باخچەلی هۆشداری دەدات و دەڵێت، دوای ئێران نۆرەی توركیایە ببێتە ئامانجی وڵاتە زلهێزەكان و بۆ رێگریكردن لەوەش، پێویستە توركیا بە زووترین کات چارەسەری پرسی كورد بكات.

دەوڵەت باخچەلی، سەرۆكی پارتی بزوتنەوەی نەتەوەپەرستی توركیا مەهەپە لە پەیامێكیدا رایگەیاند، ئەو هەڕەشە و هێرشانەی ئەمڕۆ لەلایەن وڵاتانی زلهێزەوە دەكرێتەسەر ئێران، سبەینێ دەكرێنە سەر توركیا.

ئەوەشی خستەڕو، بۆ رێگریكردن لە هێرش و هەڕەشە وڵاتانی زلهێز بۆ سەر توركیا، پێویستە وڵاتەكە لە زووترین كاتدا چارەسەری پرسی كورد بكات.

باخچەلی دەشڵێت، سەرخستنی پرۆسەی ئاشتی و چارەسەری پرسی كورد، بنەمای سەرەكییە بۆ دروستكردنی یەكڕیزییەكی بەهێزی ناوخۆیی و پتەوكردنی پێگەی توركیا لەناو هاوكێشە جیهانییەكاندا.

ئێران دەستپێکردنەوەی گەشتە ئاسمانییەکان لە رێگەی فڕۆکەخانەی "بەهەشتی" لە ئەسفەهان راگەیەندرا، ئەمەش دوای راگرتنی گەشتەکان بۆ ماوەی 84 رۆژ.

بەڕێوەبەری گشتیی فڕۆکەخانەکانی پارێزگای ئەسفەهان، ئامادەیی تەواوی فڕۆکەخانەکەی بۆ پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری بە گەشتیاران پشتڕاستکردەوە.

هەروەها ئاماژەی بەوە کرد کە "بەپێی ئەو مۆڵەتانەی لەلایەن رێکخراوی فڕۆکەوانیی مەدەنی ئێرانەوە دەرکراون، لە ئێستادا چالاکییەکانی فڕۆکەخانەکە تەنها لە کاتی خۆرهەڵاتن تا خۆرئاوا سنووردارکراوە.

لە یەکێک لە سەیرترین چیرۆکەکانی داهێنانی میللیدا، دەروازەی باڵەخانەیەکی نیشتەجێبوونی کۆن و داڕماو لە شاری "بارنۆڵ"ی روسیا گۆڕدرا بۆ شاکارێکی هونەریی سەرنجڕاکێش، ئەمەش دوای ئەوەی ژمارەیەک لە دانیشتووانەکەی توانییان تەواوی دیوارەکانی بە تابلۆی مۆزاییکی زەبەلاح و بێهاوتا بڕازێننەوە، کە بە تەواوی لە قوتیی بەتاڵی جگەرە دروستکراون.

ئەم پڕۆژەیە کە کەناڵی "ماش"ی روسی لە رێگەی ئەپڵیکەیشنی تێلیگرامەوە تیشکی خستووەتە سەر، تەنها بیرۆکەیەکی کاتی نەبووە، بەڵکو بەرهەمی ئارامییەکی درێژخایەن و خولیایەکی بەردەوامە کە بۆ ماوەی زیاتر لە چارەکە سەدەیەک درێژەی کێشاوە.

گەشتە ٢٦ ساڵییەکە
رەگی ئەم بیرۆکە داهێنەرانەیە بۆ نزیکەی 26 ساڵ لەمەوبەر دەگەڕێتەوە، بەتایبەتی لەلایەن سێ کەس لە دانیشتووانی باڵەخانەکەوە کە پێکهاتبوون لە (دوو برا و هاوڕێیەکی نزیکیان).

