سوپای ئەمریكا رووبەروی كەمی جبەخانەی سەربازی دەبێتەوەو لێپرسراوانی سەربازی وڵاتەكەش دەڵێن شەش ساڵیان پێویستە بۆ پڕكردنەوەی كۆگا سەربازییەكانیان.

رۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵ لە زاری لێپرسراوانی ئەمریكاوە رایگەیاندووە، بەهۆی بەكارهێنانی زۆری موشەكی بەرگریی ئاسمانییەوە لە جەنگی ئێراندا، نزیكەی شەش ساڵیان پێویستە بۆ پڕكردنەوەی كۆگاكانیان، ئەوەش مەترسی لە بەردەم پارێزگاریكردن لە تایوان بەرانبەر ئەگەری هێرشی چین دروستدەكات.

رۆژنامەكە راشیگەیاندووە، سوپای ئەمریكا نزیكەی 1500 بۆ 2000 موشەكی بەرگری ئاسمانیی و 1000 موشەكی تۆماهۆكیان لە جەنگی ئێراندا بەكارهێناوە.

رۆژنامەكە ئاشكرایكردووە، سوپای ئەمریكا موشەكی وڵاتە ئەوروپییەكان دەخاتە خزمەتی سەربازی خۆیەوەو ناچارە بەكاریانبهێنێت.

كەرتی فڕۆكەوانی جیهانی بەهۆی جەنگ و ئاڵۆزییەكانی ئێرانەوە پەكی كەوتووە و دەیان كۆمپانیای نێودەوڵەتی گەشتەكانیان بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست تا كۆتایی وەرزی بەهار و پاییزی ئەمساڵ هەڵوەشاندووەتەوە، ترسی هەڵگیرسانەوەی جەنگیان هەیە و چاوەڕێی چارەنوسی ئاگربەستن.

گەورەترین كۆمپانیای فڕۆكەوانی یۆنانی لە 28ی ئەم مانگەدا گەشتەكانی بۆ تەلئەبیب دەستپێدەكاتەوە، بەڵام گەشتەكانی هێڵی فرۆكەوانی سالۆنیك بۆ تەلئەبیب تا 26ی حوزەیران هەڵوەشێندراونەتەوە.

هاوكات گەشتی فرۆكەوانی بۆ ریاز و عەممانی پایتەختی ئوردن لە 21ی حوزەیران دەستپێدەكەنەوە و گەشتەكان بۆ بەیروت تا 26ی حوزەیران و بۆ هەولێر و بەغداد تا دووی تەمموز هەڵوەشێندراونەتەوە.

كۆمپانیاكانی كەرتی فرۆكەوانەی بە شێوەیەكی بەرفراوان گەشتەكانیان لە ناوچەی كەنداو راگرتووە، بە جۆرێك كۆمپانیای ئێر فرانس ئەم هەفتەیە رایگەیاند، راگرتنی گەشتەكانی تا 3ی ئایار درێژكردەوە و چاوەڕێی چارەنوسی ئاگربەستە و هێڵە ئاسمانییەكانی ئەمریكا و كەنەدا و گەشتەكانیان بۆ ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆ ماوەیەكی درێژخایەن هەڵپەساردووە.
سایتی سەیف ئێرسپەیس ئاماژەی بەوە كردووە، ئەگەری هێرشەكانی ئەمریكا بۆ سەر ئێران مەترسییەكانی بۆ سەر گەشتە ئەمریكییەكان لە ناوچەكەدا زیاد كردووە.

ئاماژەی بەوەش كردووە، هەرچەندە هەڕەشەی ڕاستەوخۆ بۆ سەر فڕۆكە مەدەنییەكان نییە، بەڵام ئێران هۆشداریداوە لە كاتی هەڵگیرسانەوەی جەنگ تۆڵە لە بەرژەوەندییە سەربازییەكانی ئەمریكا دەكاتەوە بە راستەوخۆ یان لە ڕێگەی بریكارەكانییەوە. 

