هەواڵەکان
قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکی حکومەتی هەرێم لەگەڵ راوێژکاری باڵای بەرگریی بەریتانیا لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باکوری ئەفریقا کۆبووەوە و رایگەیاند، هەرێمی کوردستان نەک تەنها بەشێک نیە و نابێت لە شەڕ و ئاڵۆزییەکانی ناوچەکە.
ئەمڕۆ قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان لەگەڵ جێگری ئەدمیراڵ ئیدوارد ئاڵگرین، راوێژکاری باڵای بەرگریی بەریتانیا لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و باکوری ئەفریقا کۆبووەوە.
لە کۆبوونەوەکەدا قوباد تاڵەبانی جەختی کردەوە، هەرێمی کوردستان نەک تەنها بەشێک نییە و نابێت لە شەڕ و ئاڵۆزییەکانی ناوچەکە، بەڵکو هەوڵیانداوە هۆکارێکی یارمەتیدەربن بۆ هێوربوونەوەی شەڕ و بارگرژییەکان و چەسپاندنی ئاشتی لە ناوچەکەدا.
هەر لە کۆبوونەوەکەدا ئەوەشیان خستەڕوو، رەوشی ناوچەکە پێویستیی بە شەری زیاتر نییە و لەبەرژەوەندی هەمواندایە، کەناکۆکییەکان لە رێی گفتوگۆ و دانوستانەوە چارەسەر بکرێن.
دەستەی گشتیی گومرگی عیراق رێکارێکی نوێی ئاسانکاریی بڵاوکردەوە و بە شێوەیەکی رەسمی بڕیاری درێژکردنەوەی مۆڵەتی هاوردەکردنی ئۆتۆمبێلی خستە بواری جێبەجێکردنەوە.
دەستەکە لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوە کردووە: بڕیاری ژمارە (468)ی ساڵی 2026ی ئەنجومەنی وەزیران چووەتە بواری جێبەجێکردنەوە، کە تایبەتە بە درێژکردنەوەی وادەی چوونەناووەی ئەو ئۆتۆمبێلانەی بڕیاری ژمارە (215)ی ساڵی 2009 دەیانگرێتەوە.
لە راگەیەندراوەکەدا هاتبوو کە بڕیارەکە گشتاندنی بۆ کراوە بۆ سەرجەم بەڕێوەبەرایەتی و مەرزە گومرگییەکان، بە مەبەستی ئەنجامدانی رێکارە یاساییەکان و ئاسانکاری لە خێراکردنی راییکردنی مامەڵەکاندا.
لەلایەن خۆیەوە سامر قاسم داود، بەڕێوەبەری گشتیی دەستەی گشتیی گومرگ جەختی کردەوە کە بەدواداچوونی مەیدانی بۆ جێبەجێکردنی بڕیارەکە لە مەرزەکاندا دەکەن، تاوەکو رێگری و ئاستەنگەکانی بەردەم هاووڵاتییان و بازرگانان لاببرێن بە بێ ئەوەی کەمتەرخەمی لە رێکارەکانی وردبینی و چاودێریی گومرگیدا بێتە ئاراوە.
لەسەر راسپاردەی بانکی ناوەندیی عیراق، حکومەتی هەرێمی کوردستان بڕیاری لادانی بەپەلەی بۆ سەرجەم نووسینگە و کۆمپانیاکانی تایبەت بە فۆڕێکس و ئاڵوگۆڕی دراوە ئەلیکترۆنییەکان دەرکرد.
دیوانی ئەنجومەنی وەزیران، وەزارەتی ناوخۆی راسپاردووە، راستەوخۆ دەست بە داخستنی ئەو ناوەندانە بکەن کە بەبێ مۆڵەتی رەسمی کار دەکەن، هاوکات بڕیارەکە ئەو کۆمپانیا و گرووپانەش دەگرێتەوە کە هەوڵ دەدەن لەژێر ناونیشانی بازرگانیی جیاواز یان رێگەی فێڵکارییەوە درێژە بە هەمان چالاکی بدەن.
بەپێی راگەیەندراوی فەرمانگەی میدیا و زانیاری، ئامانج لەم بڕیارە رێگرییە لە فێڵکاریی دارایی، پاراستنی سەرمایەی هاووڵاتییان و راگرتنی بازرگانیی نایاسایی بە دراوەوە.
سێ سەرچاوەی حکومی لە یەمەن، ئەمڕۆ پێنجشەممە، رایانگەیاند کە چەکدارانی کۆمەڵەی حوسییەکان کۆنترۆڵی شاری مەخای دەریایییان لە رۆژئاوای وڵات کردووە.