بۆ بەدیهێنانی خەونە هونەرییەکەیان، ئەو سێ هاوڕێیە لەو کاتەدا کۆنتێنەرێکی گەورەیان لە شەقامەکەدا دانا و داوایان لە هاوسێ، ناسیاو و خەڵکی گەڕەکەکە کرد کە قوتییە بەتاڵەکانی جگەرەکانیان ببەخشن و نەیانخەنە ناو سەتڵی خۆڵەوە، بۆ ئەوەی دواتر لە ئەندازیاریی تابلۆکانیاندا بەکاریان بهێنن.

جیی سەرنجە قەبارەی کەرەستە بەکارهاتووەکان لەم تابلۆیانەدا نزیکەی پێنج هەزار قوتیی بەتاڵی جگەرەی بەکار هاتووە، کە جەستەی دیوارەکانی دەروازەکەی لە زەوییەوە تا بنمیچەکە داپۆشیوە، هەندێک لەو قوتییانەی بەکار هاتوون دەگمەنن و وەک پارچەی مێژوویی سەیر دەکرێن کە مێژووی بەرهەمهێنانیان بۆ ساڵی 2000 دەگەڕێتەوە، وبەهای دارایی گشتی ئەو قوانەی کە کۆکراونەتەوە و مۆزاییکەکەیان پێ دروستکراوە، بە نزیکەی یەک ملیۆن روبڵی روسی دەخەمڵێندرێت.

تابلۆی سێ ڕەهەندی (3D)
ئەو سێ داهێنەرە تەنها لەسەر ریزکردنی قوتییەکان بە شێوەیەکی تەخت نەوەستان، بەڵکو تەکنیکێکی ئەندازیارییان بەکارهێنا کە زیندوویی و قووڵیی بە دیوارەکان دەبەخشێت، بەجۆرێک دیوارەکانیان بە چەند چینێکی جیاواز داپۆشی، هەندێک بەش لە یەک چین دروستکرابوون، لە کاتێکدا بەشەکانی تر بە دوو یان سێ چین دەرپەڕیبوون، ئەمەش شێوەیەکی هونەریی قەبارەدار و سێ رەهەندی (3D) دروستکردووە کە دیمەنی مۆزەخانە هونەرییە هاوچەرخەکان بە دەروازەکە دەبەخشێت.

هونەر لەسەر دیوارێک کە چاوەڕێی روخاندن دەکات
سەرەڕای ئەو جوانییە بینراوەی کە شوێنەکەی داپۆشیوە، بەڵام چیرۆکەکە لە پشتپەردەی خۆیدا پێچەوانەبوونێکی دراماتیکی غەمگین دەشارێتەوە، ئەم دەروازە پڕ لە هونەرە لە ناو باڵەخانەیەکی تەختی کۆنی دوو نهۆمی لە دار دروستکراودا هەڵکەوتووە، کە لە ساڵی 1948دا (واتە نزیکەی 78 ساڵ لەمەوبەر) بنیات نراوە.

لەم دواییانەشدا، شارەزایان و لایەنە رێکخەرەکان ئەم باڵەخانەیان خستووەتە ژێر پۆلێنی "شیاو نییە بۆ نیشتەجێبوون" و مەترسیدار، و بە رەسمی لە لیستەکانی روخاندنی داهاتوودا تۆمارکراوە، بەمەش ئەم مۆزاییکە بەنرخە دەبێتە دوا هاواری داهێنان لەسەر دیوارگەلێک کە بەرەو روخان دەچن.

وەزارەتی دەرەوەی ئێران، ئەمڕۆ سێشەممە، رایگەیاند کە تاران بە توندترین و دژوارترین شێوەی گونجاو وەڵامی هەر هەڕەشەیەک دەداتەوە کە گەلی ئێران بکاتە ئامانج، هاوکات پابەندبوونی خۆی بە چارەسەرە دیپلۆماسییەکان دووپاتکردەوە و هۆشداریشی دایە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ئەنجامدانی هەڵەیەکی ستراتیژی نوێ.

وەزارەتی دەرەوەی ئێران لە بەیاننامەیەکدا رایگەیاند: کارە شەڕەنگێزییەکانی ئەمریکا پێشێلکارییەکی زەقە بۆ ماددەی دووەمی میساقی نەتەوە یەکگرتووەکان، و واشنتۆن بە تەواوی بەرپرسیار دەکات لە کێشە و دەرئەنجامەکانی ئەم رەفتارە دوژمنکارییانە.