كۆمپانیای فلایت رادار بڵاویكردەوە، دوای هێرشەكانی ئەمریكا بۆ سەر دامەزراوە ئەتۆمییەكانی ئێران، هاتوچۆی بازرگانی لە ناوچەكەدا سنورداركراوە و كۆمپانیاكان رێگەی جێگرەوەیان هەڵبژاردووە وەك تێپەڕین بەسەر دەریای قەزوین یان میسر و سعودیە هەرچەندە ئەم هەنگاوەش دەبێتەهۆی بەرزبوونەوەی تێچووی سووتەمەنی، تیمی فڕۆكەوانی و درێژبوونەوەی كاتی گەشتەكان.

سەرۆکی فەرەنسا لە میانەی سەردانێکیدا بۆ وڵاتی قوبڕس، کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیی لەگەڵ سەرۆکی ئەو وڵاتە بەست و تێیدا ئاماژەی بە دوایین پێشهاتە سەربازی و جیهانییەکانیش کرد.

ئیمناوێڵ ماکرۆن سەرۆکی فەرەنسا رایگەیاند، وڵاتەکەی و 49 وڵاتی دیکە لە هەوڵی داڕشتنی نەخشەڕێگایەکی درێژخایەنی دیپلۆماسی و دارایی و سەربازیدان بۆ پاراستنی ئازادیی کەشتیوانی و کردنەوەی گەروی هورمز و سەقامگیری نرخی وزە لە جیهاندا.

ئاماژەی بەوەشدا، پاریس پڕۆژەی کۆنفرانسێکی نێودەوڵەتی بۆ پشتیوانی سوپای لوبنان و ئاوەدانکردنەوەی باشوری ئەو وڵاتە گرتووەتەبەر، ئەوەش وەک وەڵامێک بۆ هێرشە نوێیەکانی سەر هێزەکانی "یونفیڵ" کە گیانلەدەستدانی سەربازێکی فەرەنسی لێکەوتەوە و پاریس حزبوڵڵا بە بەرپرسیار دەزانێت.

وتیشی، یەکێتی ئەوروپا لەڕێگەی سەرۆکایەتی قوبرسەوە ئامادەکاری بۆ خەرجکردنی قەرزێکی 90 ملیار یۆرۆیی بۆ ئۆکرانیا دەکات و هەوڵەکانیشیان بۆ توندترکردنی سزا نێودەوڵەتییەکان بەسەر "کەشتیگەلی تارمایی" روسیادا چڕتر دەکرێنەوە تاکو رێ لە دەربازبوونی مۆسکۆ لە سزاکان بگرن و ئاسایشی نێودەوڵەتی بپارێزن.

 كێبڕكێ بۆ جێگرەوەی ئەنتۆنیۆ گۆتێرێس سكرتێری گشتی نەتەوە یەكگرتووەكان دەستیپێكردووە، لەكاتێكدا ئەو رێكخراوە چەند ساڵێكە هەژموون و پێگەی بەشێوەیەكی بەرچاو دابەزیوە و روبەڕووی قەیرانی داریی بووەتەوە. 

 بڕیارە لەسەرەتای ساڵی 2027 ماوەی كاركردنی ئەنتۆیۆ گۆتیرێس وەك سكرتێری گشتی نەتەوە یەكگرتووەكان كۆتایی بێت، هەرچەند هێشتا چەند مانگێكی ماوە بۆ دیاریكردنی كەسایەتییەك بۆ جێگرتنەوەی، بەڵام لە ئێستاوە چەن كەسایەتیەك لە كیشوەركانی ئەوروپا و ئەمریكای لاتین و ئەفریقاوە  لەكێبركێدان بۆ جێگرتنەوەی كە بریتین لە میشال باشلیت لە چیك، رافائیل گروسی ئەرژەنتینی و ریبیكا گرینسبان لە كۆستەریكا و ماكی سال لە سەنیگال. 

