عیراق
وەزارەتی ناوخۆی عیراق رایگەیاند، لە ئۆپراسیۆنێکدا بە هەماهەنگی هەواڵگری سوریا لە خاکی سوریا، توانیویانە دوو بازرگانی مادەی هۆشبەر دەستگیربکەن بە 57 کیلۆگرام حەشیشەوە، کە ویستویانە بە قاچاخ بیهێننە ناو خاکی عیراقەوە.
وەزارەتی ناوخۆی عیراق راگەیەندراوێکی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە؛ لە هەوڵەکانیان بۆ بەرەنگاربونەوەی مادەهۆشبەرەکان و رووبەڕووبوونەوەی تۆڕە تاوانکارییەکان کە ئاسایش و سەقامگیری وڵات دەکەنە ئامانج ئۆپراسیۆنێکیان لە خاکی سوریا ئەنجامداوە.
ئاماژەیان بەوشکردوە، ئۆپراسیۆنەکە لە چوارچێوەی هاوکاری هاوبەشی ئەمنی و هەواڵگریی نێوان کۆماری عیراق و کۆماری عەرەبی سوریادا بووە .
لە راگەیەندراوەکەدا جەختیانکردوەتەوە لەوەی ئۆپەراسیۆنێکی سەرکەوتوویان ئەنجامداوە و توانیویانە دوو کەس دەستگیربکەن، کە بازرگانی نێودەوڵەتیی مادە هۆشبەرەکانن و لە کاتی دەستگیرکردنیشیاندا 57 کیلۆگرام حەشیشیان پێبووە، کە بەنیازبوون بە قاچاخ بیهێننە ناو خاکی عیراقەوە.
وەزارەتی ناوخۆ دووپاتی دەکاتەوە کە ئەم ئۆپەراسیۆنە نوێنەرایەتی مۆدێلێکی پێشکەوتووی هەماهەنگی ئەمنی ناوچەییە و نیشاندانی روونی متمانەیە لە نێوان دەزگا ئەمنییەکانی هەردوو وڵاتەکەدا و پابەندبوونیان بە رووبەڕووبوونەوەی هەڕەشەی ماددە هۆشبەرەکان کە ئاسایش و سەقامگیری کۆمەڵگەکان دەخاتە مەترسییەوە.
د. لەتیف رەشیدی سەرۆک کۆمار لەگەڵ سەید عەمار حەکیم ، سەرۆکی رەوتی حیکمەی نیشتمانی کۆبوەوە و دواین پێشهاتە سیاسیی و ئەمنییەکان و دانوستانەکان بۆ پێکهێنانی کابینەی حکومەتی نوێ، کە کەتوانای جێبەجێکردنی بەرنامەکانی چاکسازی و جێبەجێکردنی خواستەکانی هاووڵاتیانی هەبێت.
ئەمڕۆ یەکشەممە، د.لەتیف رەشیدی سەرۆک کۆمار لە بەغداد، لەگەڵ سەید عەمار حەکیم ، سەرۆکی رەوتی حیکمەی نیشتمانی کۆبووەوە.
لە سەرەتای دیدارەکەدا، سەرۆک کۆمار سوپاس و پێزانینی خۆی دەربڕی بۆ عەمار حەکیم بۆ بەشداریکردنی لە پرسەی برای بەڕێزیان خوالێخۆشبوو شەماڵ جەمال رەشید
دواتر باسیان لەدوایین پێشهاتە سیاسی و ئەمنییەکان و دانوستانە بەردەوامەکانی نێوان فراکسێۆنە سیاسییەکان کرد، بۆ گەیشتن بە کۆدەنگییەک کەڕێگە خۆش بکات بۆ جێبەجێکردنی شایستە دەستوورییەکان لەچوارچێوەیەکی روون و بەرپرسیارانەدا.
هەر لە دیدارەکەدا، جەختیان لە گرنگی یەکخستنی هەوڵەکان و پێشخستنی بەرژەوەندی نیشتمانی و پاڵپشتیکردنی گفتوگۆی بنیاتنەر کردەوە بۆ دڵنیابوون لەپێکهێنانی حکومەتێکی بەهێز کەتوانای جێبەجێکردنی بەرنامەکانی چاکسازی و جێبەجێکردنی خواستەکانی هاووڵاتیانی هەبێت.
