کوردستان
فەرماندەی گشتی هەسەدە دەڵێت لە چوارچێوەی سوریادا نوێنەرایەتی پارێزگا و ناوچەكانیان دەكەن و داوای سیستمی فیدراڵییان نەكردوە.
مەزڵوم كۆبانێ، فەرماندەی گشتی هێزەكانی سوریای دیموكرات (هەسەدە) رایگەیاند، دەیانەوێت لە چوارچێوەی سوریای نوێدا، لە ناوچە كوردییەكان ئیدارەیەكی خۆسەر هەبێت و بەشێكبن لە سوریا و بەهێزەوە بەشداربن لە پرۆسەی سیاسی و بنیاتنانەوەی سوریای نوێدا، جەختیش دەكاتەوە هیچ داواكارییەكییان بۆ سیستمی فیدراڵی نییە.
وتیشی، تائێستا هەڵوێستەكانی ئیدارەی نوێی دیمەشق ئەرێنین و بە ئەرێنییەوە لە هەڵوێستەكانیشیان دەڕوانن، پێویستە لە پێناو داهاتوودا دانوستان بكەن، ئامادەكاریشیان كردوە بۆئەوەی بەمزووانە دانوستانەكان دەستپێبكەن.
مەزڵوم كۆبانێ راشیگەیاندووە، مەترسی لەسەر كۆبانێ هەیە و هەڕەشە و هێرشەكانی توركیا بەردەوامن، لەگەڵ ئەمریكا و هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی و حكومەتی نوێی دیمەشقیش گفتوگۆ دەكەن، بۆئەوەی رێگری لە هێرشەكانی توركیا بكەن، پێویستە حكوومەتی نوێی سوریاش بە ئەرك و ڕۆڵی خۆی هەڵبستێت، چونكە ئەو ناوچانە بەشێكن لە سوریا.
دوو ناوچەی سەركردایەتی لە چوارچێوەی وەزارەتی پێشمەرگە دەستبەكاردەبن، وەزیری پێشمەرگەش دەڵێت، ئەو ناوچانە بۆ رێكخستنەوە و یەكخستنەوەی هێزی پێشمەرگەی كوردستانە لە ژێر سەركردایەتی وەزارەتی پێشمەرگەدا.
شۆڕش ئیسماعیل وەزیری پێشمەرگە سەرپەرشتی كۆبوونەوەیەكی باڵای كرد لە وەزارەتی پێشمەرگە، كە لێپرسراوی تیمی راوێژكارانی سەربازیی هاوپەیمانان لە هەرێمی كوردستان ئامادەبوو، لە كۆبونەوەكەدا بڕیاردراوە دوو ناوچەی سەركردایەتیی لە چوارچێوەی وەزارەتی پێشمەرگە لە سەرەتای ساڵی 2025 دەستبەكاربن، كە هەموو هێزەكانی پێشمەرگەی كوردستانی تێدا رێكدەخرێتەوە و لە چوارچیوەی وەزارەتی پێشمەرگەدا جێگیردەبن، بە كۆی دەنگیش بڕیاردرا لەسەر بنیاتنانی بنەماكانی یەكەیەكی یەكگرتووی ژمێریاری سەربازیی بۆ هێزی پێشمەرگەی كوردستان.
وەزیری پێشمەرگە راشیگەیاند، هەمووان هاوڕابوون ئەو ژێرخانە پاڵپشت و پشتیوانی وەزارەتی پێشمەرگە دەبێت لە بنیاتنانی هێزێكی نیشتمانی یەكگرتووی كوردستانی، كە پارێزگاری لە خەڵك و خاكی كوردستان دەكات لە هەر مەترسییەك كە لە ئێستا و ئایندەدا روبەڕوویان دەبێتەوە.