ئەو كاندیدانە بۆ دووەمین جار روبەڕووی تاقیكردنەوەیەكی زارەكی بوونەوە، كە بۆ ماوەی سێ سەعات وەڵامی 193 ئەندام و نوێنەری كۆمەڵی مەدەنی ئەنجومەنەكەیان دایەوە.
هەریەك لەو كاندیدانە بەڵێنیانداوە بە ئەنجامدانی چاكسازی لە رێكخراوەكەدا، كە بەر لە 80 ساڵ لە كۆتایی جەنگی دووەمی جیهانی دامەزرا و دەڵێن، متمانە بۆ رێكخراوەكە دەگەڕێننەوە.
تا ئێستاش رافائیل گروسی بەهۆی شارەزایی و پسپۆڕییەكەی چانسی بۆ چوونە سەر كورسی سكرتێری گشتی زیاترە، چونكە بەڕێوەبەری گشتی ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆم بووە و رۆڵی زۆری لە پرسی ئەتۆمی ئێران هەبووە.    

ژمارەی كاندیدەكان بۆ وەرگرتنی پۆستی سكرتێری گشتی نەتەوە یەكگرتووەكان بەراورد بە ساڵی 2016 زۆر كەمە، بەڵام دەرفەت ماوە لە مانگەكانی داهاتوودا كەسانی دیكە بچنە كێبڕكێكەوە. 
بەپێی نەریتێكی دیپلۆماسیش نابێت سكرتێری گشتی نەتەوە یەكگرتووەكان هاوڵاتی ئەو 5 وڵاتەوە بێت كە ئەندامی هەمیشەیی ئەنجومەنی ئاسایشن كە  بریتین لەئەمریكا، بەریتانیا، چین و فەڕەنسا و روسیا، بەڵام پشتیوانی ئەو وڵاتانە لە پرۆسەی دیاریكردنی سكرتێری نوێدا یەكلاكەرەوە دەبێت. 

مایك واڵتز باڵیۆزی ئەمریكا لە نەتەوە یەكگرتووەكان وتویەتی، دەبێت سكرتێری گشتی داهاتوو لەگەڵ بەها و بەرژەوەندییەكانی ئەمریكا یەكبگرێتەوە. 

ئەنتۆنیۆ گۆتێرێس سكرتێری گشتی ئێستای نەتەوە یەكگرتووەكان، لە ساڵی 2017ەوە لەو پۆستەدایە و خەڵكی پورتوگالە، لە سەرەتای ساڵی 2027یشدا كۆتایی بە پۆستەكەی دێت، كە لە ساڵی 2016دا لە نێوان 13 كاندیدا توانی كێبڕكێكە بباتەوە.

کەناڵی حەدەس بڵاویکردوەتەوە، حکومەتی ئێران بە رەسمی کۆتایی بەو گومانانە هێنا لەبارەی بەشداریکردنی هەڵبژاردەی تۆپی پێی وڵاتەکەی لە مۆندیالی 2026، ئامادەیی تەواوی خۆی بۆ گەشتکردن بۆ ئەمریکای باکور راگەیاند.

کەناڵی حەسەدە رایگەیاند، وتەبێژی حکومەتی ئێران، لە رێگەی تەلەفزیۆنی رەسمی وڵاتەکەیەوە جەختی لەوەکردەوە، هەڵبژاردەی نیشتمانیی ئێران ئامادەیە بۆ بەشداریکردن لە یارییەکانی مۆندیالی 2026، کە بڕیارە لە وڵاتانی ئەمریکا، کەنەدا و مەکسیک بەڕێوەبچێت.

ئاماژەی بەوە کرد، هەڵبژاردەی وڵاتەکەیان هەموو هەوڵێک دەدات بۆ ئەوەی بەشداریکردنێکی "سەرکەوتووانە و مایەی شانازی" پێشکەش بکات.

هاوکات دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا دوای لە ئیتاڵیا کردبوو لە جێگەی ئێران بەشداری لە مۆندیالی 2026 بکات، لەلای خۆشیەوە وەزیری دەرەوەی ئیتاڵیا رایگەیاند، پێیان شەرمە بچینە جێگەی ئێران بۆ بەشداریکردن لە مۆندیال.  