بەیاننامەکە زیادیشی کردووە: رێگە نادەین هیچ دەستدرێژییەک بۆ سەر ئاسایشی نیشتمانیمان بێ وەڵام تێپەڕێت.

عەلی فالح زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق، ئەمڕۆ سێشەممە. لە رێگەی پەیوەندییەکی تەلەفۆنییەوە لەگەڵ مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران، دۆخی ناوچەکە و هەوڵەکانی کەمکردنەوەی ئاڵۆزییەکانی تاوتوێ کرد.

نووسینگەی راگەیاندنی سەرۆک وەزیران لە بەیاننامەیەکدا، رایگەیاند: عەلی فالح زەیدی، سەرۆک وەزیران، پێشوازی لە پێوەندییەکی تەلەفۆنی مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری کۆماری ئیسلامیی ئێران کرد، ئاماژەی بەوەش کرد: هەردوولا پیرۆزباییان بەبۆنەی نزیکبوونەوەی جەژنی قوربانی پیرۆز گۆڕییەوە، بەو هیوایەی خودای گەورە ئەم جەژنە بە خێر و سەقامگیریی زیاترەوە بۆ هەردوو گەلی عیراق و ئێران و تەواوی ئوممەتی ئیسلامی بگێڕێتەوە.

هەر لە بەیاننامەکەدا هاتوە کە لەو پەیوەندییەدا باسی پەیوەندییە دووڵایەنەکان و گرنگیی بەهێزکردنی هاوکاریی نێوان هەردوو وڵات کرا بە شێوازێک کە بەرژەوەندیی هاوبەشی هەردوو گەلی دراوسێ دەستەبەر بکات.

هاوکات هەردوولا تاوتوێی دۆخی ناوچەکەیان کرد و جەختیان لەسەر پێویستی بەردەوامبوونی هەماهەنگی و هاوکاریی هەرێمی و نێودەوڵەتی کردەوە لە پێناو کەمکردنەوەی ئاڵۆزییەکان و پێشخستنی زمانی دیالۆگ و هێورکردنەوەی دۆخەکە، بە جۆرێک کە هاوکار بێت لە چەسپاندنی سەقامگیری لە ناوچەکە و جیهاندا.

سەرۆكی هەرێم و فەرماندەی گشتی هەسەدە، جەخت لەسەر لێكگەیشتنی لایەنە كوردییەكان لە سوریا بۆ چارەسەركردنی كێشەكان لەگەڵ دیمەشق دەكەنەوە.

نێچیرڤان بارزانی، سەرۆكی هەرێمی كوردستان، لەگەڵ مەزڵوم عەبدی، فەرماندەی گشتیی هێزەكانی سوریای دیموكرات (هەسەدە) كۆبوەوە، لە ددیارێكدا رەوشی سوریا و كورد و پێكهاتەكان لەو وڵاتە و گرنگیی پاراستنی سەقامگیری و ڕووبەڕووبوونەوەی مەترسییەكانی تیرۆر تاوتوێكران.

هەر لە كۆبوونەوەكەدا، جەخت لەسەر پێویستیی دیالۆگ و لێكگەیشتنی لایەنە كوردییەكان لە سوریا بۆ چارەسەركردنی كێشەكان لەگەڵ دیمەشق كرایەوە.

حكومەتی قەتەر رەتیدەكاتەوە بڕی 12 ملیار دۆلاری دابێتە ئێران بە مەبەستی گەیشتن بە رێككەوتن لەگەڵ ئەمریكا.

لێپرسراوێكی باڵای قەتەر ئەو دەنگۆیانەی رەتكردەوە كە باس لەوە دەكەن وڵاتەكەی بڕی 12 ملیار دۆلاری داوەتە ئێران بە مەبەستی گەرەنتیكردنی گەیشتن بە رێككەوتن لەگەڵ ئەمریكا.

