ئەو رێژەیە دەبێت کە پێش شەڕەکە هەبووە، کە لەلایەن کۆماری ئیسلامی ئێرانەوە دەگەڕێنرێتەوە دۆخی پێشوو، هەروەها ئەمریکا بەڵێن دەدات کە لە ماوەی 30 رۆژدا دوای رێککەوتنی کۆتایی، هێزەکانی لە دەوروبەری ئێران بکشێنێتەوە.

بڕگەی 5: لە کاتی واژۆکردنی ئەم یاداشتی لێکتێگەیشتنەدا، ئێران رێوشوێنی پێویست دەگرێتەبەر و تەواوی هەوڵەکانی خۆی دەدات بۆ مسۆگەرکردنی تێپەڕبوونی ئارامی کەشتییە بازرگانییەکان بەبێ وەرگرتنی رسوومات (باج)، تەنها بۆ ماوەی 60 ڕۆژ، لە کەنداوی عەرەبییەوە بۆ دەریای عومان و بەپێچەوانەشەوە.
هاتوچۆی کەشتییە بازرگانییەکان دەستبەجێ دەستپێدەکات، بە رەچاوکردنی پێویستی لابردنی ئاستەنگە تەکنیکی و سەربازییەکان و پاککردنەوەی مینەکان لەلایەن ئێرانەوە، ئەم هاتوچۆیە لە ماوەی 30 رۆژدا کارا دەکرێت.
ئێران دیالۆگ لەگەڵ سوڵتانییەتی عومان ئەنجام دەدات بۆ دیاریکردنی بەڕێوەبردنی خزمەتگوزارییە دەریاییەکانی داهاتوو لە گەرووی هورمز، بە راوێژ لەگەڵ وڵاتانی تری کەناراوەکانی کەنداوی عەرەبی، بە شێوەیەک کە بگونجێت لەگەڵ یاسا نێودەوڵەتییە کارپێکراوەکان و مافە سەروەرییەکانی وڵاتانی هاوسنووری گەروی هورمز.

بڕگەی 6: ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڵێن دەدات، بە هاوکاری لەگەڵ هاوبەشە هەرێمییەکان، پلانێکی کۆتایی هاوبەش دابڕێژێت کە بەهاکەی لە 300 ملیار دۆلاری ئەمریکی کەمتر نەبێت، بۆ سەرلەنوێ ئاوەدانکردنەوە و گەشەپێدانی ئابووری ئێران. میکانیزمی تایبەت بە جێبەجێکردنی ئەم پلانە وەک بەشێک لە رێککەوتنی کۆتایی لە ماوەی 60 رۆژدا تەواو دەکرێت. ئەمریکا سەرجەم مۆڵەت، بەخشین و رێپێدانە داواکراوەکان بۆ ئەنجامدانی مامەڵە داراییە پەیوەندیدارەکان دەبەخشێت.

بڕگەی 7: ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڵێن دەدات کۆتایی بە هەموو جۆرە سزایەکی سەپێنراو بەسەر ئێراندا بهێنێت، بە بڕیارەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی و بڕیارەکانی ئەنجومەنی پارێزگارانی ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆم، و سەرجەم سزا تاکلایەنەکانی ئەمریکا (سەرەکی و لاوەکییەکان)، بەپێی خشتەیەکی زەمەنی رێککەوتووبەسەردا وەک بەشێک لە رێککەوتنی کۆتایی. ئێران و ئەمریکا داندەنێن بە گرنگیی باڵای پرسی کۆتایهێنان بەو سزایانەی سەرەوە، و خواستی خۆیان دەردەبڕن بۆ چارەسەرکردنی دەستبەجێی ئەم پرسانە لە دانوستانەکاندا بە ئامانجی گەیشتن بە رێککەوتنێکی هاوبەش.

