دەسەڵاتدارانی ئێران و عیراق بەردەوامن لە هەوڵە هاوبەشەکانیان بۆ دۆزینەوەی روفاتی زیاتر لە 52 هەزار سەربازی هەردوو وڵات، کە هێشتا چارەنووسیان نادیارە لەدوای جەنگی هەشت ساڵەی نێوانیان لە ساڵانی هەشتاکاندا. 

لیژنەی نێودەوڵەتیی خاچی سوور لە عیراق ئەمڕۆ چوارشەممە رایگەیاند، تا ئێستا تەنها روفاتی نزیکەی پێنج هەزار کەس لە کۆی گشتیی ونبووان ناسراوەتەوە و پرۆسەی گەڕان و هەماهەنگی لەنێوان هەردوولادا بەردەوامە.

هەیبە عەدنان، وتەبێژی لیژنەکە رایگەیاند: "پرۆسەی ئاڵوگۆڕکردنی روفاتەکان لەنێوان عیراق و ئێراندا بەپێی میکانیزمێکی سێقۆڵی بەڕێوەدەچێت کە لە ساڵی2008 بەپێی یاداشتێکی لێکتێگەیشتن لە جنێڤ دامەزراوە. لیژنەی نێودەوڵەتی کارئاسانی بۆ ئەم پرۆسانە دەکات بە ئامانجی دیاریکردنی ناسنامەی ونبووان و گەڕاندنەوەی روفاتەکانیان بۆ خێزانەکانیان."

وتیشی، لایەنە پەیوەندیدارەکانی هەردوو وڵات بە شێوەیەکی بەردەوام ئۆپەراسیۆنی گەڕانی مەیدانی ئەنجام دەدەن و ناوبەناو روفاتی مرۆیی دەدۆزرێنەوە کە دەگەڕێنەوە بۆ قوربانیانی جەنگ.

وتەبێژەکەی خاچی سور ئاشکرایکرد، دوایین پرۆسەی ئاڵوگۆڕکردن لە5ی ئەم مانگەدا (تشرینی یەکەم) ئەنجامدرا، کە تێیدا روفاتی70سەربازی عیراقی و 48سەربازی ئێرانی رادەستکرانەوە، دوای پشتڕاستکردنەوەی ناسنامەکانیان و تەواوکردنی هەموو رێکارە پێویستەکان. بەپێی ئامارەکان، لە ساڵی 2010ەوە، لیژنەی نێودەوڵەتی کارئاسانی بۆ ئاڵوگۆڕی زیاتر لە 5300 روفات لەنێوان هەردوو وڵاتدا کردووە.

هەیبە عەدنان ئاماژەی بەوەشکرد کە تیمەکانی گەڕان روبەروی ئاستەنگی گەورە دەبنەوە، لەوانە:

• زۆرێک لە گۆڕە بەکۆمەڵەکان دەکەونە ناوچە دوورەدەستەکان یان ناوچەی پیسبوو بە پاشماوەی جەنگی، کە گەیشتن پێیان مەترسیدار دەکات.

• هۆکارە ژینگەییەکان و گۆڕانی شێوەی زەوی بە تێپەڕبوونی کات، پرۆسەی ناسینەوەی ناسنامەکان قورس دەکات.

• نەبوونی بنکەیەکی داتای ناوەندیی یەکگرتوو و سەختیی بەراوردکردنی زانیارییەکان لەنێوان لایەنە پەیوەندیدارەکانی هەردوو وڵاتدا.

 

لە پەیوەندییەکی تەلەفونیدا، مارک رۆبیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریکا لەگەڵ محەممەد شیاع سودانی، سەرۆک وەزیرانی عیراق هەوڵەکان بۆ تەواوکردنی رێککەوتنە بازرگانیەکانی نێوان بەغداد و واشنتۆن تاوتوێکرا و مارکۆ رۆبیۆ جەختی لە چەک داماڵینی میلیشیا چەکدارەکانی عیراق کردوەتەوە.

ئەمڕۆ سێشەممە، وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا بە تەلەفون لەگەڵ سەرۆک وەزیرانی عیراق، محەمەد شیاع سودانی  قسەی کردوە و لە گفتوگۆکانیاندا، باسیان لە رێککەوتنە بازرگانییەکان و سەروەری عیراق کردوە.

وەزارەتەکە ئاماژەی بەوەکردوە، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا جەختی لە چەکداماڵینی میلیشیا شیعەکان کردوەتەوە و رایگەیاندوە  مەترسین بۆ سەر  سەروەری عیراق  و سەقامگیری تێکدەدەن.

تێکدەدەن.