فەرماندەیی هێزەکانی کۆماندۆی کوردستان لەبارەی هەڵدانەوەی لەبارەی هەڵدانەوەی گۆڕێکی بە کۆمەڵ لە سەماوە راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و رایگەیاند؛ دڵنیایی دەدەینە خەڵكی كوردستان، كە ناهێڵین ئەنفال و هاوجۆرەكانی "ئەنفال" بەسەر گەلەماندا دووبارە بێتەوە و تا دوا ساتەكانی ژیانمان پارێزگاری لە شكۆی گەل و خاكی پیرۆزی كوردستان دەكەین.
دەقی راگەیەنراوەکەی فەرماندەیی هێزەكانی كۆماندۆی كوردستان:
دوای زیاتر لە سێ دەیە "ئەنفال" هێشتا ژیلەمۆی نەكوژاوەی ناخی هەموو مرۆڤێكی خاوەن ویژدانە
هەڵدانەوەی گۆڕێكی بەكۆمەڵ لە بیابانەكانی باشووری عیراق ، جارێكی دیكە گڕی لە هەست و سۆز و ویژدانی مرۆڤایەتی بەردا ، كاتێك دەبینیت دایكێك باوەشی بە منداڵە جگەر گۆشەكەیدا كردووە و لە لایەكی دیكەوە دوو منداڵی پاكیزە ئاسا لە ئامێزی یەكتریدان و هەموویان پێكەوە ڕۆحیان تەنها لەبەر "كورد" بوونیان بە نیشتمان بەخشیوە.
ئەمڕۆ یەكشەممە ٢٢ی كانوونی یەكەمی ٢٠٢٤، لە بیابانی تەل ئەلشێخیەی قەزای سەلمان-ی سەر بە پارێزگای سەماوە لە باشووری عیراق گۆڕێكی بە كۆمەڵ دۆزرایەوە، كە بەدەیان ئێسك و پروسكی تێدا بوو، ئەوانەی لە گۆڕەكەدا بوون لە بەهاری تەمەنیاندا بوون و جلوبەرگی بەهارەی كوردیان لەبەردا بووە و تەنها تاوانیان "كورد"بوونیانە، كە دیمەنەكانی نێو گۆڕەكە ناخ و دڵی هەموو خاوەن ویژدانێك دەهەژێنێت، ئەوەی ئەمڕۆ بینیمان نمونەیەكی حاشا هەڵنەگری بێ ویژدانی رژێمی لەناوچووی بەعسی ڕووخاوە، كە بەرامبەر گەلی كورد ئەنجامیدا.
تراژیدیایی ئەم گۆشەی نیشتمان و دیمەنە ناخهەژێنەكانی "ئەنفال" ئەوەمان پێ دەڵێت ، كە كورد جگە لە چیاكان كەس دۆستی نیە و ناشبێت، بۆیە پەند و وانە وەرنەگرتن و لەبیركردنی یادەوەرییە تراژیدیاكان و لە یادكردنی خیانەت و لەبیركردنی مێژووی تاڵ و شكستەكانی ڕابردوو و غەدر و نەهامەتییەكان ، مانای ڕازییی بوونە بە دووبارە بوونەوەی ئەنفال و هاوشێوەكانی.
ئێمە لە "كوڕانی كۆماندۆ" خوێنی تاك بە تاكمان دەبەخشین و دڵنیایی دەدەینە كۆمەڵانی خەڵكی كوردستان، كە ناهێڵین ئەنفال و هاوجۆرەكانی "ئەنفال" بەسەر گەلەماندا دووبارە بێتەوە و تا دوا ساتەكانی ژیانمان پارێزگاری لە شكۆی گەل و خاكی پیرۆزی كوردستان دەكەین.
لەكۆتاییدا درود و سڵاو بۆ ڕۆحی پاكی شەهیدانی دەستی ئەنفال و سەرجەم شەهیدانی ڕێگای ڕزگای كوردستان دەنێرین و نەفرەت لە عەلی حەسەن مەجید-ەكانی رابڕدوو و هاوشێوەكانی ئێستای دەكەین.