بڕگەی 8: ئێران دووبارە جەخت دەکاتەوە کە هه‌وڵی بەدەستهێنان یان پەرەپێدانی چەکی ئەتۆمی نادات، ئەمریکا و کۆماری ئێران رێککەوتوون لەسەر چارەسەرکردنی پرسی لەناوبردنی ماددە پیتێنراوە کۆگاکراوەکان، ئەمەش بە پشتبەستن بە میکانیزمێک کە لە نێوان هەردوولادا لەسەری رێککەوتن دەکرێت بەپێی ئەو خشتە زەمەنییەی لە بڕگەی 7دا هاتووە، بە مەرجێک کەمترین ئاستی ئەم میکانیزمە بریتی بێت لە کەمکردنەوەی پلەی پیتاندنی یۆرانیۆم لە پێگەکەدا لەژێر چاودێری ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆمدا، هەروەها هەردوولا رێککەوتوون لەسەر تاوتوێکردنی پرسی پیتاندن و پرسە رێککەوتووەکانی تری پەیوەندیدار بە پێداویستییە ئەتۆمییەکانی ئێران، بە پشتبەستن بە چوارچێوەیەکی گونجاو کە لە رێککەوتنی کۆتاییدا لەسەری رێککەوتن دەکرێت، ئەمریکا و ئێران داندەنێن بە گرنگیی باڵای بابەتە ئەتۆمییەکانی سەرەوە، و خواستی خۆیان دەردەبڕن بۆ چارەسەرکردنی دەستبەجێی ئەم پرسانە لە دانوستانەکاندا بە ئامانجی گەیشتن بە ڕێککەوتنێکی هاوبەش.

بڕگەی 9: تا کاتی گەیشتن بە رێککەوتنی کۆتایی، ئەمریکا و ئێران رێککەوتوون لەسەر هێشتنەوەی دۆخەکە وەک خۆی، ئێران دۆخی ئێستای بەرنامە ئەتۆمییەکەی وەک خۆی دەهێڵێتەوە، و ئەمریکاش هیچ سزایەکی نوێ ناسەپێنێت و هێزی زیادە لە ناوچەکەدا بڵاو ناکاتەوە.

بڕگەی 10: ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڵێن دەدات کە دەستبەجێ دوای واژۆکردنی ئەم یاداشتی لێکتێگەیشتنە و تا کاتی کۆتایهاتنی سزاکان، وەزارەتی خەزێنەی ئەمریکا مۆڵەتی بەخشین (ئەنجامدانی کار بەدەر لە سزا) بۆ هەناردەکردنی نەوتی خاوی ئێرانی، بەرهەمە پترۆڵییەکان، بەرهەمە لادراوەکان (المشتقات) و سەرجەم خزمەتگوزارییە پەیوەندیدارەکانیان دەر بکات، بە مامەڵە بانکییەکان، دڵنیایی، گواستنەوە و هاوشێوەکانیانەوە.

بڕگەی 11: ئەمریکا بەڵێن دەدات کە دەستبەجێ دوای جێبەجێکردنی ئەم یاداشتی لێکتێگەیشتنە، پارە و داراییە بلۆککراوەکان یان سنووردارکراوەکانی سەر بە ئێران بۆ بەکارهێنانی تەواوەتی بەردەست بکات، ئەمریکا و ئێران بە شێوەیەکی هاوبەش لەسەر رێوشوێنەکانی ئازادکردنی ئەم پارانە لە کاتی دانوستانەکاندا رێکدەکەون، هەروەها پێویستە ئەم پارانە، چ لە هەژمارە  ئەسڵییەکەیدا بمێننەوە یان بگوازرێنەوە، بە تەواوی بەردەست بن بۆ بەکارهێنان لە سەکردنی (پێدانی) شایستە داراییەکان بە هەر سودمەندێکی کۆتایی کە لەلایەن بانکی ناوەندی ئێرانەوە دیاری دەکرێت. ئەمریکا بەڵێن دەدات سەرجەم مۆڵەت و ڕێپێدانە پێویستەکان بۆ بەدیهێنانی ئەمە دەربکات.