ناوبرا وتویەتی، ئەو میلیشیایانە مەترسیدارن و هەڕەشەن لە سەر ژیان و کاروباری ئەمریکییەکان و عێراقییەکان و سەرچاوەکانی عێراق تاڵان دەکەن.

وەزارەتی ناوخۆی عیراق، دەستگیرکردنی پێنج کەسی بە تۆمەتی کوشتنی سەفا مەشهەدانی، ئەندامی ئەنجومەنی پارێزگای بەغدادو كاندیدی هاوپەیمانی سیادە راگەیاند  و دەڵێت؛ دوای تەواو بونیی لێکۆڵینەوەکان، رایگشتی لەسەر وردەکارییەکان ئاگادار دەکاتەوە.

وەزارەتی ناوخۆی عیراق، راگەیەندراوێکی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە، توانیویانە بە هەماهەنگی لەگەڵ هێزەکانی حەشدی شەعبی، ئۆپەراسیۆنێكی وردیان ئەنجامداوە و لە ئەنجامدا پێنج تۆمەتبار دەستگیرکراون بە تۆمەتی  تێوەگلان لە کوشتنی سەفا مەشهەدانی، ئەندامی ئەنجومەنی پارێزگای بەغداد، کە لە قەزای تارمییە لە باکوری بەغداد كوژرا.

لە راگەیەندراوەکەدا ئەوەشیان خستوەتەڕوو،  ئۆپەراسیۆنەکە بە فەرمانی  دادوەر ئەنجامدراوە، دوای هەوڵە هەواڵگریی و مەیدانییە چڕەکان و توانراوە شوێنی تۆمەتباران دەستنیشان  بکرێت و دەستگیریان بکەن.

ئاماژەی بەوەشکردوە؛ تائیستا لێکۆڵینەوەکان بەردەوامن و لەگەڵ تەواوبوونی رێکارە پێویستەکان، وردەکارییەکان بۆ رای گشتی بڵاودەکەنەوە.

بەرەبەیانی چوارشەممەی رابردوو، لە ناوجەی تارمییە لە باکوری ىەغداد، بۆمبی چێندراو بە ئۆتۆمبێلی یەکێک لە کاندیدەکان بەناوی سەفا مەشهەدانەی بۆ پەرلەمانی عێراق تەقییەوە و دەستبەجێ گیانی لەدەستدا و ئەو روداوە کاردانەوەی ناوخۆیی لە عیراق لێکەوتەوە.

لە دیدارێکدا لەگەڵ قاسم ئەعرەجی، راوێژکاری ئاسایشی نیشتمانیی عیراق، فەرماندەی گشتیی سوپای پاسدارانی ئێران هۆشداریدا و رایگەیاند؛ ئەگەر هێرشمان بکرێتە سەر، وەڵاممان توندتر دەبێت لە شەڕی 12 رۆژە و ژیانی دوژمنانمان دەکەینە دۆزەخ.

سەرلەشکر پاکپوور ئاماژەی بەوەشکرد، لە "جەنگی 12 رۆژە"دا توانیویانە بەسەر سیستمی بەرگریی موشەکیی ئیسرائیل و ئەمریکادا زاڵ بن.

هاوکات داوای جێبەجێکردنی تەواوەتیی رێککەوتنە ئەمنییەکانی نێوان هەردوو وڵات و پێکهێنانی لیژنەی مەیدانیی کرد بۆ چاودێریکردنی ناوچە سنورییەکان.

لە بەرامبەردا، قاسم ئەعرەجی جەختی لەوە کردەوە کە "ئاسایشی ئێران، ئاسایشی عیراقە" و رێگە نادەن خاکی عیراق بۆ هێرشکردنە سەر ئێران بەکاربهێنرێت. هەروەها پێکهێنانی لیژنەیەکی هاوبەشی بۆ چاودێریکردنی جێبەجێکردنی رێککەوتنە ئەمنییەکە پشتڕاستکردەوە.

 

محەممەد شیاع سودانی، سەرۆك وەزیرانی عیراق رایگەیاند، رەوشی دارایی و ئابووری عیراق لە باشترین ئاستیدایە و کێشەی نەوتی هەرێمیان چارەسەرکردوە، ئاماژەی بەوەشکردوە؛ كێشەی داهاتی نا نەوتیی لەگەڵ هەرێم كاریگەری لەسەر بەردەوامی خەرجكردنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێم نابێت.

ئەمڕۆ دووشەممە، محەممەد شیاع سودانی، سەرۆک وەزیرانی عیراق، لەگەڵ ژمارەیەک رۆژنامەنوس کۆبوەوە و رایگەیاند رەوشی دارایی و ئابووری عیراق لە باشترین ئاستیدایە، گەشەپێدان و ئاوەدانکردنەوەش لە سەرتاسەری وڵاتدا بەردەوامە.