جەختیشیكردەوە، ئەو راپۆرت و زانیارییانەی بڵاوكراونەتەوە دوورن لە راستییەوە.

ماجد ئەنساری وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی قەتەریش رایگەیاند، ئەو زانیارییانەی ناڕاستانەی هەندێك لایەن بڵاویان دەكەنەوە، ئامانجیان تێكدانی هەوڵەكانی رێككەوتن و پەكخستنی ئەو هەوڵە دیپلۆماسییانەیە كە بۆ كەمكردنەوەی گرژییەكان و چەسپاندنی سەقامگیریی لە ناوچەكەدا دەدرێن.

وتیشی، هەوڵە دیپلۆماسییەكانی قەتەر بە هەماهەنگی لەگەڵ هاوبەشە هەرێمییەكاندا روون و ئاشكران و ئەو جۆرە چەواشەكارییانەش تەنها هەوڵێكی بێئەنجامە بۆ لەكەداركردنی ناوبانگی قەتەر.

ژمارەیەك لە وڵاتان سەپاندنی باج و رسومات بەسەر بازرگانیی و گەشتیاریی دەریایی نێودەوڵەتیدا رەتدەكەنەوەز.

ئوسترالیا، هندستان، ژاپۆن و ئەمریكا لە راگەیەنراوێكی هاوبەشدا ئاماژەیان بەوەكردووە، هێرشكردنە سەر كەشتییە بازرگانی و گەشتیارییەكان و هەر رێكارێك رەتدەكەنەوە كە دژی یاساكانی دەریاوانی نێودەوڵەتی بێت.

ئەو چوار وڵاتە دژایەتی خۆشیان دەربڕیوە بۆ سەپاندنی هەر باج و رسوماتێك بەسەر تێپەڕبوونی كەشتییەكاندا لە ئاوە نێودەوڵەتییەكان، وەك ئاماژەیەك بۆ ئەو گرژیی و ئاڵۆزییانەی پەیوەستن بە جووڵەی دەریاوانی لە گەروی هورمز.

هەڵوێستەكەی ئەو وڵاتانە لە كاتێكدان، مشتومڕێكی نێودەوڵەتی توند و دانوستانی ناراستەوخۆی نێوان واشنتۆن و تاران هەیە لەبارەی وەرگرتنی باج لەلایەن ئێرانەوە لە هەر كەشتییەك كە بە گەروی هورمزدا تێپەڕێت.

وەزارەتی كۆچ و كۆچبەرانی عیراق دوایین وردەكاری لەبارەی داخستنی كەمپی هۆل دەخاتەڕوو و رایدەگەیەنێت، كەمتر لە هەزار و 500 كەس لە كەمپەكە ماونەتەوە.
كەریم نوری بریكاری وەزارەتی كۆچ و كۆچبەرانی عیراق رایگەیاند، لێپرسراوانی عیراق لە رێی 33 هەڵمەتی گواستنەوە، زیاتر لە 21 هەزار ژن و منداڵ و كەسوكاری داعشیان لە كەمپی هۆل گواستووەتەوە بۆ عیراق، لە ئێستاشدا كەمتر لە هەزار و 500 كەس لەو كەمپە ماونەتەوە.
وتیشی، لەو ژمارەیە 15 هەزاریان گەڕاونەتەوە بۆ ناوچەكانی خۆیان و لەگەڵ كۆمەڵگە تێكەڵ كراونەتەوە، ئەوانەی تریش رەوانەی ناوەندی شییانەوە كراون لە پارێزگای نەینەوا و بەمنزیكانە تێكەڵی كۆمەڵگە دەكرێنەوە. 
كەریم نوری ئاماژەی بەوەشكرد، عیراق سەركەوتوو بوو لە هەڵوەشانەوەی كەمپی هۆل و لە ئێستاشدا ئەو كەمپە بە داخراو دادەنرێت و كۆتایی هاتووە.