ئاژانسی رۆیتەرز لە سەرچاوە حکومییەکانەوە گواستوویەتیەوە کە هێزەکانی حوسییەکان چوونهتە ناو شاری مەخا و دەستیان بەسەردا گرتووە.
هاوکات سەرچاوە ناوخۆییەکان بۆ مێدیای عەرەبی جەديد ئاشکرایان کردووە: بەهۆی ئەم کۆنترۆڵکردنەوە شەپۆلێکی گەورەی ئاوارەبوونی دانیشتووانی شارەکە بەرەو شاری عەدەن دەستی پێکردووە.
بەپێی سەرچاوە حکومییەکان، ئەم دەستبەسەرداگرتنە دوای چەند هەفتەیەک لە هێرش و گوشاری بەردەوامی حوسییەکان بۆ سەر شاری مەخا و بەندەرەکەی هاتوو؛ دوای ئەوەی شارەکە بەر هێرشی چڕی مووشەکی کەوتەوە.
پێشتر و لە ناوەڕاستی مانگی ئابی رابردوودا، ئیدارەی بەندەری مەخا رایگەیاندبوو: سەرجەم چالاکییە بازرگانی و دەریاییەکانی راگرتووە، ئەوەش دوای ئەوەی بەندەرەکە بەر زیاتر لە 25 مووشەکی حوسییەکان کەوت.
بەپێی ئامارەکان، ئەو هێرشانە بوونە هۆی گیانلەدەستدانی ژمارەیەک هاووڵاتی مەدەنی و زیانگەیشتن بە دامەزراوەکان، کە زیانە مادییەکانی بە نزیکەی 16 ملیۆن دۆلار مەزەندە کرابوون.
لە یەکێک لە پڕۆژەکانی نیشتەجێبوون لە ناو شاری سلێمانی، کرێکارێک بە ناوی (نازم مەزھەر فەرحان) لە نهۆمی 14ی باڵاخانەیەکەوە کەوتە خوارەوە و بەهۆی سەختی برینەکەیەوە گیانی لەدەستدا.
کرێکارەکە بە رەگەز عەرەبە و خەڵکی ناوچەی مەخموورە، لەدایکبووی ساڵی 1994ە، خێزاندارە و خاوەنی دوو منداڵە.
دوای بڵاوبوونەوەی هەواڵەکە، دەروون ڕزگار ڕەشید، سەرۆکی لقی سلێمانیی یەکێتیی سەندیکاکانی کرێکارانی کوردستان، لیژنەکانی سەندیکای راسپارد بە وردی بەدواداچوون بۆ روداوەکە بکەن.
هاوکات جەلیل حسین دەروێش، نوێنەری لقی سلێمانیی سەندیکاکان لە لیژنەی سەلامەتیی کرێکاران و ئەندامی لیژنە هاوبەشەکانی قائمقامیەتی سلێمانی، گەیشتنە شوێنی روداوەکە بە مەبەستی لێکۆڵینەوە و بەدواداچوونی پێویست.
وەزیری بەرگریی ئیسرائیل هۆشدارییەکی توند ئاڕاستەی دەسەڵاتدارانی تاران دەکات و رایدەگەیەنێت، هەر هێرشێک بۆ سەر وڵاتەکەی وەڵامێکی وێرانکەری بەدوادادێت.
یسرائیل کاتز، وەزیری بەرگریی ئیسرائیل رایگەیاند، سوپای ئیسرائیل لە حاڵەتی ئامادەباشییدایە و ئامادەیە بۆ ئەنجامدانی بەهێزترین وەڵامدانەوە، ئەگەر بێت و ئێران بە هەر هۆکارێک یان لە هەر شوێنێکەوە هێرش بکاتە سەر ئیسرائیل.
ئاماژەی بەوەشکرد، بەهۆی ئەو گۆشەگیرییە ئابورییە و فشارە زۆرانەی لەسەر ئێرانن، ئەگەری هەیە تاران دەستپێشخەری بکات، بەڵام هەر وەڵامدانەوەیەکی ئیسرائیل، زەبرێکی وا لە ژێرخانی وزە و ئابوریی ئەو وڵاتە دەدات کە ئێران بە دەیان ساڵ بۆ دواوە بباتەوە.