لەسەر پرسی موچەخۆرانی هەرێمیش سودانی جەختیکردوەتەوە لەوەی کێشەی نەوتی هەرێمیان دوای ساڵانێکی زۆر  چارەسەرکردوە.

باسی پرسی موچەی موچەخۆرانیش کردوە و رایگەیاندووە؛ بە دوای چارەسەرێكدا دەگەڕێن لەبارەی داهاتی نانەوتییەوە و دڵنیایشیداوە کە  ئەم بابەتە كاریگەری لەسەر بەردەوامی خەرجكردنی موچەی فەرمانبەران نابێت. 

ئەم لێدوانانەی سودانی لە کاتێکدایە، ئەمرۆ وەزارەتی دارایی عیراق، رایگەیاند دەستیانکردوە بە دابەشکردنی موچەی مانگی دەی فەرمانبەرانی عیراق و  لەبەرانبەردا تا ئێستا موچەی مانگی هەشتی فەرمانبەرانی هەرێم دابەشنەکراوە.

بەبۆنەی ساڵیادی رۆژی نیشتیمانی عیراقەوە، سەرۆکی عەبدولمەجید تەبون سەرۆکی جەزائیر پیرۆزبایی لە سەرۆک کۆماری عیراق دەکات و تیایدا خۆشحاڵی خۆی دەربڕیوە بە قووڵی پەیوەندییە مێژووییەکانی نێوان هەردوو وڵات و گەلی عیراق  و جەزائی، هەروەها  هیوای بەردەوامی خواست بۆ بەهێزکردنی پەیوەندییە دووقۆڵییەکان لە بوارە جیاوازەکاندا.

 

ئەمەش دەقی پەیامەکەیە:

 

خاوەنی فەخامەت

عەبدولەتیف جەمال ڕەشید

سەرۆک کۆماری عێراقی برا

فەخامەتی سەرۆک و برای بەڕێزم

بەبۆنەی یادی نیشتمانی کۆماری عێراقی برا، مایەی خۆشحاڵیمە کە گەرمترین پیرۆزبایی خۆمتان پێشکەش بکەم، و هیوای تەندروستی باش و بەختەوەریتان بۆ دەخوازم، و بۆ گەلی عێراقی براش پێشکەوتن و گەشەسەندنی زیاتر، لە سایەی ئاسایش و سەقامگیریدا.

 

 لەم بۆنەیەدا خۆشحاڵی خۆمان دەردەبڕین بە قووڵی ئەو پەیوەندییە مێژووییانەی کە هەردوو وڵات و گەلەکەمان بەیەکەوە دەبەستێتەوە، کە لەسەر بنەمای پتەوی ڕێزی دوولایەنە و برایەتی  دامەزراوە، جەخت لەسەر ویستی بەردەواممان دەکەینەوە بۆ کارکردن پێکەوە بۆ بەهێزکردنی ئەم پەیوەندییانە لە بوارە جیاوازەکاندا، و دۆزینەوەی دەرفەتەکانی هاوبەشی و هاوکاری کە هەردوو وڵاتی برامان دەوڵەمەندن پێیان.

 

فەخامەتی سەرۆک و برای بەڕێزم، بەرزترین دەربڕینی ڕێز و پێزانینم قبوڵ بفەرموون.

 

عەبدولمەجید تەبون

بەبۆنەی ساڵیادی رۆژی سەربەخۆیی عیراقەوە، د.لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق نامەیەکی پیرۆزبای لە تەمیم کوڕی حەمەد ئال، میری قەتەرەوە پێگەیشت و میری قەتەر هیوای تەندرستییەکی باش بۆ سەرۆک کۆمار و پێشکەوتنی زیاتری بۆ عیراق خواستووە

 

 

ئەمەی خوارەوە دەقی بروسکەکەیە:

"سەرۆک کۆمار د.لەتیف جەمال ڕەشید".

سەرۆک کۆماری عێراقی برا

بەغداد

 

سڵاو و سەلامی خودای گەورەتان لێ بێت.

خۆشحاڵم کە بە بۆنەی ساڵیادی ڕۆژی سەربەخۆیی کۆماری عێراق لە ڕێگەی ئێوەشەوە بۆ گەلی عێراق، بەناوی گەلی دەوڵەتی قەتەر و بەناوی خۆمەوە پیرۆزبایی خۆمتان پێ بگەیەنم، هاوکات هیوای تەندروستی  بەردەوام بۆ بەڕێزتان ، پێشکەوتن و  خۆشگوزەرانی بەردەوامیش بۆ وڵاتی برا بخوازم بەو ئومێدەی پەیوەندیی برایەتیی نێوان هەردوو وڵات بەردەوام بێت لە گەشەکردن .