بڕگەی 12: ئەمریکا و ئێران رێککەوتوون لەسەر دامەزراندنی میکانیزمێکی جێبەجێکردن بۆ چاودێریکردنی سەرکەوتنی جێبەجێکردنی ئەم یاداشتی لێکتێگەیشتنە و پابەندبوونی داهاتوو بە رێککەوتنی کۆتاییەوە.

بڕگەی 13: دوای واژۆکردنی ئەم یاداشتی لێکتێگەیشتنە، و بە مەرجی دەستپێکردنی جێبەجێکردنی بڕگەکانی (1، 4،5، 10، 11) و بەردەوامبوونی جێبەجێکردنی ئەم رێوشوێنانە، ئەمریکا و ئێران دانوستانەکان دەستپێدەکەن سەبارەت بە رێککەوتنی کۆتایی تەنها بەو جۆرەی پەیوەندی بە بڕگەکانی تری ئەم یاداشتەوە هەیە.

بڕگەی 14: رێککەوتنی کۆتایی بە بڕیارێکی پابەندکەر لەلایەن ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتییەوە پەسەند دەکرێت.

بە نێوەندگیری پاكستان، ئێران و ئەمریكا یاداشتنامەكەی نێوانیان ئیمزا كرد، مەراسیمی ئیمزاكردنەش لە سویسرا هەڵوەشایەوە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا و مەسعود پزیشكیان، سەرۆكی ئێران، بە جیا یاداشتنامەی لێكگەیشتنی نێوانیان ئیمزا كرد بۆ ئەوەی بە رەسمی بچێتە بواری جێبەجێكردنەوە، لە گرنگترین بەندەكانی ئەم یاداشتنامەیەش، راگرتنی شەڕ و لادانی گەمارۆكان و دەستەبەركردنی هاتوچۆی ئارامە لە گەروی هورمز.

شەهباز شەریف، سەرۆك وەزیرانی پاكستان لەوبارەیەوە رایگەیاند، ئیمزاكردنی یاداشتنامەكە دەستبەجێ دەچێتە بواری جێبەجێكردنەوە، وەك هەنگاوی یەكەمیش، ئێران بەبێ دواكەوتن گەروی هورمز دەكاتەوە و ئەمریكاش دەستبەجێ گەمارۆ دەریاییەكە هەڵدەگرێت.

لای خۆیەوە دۆناڵد ترەمپ وتی، یاداشتنامەی لێكگەیشتنەكەیان لەگەڵ ئێران بە ئامادەبوونی ئیمانوێل ماكرۆن، سەرۆكی فەڕەنسا ئیمزاكردووە،هەروەها سوپاسی چین و روسیاشی كرد بۆئەوەی لە كانی جەنگەكەیان لەگەڵ ئێران بێلایەنیان هەڵبژارد.

هاوكات ئیسماعیل بەقائی وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران رایگەیاند، یاداشتنامەكە بە رەسمی لەلایەن پزیشكیانەوە ئیمزا كراوە، بەڵام مەراسیمی ئیمزاكردنەكە كە بڕیار بوو سبەینێ هەینی لە سویسرا بەڕێوەبچێت، هەڵوەشاوەتەوە.

هەروەها ئیمانوێل ماكرۆن سەرۆكی فەرەنسا وتی، رێككەوتنەكە رێگا بۆ ئاشتییەكی بەردەوام لە ناوچەكە خۆش دەكات و دەرفەتی دووبارەكردنەوەی گەروی هورمز خۆش دەدات، لەگەڵ ئەوەشدا دەبێتە هۆی دابەزینی نرخی وزە لە ماوەیەكی نزیكدا.

 

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، رایگەیاند کە رێککەوتنەکەیان لەگەڵ ئێران تەواوی ئەو ئامانجانەی بەدیهێناوە کە وڵاتەکەی دەستی بۆ دەبرد، بەتایبەت رێگریکردن لە تاران بۆ بەدەستهێنانی چەکی ئەتۆمی و کردنەوەی گەروی هورمز.