دەسەڵاتدارانی ئێران، ئەمڕۆ سێشەممە، هۆشدارییان لە کەمبوونی توندی ئاو لە چەند پارێزگایەکی وڵاتەکە بەهۆی دابەزینی رێژەی بارانبارینەوە دا، و داوایان لە هاووڵاتیان کرد کە دەست بە بەکارهێنانی ئاوەوە بگرن.

ئەحەد فازڵی، سەرۆکی ناوەندی نیشتمانی بۆ بەڕێوەبردنی کەشوهەوا و قەیرانەکان لە رێکخراوی کەشناسی ئێران، جەختی لەسەر پێویستی دەستپێوەگرتنی بەکارهێنانی ئاو کردەوە بەهۆی بوونی شۆکی ئاوی لە شارە گەورەکانی وەک تاران، کەرەج، مەشهەد و ئەسفەهان، ئەمەش بەپێی ئەوەی ئاژانسی "ئیسنا"ی ئێرانی گواستوویەتییەوە.

فازڵی رایگەیاند: رێژەی بارانبارینی ئەمساڵ 225ملیمە لەبەرانبەر تێکڕای درێژخایەنی 217 ملیم، واتە بە رێژەی 4٪ بەرزترە، ئاماژەی بەوەش کرد کە ئەم زیادبوونە زیاتر لە مانگەکانی کانوونی دووەم و نیساندا چڕبووەتەوە (٢٥٪+)، لە کاتێکدا لە مانگەکانی نیسان و ئایاردا کەمی کردووە.

پارێزگاکانی وەک تاران، قوم، قەزوین، سەمنان، مەرکەزی و گێڵان ڕووبەڕووی کەمییەکی توندی ئاو بوونەتەوە.

بەتایبەتی لە تاران، ڕێژەی بارانبارین لە ١٥٥ ملیم تێپەڕی نەکردووە لەبەرامبەر تێکڕای ٢٥٠ ملیم، واتە بە ڕێژەی ٣٨٪ دابەزیوە، ئەمەش نزمترین ئاستی مێژووییە کە تۆمار کرابێت.

هەواڵی پەیوەندیدار:

پزیشکیان چەندین جار باسی لە قەیرانی ئاو لە ئێران کردووە.

ڕەگەزە شاراوەکان.. قەیرانی ئاو لە ئێران تەنها بەهۆی سروشتەوە نییە.

فازڵی ڕوونکردنەوەی دا کە دابەشبوونی بارانبارین لە نێوان پارێزگاکاندا وەک یەک نییە؛ تاران و ئەلبورز خاوەنی یەک حەوزی ئاون و هەردووکیشیان بەدەست قەیرانێکی توندەوە دەناڵێنن.

سەبارەت بە مەشهەد، ئەو شارە بەدەست "وشکەساڵی مرۆیی"یەوە دەناڵێنێت بەهۆی چڕی دانیشتووان و ڕێوشوێنەکانی کۆنتڕۆڵکردنی سەرچاوەکان کە بووەتە هۆی کەمکردنەوەی ڕژانی ئاو بۆ ناو بەنداوەکان، سەرەڕای بارانبارینی ئاسایی لە خۆراسانی ڕەزەوی. شارەکانی ئەراک و ساوەش ڕووبەڕووی قەیرانێکی هاوشێوە بوونەتەوە.

لە کۆتاییدا ناوبراو داوای لە دانیشتووانی مەشهەد، تاران، ساوە، ئەراک و کەرەج کرد کە دەست بە ئاوەوە بگرن بۆ خۆدوورخستنەوە لە کەمی ئاوی خواردنەوە، و هۆشداریشی دا کە ڕەنگە قەیرانەکە بگاتە کەرتی ناوخۆ (ماڵان) و تەنها لەسەر کەرتی کشتوکاڵ نەوەستێت.

وەزارەتی دارایی و ئابووریی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە راگەیەندراوێکی رەسمیدا ئاشکرای کرد کە دوای نیوەڕۆی ئەمڕۆ سێشەممە (٢٦ی ئایاری ٢٠٢٦)، دەست بە دابەشکردنی موچەی مانگی ئایاری فەرمانبەران و موچەخۆرانی هەرێم دەکرێت، و پرۆسەکەش لە رۆژانی جەژندا بەردەوام دەبێت.