 

لەگەڵ ئەوپەڕی رێزی بێ پایانم،

برات

لە چوارچێوەی هەڵمەتی بانگەشەی هەڵبژاردن و سەرخستنی لیستی هاوپەیمانی خەڵکی نەینەوای ژمارە '٢٨١' بۆ ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق، رزگار حاجی حەمە لێپرسراوی مەکتەبی هەڵبژاردنی یەکێتی بە یاوەری ئاراس محەمەد ئاغا سەرۆکی هاوپەیمانی یەکێتی خەڵکی نەینەوا سەردانی ژمارەیەك کەسایەتی نەینەوایان کرد.

لە میانی سەردانەکاندا سەردانی هەریەک لە شێخ عامر مرعز حديدی سەرۆکی لیستی یەکێتی خەڵکی نەینەوا و شێخ جەوهەر ئاغا هەرکی و رافع سالم سەرۆکی حزبی رەفعەی نیشتیمانی کرد.

لە سەردانەکاندا وەفدی یەکێتی سوپاسی پاڵپشتی و پشتیوانی ئەو کەسایەتیانەی کرد، کە بۆ لیستی یەکێتی خەڵکی نەینەوا و هیوایان خواست رۆڵی کاریگەر ببینن لە سەرخستنی کاندیدانی یەکێتی و خزمەتکردنی خەڵکی موسڵ بەبێ جیاوازی .

سەرۆك وەزیرانی عیراق رایدەگەیەنێت، قەبارەی وەبەرهێنانی بیانی و عەرەبی لە عیراق 102 ملیار دۆلاری تێپەڕاندووە.

محەمەد شیاع سودانی سەرۆك وەزیرانی عیراق رایگەیاند، هاووڵاتیانی ناوەڕاستی عیراق قوربانی دەستی تیرۆرن و قوربانیان داوە و رۆڵیشیان هەبووە لە سەركەوتن بەسەر تیرۆردا.
وتیشی، بەهۆی ئارامی و سەقامگیری عیراق، وەبەرهێنانی بیانی و عەرەبی لە عیراق 102 ملیار دۆلاری تێپەڕاندووە و كۆمپانیا بیانییەكان توانیویانە زیاتر لە 500 هەزار هەلی كار بۆ گەنجانی عیراق بڕەخسێنن.

دەشڵێت، عیراق هەموو هەوڵێك دەدات بۆ رەخساندنی كەشی وەبەرهێنان و ناكرێت تەنها پشت بە داهاتی نەوتی ببەسترێت، چونكە دەتوانرێت داهاتی كەرتەكانی گەشتوگوزار و كشتوكاڵ و پیشەسازیی زیاد بكرێت.

سودانی هیواخوازە هەڵبژاردنی داهاتوو سەركەوتووانە و بەبێ كێشە بەڕێوەبچێت، جەختیشیكردەوە، گرنگە پاڵپشتی یاسا و دامەزراوەكانی دەوڵەت بكرێت.

وەزارەتی نەوتی عیراق رایگەیاند، پلانیان هەیە تا ساڵی 2028 هەناردەی غازی هاوەڵ بۆ بازاڕە جیهانییەكان بەرزبكەنەوە بۆ 8 هەزار تۆنی رۆژانە.

خالید بەتایینە، بەڕێوەبەری گشتی كۆمپانیای غازی بەسڕە سەر بە وەزارەتی نەوت رایگەیاند، لە كێڵگە نەوتییەكانی " رومێلە و رۆژئاوای قورنەی 1 و زوبێر"  كۆكردنەوەی غازی هاوەڵ و بەكار‌هێنانەوەی گەیشتووەتە زیاتر لە ٪80، سودی لێ وەردەگیرێت بۆ وێستگەكانی بەرهەمهێنانی كارەبا و غازی شل و  و پیشەسازیی.

ئەوەشی خستەڕوو، عیراق لە ساڵی 2016ـەوە گەیشتووەتە ئاستی خۆبژێوی لە غازی شل، پلانیش هەیە تاكو ساڵی 2028 بەهەدەردانی غازی هاوەڵ بۆ لە ٪0 كەمبكرێتەوە و هاوكات هەناردەی ئەو غازەش بۆ بازاڕەكانی جیهان بگەیەنرێتە هەشت هەزار تۆن لە رۆژێكدا.