ئاماژەی بەوەش کرد کە دوابەدوای ئەم رێککەوتنە، نرخەکانی نەوت بۆ ئاستێکی بێپێشینە دابەزینیان بەخۆوە بینیوە و  ئەگەر ئەم رێککەوتنە ئیمزا نەکرایە، گەروی هورمز نەدەکرایەوە و بۆردومانەکانیش بەردەوام دەبوون.

 ناوبراو ئاشکرای کرد کە، دوو رۆژی رابردوو کاتێکی یەکجار سەخت بووە و بە رونی بە ئێرانییەکانیان راگەیاندووە کە ئەگەر نەگەنە رێککەوتن، ئەوا بۆ شەوی دووەمیش بۆردومانیان دەکەنەوە.

سەرۆکی ئەمریکا وتویەتی؛ کۆتاییان بە سەرکردەکانی ئێران و هێزی دەریاییەکەیان هێنا، بەڵام نەیدەویست ببینە شاهیدی قەیرانێکی ئابووری، بۆیە ئەم رێککەوتنەی ئیمزا کرد بۆ ئەوەی رێگری لە کارەساتێکی ئابوری گەورە بکات.

سەرۆکی ئەمریکا لە درێژەی قسەکانیدا ئاماژەی بەوە کرد، کە لە لوتکەی گروپی حەوت (G7)دا، وردەکارییەکانی رێککەوتنەکەی لەگەڵ سەرکردەکانی جیهان تاوتوێ کردووە و ئەوانیش یەکجار دڵخۆشن بەم هەنگاوە، دوو رۆژی رابردووش دەرفەتێکی باش بووە بۆ قسەکردن لەگەڵ نزیکترین دۆستەکانی لەبارەی رێککەوتنەکەوە.

ترەمپ گەشبینی خۆی نیشانداوە، کە لەمەودوا سەرکردەکانی ئێران بە شێوازێکی تەواو جیاواز رەفتار دەکەن و ناگەڕێنەوە بۆ کارەکانی رابردویان و جەختی لەوە کردوەتەوە، ئەگەر دەستوەردانی ئەو نەبووایە، ئێران تەواوی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئیسرائیلی لەناودەبرد.

سكرتێری گشتی ناتۆ رەتیكردەوە ئەمریكا دەستبەرداری ناتۆ بێت هەرچەندە ژمارەی سەربازەكانی لە ئەوروپا كەمدەكاتەوە. 

مارك روتە سكرتێری گشتی پەیماننامەی ئەتڵەسی باكور (ناتۆ) رایگەیاند، ئەمریكا ژمارەی سەربازەكانی لە ئەوروپا كەمدەكاتەوە، بەڵام دەستبەرداری ناتۆ نابێت و واشنتۆن پابەندبوونەكانی خۆی بە جۆرێك داڕشتووە لەگەڵ مۆدێلی هێزەكانی ناتۆدا بگونجێت.

وتیشی، شوێنی ئێستای هێزەكانی ئەمریكا دەگۆڕێت و وڵاتانی ناوچەكەش رۆڵ و ئەركی خۆیان دیاری دەكەن و پێویستە ئەوروپا و كەنەدا بەرپرسیارێتی سەرەكیی بگرنە ئەستۆ و بەرگرییان بەهێز بكەن. 

ئەوەش لەكاتێكدایە حكومەتی ئەمریكا ژمارەی سەربازەكانی و پێداویستی جەنگی لە ئەوروپا كەمدەكاتەوە و تەنانەت فرۆكەی جەنگی و سیخوڕییەكان و درۆنەكانیش دەگرێتەوە.

 

کۆماری دیموکراتی کۆنگۆ دوای 52 ساڵ گەڕاوەتەوە مۆندیال و یەکەم یاری بەرانبەر پرتوگال ئەنجام دەدات.

کۆماری دیموکراتی کۆنگۆ یەکێکە لە هەڵبژاردە بەشدارەکانی مۆندیالی 2026 کە لە هەرسێ وڵاتی ئەمریکا، مەکسیک و کەنەدا بەڕێوەدەچێت، ئەم هەڵبژاردەیە کۆتا مۆندیال کە بەشداری کرد ساڵی 1974 بوو.

