دکتۆر لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق، ئەمڕۆ دووشەممە، بەشداری لە ئاهەنگی 80هەمین ساڵیادی دامەزراندنی نەتەوە یەکگرتووەکاندا کرد.

بەشداریکردنی سەرۆک کۆمار لەم مەراسیمەدا، گوزارشتە لە ستایشی عیراق بۆ هەوڵەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان لە پێناو پاراستنی ئاشتی و ئاسایشی نێودەوڵەتی، و رێزگرتن لە مافەکانی مرۆڤ و پرەنسیپەکانی ئازادی.

لە رێوڕەسمەکەدا، ژمارەیەک بەرپرسی باڵای عیراقی و هەرێمی کوردستان ئامادە بوون، لەوانە: قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان؛ فوئاد حوسێن، جێگری سەرۆک وەزیران و وەزیری دەرەوە؛ قاسم ئەعرەجی، راوێژکاری ئاسایشی نەتەوەیی؛ دکتۆر عەلی شوکری، سەرۆکی دەستەی راوێژکاران و شارەزایانی سەرۆکایەتی کۆمار؛ و دکتۆر خالید یەعقوبی، راوێژکاری سەرۆک وەزیران.

وەزارەتی بازرگانی عیراق پێشنیازێك تاوتوێ دەكات بۆ بڕینی بەشەخۆراكی ئەو فەرمانبەرانەی موچەیان لە یەك ملیۆن و 500 هەزار دینار زیاترە.

ئەسیر داود وەزیری بازرگانی عیراق رایگەیاند، دابەشكردنی بەشەخۆراك و فۆڕمی ئەلیكترۆنی بەشەخۆراك بەردەوامە و داتا و ئاماری ورد و نوێش لەسەر سوودمەندانی بەشەخۆراك وەرگیراوە.

وتیشی، لە سیستمی دابەشكردنی بەشەخۆراكدا هەر فەرمانبەرێك موچەكەی لە دوو ملیۆن دینار زیاتر بێت بەشەخۆراكی دەبڕدرێت، پێشنیازێكیش هەیە بۆ بڕینی بەشەخۆراكی ئەو فەرمانبەرانی موچەیان لە یەك ملیۆن و 500 هەزار زیاترە، بەڵام تائێستا ئەو پێشنیازە لەلایەن ئەنجومەنی وەزیرانەوە پەسەندنەكراوە، لە ئەگەری پەسەندكردنیشی لە ساڵی نوێوە كاری پێدەكرێت.

وەزیری بازرگانی عیراق راشیگەیاند، دابەشكردنی سەبەتەی بەشەخۆراك بە هەمان میكانیزم و بڕ بەردەوام دەبێت و ئەو كەسانەی چاودێری كۆمەڵایەتییش دەیانگرێتەوە 12 بەشەخۆراكی زیادە لەساڵێكدا وەردەگرن كە ژمارەیان زیاتر لە حەوت ملیۆن كەسە.

بەپێی ئامارەکانی دادگاکانی عیراق لە مانگی رابردوودا زیاتر لە 16 هەزار گرێبەستی هاوسەرگیری لە دادگاکانی عیراق تۆمارکراوە، لە بەرانبەردا شەش هەزار و 214 حاڵەتی جیابوونەوە هەبووە.

بەپێی ئامارەکانی دادگاکانی عیراق لە مانگی هەشتی ئەمساڵدا 16 هەزار 654 گرێبەستی هاوسەرگیری تۆمارکراوە، هاوکات لە بەرانبەردا شەش هەزار و 214 دۆسیەی جیابوونەوە لە دادگاکان هەبووە.

ئاماژە بەوەشکراوە، ژمارەی گرێبەستی هاوسەرگیری بەڕێژەی 2.7 هێندە لە دۆسییەکانی زیاترە.

لەئامارەکاندا ئەوەشخراوەتەڕوو، لەدادگای تێهەڵچوونەوەی نەینەوا زۆرترین گرێبەستی هاوسەرگیری تۆمارکردووە، کە سێ هەزار 92 گرێبەست بووە، زۆرترین حاڵەتی جیابوونەوەش لەدادگای تێهەڵچوونەوەی بەغدا/کەرخ بووە کە هەزار و 225 دۆسیەی جیابوونەوە هەبووە.