وەزیری بەرگریی ئیسرائیل جەختیشی کردەوە، لێدان لە دامەزراوەکانی وزەی ئێران کە سەرچاوەی دارایی ئامێری جەنگیی ئەو وڵاتەن، وێراندەکرێن و پایەکانی دەسەڵاتی تاران بەرەو لاوازی دەچێت.
لە پارێزگای حەسەکە، هەوڵێکی دزینی بڕێک پارە لە بەرانبەر بینای باڵەخانەی بانکی کشتوکاڵی شکست پێهێنرا، ئەوەش دوای ئەوەی بەڕێوەبەری بانکەکە دەستبەجێ تەقەی لە تۆمەتباران کرد.
بەپێی زانیارییەکان، دوو کەس کە سواری ماتۆڕسکیلێک بووبوون، هەوڵیان دا کارتۆنێک بڕفێنن کە بڕی 10ملیۆن لیرەی سوری تێدا بووە، کە بڕیار بوو بگوازرێتەوە بۆ ناو بانکەکە.
لە کاتی روداوەکەدا، بەڕێوەبەری بانکی کشتوکاڵی بە خێرایی هاتە دەست و راستەوخۆ تەقەی لە دوو تۆمەتبارەکە کرد، ئەوەش بووە هۆی تێکدانی پلانەکەیان و راکردنی هەردوو دزەکە بۆ شوێنێکی نادیار بێ ئەوەی بتوانن پارەکە ببەن.
لە راگەیەندراوێکی رەسمیدا لەلایەن فەرماندەیی گشتیی هێزە چەکدارەکانی عیراقەوە چەند بڕیار و ئاڕاستەیەکی نوێی ئاسایشی و سەربازی لە وڵاتدا ئاشکرا کرا، بە پلەی یەکەم دیاریکردنی وادەی کۆتاییهاتنی ئەرکی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی.
سەباح نوعمان، وتەبێژی فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکانی عیراق رایگەیاند: رۆژی 30ی ئەم مانگە (ئەیلوول) وادەی کۆتایی دەبێت بۆ کۆتاییهاتنی ئەرکەکانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی و پرۆسەی "عەزمی پۆڵاین" لە عیراق.
ئاماژەی بەوەش کرد: رێکخستنەوەی پەیوەندییەکان لەگەڵ وڵاتانی هاوپەیمانان لە دوای ئەو رێکەوتەوە دەچێتە قۆناغی هاوکاری و تەواوکارییەوه.
سەبارەت بە رەوشی ئەمنی و کۆنترۆڵکردنی چەک، نەعمان جەختی کردەوە: داعش لە عیراق کۆتایی هاتووە وهیچ مەترسییەکی نەماوە.
وە راشیگەیاند: حکومەت بە هیچ شێوەیەک رێگە بە بوونی چەک لە دەرەوەی چوارچێوەی دەوڵەت و هەڕەشەکردن لە وڵاتانی دراوسێ نادات، ئاماژەی بەوەش دا: پرۆسەی رێکخستنەوەی چەک بەپێی روانگەی حکومەت بەڕێوەدەچێت و هیچ مۆڵەتێکی دیاریکراو لەگەڵ گرووپە چەکدارەکان نییە.
لە تەوەرێکی دیکەدا، وتەبێژی فەرماندەی گشتی ئاشکرای کرد: ئاستی هەماهەنگی لەگەڵ هەرێم بەرزبووەتەوە و رۆتین تێپەڕێنراوە، بە شێوەیەک هەرێمی کوردستان داواکراوان راستەوخۆ رادەستی سەنتەری هەماهەنگی دەکات.
ئاماژەی بەوەش کرد: سیستەمی بەرگری ئاسمانی لە پێشینەی کارەکانی فەرماندەی گشتییە و بەم زووانە بەرهەمی نوێ لە کۆریای باشور، تورکیا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە دەگاتە دەست هێزەکان.
وەزارەتی پەروەردەی هەرێم رۆژی 20ـی ئەیلولی وەک یەکەم رۆژی دەستپێکی ساڵی نوێی خوێندن دیاری کرد.
لەم بارەیەوە پەیمان خواجە وتەبێژی پەروەردەی حکومەتی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، رۆژی یەکشەممە 20ـی 9ـی 2026 دەستپێکی ساڵی نوێی خوێندنە.
وتیشی، ساڵنامەی خوێندنی 2026-2027 پەسەندکراوە و لەو رۆژەوە ساڵی نوێی خوێندن دەستپێدەکات.
ئەمەش لەکاتێکدایە، پێشتر وەزارەتی پەروەردەی هەرێم، جلوبەرگی ساڵی نوێی خوێندنی بۆ سەرجەم ئاستەکان دیارکرد و هەموو ئامادەکارییەکانیش بۆ خوێندنی ئەمساڵ تەواو کراوە.