دوای راگرتنی بۆ ماوەی سێ رۆژ، وەزارەتی کارەبای عیراق رایگەیاند، هەناردەی غاز لە ئێرانەوە بۆ عیراق دەستیپێکردوەتەوە و ئاماژەیبەوەشکردوە رۆژانە رێژەی پێنج ملیۆن مەترس سێجا لە ئێرانەوە غاز هەناردەی عیراق دەکرێت.
ئەمڕۆ یەکشەممە، ئەحمەد موسای وتەبێژی وەزارەتی کارەبا رایگەیاندوە؛ دوای تەواوبونی کارەکانی چاکسازی لە بۆرییەکاندا لە دیوی ئێران، هەناردەی غازی لە ئێرانەوە بۆ عیراق دەستیپێکردوەتەوە.
ناوبراو وتوشیەتی؛ چاککردنەوە و کاراکردنەوەی کێڵگەی غازی کۆرمۆریش بەشداریی کردووە لە دابینکردنی تۆڕی کارەبای نیشتمانی بە نزیکەی 700 مێگاوات کارەبا، کە لە ئێستادا لە وێستگەکانی کارەبای وەبەرهێنان لە هەرێمی کوردستان کڕدراوە
ئاماژەی بەوەشکرد، وردە وردە رەوشی کارەبا بەرەوباشتربون دەڕوات، یەکەکانی بەرهەمهێنانی کارەبای بێسمایە و مەنسوورییەی نۆژەنکردوەتەوە کە بەهۆی کەمی غازەوە کاریگەرییان لەسەر دروستببوو.
دەستپێکردنەوەی هەناردەی غاز، لە کاتێکدایە، رۆژی شەممەی رابردوو وەزارەتی کارەبای عیراق رایگەیاند، بەهۆی کاری چاکردنەوە لە بۆرییەکانی غاز لە ئێران، هەناردەی غاز بەتەواوەتی لەلایەن ئێرانەوە راگیراوە.
د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق، ئەمڕۆ لە کۆشکی سەلام پێشوازی لە نیکۆلۆ فۆنتانا ، باڵیۆزی ئیتالیا لە عیراق کرد.
لەمیانی دیدارەکەدا باسیان لەچۆنیەتی بەرزکردنەوەی ئاستی هاریکاری هاوبەشی نێوان عیراق و ئیتالیا لەبوارە جیاجیاکاندا کرد و سەرۆک کۆمار جەختی لە بەهێزی پەیوەندییە دووقۆڵییەکان و پێویستی بەرزکردنەوەیانی کردەوە بۆ ئەوەی بوارەکانی سیاسی، ئابوری، تەکنەلۆژی و کولتووری بگرێتەوە.
لەلای خۆیەوە باڵیۆز فۆنتانا، سوپاس و پێزانینی خۆی بۆ سەرۆک کۆمار دەربڕی و پابەندبوونی وڵاتەکەی دووپاتکردەوە بۆ کردنەوەی ئاسۆیەکی نوێی هاوکاری دوولایەنە بەشێوەیەک کە خزمەت بە بەرژەوەندییەکانی هەردوو وڵاتی دۆست بکەن.
هەر لەدیدارەکەدا چەند پرسێکی جێی بایەخی هاوبەشی هەردوولا، لە ناوچەکە و جیهان خرایەڕوو.
هۆشداری دەدرێت لە ئاستی پیسبوونی هەوای بەغداد بۆ ئاستێکی مەترسیدار، روانگەی سەوزی ژینگەیەی عیراقیش دەڵێت: ئەو پیسبوونی هەوایە دەبێتە هۆی هەستیاریی چاو و کۆئەندامی هەناسە.