كۆبوونەوەی ئەنجومەنی دەوڵەت کۆتاییهات و چاوەڕوان هەر ئەمڕۆ وەڵامی ئەنجومەنی دەوڵەت رەوانەی ئەمیندارێتی گشتی ئەنجومەنی وەزیرانی عیراق بکرێت.

محەمەد عەبولرەحمان پەیامنێری کوردسات نیوز لە بەغداد رایگەیاند، بەبێ ئامادەبوونی نوێنەرانی هەرێم، كۆبوونەوەی ئەنجومەنی دەوڵەت کۆتاییهات.

وتیشی، ئەمڕۆ وەڵامی ئەنجومەنی دەوڵەت رەوانەی ئەمینداری گشتی ئەنجومەنی وەزیرانی عیراق دەكرێت.

سەرۆك كۆماری عیراق بە یاوەری وەفدێك گەیشتە نیویۆرك بۆ بەشداریكردن لە كۆبوونەوەی كۆمەڵەی گشتی نەتەوە یەكگرتووەكان.

بە پێی راگەیەنراوێكی نوسینگەكەی، د.لەتیف رەشید سەرۆك كۆماری عیراق بە یاوەری وەفدێكی رەسمی كە قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆك وەزیرانی هەرێم و فوئاد حسێن وەزیری دەرەوە و قاسم ئەعرەجی راوێژكاری ئاسایشی نیشتمانی عیراق لەخۆدەگرێت، بۆ بەشداریكردن لە كۆبوونەوەكانی خولی 80ی كۆمەڵەی گشتی نەتەوە یەكگرتووەكان، گەیشتوونەتە نیویۆرك.

وەزارەتی دەرەوەی عیراقیش لە راگەیەنراوێكدا وردەكای ئەو سەردانەی وەفدی عیراقی خستوەتەروو رایگەیاندووە، لە پەراوێزی ئەو كۆبوونەوەیەدا، وەفدی عیراق چەندین كۆبوونەوە و دیداری دوو قۆڵی لەسەر ئاستی باڵادا لەگەڵ لێپرسراوانی وڵاتانی بەشدار ئەنجامدەدەن.

ساڵانە كۆبوونەوەی گشتی نەتەوە یەكگرتوەكان بەڕێوەدەچێت بۆ باسكردن لە دیارترین پرسە هەنوكەییە نێودەوڵەتی و ناوچەییەكان، كە بۆ ئەمساڵ گرنگترنیان پرسی دامەزراندنی دەوڵەتی فەلەستینە.

پەرلەمانتارێك ئاشكرایدەكات، بەهۆی ناكۆكی نێوان لایەنە سیاسییەكانەوە پێدەچێت پەسەندكردنی زیاتر لە 150 پرۆژەیاسا  بۆ خولی داهاتووی ئەنجومەنی نوێنەران دوابخرێت.

عارف حەمامی، ئەندامی لیژنەی یاسایی ئەنجومەنی نوێنەران رایگەیاند، بەپێی پەیڕەوی ناوخۆی ئەنجومەنی نوێنەران، پێویستە ئەنجومەنەكە مانگانە لانیكەم هەشت دانیشتن ئەنجامبدات، بەڵام بەهۆی ناكۆكییەكانی ناو ئەنجومەنەكە و تەواونەكردنی رێژەی یاسای ئامادەبوونی پەرلەمانتاران، ئەنجومەنی نوێنەران لەماوەكانی رابردوودا نەیتوانیوە هیچ دانیشتنێكی ئاسایی ئەنجامبدات.

ئەوەشی خستەڕوو، بەهۆی قوڵبوونەوەی ناكۆكی نێوان فراكسیۆنەكان لەناو ئەنجومەنی نوێنەران لێكتێگەیشتنێك دروستبووە بۆ دواخستنی پەسەندكردنی پرۆژەیاسا گرنگەكان بۆ خولی داهاتووی ئەنجومەنی نوێنەران، كە ژمارەیان زیاتر لە 150 پرۆژەیاسایە.