ڕاگەیاندنی فەرماندەیی هێزەكانی كۆماندۆی كوردستان
مەکتەبی شەهیدان و تێکوشەران لەبارەی هەڵدانەوەی گۆڕێکی بە کۆمەڵ لە سەماوە راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و دەڵێت؛ پێویستە حکومەتی عیراقی قەرەبووی کەسوکاری قوربانیەکان بکاتەوە و رۆڵی خانمی یەکەمی عیراقیش بەرزدەنرخێنین کە بایەخ بە پرسە نیشتمانیە دەدات؛ هەوڵ بۆ دۆزینەوەی گۆڕە ونبوەکان دەدات.
دەقی راگەیەنراوی مەکتەبی شەهیدان و تێکۆشەران:
بەبۆنەی هەڵدانەوەی گۆڕێکی تری بەکۆمەڵی سەردەمی ئەنفال
کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان
کەسوکاری قوربانیانی ئەنفال و جینۆساید
هەمووان دەزانن کە تاوانەکانی جینۆسایدی گەلی کورد برینێکی ساڕێژ نەبوون و هێشتا ئاسەواری زۆری تاوانەکان ماون.
لەوانەش پرسی گۆڕە بەکۆمەڵەکان کە پرسێکی ئینسانی و سیاسیە، بەتایبەتیش لە شاڵاوەکانی ئەنفالدا بەهەزاران ژن و مناڵ و پیرو لاو لە زێدی خۆیان لە کوردستان راگوێزران بەرەو بیابانەکانی باشوری عیراق لەوێ زیندەبەچاڵ کران.
ئەو تاوانە تاوانێکی نێودەوڵەتی بوو.
پێویستە حکومەتی عیراقی قەرەبووی کەسوکاری قوربانیەکان بکاتەوە، لەهەمان کاتدا ئەرکی کۆمەڵی نێودەوڵەتیە بۆ لەمەودوا نەهێڵێ کورد توشی کۆمەڵکوژی تر ببێتەوە.
رۆژی ٢٠٢٤/١٢/٢٢ گۆڕێکی تر لە بیابانەکانی سەماوە هەڵدرایەوە. دیمەنەکانی ناو گۆڕەکان ناخ هەژێنن، قوربانیەکان هەموو کوردن و لە شاڵاوەکانی
ئەنفالدا لەوێ زیندە بەچاڵ کراون.
وەکو مەکتەبی شەهیدان و تێکۆشەران
جارێکی تر هاوخەمی بۆ سەرجەم کەسوکاری قوربانیانی ئەنفال و جینۆسایدی کوردستان دەردەبڕین.
لەهەمان کاتدا رۆڵی شاناز خان خانمی یەکەمی عیراق و ئەندامی مەکتەبی سیاسی یەکێتی بەرز دەنرخێنین کە بایەخ بەم پرسە نیشتمانیە دەدات و، هەوڵ بۆ هەڵدانەوەی گۆڕە دۆزراوەکان و هەوڵدان بۆ دۆزینەوەی گۆڕە ونبوەکان دەدات. هەروەها کارکردن بۆ وەرگرتنی سامپڵی خوێن لە کەسوکاری قوربانیان لەپێناو ناسینەوەی قوربانیەکان هەنگاوێکی نوێیەو، دەستخۆشی لە هەوڵەکانی خانمی یەکەمی عیراق دەکەین و ئەم پرۆسەیە دەبوو زوتر ئەنجام بدرایە، بەڵام هێشتا درەنگ نیەو پێویست دەکات بەردەوام بێ تا هەموو کەسوکاری قوربانیان سامپڵی خوێنیان لێ وەردەگیرێت.
خوازیارین ئێسک و پروسکەکان لەمەراسیمێکی شایستەدا، بەئامادەبونی نوێنەرانی وڵاتان و دیپلۆماتکارانی نێودەوڵەتی بگەڕێنرێنەوە خاکی نیشتمان و بەشکۆوە بەخاک بسپێردرێن.