روانگەی سەوزی ژینگەیی عێراق، ئەمڕۆ یەکشەممە، هۆشدارییدا لە بەرزبوونەوەیەکی مەترسیداری ئاستی پیسبوونی هەوا لەناو پایتەختی عیراق، جەختیکردەوە کە ئەو هەورانەی لەماوەی چەند سەعاتی رابردوودا ئاسمانیان داپۆشی، یارمەتیدەر بوون لە کۆبوونەوەی پیسکەرەکان لە نزیک رووی زەوی و خراپترکردنی رەوشی ژینگەیی و تەندروستی.
روانگەکە لە راگەیەنراوێکدا ئاماژەی بەوەدا، دووەم ئۆکسیدی نایترۆجین (NO2) بووەتە یەکێک لە دیارترین مادە پیسەکان لە هەوای بەغداد، رونی کردەوە کە دەبێتە هۆی هەستیاریی چاو و کۆئەندامی هەناسە، و ئاشکرایکرد کە مانەوەی زۆر لە هەوادا پەیوەندی هەیە بە نەخۆشییەکانی دڵ و بۆرییەکانی خوێن.
هەروەها ئاماژەی بە بوونی دووەم ئۆکسیدی گۆگرد (SO2) لە هەوای عیراقدا کرد، کە پێکهاتەیەکی سەرەکییە لە دروستبوونی بارانی ترش، و دەبێتە هۆی دڵتێکەڵهاتن و رشانەوە و ئازاری گەدە، جگە لە کاریگەریی تێکدەرانەی مەترسیدار لەسەر بۆرییەکانی هەوا و سییەکان.
بەپێی راگەیەنراوەکە، پێوەری کوالێتی هەوا (AQI) لە بەغداد لە زۆرێک لە رۆژەکاندا ئاستێک تۆمار دەکات لە نێوان 150 بۆ 200، کە ئەو پۆلانەن کە بە ناتەندروست بۆ ناتەندروستی زۆر پۆلێن دەکرێن بەهۆی زاڵبوونی تەنۆکە وردیلەکانی PM2.5. هەروەها ئاشکرایکرد، کە پێوەرەکە لەم دواییانەدا بەرزبووەتەوە بۆ 380 خاڵ لە یەکێک لە شەوەکاندا، کە ئاستێکە زۆر لە سنوری مەترسی تێدەپەڕێت.
ئەوەشی خستەڕوو کە تێکڕای چڕی تەنۆکە وردیلەکانی PM2.5 بۆ ساڵی 2024 گەیشتووەتە 40.5 مایکرۆگرام/م³، کە دەکاتە هەشت هێندەی رێژەی جیهانیی رێگەپێدراو (٥ مایکرۆگرام/م³)، ئەمەش نیشانەی پاشەکشەیەکی زۆرە لە کوالێتی هەوادا.
جەختی لەوەشکردوەتەوە، شەپۆلی پیسبوونەکە رەنگە بگوازرێتەوە بۆ پارێزگاکانی نزیک بەغداد ئەگەر رەوشی کەشوهەوای ئێستا بەردەوام بێت و با نەیەت کە یارمەتیدەر بێت لە بڵاوبوونەوەی مادە پیسەکان لە هەوادا.
وەزارەتی كشتوكاڵی عیراق رایگەیاند، ئەو بەروبومی كشتوكاڵیانە دادەچێنن كە بەرگەی پلەی گەرمای بەرزبگرن و مەترسی لەسەر ئاسایشی خۆراك دروست نەبێت.
مەهدی جبوری بریكاری وەزارەتی كشتوكاڵی عیراق رایگەیاند، بە ئامانجی جۆگونجاندن لەگەڵ گۆڕانكاری كەشوهەوا و كەمی ئاو سیاسەتی نوێی كشتوكاڵیان داڕێشتووە لە رێگەی جێبەجێكردنی كشتوكاڵی زیرەك بە جۆرێكە كە بەرهەمەكان پۆلێن دەكرێن و توانای ئەوەیان هەیە بەرگەی پلەی گەرمای بەرز بگرن.
وتیشی، جۆرێكی مەرەزە بەسەر جوتیاراندا دابەشدەكرێت كە پشت بە تەكنەلۆژیای نوێ دەبەستێت و بەكارهێنانی ئاو بە رێژەی 50٪ كەمدەكاتەوە.