وەزارەتی دارایی ئاماژەی بەوە کردووە کە کۆتایی هەفتەی رابردوو لیستی موچەی مانگی ئایار و راپۆرتی تەرازووی پێداچوونەوەی مانگی نیسانی ئاڕاستەی بەغداد کردووە، هەروەها سەرلەبەیانی دوێنێ دووشەممە، بڕی (50 ملیار دینار)ی وەک نیوەی داهاتی نانەوتی مانگی ئایار خستووەتە سەر هەژماری بانکی وەزارەتی دارایی فیدراڵ لە لقی هەولێری بانکی ناوەندی.

وەزارەتەکە جەختی کردووەتەوە کە داواکردنی داهاتی مانگێک پێش شەش رۆژ لە کۆتاییهاتنی، لە هیچ سیستەمێکی ژمێریاریی جیهاندا نییە، بەڵام هەرێم بۆ بڕینی هەر جۆرە بەهانەیەک ئەو بڕەی ناردووە.

لە بەشێکی تری راگەیەندراوەکەدا هاتووە، سەرەڕای ئەم رێکارانە، وەزارەتی دارایی عیراق لە کۆی بڕی شایستەی موچەی هەرێم کە (914.970،741.514دینار) بووە، تەنها بڕی (890.502.000.000 دینار)ی ناردووە، ئەمەش بەو بەهایەیە کە حکومەتی فیدراڵ زیاتر لە (80 ملیار دینار) کورتهێنانی لە تەمویلی موچەی مانگی ئایاردا دروست کردووە.

وەزارەتی دارایی هەرێم رایگەیاندووە بۆ پڕکردنەوەی ئەم کورتهێنانە و بێبەشنەکردنی موچەخۆران بەر لە جەژن، بڕیاریان داوە ئەو بڕە پارەیە لە رێگەی قەرزەوە دابین بکەن.

سەبارەت بە شێوازی وادەی سەردانیکردنی بانکەکان، وەزارەتەکە ێنمایی موچەخۆرانی کردووە کە موچەخۆران بە شێوازی کاش دەتوانن لە کاتژمێر (5:00)ی ئێوارەی ئەمڕۆوە سەردانی بانکەکان بکەن بۆ وەرگرتنی مووچەکانیان.

موچەخۆرانی پرۆژەی (هەژماری من) دەتوانن لە کاتژمێر (3:00)ی پاشنیوەڕۆی ئەمڕۆوە لە رێگەی ئامێرەکانی راکێشانی پارە (ATM) موچەکانیان وەربگرن.

دابەشکردنی موچە لە رۆژانی جەژندا لە دوای کاتژمێر (10:00)ی بەیانییەوە بە هەردوو شێوازی کاش و "هەژماری من" بەردەوام دەبێت.

وەزارەتی دارایی دڵنیایی داوەتە فەرمانبەران کە هەر کەسێک نەتوانێت لەم سێ رۆژەدا موچەکەی وەربگرێت، سەرەتای هەفتەی داهاتوو لەگەڵ دەستپێکردنەوەی دەوامی رەسمی دەتوانێت شایستە داراییەکانی وەربگرێت.

رێبەری باڵای ئێران، موجتەبا خامنەیی، ئەمڕۆ سێشەممە جەختی کردەوە کە هیچ شوێنێکی ئارام بۆ بنکە ئەمریکییەکان لە ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا نابێت.

خامنەیی لە پەیامێکدا بۆ حاجیانی ماڵی خودا رایگەیاند: داوا لە وڵاتانی ئیسلامی دەکەم دۆستایەتی و هاوکارییەکانیان بەهێز بکەن، بۆ ئەوەی بتوانین بەرەو بەدیهێنانی پێشکەوتن بۆ ئوممەتی ئیسلامی هەنگاو بنێین، ئاماژەی بەوەش کرد کە: گه‌لی موسڵمانی ئێران 47 ساڵ لەمەوبەر بە چەکی 'الله أكبر' راپەڕی و رژێمی تاغوتی دیکتاتۆری دۆستی بیانیی رووخاند.