ئەم راگەیاندنە لە کاتێکدایە کە بەهۆی گرژییەکانی ئەم دواییەی نێوان تاران و واشنتۆن، گومان هەبوو لەوەی ئایا ئێران رێگە بە وەرزشوانانی دەدات گەشتی ئەمریکا بکەن یان نا، بەڵام وتەبێژەکەی حکومەت ئەو مشتومڕانەی کۆتایی پێهێنا.

ئەم بڕیارەی تاران وەک ئاماژەیەکی "دیپلۆماسی وەرزشی" دەبینرێت لە کاتێکدا ناوچەکە لەوپەڕی ئاڵۆزی و ململانێی سەربازیدایە، چاوەڕوان دەکرێت ئامادەبوونی هەڵبژاردەی ئێران لەسەر خاکی ئەمریکا ببێتە جێی سەرنجی میدیا جیهانییەکان، بەتایبەت لەم رەوشە هەستیارەی ئێستای نێوان هەردوو وڵاتدا.

ئەمریكا ماوەی سوككردنی سزاكانی سەر نەوتی روسیا  درێژ دەكاتەوە و ئەوروپاش روبەڕووی قەیرانێكی سەختی وزە دەبێتەوە.

سكۆت بێسێنت، وەزیری  گەنجینەی ئەمریكا رایگەیاند، زیاتر لە 10 وڵات كە پێویستییەكی زۆریان بە وزە هەیە، داوایان لە ئەمریكا كردووە ماوەی سووككردنی سزاكانی سەر نەوتی روسیا  بۆ ماوەی 30 رۆژ بكرێتەوە، لەسەر ئەو بنەمایەش مۆڵەتی فرۆشتنی نەوتی روسیا تاوەكو 16ی ئایاری 2026 درێژكراوەتەوە.

لەلایەكی دیكەوە، ئەلێكساندەر گروشكۆ، جێگری وەزیری دەرەوەی روسیا رایگەیاند، ئەوروپا بەهۆی رەتكردنەوەی وزەی روسیا خۆی خستووەتە ناو تەڵەیەكی گەورە و قەیرانی گەرووی هورمزیش كێشە ئابورییەكانی ئەوروپا قووڵتر دەكاتەوە و پشتبەستنیان بە سوتەمەنی ئەمریكی زیاتر دەكات.

حکومەتی پاکستان ئاشکرای دەکات،  چاوەڕوانی پێشکەوتنی بەرچاو دەکەن لەگەڵ ئێران بۆ دەستپێکردنەوەی خولی نوێی دانوستانەکان.

ئەمڕۆ پێنجشەممە، موحسین نەقوی وەزیری ناوخۆی پاکستان، لە میانی کۆبوونەوەی لەگەڵ ناتالی بێکەر باڵیۆزی ئەمریکا لە ئیسلام ئاباد، دوایین گۆڕانکارییەکانی ناوچەکەی تاوتوێ کرد، وەزیری ناوخۆی پاکستان جەختی لەوە کردەوە، وڵاتەکەی هەموو هەوڵێک دەدات بۆ ئەوەی وەفدی هەردوو وڵات 'ئەمریکا و ئێران' لە پایتەختی وڵاتەکەی کۆبکاتەوە بە مەبەستی تەواوکردنی گەڕی دووەمی دانوستانەکان.

وەزیری ناوخۆی پاکستان ئاماژەی بەوەکرد، بڕیارەکەی دۆناڵد ترەمپ بۆ درێژکردنەوەی ئاگربەست، هەنگاوێکی ستراتیژی و گرنگ بوو بۆ هێورکردنەوەی بارگرژییەکان.

پاکستان داوای لە واشنتۆن و تاران کرد، ئەم هەلە بقۆزنەوە و رێگە بدەن بە "چارەسەری دیپلۆماسی و ئاشتییانە" بۆ کۆتاییهێنان بەو کێشە و ئاڵۆزییانەی بەرۆکی ناوچەکەی گرتووە.