بەڕێوەبەری گشتی كۆمپانیای غازی بەسڕە ئاماژەی بەوەشدا، لە بەسڕە بەرهەمهێنانی غازی شل لە رۆژێكدا گەیشتووەتە زیاتر لە هەزار مەتر پێ سێجا، ئەو بڕە غازەش لەلایەن وێستگەكانی كارەباوە سوودی لێ وەردەگیرێت بۆ بەرهەمهێنانی نزیكەی چوار هەزار مێگاوات كارەبا، كە پێداویستی نزیكەی چوار ملیۆن ماڵ لە باشوری عیراق  دابین دەكات.

 

بەبۆنەی 93ـەمین ساڵیادی رۆژی نیشتمانیی عیراق سەرکی وڵاتانی جیهان و ناوچيکە پەیامی پیرۆزبایی و پەتوەکردنی پەیوەندییەکانیان ئاراستەی د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق دەکەن.

ئەمڕۆ چوارشەممە، هاوکات لەگەڵ ساڵیادی رۆژی نیشتیمانی عیراق لە پەیامێکی پیرۆزبایدا، بەو بۆنەیەوە کارل گوستاف پاشای وڵاتی سوید پیرۆزبای لە  د.لەتیف رەشید دەکات و هیوای بەردەوامی ئاشتی و پێشکەوتن و خۆشگوزەرانی بۆ گەلی عیراق دەخوازێت.

لی جەی میونگ، سەرۆک کۆماری کۆریای باشوریش پەیامێکی پیرۆزبایی ئاراستەی د. لەتیف رەشید کردوە و پەرۆشی وڵاتەکەی بۆ پەرەپێدانی متمانە و هاوکاری  لەگەڵ عێراق دەربڕیوە.

جەختیکردوەتەوە لەسەر خواستی خۆی بۆ پتەوکردنی پەیوەندییەکانی دۆستایەتی نێوان هەردوو وڵات لەڕێگەی ئاڵوگۆڕی بەردەوام و سەرکەوتوو و هیوای بەردەوامی تەندروستی و سەرکەوتنی بۆ سەرۆک کۆمار و ئاشتی و بەختەوەری بۆ گەلی عێراق خواستوە.

لە یەکێکی دیکە لە پیرۆزباییەکان، کە لەلایەن هەیسەم بن تاریق، سوڵتانی عومانوە ئاراستەی د، لەتیف رەشیدا سەرۆک کۆماری عێراق کراوە، سوڵتانی عومان، وێرای پیرۆزبایی بەبۆنەی  93ـەمین ساڵیادی رۆژی نیشتمانیی عیراق هوای بەردەوامی پێشکەوتن و سەقامگیری بۆ گەلی عێراق خواستووە.

 

 

لە پەیامێکی پیرۆزبایدا، عەبدولفەتاح سیسی سەرۆک کۆماری میسر پیرۆزبایی لە د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق دەکات بەبۆنەی 93ـەمین ساڵیادی رۆژی نیشتمانیی عیراقەوە و جەختیشی لە پەیوەندی بەهێزی و مێژووی نێوان میسر و  عیراق کردوەتەوە، ئاماژەی بەوەشکردوە سورن لەسەر زیاتر پێشخستنی پەیوەندییە دوو قۆڵییەکانیان نێوانیان.

لەپەیامەکەی سەرۆک کۆماری میسردا ئەوەش هاتووە؛ هیوای تەندروستی زۆر باش بۆ سەرۆک کۆماری عیراق خواستووە لەگەڵ سەقامگیری زیاتر و پێشکەوتن و خۆشگوزەرانی زیاتر بۆ گەلی عیراق.

 

دەقی پەیامەکەی سەرۆک کۆماری سوریا

سەرۆک کۆمار پەیامێکی پیرۆزبایی لە هاوتا میسرییەکەیەوە بەبۆنەی یادی جەژنی نیشتمانییەوە پێدەگات.

بەڕێز سەرۆک کۆمار د.لەتیف جەمال ڕەشید  پەیامێکی پیرۆزبایی لە بەڕێز عەبدولفەتاح سیسی، سەرۆک کۆماری میسری عەرەبی بەبۆنەی یادی جەژنی نیشتمانییەوە پێگەیشت، کە ئەمە دەقەکەیەتی:

برای بەڕێز سەرۆک د.لەتیف جەمال ڕەشید

خۆشحاڵم کە بە بۆنەی یادی جەژنی نیشتمانییەوە، جوانترین پیرۆزبایی و باشترین هیوای برایانە ئاڕاستەی بەڕێزتان و لە ڕێگەی ئێوەشەوە بۆ گەلی برای عێراق بنێرم.