زیاتر وتی: 47 ساڵ لەمەوبەر گەل بە چەکی 'الله أكبر' راپەڕی و دەست و قاچی ئەمریکای چاوچنۆک و خۆبەزلزان لە وڵات بڕی"، روونیشیکردەوە کە "چەکی 'الله أكبر' بەستەرەکانی پەیوەندی نێوان ئوممەتی ئیسلامی و گەنجانی موجاهیدی لە بەرەی خۆڕاگڕیدا (بەرەی مقاوەمە) چەسپاندووە.

رێبەری ئێران لە درێژەی قسەکانیدا وتی: ئوممەتی ئیسلامی و گەلانی ناوچەکە خاوەنی توانای و بەرژەوەندی هاوبەشن کە سیستمی نوێی ناوچەکە و جیهان دەستنیشان دەکەن.

سوپای پاسدارانی ئێران، ئەمڕۆ سێشەممە، رایگەیاند کە فڕۆکەیەکی بێفڕۆکەوانی ئەمریکی لە جۆری (MQ-9) دوای چاودێریکردنی خستووەتە خوارەوە، هاوکات ئاماژەی بەوەش کرد کە مافی وەڵامدانەوەی پێشێلکارییەکانی ئەمریکا بۆ رێککەوتنی ئاگربرستان بۆ خۆیان دەپارێزن.

سوپای پاسداران لە لێدوانێکدا، رایگەیاند: دوێنێ دوای چاودێرییەکی وردی هەواڵگری، فڕۆکەیەکی بێفڕۆکەوانی ئەمریکیمان لە جۆری (MQ-9) خستە خوارەوە.

زیاتر دەڵێت: تەقەمان لە فڕۆکەیەکی بێفڕۆکەوانی جۆری (RQ-4) و فڕۆکەیەکی جەنگی جۆری (F-35) کردووە کە هێرشیان دەکردە سەر ناوچەکە.

لە کۆتاییدا رایگەیاندووە: مافی وەڵامدانەوەی رەوا و یەکلاکەرەوە بۆ هەر پێشێلکارییەکی ئەمریکا بەرانبەر بە رێککەوتنی ئاگربرستان بۆ خۆمان دەپارێزین.

ترەمپ دەڵێت، پێویستە یۆرانیۆمی پیتێندراوی ئێران لەناوببرێت یاخود بگوازرێتەوە بۆ ئەمریكا، ئێرانیش ئەو داواكارییە رەتدەكاتەوە.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا لەنوێترین بڵاوكراوەیدا لە تروس سۆشیال رایگەیاندووە، یۆرانیۆمی پیتێندراوی ئێران یان دەبێت بگوازرێتەوە بۆ ئەمریكا بۆئەوەی لەناوببرێت، یان لە شوێنی خۆی لە ئێران لەناودەبرێت، وتیشی، پرۆسەكە دەبێت بە ئامادەبوونی لیژنەی وزەی ئەتۆمی و لایەنە پەیوەندیدارەكان ئەنجام بدرێت.

یۆرانیۆی پیتێندراوی كۆگاكراوی ئێران بە نزیكەی 400 كیلۆگرام دەخەمڵێنرێت و یەكێكە لەو بابەتانەی لە دانوستانەكانی ئەمریكا و ئێران زۆرترین ناكۆكی لەسەرە.

ئاژانسی تەسنیمی ئێرانیش لە زاری لێپرسراوێكی باڵای وڵاتەكەیەوە رەتیكردووەتەوە تاران ئامادە بێت بۆ گواستنەوەی یۆرانیۆمە پیتێندراوەكەی بۆ دەرەوەی ئێران.

سەرچاوەیەكی باڵای ئێرانیش بە ئاژانسی رۆیتەرزی راگەیاندووە، تاران رازی نەبووە بە رادەستكردنی یۆرانیۆمی كۆگاكراوی پیتێندراو.