جومانە غەلای، وتەبێژی کۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەکان، رایگەیاند کە پرۆسەی چاپکردنی لاپەڕەی دەنگدان بۆ هەڵبژاردنەکان گەیشتووەتە رێژەی 50٪.

ئاماژەی بەوەشکردوە، پرۆسەی چاپکردنەکە لە وڵاتی ئیمارات بەڕێوەدەچێت، ئاماژەی بەوەشکرد؛ بۆ پاراستنی دەنگی دەنگدەران لاپەڕەکان بەپێی ستانداردی ئەمنیی زۆر توند چاپ دەکرێن.

بەپێی راگەیەندراوەکە، کۆی گشتیی ژمارەی لاپەڕەی دەنگدان بۆ دەنگدەرانی گشتی 22 ملیۆن و 46 هەزار و 200 لاپەڕەیەو بۆ دەنگدانی تایبەتیش یەک ملیۆن و 509 هەزار و300 لاپەڕەیە . هەروەها لاپەڕەی یەدەگیش چاپکراوە بۆ روبەروبوونەوەی هەر پێشهاتێک.

وتەبێژی کۆمسیۆنی هەڵبژاردنەکان ئاماژەی بەوەدا کە لاپەڕەکان چەندین تایبەتمەندیی ئەمنیان هەیە، لەوانە:

• نیشانەی شاراوە.

• جۆرە مەرەکەبێکی تایبەت کە تەنها بە ئامێر و تاقیکردنەوەی تایبەت دەدۆزرێتەوە.

• تایبەتمەندیی دژە-کۆپیکردن.

• جۆرە کاغەزێکی تایبەت کە هاوشێوەی پارەی نەختینە نیشانە و هێمای نهێنیی تێدایە بۆ دڵنیابوون لە پاراستنی پرۆسەکە.

وتەبێژی کۆمسیۆن دووپاتیکردەوە کە ئەم رێوشوێنە توندانە بۆ دڵنیابوونە لە سەلامەتی و پاک و بێگەردیی پرۆسەی دەنگدان. 

 

سەرۆک کۆماری عیراق بۆ بەشداریکردن لە 80ـەمین کۆبوونەوەی کۆمەڵەی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان بەرەو ئەمریکا بەڕێکەوت.

بۆ بەشداریکردن لە 80ـەمین کۆبوونەوەی کۆمەڵەی گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان کە لە نیویۆرک بەڕێوەدەچێت، د.لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق بەرەو ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێکەوت.

سەرۆک کۆمار سەرۆکایەتی وەفدێکی باڵای عیراق دەکات کە پێکهاتووە لە قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان، د. فوئاد حسێن جێگری سەرۆک وەزیران و وەزیری دەرەوە، د.ساڵح ئەلحەسناوی وەزیری تەندروستی، ئیڤان فایق جابرۆ وەزیری کۆچ و کۆچبەران و قاسم ئەعرەجی راوێژکاری ئاسایشی نیشتمانی و ژمارەیەک لە لێپرسراوان.

لە بەغداد، خانمی یەکەمی عیراق یادی دامەزراندنی منداڵپارێزی کوردستانی کردەوە و جەختی کردەوە: "پاراستنی منداڵان ئامانجێکی پیرۆزە"

ئێوارەی رۆژی پێنجشەممە، بە سەرپەرشتی و ئامادەبوونی خاتوو شاناز ئیبراهیم ئەحمەد، خانمی یەکەمی عیراق، رێکخراوی منداڵپارێزی کوردستان لە کۆشکی سەلام لە بەغداد، مەراسیمێکی شایستەی بەبۆنەی 34هەمین ساڵیادی دامەزراندنییەوە سازکرد.