لەوکاتەدا کۆنگۆ ناوی (زائیر) بوو، ئەمەش ویستی سەرۆکی وڵاتەکە بوو کە ناوی (مۆبوتو سێسێ سێکۆ) بوو، بە دیکتاتۆر دەناسرا و هەرچی بویستایە ئەنجامی دەدا.

ئەنجامەکانی کۆماری دیموکراتی کۆنگۆ لە کۆتا مۆندیال هیچ باش نەبوون، ئەوەش بوو بووە هۆی توڕەبوونی سەرۆکی وڵات و دوای مۆندیالیش زۆربەی یاریزانەکان خۆری ژیانی وەرزشییان ئاوابوو.

لە یەکەم یاری مۆندیالدا، هەڵبژاردەکە بەرانبەر سکۆتلەندا بە ئەنجامی (2-0) شکستیهێنا، لە یاری دووەمیشدا بە ئەنجامی (9-0) بەرانبەر یوگۆسلاڤیا شکستیهێنا کە ئەمە یەکێکە لە ئەنجامە قورسەکانی مۆندیال، یاری سێهەمیش بە ئەنجامی (3-0) بەرانبەر بەڕازیل دۆڕا و ماڵئاوایی لە مۆندیال کرد.

کۆماری دیموکراتی کۆنگۆ لە مۆندیالی 1974، هیچ خالێکی بەدەستنەهێنا و هیچ گۆڵێکی تۆمار نەکرد، لە بەرانبەردا 14 گۆڵی لێ تۆمارکرا.

دوای 52 ساڵ، کۆماری دیموکراتی کۆنگۆ گەڕاوەتەوە مۆندیال و لە کۆمەڵەی (پرتوگال – کۆڵۆمبیا – ئۆزباکستان)دایە.

ئەمڕۆ چوارشەممە 17ـی 6ـی 2026، هەڵبژاردەی کۆماری دیموکراتی کۆنگۆ، لە یەکەم یاری خۆیدا لە مۆندیالی ئەمسال، سەعات 8ـی شەو بەکاتی هەرێمی کوردستان روبەڕوی هەڵبژاردەی پرتوگال دەبێتەوە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، رایگەیاند کە یاداشتی لێکتێگەیشتنی ئەم دواییەی وڵاتەکەی لەگەڵ ئێران، هیچ پابەندییەکی دارایی ناخاتە سەر واشنتۆن بۆ پێدانی پارە بە تاران.

هاوکات جەختیشی کردەوە کە واشنتۆن توانای یاسایی نییە رێگری لە لایەنە نێودەوڵەتییەکانی تر بکات بۆ وەبەرهێنان لە ناوخۆی ئێراندا.

ترەمپ رونیکردەوە کە رێککەوتنەکە لەگەڵ ئێران گرنگییەکی ستراتیژی گەورەی هەیە، چونکە رێگریی دەکات لەوەی تاران ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی.

سەبارەت بە دەرئەنجامە ئابوورییەکانیش، ئاماژەی بەوە کرد کە راگەیاندنی ئیمزاکردنی رێککەوتنەکە، بووەتە هۆی دابەزینی راستەوخۆ و دەستبەجێی نرخەکانی نەوت، هاوکات هاوکار بووە لە بەرزبوونەوەی پێوەرەکانی بازاڕ و دابەزینی نرخی سووتەمەنی.

لەسەر ئاستی هاتوچۆی دەریایی نێودەوڵەتی، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند کە گەروی هورمز بەشێکی کراوەتەوە و پێشبینیشی کرد لە ماوەی دوو رۆژی داهاتوودا هاتوچۆ تێیدا بە تەواوی دەستپێبکاتەوە.

لە چوارچێوەی لێدوانەکانیدا لەسەر سیاسەتی دەرەوە، ترەمپ جەختی لەوە کردەوە کە سیاسەتی گەمارۆدانی سەر ئێران کاریگەر بووە، هاوکات هۆشدارییەکی توندی دایە تاران و رایگەیاند: ئەگەر ئێرانییەکان بە باشی رەفتار نەکەن، ئەوا دەست دەکەینەوە بە باراندنی بۆمب بەسەر سەریاندا.