لە شاڵاوەکانی ئەنفالدا زیاتر لە ( ١٨٢٠٠٠ ) مرۆڤی کورد بونە قوربانی دەستی رژێمی لەناوچووی بەعس. هێشتا ئاسەوارەکانی تاوانەکە بەسەر کۆمەڵگای کوردستانەوە دیارەو برینەکانی هەرگیز ساڕێژ نابن.
مەکتەبی شەهیدان و تێکۆشەران
٢٠٢٤/١٢/٢٢
دادگای كەرخ بڕیارێكی پێشووی سەبارەت بە گرێبەستیە نەوتیەكانی هەرێم هەڵوەشاندەوە، بەوەش گرێبەستەكانی ٩ كۆمپانیا لەگەڵ هەرێم بە یاسایی دادەنرێن.
پێگەی "عیراق ئۆیڵ ریپۆرت" بڵاویكردەوە، دادگای تێهەڵچوونەوەی كەرخ ١٨ی ئەم مانگە بڕیارێكی پێشووی خۆی هەڵوەشاندەوە كە پێشتر لەسەر بنەمای سكاڵای وەزارەتی نەوت دەریكردبوو بۆ هەڵوەشاندنەوەی گرێبەستەكانی نۆ كۆمپانیای نەوتی لەهەرێمی كوردستان.
گرێبەستی ئەو كۆمپانیایانەی كە بڕیارەكە دەیانگرێتەوە و بەپێی دوایین بڕیاری دادگا یاسایین بریتین لە كۆمپانیای ئەداكس، داناغاز، دی ئێن ئۆ، گازپرۆم، جێنێل ئینێرجی، گالف كیستۆن، ئێچ كەی ئێن ئینێرجی، شاماران، وێسترن زاگرۆس.
بڕیارەكەی پێشووی دادگا ساڵی ٢٠٢٢ دەركرا كە لەسەر بنەمای سكاڵای وەزارەتی نەوتی عیراق گرێبەستە نەوتییەكانی ئەو كۆمپانیایانە لە هەرێم بە پوچەڵ دانرا، دواتریش وەزارەتی سامانە سروشتییەكان تانەی لە بڕیارەكەدا.
کەشناسیی هەرێم پێشبینییەکانی کەشوهەوای ئەمڕۆ و سبەی راگەیاند و ئاماژەی بەوەکردووە، پلەکانی گەرما بەرز دەبنەوە و لە هەولێر و دهۆک ئەگەری بارانبارین هەیە.
کەشناسیی هەرێم رایگەیاندووە، ئەمڕۆ یەکشەممە، ئاسمان پەڵەهەور و نیمچەهەور دەبێت و پلەکانی گەرما کەمێک بەرز دەبنەوە.
ئاماژەی بەوەشکردووە، سبەی دووشەممە، ئاسمان لە ساماڵ و پەڵەهەورەوە دەگۆڕێت بۆ نیمچەهەور، هەروەها ئەگەرى نمەباران هەیە لە بەشێک لە ناوچە شاخاوییەکانى پارێزگاى هەولێر و ناوچە شاخاوییەکانى پارێزگاى دهۆک و سەنتەرى پارێزگاى دهۆک.
کەشناسیی هەرێم ئەوەشی خستووەتە روو، سبەینێش بە هەمان شێوە، پلەکانی گەرما کەمێک بەرزتر دەبنەوە بەراورد بەمڕۆ.
بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی :
هەولێر: ١٦ پلەى سیلیزى
سلێمانی: ١٥ پلەى سیلیزى
دهۆک: ١٦ پلەى سیلیزى
کەرکوک: ١٨ پلەى سیلیزى
هەڵەبجە: ١٤ پلەى سیلیزی
گەرمیان: ١٩ پلەى سیلیزى
سۆران: ١٠ پلەى سیلیزى
زاخۆ: ١٦ پلەى سیلیزى
حاجی ئۆمەران: ٦ پلەى سیلیزى
پێشنیوەڕۆی ئەمڕۆ بە ئامادەبوونی شاناز ئیبراهیم ئەحمەد خانمی یەکەمی عیراق دۆزینەوەی گۆڕێکی بەکۆمەڵ لە بیانابی تەل ئەلشێخیەی پارێزگای سەماوە راگەیەنرا، کە لێکۆڵینەوە لە دی ئێن ئەی ئێسکەکانیان دەستی پێکردووە.
بەپێی لێکۆڵینەوە سەرەتاییەکان وا دەردەکەوێت کە ئەو کەسانەی لەو گۆڕە بەکۆمەڵەدا زیندەبەچاڵ کراون کورد بن، بەوپێیەی جلوبەرگەکانیان رەنگاورەنگە و لە جلوبەرگی کوردی دەچێت.
لە گۆڕە بەکۆمەڵەکەدا چەندین روفاتی ژن و منداڵی تێدایە، تەنانەت ژنی تێدایە دووگیان بووە و هەر بە دووگیانی زیندەبەچاڵ کراوە.
لەوبارەیەوە شاناز ئیبراهیم ئەحمەد خانمی یەكەمی عیراق لە كۆنفرانسێكی رۆژنامەنووسیدا رایگەیاند، ئەم تاوانە بەڵگەیە لەسەر ئەوەی كە دوژمنی گەلی كورد گوێی بە هیچ شتێك نەداوە و كاری بەردەوامی كردووە بۆ سڕینەوەی كورد.
وتیشی، "بەداخەوە ئێستاش گەلی كورد بە یەكچاو سەیری یەكتر ناكات و پەند لە رابردوو وەرناگیرێت".
تاوانی ئەنفال:
حکومەتی بەعس بە چەندین شێواز هەوڵی تەعریبکردنی ناوچە کوردییەکانی داوە و لە سەرەتاشدا لە گوندەکانی کەرکوک و دەوروبەری دەستیپێکرد لە ساڵی ١٩٦٣، جگە لە راگواستن و بێسەروشوێنکردنی کوردانی فەیلی لە ساڵانی ٧٠ و ٨٠کاندا. دواتر ئەنفالکردنی هەشت هەزار کەس 'ئەنفالی بارزانییەکان' لە ساڵی ١٩٨٣ و بەکارهێنانی چەکی کیمایی لە چەندین ناوچە، کە دیارترینیان هەڵەبجە بوو.
ئەوە جگە لەوەی نزیکەی پێنج هەزار گوند لەنێوان ساڵآنی ٧٠ بۆ کۆتایی ٨٠کاندا خاپورکراون.
ئەو گۆڕە بە کۆمەڵەی لە سەماوە دۆزراوەتەوە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٨٨، کە لە ساڵی ١٩٨٨ و بە دواوە، حکومەتی بەعس لەژێر ناوی سورەتی "الأنفال"دا بە شەش قۆناغ تاوانی ئەنفالی دژ بە کورد ئەنجامدا، لەو پڕۆسەیەدا حکومەتی بەعس بە سەرکردایەتی عەلی حەسەن مەجید، ١٨٢ هەزار هاووڵاتی مەدەنیان زیندەبەچاڵ کرد.
لەبارەی بەکارهێنانی ناوی ئەو سورەتەی قورئان، ماڵپەڕی رەسمی نوێنەرایەتی حکومەتی هەرێم لە ئەمریکا نووسیویەتی، "ناوی ئەو سوورەتە بۆ ئەو پرۆسەیە لەلایەن حزبی بەعسەوە بە هەڵە بەکارهاتووە".
هـ.ئـ
پۆلیسی گەرمیان رایگەیاند، بەهۆی تەقینەوەی سیستمی غازەوە لە گوندێکی سەر بە قۆرەتوو، منداڵێکی ١٠ ساڵ گیانی لەدەستدا و باوک و برایەک و دوو خوشکی بریندار بوون.