جێگەی ئاماژەیە، سەرۆکی ئەمریکا بڕیاریدا ئەو ئاگربەستەی لە 8ـی نیسانەوە دەستیپێکردبوو درێژبکاتەوە، ئەوەش وەک دەرفەتێک بۆ سەرخستنی هەوڵە دیپلۆماسییەکان.

پاکستان لە ئێستادا وەک "پردێکی دیپلۆماسی" کار دەکات بۆ نزیککردنەوەی واشنتۆن و تاران، لە کاتێکدا هەردوو وڵات لە دوای روداوەکانی مانگی شوباتەوە لەوپەڕی ئامادەباشی و گرژیدان.

سێنتكۆم رایگەیاند، 31 كەشتی ڕێڕەوی خۆیان گۆڕیوە یان گەڕاونەتەوە بەهۆی گەمارۆكانی سەر ئێران.

فەرماندەیی ناوەندیی هێزەكانی ئەمریكا 'سێنتكۆم' رایگەیاند، لە چوارچێوەی گەمارۆ دەریاییەكان بۆ سەر ئێران، فەرمانیان بە 31 كەشتی كردووە كە بگەڕێنەوە بۆ بەندەرەكان یان رێڕەوی گەشتیاری خۆیان بگۆڕن.

هاوكات، وەزیری گەنجینەی ئەمریكا رایگەیاند، بەهۆی پڕبوونی كۆگاكانی نەوت لە دوورگەی "خارگ" و نەبوونی توانای هەناردەكردن، بەمزووانە بیرە نەوتەكانی ئێران دادەخرێن.

هەروەها بەپێی راپۆرتێكی رۆژنامەی "وۆڵ ستریت جۆرناڵ"، ئەو گەمارۆیانە رۆژانە زیاتر لە 500 ملیۆن دۆلار زیان بە ئێران دەگەیەنێت.

ئەو گەمارۆی ئەمریكا بۆ سەر ئێران دوای شكستی دانوستانەكانی واشنتۆن و تاران دێت لە پاكستان كە مەبەست لێی كۆتاییهێنان بوو بەو شەڕەی ئەمریكا و ئیسرائیل لە 28ـی شوباتدا دژی ئێران دەستیان پێكردبوو.

رەوشی ئاڵۆزی نێوان واشنتۆن و تاران گۆڕانکاری بەسەردا هات و سەرکردایەتی ئێران لەسەر داوای دۆناڵد ترەمپ سزای لەسێدارەدانی هەشت ژنی هەڵوەشاندەوە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی سۆشیاڵ تروس نوسیویەتی، سەرکردایەتی ئێران رێزیان لە داواکارییەکەی گرتووە و بڕیاری لەسێدارەدانی هەشت ژنە چالاکوانیان هەڵوەشاندووەتەوە کە بڕیار بوو ئەمشەو جێبەجێ بکرێت.

ئاماژەی بەوەشکرد، بەپێی ئەو گۆڕانکارییانەی لەو سزایانەدا کراوە، چوار چالاکوان دەستبەجێ ئازاد دەکرێن و چواری دیکەشیان، دوای تەنها یەک مانگ زیندانی ئازاد دەکرێن.

ترەمپ دەستخۆشی لە سەرکردەکانی ئێران کرد بۆ رێزگرتن لە داواکارییەکەی و راگرتنی ئەو سێدارەدانە پلان بۆ داڕێژراوە.

ئەم هەنگاوەش وەک ئاماژەیەکی ئەرێنی دەبینرێت لە کاتێکدا کە هەردوو وڵات لە نێوان گرژیی سەربازی و هەوڵەکان بۆ دانوستان.

ئیدارەی ئەمریكا بە سەرۆكایەتی ترەمپ بەنیازە سزای ئەو وڵاتانەی هاوپەیمانی ناتۆ بدات، كە لە جەنگی ئێران هاوكاری ئەمریكایان نەكردووە.