دەشڵێت، پۆلێنكردنی بەروبومی كشتوكاڵی رۆڵی دەبێت لەسەر رەواندنەوەی ئاسایشی خۆراك و بەروبومەكان لە ناوەڕاست و باشور و رۆژئاوای عیراق دەڕوێنن.
مارك ساڤایا، نێردەی تایبەتی ترەمپ لە عیراق رایگەیاندوە؛ ئەمڕۆ جیهان عیراق وەک وڵاتێک دەبینێت رۆلێكی گەورەتر و کاریگەتر لە ناوچەکەدا بگێڕێت، بەمەرجێك پرسی چەك له دەرەوەی کۆنترۆڵی دەوڵەت به تەواوی چارەسەربکات و شکۆی دامودەزگا رەسمییەکان بپارێزێت.
نێردەکەی ترەمپ، لە تۆری کۆمەڵایەتی ئێکس پەیامێکی ئاراستەی دەسەڵاتدارانی عیراق کردوە وپێان دەڵێت؛ لەبەردەم دوڕیانێکی یەکلاکەرەوەدا وەستاون.
ئاماژەی بەوەکردوە یان عیراق دەبێتە دەوڵەتێکی سەربەخۆ کە توانای جێبەجێکردنی یاسا و راکێشانی وەبەرهێنانیانی بیانی هەبێت، یاخود دەگەڕێتەوە ناو ئەو رەوشە ئاڵۆزەی کە دەبێتە بارگرانی لەسەر هەموو لایەک.
مارك ساڤایا نوسیویەتی؛ هیچ ئابورییەک ناتوانێت گەشە بکات و هیچ هاوبەشییەکی نێودەوڵەتیش ناتوانێت سەرکەوتوو بێت، لە ژینگەیەکدا کە سیاسەت لەگەڵ دەسەڵاتی نارەسمیدا تێکەڵ بووە.
جەختیشیکردەوەتەوە لەوەی عیراق دەرفەتێکی مێژوویی لەبەردەمدایە بۆ هەڵدانەوە ئەم دۆسییە و بەهێزكردنی وێنەی خۆی وەک دەوڵەتێک کە لەسەر سەروەری یاسا بونیاد نراوە نەک دەسەڵاتی چەک.
نێردەکەی ترەمپ ئەوەشیخستوەتەڕوو، ئەوەی ئەمڕۆ پێویستیانە پشتیوانیكردنە وڵات و رێزگرتن لە دەستورو بەهێزکردنی جیاکردنەوەی دەسەڵاتەکانە، هەروەها پابەندبونێکی پتەو کە پەیوەستبێت بە دوورخستنەوەی چەک لە سیاسەت، کە دەبێتە ڕیگەی بونیادنانی عیراقێکی بەهێز، کە جیاهان ریزی بگرێت.
کۆبونەوەی وەفدی باڵای ئەمنی عیراق و هەرێمی كوردستان لە كێڵگەی غازی كۆرمۆر کۆتایی هات، بەگوێرەی زانیارییەکانی پەیامنێری کوردسات نیوز، بڕیارە لە 72 سەعاتی داهاتوودا ئەنجامی لیكۆلینەوەکان لە هێرشەكە ئاشكرا بكرێت.
ئەمڕۆ هەینی، وەفدێکی باڵای ئەمنی عیراق وهەرێم سەردانی کێگەی غازی سروشتی کۆرمۆریان لە سنوری چەمچەماڵ کرد و پێکەوە کۆبوەنەوە.
ئاسان جەلال، پەیامنێری كوردسات نیوز رایگەیاند، كۆبونەوەی وەفدی باڵای ئەمنی عیراق و هەرێمی كوردستان ، كە پێكهاتبوون لە عەبدولئەمیر شەممەری وەزیری ناوخۆی عیراق و حەمید شەتڕی سەرۆكی دەزگای هەواڵگری عیراق و رێبەر ئەحمەد وەزیری ناوخۆی هەرێم كۆتایی كۆتایی هات.