عەلی جەمال قدوری وتەبێژی پۆلیسی گەرمیان رایگەیاند، سەرلەبەیانی ئەمڕۆ یەکشەمە، لە گوندی مەحمود قەجەر سەر بە ناحییەی قۆرەتوو، شەش بریندار گەیەنرانە نەخۆشخانەی فریاکەوتنی شەهید هەژار لە کەلار، کە بەهۆی تەقینی سیستمی غازەوە بەشێکی جەستەیان سوتابوو.
ئاماژەی بەوەشکرد، بەهۆی سەختی برین و زۆری رێژەی سوتاویەکەیەوە یەکێک لە بریندارەکان بەناوی ئارش ئەحمد حەسەن، لەدایکبووی ساڵی ٢٠١٤ گیانی لەدستدا.
ئەوەش هاتووە، ئەو کەسانەی برینداربوون و گیانیان لەدەستدا سەرجەمیان ئەندامی یەک خێزان بوون، کە پێکهاتبوون لە باوک و دوو خوشک و دوو برا.
دەشڵێت، لە ئێستادا بریندارەکان لە نەخۆشخانە چارەسەری پێویست وەردەرگن و تەرمی ئارشی ١٠ ساڵیش بۆ پزیشکی دادی کەلار نێردراوە.
وتەبێژی پۆلیسی گەرمیان ئەوەشی خستووەتە روو، لەئێستادا پۆلیس چووەتە شوێنی رووداوەکە و لەسەر دەستیان بە لێکۆڵینەوە لە چۆنیتی و هۆکاری رووداوەکە کردووە.
گروپی راوێژکاری مینی ناسراو بە رێکخراوی ئێم ئەی جی MAG لە گوندی گۆلباخی سەر بە ناحیەی قادرکەرەم، ناپاڵمێکیان دۆزیوەتەوە، بڕیارە لە شوێنێکی دووری گوندەکە بەشێوەیەکی زانستی و هونەری بیتەقێننەوە و لەناوی ببەن.
پشتیوان نوری یەکێکە لە دانیشتووانی گوندەکە و بۆ کوردسات نیوز باسی لەوەکرد، "لە ساڵی ١٩٧٩ گوندەکەمان لەڕێگەی فڕۆکە جەنگییەکانی رژێمی رووخاوی بەعسەوە بۆردومان کرا، ئەو دوو گوللـەناپاڵمە مێژووەکەیان دەگەڕێتەوە بۆ ئەو کاتە و هێشتا نەتەقیونەتەوە".
ئەوەشی خستە روو، "پاش ئەوەی رێکخراوی ئێم ئەی جیمان ئاگادارکردەوە، ماوەی چەند رۆژێک سەرقاڵی دۆزینەوەی ئەو دوو گوللـەناپاڵمە نەتەقیوە بوون، دواتر لە ڕێگەی ئامێری تایبەت بەدۆزینەوەی مین و تەقەمەنی لەژێر زەوی دانەیەکیان دۆزییوەتەوە و ئەمڕۆ دەیتەقێننەوە".
قونسوڵخانەی ئەمریکا لە هەولێر رایگەیاندووە، گروپی راوێژکاری مینی ناسراو بە رێکخراوی ئێم ئەی جی MAG لە ساڵی ٢٠١٥ تاوەکو ٢٠١٨، چوار ملیۆن و ٣٧ ھەزار و ٥٠٩ مەتر دوجا زەوی لە مین پاککردووەتەوە، هەروەها ٢٥ ھەزار و ٥٥٥ پارچە مین و تەقەمەنی لە ناوبراون.
بەپێی ئامارەکانی دەزگای گشتیی کاروباری مین، لە ھەرێمی کوردستان ٧٧٦ کیلۆمەتر دووجا زەوی بە مین و تەقەمەنی و پاشماوەی جەنگی پیس بووە. لەو رووبەرە ٢٥٥ کیلۆمەتر دووجا ماوە کە پاک بکرێتەوە.