ماڵپەڕی " پۆلەتیكۆ" لە چوارە گەورە دیپلۆماتكاری ئەوروپی و لێپرسراوێكی وەزارەتی جەنگی ئەمریكاوە ئاشكرایكردووە، كۆشكی سپی لیستێكی لەوڵاتانی ناو هاوپەیمانی ناتۆ دروستكردووە و تێیدا، ئەندامانی ناتۆی بەسەر دوو گروپدا دابەشكردووە، گروپی یەكەمیان ئەو وڵاتانەن كە هاوكاری ئەمریكایان كردووە لە جەنگی ئێران، گروپی دووەمیان ئەو وڵاتانەن كە هاوكاری ئەمریكا نەبوون لە جەنگەكەدا.

راشیگەیاندووە، ئیدارەی ئەمریكا بە سەرۆكایەتی ترەمپ بە نیازە سزای ئەو وڵاتانە بدات، كە هاوكاری ئەمریكایان نەكردووە لە جەنگی دژی ئێران، سزاكانیش پێدەچێت كەمكردنەوەی هاوكاری و هێزەكانی ئەمریكا بێت لەو وڵاتانە.

ئەو ماڵپەڕە دەشڵێت، ترەمپ نیازی جێبەجێكردنی هەڕەشەكانی لە هاوپەیمانی ناتۆ هەیە، دیارترینیان كشانەوە لەو هاوپەیمانییە، بەتایبەتی دوای ئەوەی زۆرینەی وڵاتانی ناتۆ دژی ئەمریكا وەستانەوە لە بابەتی دەستبەسەداگرتنی گرینلاند.

بۆ رێگریکردن لە هەڵگیرسانی جەنگێکی نوێ لە ناوچەکە، سەرۆکی ئەمریکا بژاردەی دیپلۆماسی وەک ئەولەویەتی کارەکانی بەرانبەر ئێران دەستنیشان دەکات و رایدەگەیەنێت؛ رەنگە رۆژی هەینی دانوستانەکان بەڕێوەبچێت.

بەپێی زانیارییەکانی ماڵپەڕەکە کە لە چەند سەرچاوەیەکی ئاگادارەوە دەستی کەوتووە، ترەمپ پێیوایە ئەوەی لە روی سەربازییەوە پێویست بووە ئەنجامی داوە و لە ئێستادا دەیەوێت لەو جەنگانە بکشێتەوە.

ئەکسیۆس ئاشکرایکردووە، ترەمپ هێزی سەربازی بەکارناهێنێت و دەیەوێت کۆتایی بە جەنگ بهێنێت، مەگەر کاتێک کە هیچ رێگەیەکی تر نەمێنێت.

سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوە کردووە، ئەگەر ئێران بەشداری لە گفتوگۆکاندا نەکات، ئەوا بژاردەی سەربازی دەگەڕێتەوە سەر مێزەکە.

رۆژنامەکە ئەوەشی خستووەتەڕوو، لایەنی ئەمریکی و پاکستان چاوەڕێی پەیامی رابەری باڵای ئێران دەکەن کە بڕیارە لە ئەمڕۆوە تا دوو رۆژی داهاتوو بێدەنگی بشکێنێت و هەڵوێستی وڵاتەکەی رابگەیەنێت.

لەلایەکی ترەوە، دۆناڵد ترەمپ بە رۆژنامەی نیویۆرک پۆستی راگەیاندووە، رەنگە تا رۆژی هەینی دانوستانەکان لەگەڵ ئێران دەستپێبکاتەوە.

وتیشی، رەنگە لە 36 بۆ 72 سەعاتی داهاتوودا دانوستانەکان بەڕێوەبچێت.

ئەم جوڵانەی ترەمپ لە چوارچێوەی ستراتیژییەتێکی نوێدایە بۆ کەمکردنەوەی تێچووە سەربازییەکانی ئەمریکا و هاندانی وڵاتان بۆ دانیشتن لەسەر مێزی گفتوگۆ.