پەیامنێری کوردستان نیوز، ئاماژیبەوەشکرد، لە دوای كۆبونەوەكە وەفدەكە چونەتە شوێنی تەقینەوەی موشەكەكە و بڕیارە لە 72 سەعاتی داهاتوودا ئەنجامی لێكۆڵینەوەكان ئاشكرا بكەن.
درەنگانێکی شەوی چوارشەممە هێرشێكرایە سەر كێڵگەی غازی كۆرمۆر،بەهۆی هێرشەکەوە کێڵگەکە زیانێکی زۆری لێكەوتەوە و تەواویی هەناردەی غاز بۆ وێستگەكانی كارەبا راگیرا و تا ئامادەکردنی ئەم هەواڵەش کارەبا لەهەرێم نە گەڕاوەتەوە رەوشی ئاسایی خۆی.
باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە عیراق، رایگەیاندوە بە توندی ئیدانەی هێرشەکەی سەر کۆرمۆر دەکەن و داواش دەکات هەنگاوی خێرا بگیرێتەبەر بۆ لێپرسینەوە لە ئەنجامدەرانی ئەم هێرشە تیرۆریسـتییە، ئامادەی خۆشیان دەربریوە پیشکەشکردنی پشتیوانی بۆ پاراستنی ئەو ژێرخانە گرنگە.
باڵیۆزخانەی ئەمریکا راگەیەندراوێکی لەسەر هێرشەکەی کێڵگەی غازی کۆرمۆر بڵاویکردوەتەوەو تێیدا هاتووە؛ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بە توندی ئیدانەی هێرشی تیرۆرستی بۆ سەر کێڵگەی غازی کۆرمۆر لە پارێزگای سلێمانی دەکات.
ئەوەشیان خستوەتەڕوو؛ پێکەوە لەگەڵ حکومەتی هەرێمی کوردستان و هاوبەشانی تری عیراقی داوای هەنگاوی کرداریی دەستبەجێ لە حکومەتی عیراق دەکەن بۆ لێپرسینەوە لە ئەنجامدەرانی ئەم هێرشە تیرۆرستیە.
ئاماژەیان بەوەشکردوە، ئەم هێرشە تیرۆرستییە کە بریتیە لە دواهەمینی ئەو زنجیرە هەوڵانەی خراپەکاران ئەنجامیانداوە بۆ لاوازکردنی سەقامگیریی عیراق و بەئامانجگرتنی وەبەرهێنانی ئەمریکی لە هەرێمی کوردستان.
جەختیشیان کردوەتەوە؛ ئامادەن پشتیوانی پێشکەش بکەن بۆ هەوڵەکانی پاراستنی ئەم ژێرخانە گرنگە و بەردەوام دەبن لە جەختکردنەوە لە گرنگیی ئەوەی عیراق سەروەریی خۆی بچەسپێنێت لە بەرانبەر ئەو هەوڵانەی ئەنجام دەدرێن بۆ لاوازکردنی و دڵنیایی بدات لەوەی گشت جۆرەکانی چەک، بە تایبەت درۆن و موشەک و رۆکێت دەهێنرێنە ژێر کۆنتڕۆڵی دەوڵەتەوە.
د.لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق پێشوازیکرد لە رەیان کلدانی سکرتێری گشتی بزوتنەوەی بابلیون، لە دیدارەکەدا باسیان لە دوایین پێشهاتی سیاسیی وڵات و ئەنجامی هەڵبژاردنەکان و قۆناغەکانی پێکهێنانی حکومەتی داهاتوو کرد
ئەمڕۆ پێنجشەممە، د.لەتیف رەشید لە بەغدا پێشوازیکرد لە رەیان کلدانی، لەسەرەتای دیدارەکەدا سکرتێری گشتی بزوتنەوەی بابلیون سەرەخۆشی گەیاند بە سەرۆک کۆمار بۆ کۆچی دوایی شەماڵ جەمال رەشیدی برای.
لە بەشێکی دیکەی دیدارەکەدا، باس لە دوایین پێشهاتی سیاسیی وڵات و ئەنجامی هەڵبژاردنەکانی ئەم دواییە و قۆناغەکانی پێکهێنانی حکومەتی داهاتوو کرا.