ترەمپ رەخنەی توندی لە ئیدارەی باراک ئۆباما، سەرۆکی پێشووتری ئەمریکا گرت و لایەنی ئێرانی تۆمەتبار کرد بەوەی لە سەردەمی ئۆبامادا فێڵیان لە ئەمریکا کردووە و ملیاران دۆلاریان دەستکەوتووە.

بەپێی راپۆرتێکی تۆڕی "بلومبێرگ"ی ئەمریکی، چاوەڕوان دەکرێت لە 19ـی حوزەیراندا، ئەمریکا و ئێران بە شێوەیەکی رەسمی یاداشتنامەیەکی لێکتێگەیشتن لە وڵاتی سویسرا ئیمزا بکەن. ئەم هەنگاوەش رێگە خۆش دەکات بۆ دەستپێکردنی گفتوگۆیەکی چڕوپڕی 60 رۆژە بە مەبەستی کۆتایهێنانی یەکجارەکی بە جەنگی نێوانیان و سەپاندنی سنوردارکردنی توند و نوێ بەسەر بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێراندا.

میدیا ئەمریکییەکە دەقی رەشنووسی یاداشتنامەکەی بڵاوکردووەتەوە کە لە 14 خاڵی سەرەکی پێکهاتووە.

خاڵەکانی رەشنووسی یاداشتی لێکتێگەیشتنی نێوان واشنتۆن و تاران:

یەکەم، راگرتنی دەستبەجێی شەر: بە ئیمزاکردنی ئەم یاداشتە، ئێران و ئەمریکا لەگەڵ هاوپەیمانەکانیان لە جەنگی ئێستادا، راگرتنی دەستبەجێ و هەمیشەیی شەڕ لە سەرجەم بەرەکانی رووبەڕووبوونەوە، بە لوبنانیشەوە، رادەگەیەنن، هەردوولا بەڵێندەدەن هیچ کارێکی دوژمنکارانە دژ بە یەکتر ئەنجام نەدەن و خۆیان لە هەڕەشەکردن یان بەکارهێنانی هێز بەدوور بگرن.

دووەم، رێزگرتن لە سەروەریی خاک: ئەمریکا و ئێران پابەند دەبن بە رێزگرتن لە سەروەریی نیشتمانی و یەکپارچەیی خاکی یەکتر، و خۆیان لە دەستوەردان لە کاروباری ناوخۆیی یەکتر دەپارێزن.

سێهەم، مۆڵەتی گفتوگۆکان: هەردوولا بەڵێندەدەن لە ماوەی بەرزترینیدا کە 60 رۆژە بگەنە ڕێککەوتنی کۆتایی، ئەم ماوەیەش بە رەزامەندی هەردوولا ئەگەری درێژکردنەوەی هەیە.

چوارەم، هەڵگرتنی گەمارۆی دەریایی و کشانەوەی هێزەکان: دەستبەجێ دوای ئیمزاکردنی یاداشتەکە، ئەمریکا گەمارۆی دەریایی سەر ئێران هەڵدەگرێت و رێگری لە هەر ئاستەنگێک دەکات، بە جۆرێک لە ماوەی 30 رۆژدا هاتوچۆی دەریایی بۆ رەوشی ئاسایی پێش جەنگ دەگەڕێتەوە، هەروەها ئەمریکا پابەند دەبێت بە کشانەوەی هێزەکانی لە ناوچە نزیکەکان لە ماوەی 30 رۆژدا دوای رێککەوتنی کۆتایی.