چین هۆشداری دەدات لە رەوشی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و جەختیش لە راگرتنی تەواوەتی جەنگ دەكاتەوە

وەزارەتی دەرەوەی چین هۆشداری دەدات و رایگەیاندووە، رەوشی ئێستای رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە نێوان جەنگ و لە ئاشتیدا قۆناغێكی هەستیاردایە.

ئاماژەی بەوەشكردووە، پێویستە كاری لەپێشینەی هەردوو لایەنی ئەمریكی و ئێرانی راگرتنی تەواوەتی شەڕ بێت.

وەزارەتی دەرەوەی چین  جەختیكردوەتەوە لەوەی لە هەوڵەكانیان بۆ راگرتنی شەڕ و سەركەوتنی دانوستانەكانی ئاشتی بەردەوام دەبن.

دوای درێژكردنەوەی ئاگربەست لەگەڵ ئێران فەرماندەیی ناوەندی ئەمریكا رایگەیاند، هێزەكانیان هێشتا لەوپەڕی ئامادەباشیدان.

فەرماندەیی ناوەندی ئەمریكا (سێنتكۆم)، بەرەبەیانی ئەمڕۆ،  لە تۆڕی كۆمەڵایەتی ئێكس لە پۆستێكی كورتی بڵاوكردەوە و تێیدا ئاماژەی بۆ ئەوەكردوە، هێزەكانیان لە دۆخی ئامادەباشی تەواودان بۆ هەر روبوربونەوەیەك.

پۆستەكەی سێنتكۆم ، كورتە ڤیدیۆیەكشی لەگەڵ بڵاواكراوەتەوە، كە لە ڤیدیۆكەدا لێدوانێكی براد كووپەر، فەرماندەی سێنتكۆم، تیدا بڵاوكراوەتەوە كە مێژووەكەی دەگەڕێتەوە بۆ 16ی نیسانی 2026، تێیدا جەخت دەكاتەوە لەوەی كاتی ئاگربەستی جەنگەكەیان بۆ دووبارە پڕچەك كردنەوەی هێزەكانیان  و گۆڕینی شوێنی هێزەكانیان بەكاردەهێنێت.

ئەمە لە كاتێكدایە، دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا رایگەیاند، هێزە ئەمریكییەكان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە ئامادەباشی باڵادا دەمێننەوە تا ئەو كاتەی ئێران پێشنیازێكیان بۆ رێككەوتن پێشكەشدەكەن.

بەریتانیا دەستی کرد بە میوانداریکردنی کۆبوونەوەیەکی سەربازیی باڵا کە بۆ ماوەی دوو رۆژ (چوارشەممە و پێنجشەممە) بەردەوام دەبێت، بەریتانیا 30 وڵات کۆدەکاتەوە.

 لەم کۆبوونەوەیەدا بەرپرسانی سەربازیی نزیکەی 30 وڵات بەشدارن بۆ داڕشتنی پلانێکی ورد بۆ پێکهێنانی هێزێکی دەریایی بە سەرکردایەتی بەریتانیا و فەرەنسا، بە مەبەستی پاراستنی ئاسایشی هاتوچۆ لە گەروی هورمز.

ئەم کۆبوونەوەیە دوای لوتکەی پاریس دێت کە هەفتەی رابردوو لە نێوان کییەر ستارمەر و ئیمانوێل ماکرۆن بەڕێوەچوو.

جۆن هیڵی، وەزیری بەرگری بەریتانیا، رایگەیاند کە ئامانجی سەرەکی بریتییە لە وەرگێڕانی کۆدەنگییە دیپلۆماسییەکان بۆ پلانێکی کرداریی هاوبەش کە ئازادی بازرگانی دەریایی بپارێزێت و هاوکار بێت بۆ گەیشتن بە ئاگربەستێکی هەمیشەیی.

لەگەڵ ئەم ئامادەکارییە سەربازییانەدا، لەندەن و پاریس دوو مەرجی سەرەکییان بۆ کاراکردنی ئەم هێزە داناوە کەبریتیە لەوەی ئەم هێزە تەنها کارنامەیەکی بەرگریی دەبێت و بەشداری هیچ هێرشێک ناکات، هەروەها هێزەکان تەنها ئەو کاتە بڵاو دەکرێنەوە کە ئاشتییەکی هەمیشەیی بێتە کایەوە و بارودۆخی ناوچەکە جێگیر بێت.