كونسوڵخانەی گشتیی چین لە هەرێمی كوردستان وەڵامی داواكەی قوباد تاڵەبانی دایەوە سەبارەت بە هۆكاری گیانلەدەستدانی خوێندكارە كوردەكە لە چین و ئامادەییی نیشاندا بۆ پێشكەشكردنی هاوكاریی مرۆیی بۆ خێزانی ئەو خوێندكارە.
كونسوڵخانەی گشتیی چین ئاماژەی بەوە كردووە، محەمەد سەعدەدین هادی، خوێندكاری دكتۆرای لە زانكۆی زەریای چین و خەڵكی پارێزگای هەڵەبجە، درەنگانی شەوی 8ی ئەم مانگە لە رووداوی خنكانی ئاگادار كراونەتەوە.
دووپاتیشیكردەوە، ئامادەن هاوكاریی مرۆیی پێشكەش بكەن بۆ گەشتكردنی كەسوكاری محەمەد بۆ چین و تەواوكردنی رێكارەكان بۆ هێنانەوەی تەرمەكەی.
پێشتریش قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆكی حكومەتی هەرێم لەگەڵ لیۆ جون، كونسوڵی گشتیی چین كۆبۆوە و داوایكرد هەرچی زووتر هۆكاری گیانلەدەستدانی ئەو خوێندكارە كوردە روونبكرێتەوە و كارئاسانی پێویست بكرێت بۆ هێنانەوەی تەرمەكەی بۆ كوردستان.
شارەوانیی سلێمانی ئاشکرایدەکات، بەهۆی بەڕێوەچوونی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلم لە سلێمانی قیرتاوکردنەوەی شەقامی سەرەکی سەرچنار بەڕێوەناچێت.
بەپێی راگەیەنراوێکی سەرۆکایەتیی شارەوانیی سلێمانی، بەهۆی بەڕێوەچوونی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلم لە شاری سلێمانی، هەڵمەتی قیرتاوکردنەوەی شەقامی سەرەکی سەرچنار 'لە مەودای ترافیک لایتی نزیک بەنزینخانەی تاڤگە تا بەردەم سیتی سینەما' رادەگیرێت.
لە راگەیەنراوەکەدا ئاماژە بەوەکراوە، شەقامەکە بە سەربەستی بۆ هاتوچۆی ئۆتۆمبێل بە کراوەیی دەمێنێتەوە تا تەواوبوونی کاتی فێستیڤاڵەکە کە بڕیارە چەند رۆژێک بخایەنێت.
رۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵی ئەمریكی ئاشكرایكردووە، راوێژكارەكانی ترەمپ و كۆشكی سپی هۆشدارییان داوە لەوەی جەنگی دژ بە ئێران تا ساڵی 2029 بخایەنێت.
رۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵی ئەمریكی بڵاویكردەوە، گەورە راوێژكارانی كۆشكی سپی، لەوانە جەی دی ڤانس جێگری ترەمپ و ماركۆ رۆبیۆ وەزیری دەرەوە لە كۆبوونەوەیەكی داخراودا هۆشدارییان بە دۆناڵد ترۆمپ سەرۆكی ئەمریكا داوە كە ئەگەر هەیە جەنگ لەگەڵ ئێران تا كۆتایی خولی سەرۆكایەتییەكەی واتە تا مانگی یەكی ساڵی 2029 درێژە بكێشێت.
لە راپۆرتەكەدا ئەوەش هاتووە، راوێژكاران جەختیان لەوە كردووەتەوە، تاران سەرەڕای گەمارۆ و گورزە سەربازییەكان، دەتوانێت بەردەوام بێت لە بەرنگاربوونەوەی فشارەكانی واشنتۆن.
هاوكات، دوای بڵاوبوونەوەی راپۆرتەكە كۆشكی سپی رەتیكردەوە لێدوان لەسەر ئەو پرسە بدات، لە بەرامبەردا ترەمپ رایگەیاند، پێشبینی دەكات جەنگەكە تا دوای هەڵبژاردنەكانی نیوەی خول لە مانگی 10ی ئەمساڵدا كۆتایی پێبێت و تاران نەتوانێت خۆڕاگر بێت.
جێگیری سەرۆكی ئەمریكا رایگەیاند، بژاردەیەكی ئەوتۆ لە بەردەم ئێراندا نەماوەتەوە.
جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆكی ئەمریكا، لە لێدوانێكی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، وڵاتەكەی سەركەوتوو بووە لە وشككردنی سەرچاوە داراییەكانی ئێران لە ڕێگەی توندكردنەوەی گەمارۆ ئابوورییەكان.
ڤانس ئاماژەی بەوە كرد، ئیدارەی ئەمریكا بە تەواوی رێگری لە ئێران كردووە لە هەناردەكردنی بەرهەمە نەوتییەكانی، وتیشی ئەوان ئێرانییەكانیان لە هەناردەكردنی نەوت بێبەش كردووە و لە ئێستادا هیچ داهاتێكیان لە كەرتی بیانیەوە دەستناكەوێت.
جێگری سەرۆكی ئەمریكا جەختیشی كردەوە، بەهۆی ئەم فشارە ئابوورییە توندانەوە بژاردەیەكی ئەوتۆ لە بەردەم تاراندا نەماوەتەوە.
لەبارەی ئەگەری چارەسەری سیاسی و گەیشتن بە رێككەوتن، ڤانس روونیكردەوە، واشنتۆن ئامادەیە رێككەوتن بكات، بەڵام ئەوە بەستراوەتەوە بە بڕیاری كۆتایی دۆناڵد تڕەمپ، سەرۆكی ئەمریكاوە.
خاتوو شاناز ئیبراهیم ئەحمەد، ئامادەی رێوڕەسمی کردنەوەی شەشەمین فێستیڤاڵی فیلمی نێودەوڵەتیی سلێمانی بوو، کە بە پاڵپشتیی میدیایی دەزگای میدیایی کوردسات و بەشداریی ژمارەیەکی زۆر لە هونەرمەندان، ئەکتەر، سینەماکاران و فیلمسازان بەڕێوەچوو.
لەو ئێوارە هونەرییە پڕشکۆیەدا، لە نێو هەستی قوڵی هونەری و ئامادەبوونی کۆمەڵێک کەسایەتیی دیار و ناسراوی بواری سینەما و هونەر، بەرهەمی هونەری جۆراوجۆر پێشکەش کران.
بەشداریی خاتوو شاناز ئیبراهیم ئەحمەد لەم بۆنە هونەرییەدا، جەختکردنەوەیە لەسەر گرنگیی هونەر و سینەما لە پەرەپێدانی کلتور، ڕۆشنبیری و ئاوێتەبونی کۆمەڵگەکان، هەروەها پشتگیریی بەرهەمهێنەرانی بواری هونەر و فیلمسازیی کوردی لەپایتەختی ڕۆشنبیری.
فێستیڤاڵی فیلمی نێودەوڵەتیی سلێمانی یەکێکە لە بۆنە هونەرییە گرنگەکان، کە ڕۆڵێکی بەرچاوی هەیە لە ناساندنی توانای هونەری و سینەمایی کورد و بەستنەوەی پەیوەندی و کاری هاوبەشی هونەرمەندانی ناوخۆ بە بواری سینەمای نێودەوڵەتییەوە.
سەرۆكی ئەمریكا رەتیدەكاتەوە لە ئێستادا بەدوای رێككەوتنەوە بن لەگەڵ تاران بەڵكو هێرشی زیاتری دەكەنە سەر، پێشبینیش دەكات دوای هەڵبژاردنەكانی نیوەی خول جەنگی ئێران بە تەواوی كۆتایی پێبێت.
دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا لە كۆنفرانسێكی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، لە ئێستادا بەدوای رێككەوتنەوە نین لەگەڵ تاران، بەڵكو هێرشی چڕتر و زیاتری دەكەنەسەر، بەڵام ئەوە دەرگای دانوستان داناخات.
وتیشی، لەو باوەڕەدایە، دەستبەجێ دوای هەڵبژاردنەكانی نیوەی خولی سەرۆكایەتی ئەمریكا لە مانگی تشرینی دووەم، جەنگی ئێران كۆتایی بێت، چونكە تاران ناتوانێت لەوە زیاتر خۆڕاگر بێت.
ئەوەش لە كاتێكدایە، ئاڵۆزییە سەربازییەكانی نێوان واشنتۆن و تاران گەیشتوونەتە ئاستێكی بێپێشینە، بەتایبەت دوای ئامانجگرتنی كەشتییە جەنگی و نەوتهەڵگرەكان لە كەنداو و دەریای عومان، كە تێیدا ئەمریكا چەندین بەلەمی سەربازیی ئێرانی كردووەتە ئامانج.