لە مەراسیمەکەدا کە ئەحمەد ئەسەدی، وەزیری کار و کاروباری کۆمەڵایەتی، و ژمارەیەک بەرپرسی باڵا و نوێنەری نێردە دیپلۆماسییەکانی عیراق ئامادەیبوون، خانمی یەکەم وتارێکی پێشکەشکرد. لە وتارەکەیدا، ئاوڕی لە قۆناغەکانی دامەزراندنی رێکخراوەکە لە ساڵی 1991ەوە دایەوە و تیشکی خستە سەر ئەو ئامانجانەی کە لەپێناویدا کاریان کردووە بۆ پاراستنی مافەکانی منداڵان و دابینکردنی ژیانێکی ئارام و شکۆمەندانە بۆیان.

خاتوو شاناز ئیبراهیم ئەحمەد ئاماژەی بەوەدا کە رێگای رێکخراوەکە ئاسان نەبووە بەهۆی ئەو سەختی و نەهامەتیانەی روبەروی گەلی کوردستان بووەتەوە، و جەختی لە رۆڵی کارا و مرۆییانەی خاتوو هێرۆ ئیبراهیم ئەحمەد کردەوە لە چارەسەرکردنی کێشە و نەهامەتییەکانی منداڵاندا.

خانمی یەکەم پەیامە سەرەکییەکەی دووپاتکردەوە و وتی: "پاراستنی منداڵان بەرپرسیارێتییەکی هاوبەشە و دەکەوێتە ئەستۆی دەوڵەت، لایەنە پەیوەندیدارەکان و کۆمەڵگا. ئەمە ئەرکێکی نیشتمانی و بەهایەکی مرۆیی و ئامانجێکی پیرۆزە کە بنیاتنانی وڵاتێکی ئارام و خۆشگوزەرانی لەسەر وەستاوە."

لەلایەن خۆیەوە، خاتوو سارا رەشید، سەرۆکی رێکخراوی منداڵپارێزی کوردستان، باسی لە ستراتیژییەت و بەرنامە فراوانەکانی رێکخراوەکەیان کرد کە کارکردنیان لە بوارەکانی تەندروستی، پەروەردە، پەرەپێدانی ژێرخانی ئابووری و پشتگیریکردنی گەنجان لەخۆدەگرێت.

مەراسیمەکە پێشانگایەکی وێنەیی لەخۆگرتبوو کە کار و چالاکییەکانی 34 ساڵی رابردووی رێکخراوەکەی نیشان دەدا، لەگەڵ پێشکەشکردنی چەند پارچە مۆسیقا و گۆرانییەکی فۆلکلۆری کوردی و عەرەبی کە بەشداربووان چێژیان لێ بینی.

هەسەدە 47 كەسی فەرەنسی رادەست عیراق دەكات و بەتۆمەتی تیرۆر و پەیوەندییان بە داعشەوە دادگایی دەكرێن.

ماڵپەری ئەسۆشیەتد پرێس لە زاری ژمارەیەك لێپرسراوی باڵای سەربازیی عیراقەوە بڵاویكردووەتەوە، 47 كەسی فەرەنسی، لە باكوری رۆژهەڵاتی سوریاوە دەگەڕێنرێنەوە بۆ عیراق و بە تۆمەتی تیرۆر و پەیوەندییان بە گروپی تیرۆریستی داعشەوە دادگایی دەكرێن.

ئاماژەیان بەوەشكردووە، ئەو كەسانە ئێستا لە یەكێك لە زیندانەكانی سوریان و لەژێر دەسەڵاتی هێزەكانی سوریای دیموكرات (هەسەدە) و هێزەكانی ئەمریكادان و هەر لەلایەن هەسەدەشەوە رادەستی عیراق دەكرێن، بەڵام تائێستا بە رەسمی لەگەڵ فەرەنسا قسەیان نەكردووە بە مەبەستی دەستكەوتنی زانیاری زیاتر لەسەر ئەو 47 كەسە.

ئەو لێپرسراوە سەربازییانە دەشڵێن، لەماوەی چەند ساڵی رابردوودا هەسەدە زیاتر لە سێ هەزار دەستگیركراوی تری خەڵكی وڵاتانی جیاجیای رادەستی عیراق كردووە.

سودانی دەڵێت، بەشداری نەكردن لە هەڵبژاردن چارەسەری هیچ پرسێك ناكات، بەڵكو دەبێتە دیارییەك بۆ گەندەڵكاران و دەبێت هەمووان بەشداری هەڵبژاردن بكەن.