نەبوونی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ئێران لەم گفتوگۆیانەدا نیشانەی پرسیاری زۆری لەسەر کاریگەریی ئەم هەنگاوە دروست کردووە، چونکە ئەم دوو وڵاتە لایەنی سەرەکین لە هاوکێشەی ململانێکان لە گەروی هورمزدا، ئەمەش وا دەکات جووڵە ئەوروپییەکە وەک هەوڵێک بۆ دۆزینەوەی "ڕێگەی سێیەم" و دوورکەوتنەوە لە پێکدادانی ڕاستەوخۆ دەربکەوێت.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایدەگەیەنێت؛ لەسەر داوای پاکستان، بڕیاریداوە هێرشی سەربازی بۆ سەر ئێران رابگرێت و ماوەی ئاگربەست درێژ بکاتەوە.

ترەمپ رایگەیاند، لەبەر ئەوەی حکومەتی ئێران بە قووڵی دابەش بووە، کە ئەمەش کارێکی چاوەڕواننەکراو نەبوو، هەروەها پاکستان داوایان لێکراوە هێرشەکانمان بۆ سەر وڵاتی ئێران رابگرن.

سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوە کردووە، ئەم بڕیارە تا ئەو کاتەیە کە سەرکردە و نوێنەرانی ئێران دەگەنە پێشنیازێکی یەکگرتوو بۆ دانوستان.

ترەمپ جەختیشی کردەوە، سوپای ئەمریکا راسپێردراوە بەردەوام بێت لە گەمارۆدانی دەریایی و لە هەموو روەکانی ترەوە لە ئامادەباشی تەواودا بمێننەوە.

سەرۆکی ئەمریکا ئەوەشی خستەڕوو، ئاگربەستەکە درێژ دەکرێتەوە تا ئەو کاتەی پێشنیازەکەی ئێران پێشکەش دەکرێت و گفتوگۆکان بە لایەکدا دەخرێن، جا چ بە رێککەوتن بێت یان بە پێچەوانەکەیەوە.

ئەم بڕیارە کتوپڕەی ترەمپ لە کاتێکدایە کە تەنها چەند سەعاتێک مابوو بۆ کۆتاییهاتنی ئاگربەست، بەمەش جارێکی تر هەلی دیپلۆماسی لە پاکستان دەخرێتە پێش بژاردەی جەنگی راستەوخۆ.

سەرۆکی روسیا لە کۆبوونەوەیەکدا لەگەڵ لێپرسراوانی ناوخۆیی وڵاتەکەی جەختی لەسەر بەردەوامی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان دژی ئۆکراین و گەیشتن بەو ئامانجانە کردەوە کە مۆسکۆ بۆ خۆی دیاری کردوون.

ڤلادیمێر پوتن، سەرۆکی روسیا رایگەیاند، کارە سەربازییەکان ئەرکێکی زۆر ئاڵۆز و مەترسیدارن، بەڵام مۆسکۆ بە وردی دەزانێت چۆن کۆتایی بەو رەوشە دەهێنێت و ئامانجەکانی دەپێکێت.

سەرۆکی روسیا لە بەشێکی تری قسەکانیدا ئاماژەی بەوەکرد، هیچ لێدوانێکی رەسمی لەسەر چۆنییەتی کۆتاییهاتنی جەنگ نادەن و تەنیا کار بۆ بەدیهێنانی ئەو ئەرکانە دەکەن کە پێشتر خراونەتە ئەستۆیان.

ئەم لێدوانانەی پوتن لە کاتێکدایە کە گرژییەکان لە بەرەکانی جەنگ بەردەوامن و مۆسکۆ پەیامی ئەوە دەدات کە هیچ پاشەکشەیەک لە پلانە سەربازییەکانی وڵاتەکەی لە ئۆکراین ناکات.