ئەم بۆنە خۆشە دەقۆزمەوە بۆ ستایشکردنی پەیوەندییە مێژووییە بەهێز و پتەوەکانی نێوان میسر و عێراق، دووپاتیدەکەمەوە کە هەمیشە سوورین لەسەر پێشخستنی پەیوەندییە دوو قۆڵییەکانمان و پەرەپێدانیان لە زۆر بواردا، بە شێوەیەک کە سوود بە هەردوو وڵات و گەلی برا بگەیەنێت.

 

برای ئەزیزم، هیوای تەندروستییەکی باش و بەختەوەرییەکی زۆر و سەرکەوتنی بەردەوامتان بۆ دەخوازم، هەروەها بۆ گەلی عیراقیش پەرەپێدانی زیاتر لە سەقامگیری و پێشکەوتن و خۆشگوزەرانی.

 

لەگەڵ ڕێز و پێزانینی برایانەی بێ پایانم 

عەبدولفەتاح سیسی

سەرۆک کۆماری میسر

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەبۆنەی 93ـەمین ساڵیادی رۆژی نیشتمانیی پیرۆزبایی لە عیراق کرد و جەختی لەوە کردەوە کە ساڵی 2025  ساڵی دەستکەوت بووە بۆ عیراق.

ئەمڕۆ چوارشەممە، سەرۆکایەتی کۆماری عیراق راگەیەندراوێکی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە؛ د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق،  پەیامێکی پیرۆزبایی لە دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا بە بۆنەی 93 ساڵەی رۆژی نیشتمانیی عێراقەوە پێگەیشتووە.

سەرەڕای پیرۆزبایی، سەرۆکی ئەمریکا  لە پەیامەکەی پابەندبوونی پتەوی وڵاتەکەی بۆ هاوبەشی ستراتیژی لەگەڵ عێراق و هاوکاری لە هەموو بوارەکاندا، بە شێوەیەک کە سەقامگیری ناوچەکە بەرز بکاتەوە" دووپاتکردوەتەوە.

ئاماژەی بەوەشکردوە ساڵی 2025 دەستکەوتی زۆری تێدابووە بۆ عیراق، کە تیشکدەخاتە سەر خۆڕاگری عیراق و گەشەسەندنی سەرکردایەتی لە ناوچەکەدا، وەک میوانداری سەرکەوتوانەی لوتکەی کۆمکاری عەرەبی لە عیراق و توانای عیراق بۆ بەرزکردنەوەی گفتوگۆ و هاوکاری نێوان وڵاتانی دراوسێ.

لە بەشێکی دیکەی پەیامەکەدا هاتووە؛ ئەمریکا و عیراق پێکەوە کاریان کردووە بۆ بەرەوپێشبردنی سەقامگیری ناوچەکە و بەرزکردنەوەی ئاسایشی وزە و پاراستنی فشارەکان بۆ رێگریکردن لە سەرهەڵدانەوەی داعش و هیواشی خواستووە بەردەوام بن لەو پێکەوە کارکردنە.

سەرۆکایەتی کۆمار بەبۆنەی تێپەڕبوونی 20 ساڵ بەسەر پەسەندکردنی دەستوری عیراق راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و تیایدا هاتووە، ئەم رۆژە وەرچەرخانێکی نیشتمانی بوو لە پرۆسەی بنیاتنانی دەوڵەتی هاوچەرخی عیراق و گواستنەوەی لە رژێمێکی ناوەندی تۆتالیتارییەوە بۆ سیستمێکی دیموکراسی، فیدراڵی و پەرلەمانی، کە ویستی گەل و بنەمای سەروەری خۆیان بەسەر خاک و نیشتمانەکەیاندا بەرجەستە بکات.

دەقی راگەیەندراوەکەی سەرۆکایەتی کۆمار: 

لە 15ی ئۆکتۆبەری 2005 گەلەکەمان لەڕیفراندۆمێکی مێژوویی جەماوەریدا ڕای خۆی دەربڕی و دەستووری کۆماری عێراقی پەسەند کرد ئەم ڕۆژە وەرچەرخانێکی نیشتمانی بوو لەپرۆسەی بنیاتنانی دەوڵەتی هاوچەرخی عێراق و گواستنەوەی لەڕژێمێکی ناوەندی تۆتالیتارییەوە بۆ سیستمێکی دیموکراسی، فیدراڵی پەرلەمانی کەویستی گەل وبنەمای سەروەری خۆیان بەسەر خاک و نیشتمانەکەیاندا بەرجەستە بێت.