سەرۆک کۆمار جەختیکردەوە لە پێویستی بەهێزکردنی سەقامگیری سیاسی و پاراستنی پەیوەندی و هەماهەنگی لە نێوان لایەنە سیاسییە جیاوازەکان و پشتیوانیکردن لە هەوڵەکان بە ئامانجی پێکهێنانی حکومەتێک کە توانای ڕروبەڕووبوونەوەی ئاستەنگەکانی ئێستای هەبێت و بە شێوەیەکی کاریگەر پێداویستییەکانی بەڕێوەبردنی دەوڵەت جێبەجێ بکات.
لای خۆیەوە رەیان کلدانی پابەندبوونی بزووتنەوەکەی بە بەشداری کارا لە پڕۆسەی سیاسی و پەسەندکردنی دیالۆگ و لێکتێگەیشتنی هاوبەش بۆ دەستەبەرکردنی بەردەوامیی پڕۆسەی سیاسی و چارەسەرکردنی مەسەلە نیشتمانییەکان دووپاتکردەوە.
مارک ساڤایای نێردەی تایبەتی دۆناڵد ترەمپ، رایگەیاندوە گروپە چەکدارەکان کە بە شێوەیەکی نایاسایی لە عیراق چالاکییان هەیە و جێبەجێکاری ئەجیندای بیانین، هێرشەکەی سەر کۆرمۆریان ئەنجام داوە.
مارک ساڤایا لەسەر هێرشەکەی شەوی رابردووی کێڵگەی غازی کۆرمۆر، پەیامێکی لە هەژماری پلاتفۆڕمی کۆمەڵایەتی ئێکس بڵاوکردەوە و تێیدا ئیدانەی هێرشەکە دەکات.
ئاماژەی بەوەشکردوە؛ گروپە چەکدارەکان هێرشەکەیان ئەنجامداوە و داوای لە حکومەتی عیراق کردووە کە بیاندۆزێتەوە و روبەڕووی یاسایان بکاتەوە.
لە بەشێکی دیکەی پەیامەکەدا نوسیویەتی؛ "با رونبێت و بە ئاشکرا دەڵێم لە عیراقێکی تەواو سەروەریدا هیچ شوێنێک بۆ ئەم گرووپانە نابێت".
مارک ساڤایا پشتیوانی خۆشی بۆ هەرێمی کوردستان لە چوارچێوەی عیراقی یەکگرتوودا دووپات کردووەتەوە و رایگەیاندوە؛ بەغداد و هەولێر هان دەدەن بۆ ئەوەی هاوکارییەکانیان لە بواری ئاسایشیدا قوڵتر بکەنەوە و لە نزیکەوە لەگەڵ یەکتر کار بکەن بۆ پاراستنی ژێرخانی ئابووری و وزە.
د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق، لە بەغداد پێشوازی لە هەڵۆ عەسکەری وەزیری ژینگە کرد و گفتوگۆیان لەبارەی دۆخی ژینگەی وڵاتە کرا، سەرۆک کۆمار جەختی کردەوە لەسەر پێویستیی گرتنەبەری رێوشوێنی خێرا بۆ کەمکردنەوەی ئاستی پیسبوون و دەستەبەرکردنی ژینگەیەکی تەندروست و سەلامەت بۆ هاووڵاتییان.
ئەمڕۆ پێنجشەممە، لە بەغداد سەرۆک کۆمار پێشوازی لە هەڵۆ عەسکەری، وەزیری ژینگە کرد لە بەغداد و لە سەرەتای دیدارەکەشدا وەزیری ژینگە پرسە و سەرەخۆشیی قووڵی خۆی ئاراستەی سەرۆک کۆمار کرد بەبۆنەی کۆچی دوایی کاک (شەماڵ جەمال ڕەشید)ـی برایەوە.
هەروەها گفتوگۆ لەبارەی دۆخی ژینگەی وڵات کرا و سەرۆک کۆمار جەختی کردەوە لەسەر پێویستیی گرتنەبەری رێوشوێنی خێرا بۆ کەمکردنەوەی ئاستی پیسبوون و بەرزکردنەوەی کارایی هەوڵە چاودێرییەکان، بە مەبەستی دەستەبەرکردنی ژینگەیەکی تەندروست و سەلامەت بۆ هاووڵاتییان.