پێنجەم، ئاساییکردنەوەی هاتوچۆی کەشتیوانی لە کەنداو: ئێران دەستبەجێ رێوشوێنی پێویست دەگرێتەبەر بۆ دەستپێکردنەوەی هاتوچۆی کەشتییە بازرگانییەکان لە کەنداوەوە بۆ دەریای عومان و بەپێچەوانەشەوە لە ماوەی 30 رۆژدا، ئەمەش لەگەڵ پاککردنەوەی مینەکان و لادانی ئاستەنگە تەکنیکییەکان لەلایەن تارانەوە.

شەشەم، پلانێکی 300 ملیار دۆلاری بۆ ئاوەدانکردنەوەی ئێران: واشنتۆن بە هاوکاری هاوبەشە هەرێمییەکانی، پلانێکی گشتگیر و پەسەندکراو لەلایەن هەردوولاوە بۆ ئاوەدانکردنەوە و گەشەپێدانی ئابوری ئێران دادەنێت، بە گرەنتی تەرخانکردنی بودجەیەک کە لە 300 ملیار دۆلار کەمتر نەبێت.

حەوتەم، هەڵگرتنی سەرجەم سزاکان:  ئەمریکا پابەند دەبێت بە کۆتایهێنان بە سەرجەم جۆرەکانی سزای سەر ئێران (سزای یەک لایەنە، سەرەکی و لاوەکی)، بەپێی خشتەیەکی زەمەنی کە لە رێککەوتنی کۆتاییدا دیاری دەکرێت، لەوانەش بڕیارەکانی ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی و ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆم.

هەشتەم، بەرنامە ئەتۆمییەکە: ئێران دووبارە جەخت دەکاتەوە کە هەرگیز چەکی ئەتۆمی بەرهەم ناهێنێت، چارەنووسی مادە پیتێنراوەکان و سەرجەم دۆسیە ئەتۆمییەکانی تر لە رێککەوتنی کۆتاییدا یەکلایی دەکرێنەوە.

نۆیەم، تا کاتی گەیشتن بە رێککەوتنی کۆتایی: رەوشی ئێستا وەک خۆی دەمێنێتەوە؛ ئێران پەرە بە بەرنامە ئەتۆمییەکەی نادات و ئەمریکاش چیدی سزای نوێ ناسەپێنێت و هێزەکانی لە ناوچەکەدا زیاد ناکات.

دەیەم، ئاسانکاری بۆ هەناردەی نەوتی ئێران: لە دوای ئیمزاکردنی یاداشتەکەوە تا کاتی هەڵگرتنی سزاکان، وەزارەتی خەزێنەی ئەمریکا بڕیاری تایبەت بۆ هەناردەکردنی نەوتی خاوی ئێران، بەرهەمە پێترۆکیمیاییەکان و سەرجەم خزمەتگوزارییە بانکی و گواستنەوەکان دەردەکات.

یانزەیەم، ئازادکردنی داراییە بلۆککراوەکان: ئەمریکا بەڵێندەدەن سەرجەم سەرچاوە دارایی و داراییە بلۆککراوەکانی ئێران ئازاد بکات بۆ ئەوەی بە تەواوی لەلایەن بانکی ناوەندی ئێرانەوە بەکاربهێنرێن.

دوانزەیەم، میکانیزمی چاودێری: هەردوولا رێکدەکەون لەسەر دروستکردنی میکانیزمێکی جێبەجێکردن بۆ سەرپەرشتیکردنی جێبەجێکردنی سەرکەوتووانەی رێککەوتنی کۆتایی.

سیانزەیەم، قۆناغی گفتوگۆی کۆتایی: دوای وەرگرتنی گرەنتی لەسەر دەستپێکردنی جێبەجێکردنی خاڵەکانی ( 4،5،10،11) ، ئەمریکا و ئێران دەچنە قۆناغی گفتوگۆ تەنها بۆ یەکلاییکردنەوەی خاڵەکانی دیکەی رێککەوتنی کۆتایی.

چواردەیەم و کۆتایی، پەسەندکردنی نێودەوڵەتی: رێککەوتنی کۆتایی لە رێگەی بڕیارێکی پابەندکەرەوە لەلایەن ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکانەوە پەسەند دەکرێت و دەچێتە بواری جێبەجێکردنەوە.