دەستوور بەرھەمی ھەڵبژاردنێکی نیشتمانی ئازاد و بەرپرسیارانە بوو، ھەروەھا دەرئەنجامی کۆدەنگییەکی ھەمەلایەنەی کۆمەڵایەتی و سیاسی بوو کە ھەموو پێکھاتەکانی گەلی عێراقی لە عەرەب، کورد، تورکمان، کریستیان  - و پێکھاتەکانی دیکەی کۆکردەوە ، بۆ پێکھێنانی ئەو گرێبەستە کۆمەڵایەتی و سیاسییەی کەژیانی گشتی ڕێکدەخات و ماف و ئەرکەکان مسۆگەر دەکات و بنەمای ھاوبەشی لەبەڕێوەبردنی دەوڵەت و پاراستنی یەکگرتوویییەکەیدا چەسپاند.
هەر بەم بۆنە نیشتمانییەوە، سەرۆکایەتی کۆمار دووپاتی دەکاتەوە کە عێراقییەکان جگە لەبژاردەی دەستووری بۆ چارەسەرکردنی ناکۆکی و کێشەکان هیچ بژاردەیەکی دیکەیان نییە، پابەندبوون بەدەستوور و جێبەجێکردنی بڕگەکانی، چ دەق و چ ناوەڕۆک بێت، تاکە ڕێگایە بۆ پاراستنی سیستمی دیموکراسی و پاراستنی یەکگرتوویی وڵات.

 هەروەها جەختیش دەکەینەوە کە ئەو گۆڕانکارییە دەستورییەی کە عێراق بیست ساڵ لەمەوبەر گەواهیدەری بوو، وەرچەرخانێکی بنەڕەتی بوو لە سیستمێکی ناوەندی تۆتالیتارییەوە کەبڕیارەکانی دەوڵەتی قۆرخ دەکرد بۆ سیستمێکی فیدراڵی دیموکراسی لەسەر بنەمای دابەشکردنی دەسەڵاتەکان و دەستەبەرکردنی بەشداریکردن و ڕێزگرتن لەفرەچەشنی و فرەیی لە چوارچێوەی یەکێتی نیشتمانیدا.

لەبیستەمین ساڵیادی پەسەندکردنی دەستووری کۆماری عێراق، سەرۆکایەتی کۆمار داوا لە ئەنجوومەنی نوێنەران دەکات، ئەو پڕۆژە یاسایانە پەسەند بکات کەپێشکەشی ئەنجوومەنی بەڕێزی کردووە، وەک یاسای دادگای فیدراڵی، یاسای دەستەی باڵای یارمەتیدانی ژنان، یاسای ئەنجومەنی باڵای ئاو، یاسای هەموارکردنی یەکەمی یاسای ماددە هۆشبەرەکان و ماددە دەروونییەکان، یاسای خەڵاتی داهێنەری عێراق، یاسای دابەشکردنی زەوییە نیشتەجێبوونەکان، یاسای ئەنجومەنی فیدراڵ، یاسای وەرگرتنەوەی داهاتی گەندەڵی، جگە لەچەند پڕۆژە یاسای وەک یاسای هەڵوەشاندنەوەی بڕیارەکانی ئەنجومەنی فەرماندەیی شۆڕشی هەڵوەشاوە.
 هەروەها داوا لە هێزە سیاسییەکان و دەسەڵاتەکانی یاسادانان و جێبەجێکردن دەکەین کاربکەن بۆ خێراکردنی تەواوکردنی ئەو یاسایانەی لە دەستووردا دیاریکراون وەک  جێبەجێ کردنی ماددەی 140ی دەستوور و یاسای نەوت و گاز، بۆ دەستەبەرکردنی دادپەروەری دەستووری و سەقامگیری نیشتیمانی.
گەلی عێراقی خۆشەویست...
بنیاتنانی سیستمێکی دەستووری دیموکراسی دوای دەیان ساڵ دەسەڵاتی تۆتالیتاری ئاسان نەبوو، بەڵام ئیرادەی عێراقیەکان لە ئاستەنگەکان بەهێزتر بوو، بەردەوامیشە لەپێشکەوتنی بەردەوام بە ئاراستەی چەسپاندنی دەوڵەتی دامودەزگا و یاسا.
دەستووری کۆماری عێراق یەکێکە لە دەستوورە پێشکەوتووەکان، لەگەڵ بنەماکانی مافی مرۆڤ و دیموکراسیدا یەکدەگرێتەوە و گەواهیدەری ئەزموونێکی پێشەنگ لە ناوچەکەدا دەکات.
لەکۆتاییدا داوای یەکبوون و یەکڕیزیی نێوان گەلەکەمان دەکەین، لە باشووری عێراقەوە تا هەرێمی کوردستان و لە ڕۆژهەڵاتەوە بۆ ڕۆژئاوا، بۆ ئەوەی عێراق وەک نیشتمانێکی ئازاد و یەکگرتوو بۆ هەموو هاووڵاتیانی بێت.