محەمەد شیاع سودانی سەرۆك وەزیرانی عیراق رایگەیاند، گرنگە هەمووان بەشداری لە هەڵبژاردنەكەی مانگی 11ی ئەمساڵی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراقدا بكەن، چونكە بەشدارینەكردن لە هەڵبژاردن و نەچوون بۆ دەنگدان چارەسەر نییە بۆ هیچ پرسێك، بەڵكو دەبێتە دیارییەكی گەورە بۆ گەندەڵكاران.

وتیشی، بەشداریكردن لە هەڵبژاردن و دەنگدان، بڕینی نیوەی ئەو رێگەیەیە كە بەرەو ئاسایش و سەقامگیری و گەشەسەندن دەچێت، دەشڵێت، ئێستا وڵاتانی جیهان چاویان لەسەر عیراقە كە وڵاتێكی پارێزراو و گەشەسەندووە، هەر ئەوەش وایكردووە چەندین كۆمپانیای گەورەی جیهان وەبەرهێنانیان هێناوەتە عیراق و گۆڕانكاریی گەورەی ئابوریش لە وڵاتدا بەدیهێنراون.

د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق، ئەمڕۆ پێنجشەممە 18ـی 9ـی 2025 لە بەغداد پێشوازی لە عەمار حەکیم سەرۆکی رەوتی حیکمەی نیشتمانی کرد.

لەدیدارەکەدا گفتوگۆکرا لەبارەی پێشهاتەکانی گۆڕەپانی ناوخۆ و ناوچەکە و جەختکرایەوە لەسەر گرنگی هەوڵدان بۆ پاراستنی سەقامگیری لە بوارەکانی ئەمنی و سیاسی و ئابووریدا و کارکردن بۆ بەرەوپێشبردنی لایەنی خزمەتگوزاری.

لە کۆبوونەوەکەدا تاوتوێی ئامادەکارییەکان کرا بۆ بەڕێوەچوونی هەڵبژاردنی پەرلەمانی داهاتوو بە شێوەیەکی سەرکەوتوو و دادپەروەرانە و شەفاف.

محەمەد شیاع سودانی، سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران، بڕیاریدا بە دوورخستنەوەی مشعان موحی خەزرەجی، سەرۆکی دیوانی وەقفی سوننی لە پۆستەکەی.

ئەم بڕیارە بە پشتبەستن بە نووسراوێکی "کۆڕبەندی فیقهی عیراقی" دەرچووە، کە لەلایەن خۆیەوە سێ ناوی جێگرەوەی بۆ وەرگرتنی پۆستەکە پێشنیاز کردبوو.

هەروەها، سەرۆک وەزیران، عامر شاکر جەنابیی راسپارد بۆ وەرگرتنی پۆستی سەرۆکی دیوانی وەقفی سوننی بە وەکالەت بۆ ماوەی شەش مانگ.

لە نوسراوەکەدا محەمەد شیاع سودانی دیوانەکە ئاگاداردەکاتەوە کە پێویستە خۆی لە هەر وتارێکی توندڕەوانە و نزیکبوونەوە لە سیاسەت بپارێزێت و کاربکات بۆ پتەوکردنی گیانی برایەتی.

پەیامنێری کوردسات نیوز لە بەغداد ئاشکرای دەکات، کۆبوونەوەی ئەنجومەنی دەوڵەتی عیراق کە ئەمڕۆ بەڕێوەچوو، بەبێ دەرکردنی رونکردنەوەی کۆتایی لەبارەی راپۆرتی لیژنە یاساییەکەی ئەنجومەنی وەزیرانی عیراق کۆتایی هات، ئەمەش بەهۆی ئامادەنەبوونی حکومەتی هەرێمی کوردستان بوو.