سەرۆکی ئەمریکا دەیەوێت وڵاتانی عەرەبی و ئیسلامی بەشداربن لە رێککەوتننامەی ئیبراهیمی، بەڵام بەهۆی کردەوەکانی پێشووی ئیسرائیل بۆسەر غەززە، بەشێک لەو وڵاتانە ئەو داواکاریەی ترەمپیان رەتکردووەتەوە.

ئاژانسی هەواڵی رۆیتەرز بڵاویکردەوە، دوای ئەوەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا پێشنیازی بۆ سعودیە، قەتەر، پاکستان، تورکیا، میسر و ئوردن کرد تاکو لە رێککەوتننامەی ئیبراهیمی بەشدارببن، پاکستان رەتیکردەوە بەشداری لەو رێککەوتنەدا بکات.

رۆیتەرز ئەوەشی روونکردووەتەوە، هۆکاری سەرەکی بەشدارنەبوونی راستەوخۆی وڵاتانی عەرەبی و ئیسلامی لەو رێککەوتنەدا، بۆئەوە دەگەڕێتەوە کە بڕوایان بە هاوپەیمانێتیکردن لەگەڵ ئیسرائیلدا نییە.

هاوکات، ئیدارەی بنیامین ناتانیاهۆ سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیلیش تائێستا هیچ وەڵامێکی روون و رەوانیان بۆ داواکارییەکەی ترەمپ و رازیبوونیان بە بەشداریکردنی وڵاتانی عەرەبی و ئیسلامی لە ناوچەکە، نەداوەتەوە.

قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکوەزیرانی هەرێم بە جیا لەگەڵ هەر یەکە لە ئەلبرێشت فۆن ڤیتکە، کونسوڵی گشتیی ئەڵمانیا و ئەندرو بیزلی، کونسوڵی گشتیی بریتانیا لە هەرێم کۆبووەوە.

لە هەر دوو کۆبوونەوەکەدا کە رۆژی دووشەمە (25/5/2026) لە هەولێر بەڕێوەچوون، باس لە دۆخی سیاسیی هەرێم و دواکەوتنی پێکهێنانی کابینەی دەیەمی حکومەتی هەرێم کرا.

 لەمبارەیەوە، قوباد تاڵەبانی بە ئاماژەدان بە ناکۆکییەکان و وەستانی دانووستانەکان، رایگەیاند پێویستە دەرچەیەک بۆ کۆتاییهێنان بەم چەقبەستوویە بدۆزرێتەوە و هەردوو لایەنی پارتی و یەکێتی دەرگا بەڕووی قۆناغێکی نوێدا بکەنەوە، چوونکە بەردەوامبوونی ئەم دۆخە زیانی زیاتر بە پێگەی هەرێم و ژیان و گوزەرانی هاوڵاتییانی هەرێم دەگەیەنێت.

سەبارەت بە پەیوەندییەکانی نێوان هەرێم و بەغداش، قوباد تاڵەبانی رایگەیاند، ئێمە دەمێکەیە وتوومانە بەغدا قوڵایی ستراتیژمانە و دەبێت وەک کورد لەوێ ئامادەییەکی بەهێزترمان هەبێت. جەختیشی کردەوە دەستبەکاربوونی حکومەتی نوێ لە بەغدا دەرفەتێکی باشە بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی نێوان هەرێم و بەغدا لەسەر پرسە جیاوازەکان، بەڵام بۆ ئەمەش پێویستە لایەنە کوردستانییەکان پێکەوە هاوکار و هەماهەنگ بن. 

لە هەردوو کۆبوونەوەکەدا سەبارەت بە پەرەسەندنەکانی ناوچەکەش ئاڵوگۆڕی بیروڕا کرا. لەم چوارچێوەیەشدا جێگری سەرۆکوەزیران بە ئاماژەدان بەو پێشکەوتنانەی لە دانووستانەکانی نێوان ئەمریکا و ئێراندا هاتووەتە ئاراوە، هیوای خواست دانووستانەکان بە ئەنجامێکی باش بگات و ئاشتی و سەقامگیری بۆ ناوچەکەی لێ بکەوێتەوە.