هەموو ساڵێک عێراق و گەلەکەی سەرفراز بن.
سەرۆکایەتی کۆمار
بەغداد – ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥

 

كۆمپانیای دانەغاز و كرێسێنت پترۆلیۆم رایانگەیاندووە، پرۆژەی كەی ئێم 250 لە كێڵگەی كۆرمۆر, هەشت مانگ زووتر لە وادەی خۆی تەواو كراوە و ئەوش توانای بەرهەمهێنانی غازی كێڵگەكەی بەرێژەی 50% بەرزكردووەتەوە و گەیشتوەتە 750 ملیۆن پێ سێجا لەرۆژێكدا.

تێچووی پرۆژەی كەی ئێم 250ی كێڵگەی كۆرمۆر 1.1 ملیار دۆلار بووە و یەكێكە لە گەورەترین پرۆژەكانی كەرتی وزەی عیراق. 

بە گوێرەی راگەیەندراوەكە, بەرزبوونەوەی بەرهەمهێنان لە كۆرمۆر پێگەی هەرێمی كوردستانی لەڕووی وزەوە لە ناوچەكەدا بەهێز كردووە. بەو پێیەی رۆژانە 7 هەزار بەرمیل غازی سروشتی چڕ و 460 تۆن غازی شل بەرهەمدەهێنێت و بە بەكارهێنانی تەكنەلۆژیا قەبارەی ئەو گازە.

ژەهراویانەی كەمكردووەتەوە كە لە پرۆسەی بەرهەمهێنانی غازدا دەردەدرێن. 

كێڵگەی كۆرمۆر لە ئێستادا سەروو 80%ی كارەبای هەرێمی كوردستان دابیندەكات و رێگری دەكات لە بڵاوبوونەوەی زیاتر لە 59 ملیۆن تۆن دوانۆكسیدی كاربۆن 

بەرەبەیانی ئەمڕۆ چوارشەممە، سەفا مەشهەدانی، ئەندامی ئەنجومەنی پارێزگای بەغداد و یەکێک لە کاندیدەکانی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق ، لە ناوچەی تارمییەی باکوری بەغدا کوژرا.

روداوەکە لە کاتی گەڕانێکی مەیدانیی مەشهەدانی رویدا، کاتێک بۆمبێکی لکێنراو بە ئۆتۆمبێلەکەیەوە تەقییەوە و بووە هۆی گیانلەدەستدانی. ئەمەش یەکەم حاڵەتی تیرۆرکردنی کاندیدێکە لە کاتی بانگەشەی هەڵبژاردنی ئەمجارەی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراقدا.

سەفا حوسێن یاسین عەبدوڵڵا مەشهەدانی، کاندیدی ژمارە 26 بوو لەسەر لیستی هاوپەیمانیی سەروەری، کە هاوپەیمانییەکی سوننەکانی عیراقە و خەمیس خەنجەر سەرۆکایەتی دەکات.

عائیشە غەززال مەساری، پەرلەمانتاری عیراق، لە راگەیەندراوێکدا ماتەمینی بۆ مەشهەدانیی دەربڕی و رایگەیاند، "دەستەکانی خیانەت و فێڵ لە تاوانێکی ترسنۆکانەدا تیرۆریان کرد، ئەمەش رۆژانی تاریکی تیرۆرکردنمان بیردەهێنێتەوە کە عیراقییەکان پێیان وابوو بۆ هەمیشە تێیان پەڕاندووە."

مەساری هۆشداریشی دا کە "گەڕانەوەی زنجیرەی تیرۆرکردنەکان زەنگی مەترسی لێدەدات لەسەر ئاسایشی پایتەختی بەغدا، دوای ئەوەی هاووڵاتییان ماوەیەک لە سەقامگیری و ئارامییان بەسەر برد."

هەڵبژاردنی پەرلەمانی عیراق بڕیارە لە 11ـی تشرینی دووەمی 2025 بەڕێوەبچێت. پەرلەمانی عیراق لە 329 کورسی پێکدێت، کە 320 کورسییان گشتین و 9 کورسیشیان تایبەتن بە کۆتاکان. تا کاتی ئامادەکردنی ئەم هەواڵە، هیچ لێدوانێکی رەسمی لەلایەن دەسەڵاتە ئەمنییەکانی عیراقەوە سەبارەت بەم روداوە بڵاونەکرابووەوە.