هۆکاری دواخستنەکە و هەڵوێستی هەرێم:

محەمەد عەبدولڕەحمان، پەیامنێری کوردسات نیوز زانیوێتی کە حکومەتی هەرێمی کوردستان رەتی نەکردووەتەوە کە ئامادەی دانیشتنەکەی ئەنجومەنی دەوڵەت نەبێت. بەڵکو بەهۆی دروستبوونی گرفتێکەوە کە بووەتە هۆی دواکەوتنیان، نەیانتوانیوە لە کۆبوونەوەکەی ئەمڕۆدا ئامادە بن. هەر بۆیە ئەنجومەنی دەوڵەت نەیتوانی رونکردنەوەی خۆی بڵاوبکاتەوە و بابەتەکە دواخراوە بۆ سەرەتای هەفتەی داهاتوو.

دڵنیایی ئەنجومەنی دەوڵەت و پابەندبوونی بە بڕیارەکانی:

پەیامنێری کوردسات نیوز لە زاری سەرچاوەیەکی باڵا لەنێو ئەنجومەنی دەوڵەتەوە ئاشکرای دەکات، ئەنجومەنی دەوڵەت دڵنیایی داوەتە حکومەتی هەرێمی کوردستان و بەرپرسانی کورد لە بەغدا، کە بێ لایەنانە رونکردنەوەی خۆیان دەردەکەن و مافی هاوڵاتیان و مووچەخۆرانی هەرێمی کوردستان لەبەرچاو دەگرن.

ئەو سەرچاوە باڵایە ئەوەشی وتووە، دەرکردنی رونکردنەوە لەلایەن ئەنجومەنی دەوڵەتەوە تەنها خۆی لە پێدانی بۆچوون نابینێتەوە، بەڵکو رونکردنەوەکە "پابەندییە و دەبێت جێبەجێ بکرێت." ئەمەش مانای وایە هەر بڕیارێک کە ئەنجومەن بیدات، دەبێت لەلایەن هەموو لایەنەکانەوە جێبەجێ بکرێت.

ئەمریكا چوار گرووپی چەكداری عیراقی خستە لیستی تیرۆری جیهانییەوە و دەڵێت ئەو گروپانە هاوپەیمانی ئێرانن.
وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا لە راگەیەندراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، بزوتنەوەی نوجەبا، كەتائیبی سەید شوهەدا، بزوتنەوەی ئەنساروڵا، كەتائیبی ئیمام عەلی وەك گروپی چەكداری تیرۆریست پۆلێنكراون و خراونەتە لیستی تیرۆری جیهانییەوە.
ماركۆ رۆبیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریكا رایگەیاند، ئەو گرووپانە هاوپەیمانی ئێرانن و هێرشیان كردووەتەسەر باڵیۆزخانەی ئەمریكا لە بەغداد و بنكە سەربازییەكانی ئەمریكا و هێزەكانی هاوپەیمانان.
وتیشی، سزایان بەسەر ژمارەیەك كەس و لایەنی نزیك لە ئێرانیشدا سەپاندووە كە پارەی نەوتیان بۆ ئەو وڵاتە ئاڵوگۆڕ كردووە.

 

پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، سبەینێ ئەنجومەنی دەوڵەت کۆبونەوەی کۆتایی ئەنجامدەدات بۆ دەرکردنی روونکردنەوە و پێدانی بۆچوونی خۆیان دەربارەی راپۆرتی لیژنە یاساییەکەی ئەنجومەنی وەزیرانی عیراق سەبارەت بە کێشە داراییەکانی نێوان هەرێم و عیراق.

سەرچاوەیەکی تایبەت لە ئەنجومەنی دەوڵەت بە محەمەد عەبدولرەحمان پەیامنێری کوردسات نیوزی رایگەیاندووە: ئەمڕۆ ئەنجومەنی دەوڵەت نەیتوانی روونکردنەوەی خۆی دەربکات، چونکە ناکۆکییە یاساییەکە لە نێوان هەرێم و بەغدا زۆرە.

ئەو سەرچاوە راشیگەیاندووە: بۆیە ئەنجومەنی دەوڵەت بە راوێژکردن لەگەڵ دەستەی گشتی ئەنجومەن، بڕیاریاندا سبەی پێنجشەممە کۆوەببنەوە (تفسیر) روونکردنەوەی خۆیان دەربکەن.