سەرۆک کۆمار جەختیکردەوە لەسەر گرنگیی پشتیوانیکردنی پلانەکانی وەزارەتی ژینگە لە چاودێریکردنی سەرچاوەکانی پیسبوون و دەردراوەکان، و چڕکردنەوەی هەماهەنگی لە نێوان لایەن و دامەزراوە حکومییەکاندا بۆ دڵنیابوون لە بەدەستهێنانی ئەنجامی بەرجەستە بە کردەیی.
لە لای خۆیەوە، وەزیر ئەو هەوڵانەی خستەڕوو کە وەزارەت دەیدات بۆ چارەسەرکردنی پیسبوون و باشترکردنی دۆخی ژینگەیی، و پابەندبوونی وەزارەتیشی دووپاتکردەوە بە جێبەجێکردنی ئەو پلان و پڕۆژانەی ئامانجیان پاراستنی ژینگە و پەرەپێدانی هۆشیاریی ژینگەییە، هەروەها ستایشی پشتیوانی و گرنگیدانی سەرۆک کۆماری کرد بەم دۆسیە گرنگ و زیندووە.
سەرۆکایەتی کۆمار رایگەیاندوە بە توندی ئیدانەی هێرشە قێزەونەکەی سەر کێڵگەی گازی سروشتی کۆرمۆر لە سنوری پارێزگای سلێمانی دەکات کە لە ئەنجامدا زیان بە دابینکردنی وزە لە هەرێمی کوردستان و شارەکانی دیکەی سەرتاسەری وڵات کەوتووە.
سەرۆکایەتی کۆمار راگەیەندراوێکی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە، ئیدانەی ئەو هێرشە قێزەونە دەکەین کە کراوەتە سەر کێڵگەی گازی سورشتی کۆرمۆر و ئاماژەی بەوەشکردوە، ئەم تاوانە نەفرەتییە هەوڵێکی نائومێدانەیە بۆ بەئامانجگرتنی ئەو ئاسایش و سەقامگیرییەی کە لە وڵاتدا بەدەست هاتووە و تێکدانی ئابووری نیشتمانی و هاندانی ئاژاوەگێڕییە.
جەختیشیکردوەتەوە لەم پێوەندییەدا جەخت لەسەر پێویستی دەستپێکردنی لێکۆڵینەوەیەکی هەمەلایەنە و ورد بۆ ئەم هێرشە و ئاشکراکردنی هەلومەرجەکانی دەکەنەوە.
داواش لە هەموو هێزە سیاسییەکان دەکەن یەکبگرن و پێکەوە کار بۆ بەرژەوەندی باڵای وڵات بکەن و هەر هەوڵێک بۆ هاندانی توندوتیژی و ئاژاوە پووچەڵ بکەنەوە.
د.لەتیف ڕەشید، سەرۆک کۆماری عیراق پێشوازیکرد لە موسەنا سامەڕائی، سەرۆکی هاوپەیمانی ئەلعەزم کە بەبۆنەی کۆچی دوایی خوالێخۆشبوو، شەماڵ جەمال ڕەشیدی برایەوە، سەرەخۆشی لە بەڕێزیان کرد.
لەدیدارەکەدا باس لەدوایین پێشهاتەکانی وڵات و ئەو دیالۆگە چڕانەی لە نێوان هێزە سیاسییەکاندا بەڕێوەدەچن بۆ لێکنزیکردنەوەی بیروڕاکان و گەیشتن بە کۆدەنگی یەک لەبارەی پێشینەکان بۆ قۆناغی داهاتوو.
بەڕێزیان جەختی لەگرنگی یەکخستنی هەڵوێستەکان و هەماهەنگی هەوڵەکان کردەوە بۆ گەیشتن بەو لێکتێگەیشتنانەی کەڕێگە خۆشکەرن بۆ تەواوکردنی بنەما دەستورییەکان و پاڵپشتی لە پێکهێنانی حکومەتێکی کاریگەر بکات کەتوانای بەڕێوەبردنی ئاڵنگارییەکانی ئەم قۆناغە و بەدیهێنانی خواستەکانی گەلی عێراقی هەبێت.
لەلای خۆیەوە بەڕێز ئەلسەمەڕائی، پابەندبوونی هاوپەیمانی ئەلعەزمی دووپاتکردەوە بۆ پشتیوانیکردن لەو هەوڵانەی کەدەدرێن بۆ بەدیهێنانی کۆدەنگی لەنێوان لایەنە سیاسییەکان و بەشداریکردن لەتەواوکردنی دانوستانەکانی پێکهێنانی حکومەت بەگوێرەی ماوە دەستورییە دیاریکراوەکان.
وەزارەتی كارەبای عیراق سەبارەت بە هێرشەكەی سەر كێڵگەی كۆرمۆر ئاشکرایکرد، بەهۆی هێرشەکەوە هەزار و 200 مێگاوات کارەبایان لەدەستداوە.
ئەحمەد موسا وتەبێژی وەزارەتی کارەبای عیراق رایگەیاند، سیستمی وزەی کارەبایی بەهۆی وەستانی گرێبەستەکانی کڕینی وزە لە وێستگە وەبەرهێنانەکان لە هەرێمی کوردستان، هەزار و 200 مێگاوات کارەبایان کەمیکردووە.
وتیشی، هۆکاری کەمکردنی بەرهەمهێنانی کارەبا دەگەڕێتەوە بۆ وەستانی کێڵگەی غازی کۆرمۆرە.
وەزارەتی بازرگانیی عیراق وردەکاریی مەرجە هونەرییە نوێیەکانی بۆ هاوردەکردنی ئۆتۆمبێل ئاشکرا کرد و رایگەیاند، بەمەبەستی پاراستنی سەلامەتیی هاووڵاتیان و رێکخستنەوەی هاتووچۆ، رێگە بە هاتنە ناوەوەی چوار جۆر ئۆتۆمبێلی زیانلێکەوتوو نادرێت.
محەمەد حەنون، وتەبێژی وەزارەتی بازرگانی رایگەیاند، حکومەت لیژنەیەکی ناوەندیی پێکهێناوە بۆ دانانی مەرجی نوێی هونەری و ژینگەیی، بەپێی رێنماییە نوێیەکانیش هاوردەکردنی چوار جۆر ئۆتۆمبێل بە یەکجاری قەدەغە دەکرێت کە بریتین لەو ئۆتۆمبێلانەی توشی "روداوی سەخت، نقومبوون، ئاگرکەوتنەوە و تێکچوونی تەواوەتی" بوون.
وتەبێژەکە ئاماژەی بەوە کرد، ئامانج لەم رێوشوێنانە رێگریکردنە لە هاوردەکردنی ئۆتۆمبێلی خراپ و کەمکردنەوەی قەرەباڵغیی شەقامەکانە تا لەگەڵ توانای رێگەوبانەکاندا بگونجێت.
سەبارەت بە کاتی جێبەجێکردنی بڕیارەکە، محەمەد حەنون وتی: "کۆتایی ساڵی 2025 وەک دوا وادە بۆ رێکخستنی مۆڵەتەکانی هاوردەکردن دیاریکراوە، بەڵام مەرجە هونەرییەکان بەپێی داواکاریی ژمارە 167، لە 1ی کانونی دووەمی 2026ەوە دەچێتە بواری جێبەجێکردنەوە و سەرجەم ئۆتۆمبێلەکان لە مۆدێلی 2025 بەرەو سەرەوە دەگرێتەوە."
لە بەشێکی تری قسەکانیدا وتەبێژی وەزارەتی بازرگانی ئەوەی خستەڕوو، ئێستا دیراسەی پێشنیارێک دەکەن بۆ کاراکردنەوەی سیستمی "تەسقیٹ" (لەناوبردن) بۆ ئەو ئۆتۆمبێلە کۆنانەی لەگەڵ مەرجەکاندا ناگونجێن، ئەوەش وەک هەوڵێک بۆ چارەسەرکردنی کێشەی قەرەباڵغیی شەقامەکان.