لە هەرێم، بە گشتی تاوەکو ئێستا ١٣ هەزار و ٥٩٣ کەس وەک قوربانییانی مین تۆمار کراون لەو ژمارەیەش ٣٦ کەسیان هەڵگرەوەی مین بوون.
بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و فایەق زێدان، سەرۆکی ئەنجوومەنی باڵای دادوەریی عیراق لە بەغداد کۆبونەوە.
لە كۆبوونەوەكەدا دۆخی گشتیی عیراق، شایستەداراییەكان و موچەی موچەخۆرانی هەرێمی كوردستان و جێبەجێكردنی بڕیارەكانی دادگای فیدراڵی گفتوگۆیان لەبارەوەكرا و جەخت لە كۆتاییهێنان و چارەسەری یەكجارەكی كێشەكان كرایەوە.
لە درێژەی كۆبوونەوەكەدا جەخت لە پابەندبوون بە بڕیارەكانی دادگای فیدراڵی، سەربەخۆیی دەسەڵاتی دادوەری و هەماهەنگیی نێوان سەرجەم دامەزراوە یاساییەكان كرایەوە بەئامانجی پاراستنی سەقامگیری و مافەكانی سەرجەم نەتەوە و پێكهاتەكانی وڵات و سەرخستنی بەرنامەی خزمەتگوزاریی حكومەت.
سەرۆك بافڵ جەلال تاڵەبانی ستایشی رۆڵی دەسەڵاتی دادوەریی عیراقی كرد كە هەمیشە بڕیارەكانی لەچوارچێوەی دەستوور و لەخزمەت مافەكانی خەڵكدایە بەتایبەت بڕیارەكانی پەیوەست بە موچەخۆرانی هەرێمی كوردستانەوە.
داواشیكرد، وەك هەمیشە هاوكار و پشتیوانبن بۆ جێبەجێكردنی بڕیارەكان و پابەندكردنی هەموولایەك تاوەكو چیتر موچەخۆرانی هەرێمی كوردستان نەبنە قوربانیی ململانێ سیاسییەكان و مافەكانیان پارێزراوبێت.
هەسەدە كوژرانی ٥٢ چەكدار و "شەهیدبوونی" پێنج شەڕڤانی لە دەوروبەری بەنداوی تشرین راگەیاند، ٣٠٠ تۆن گەنمیش بەهۆی بۆردومانی توركیاوە لە سنووری كۆبانێ سوتان.
ئەنجومەنی سەربازیی هەسەدە لە مەنبەج رایگەیاند، توركیا و گروپە چەكدارەكان هێرشی زەمینی و ئاسمانی و بۆردومانیان بۆ سەر دەوروبەری بەنداوی تشرین چڕكردووەتەوە، شەڕڤانانیش بەرەنگاریان بوونەتەوە
هەسەدە رایگەیاندووە لە ماوەی ١٢ سەعات شەڕوپێكداداندا ٥٢ چەكدار كوژراون و دوو زرێپۆشیش تێكشكێنراون، پێنج شەڕڤانیش "شەهیدبوون".
لە لایەكی دیكەوە ، گوڵستان شێخۆ، هاوسەرۆكی كەمپەینی پێشكەوتن و كۆمەڵگەی كشتوكاڵی لە كانتۆنی فورات ئاشكرایكرد، درۆنێكی توركیا بۆردومانی سایلۆیەكی لە نزیك سرین لە باشووری كۆبانێ كردوە و بەهۆیەوە لانیكەم ٣٠٠ تۆن گەنم سوتاون.
شێخۆ هۆشداریی داوە لەوەی هەنگاوەكانی توركیا دژی رۆژئاوای كوردستان ببێتە هۆی سەرهەڵدانی قەیرانی خۆراك.
سوپای توركیا لە گوندی خەلیفانی سنووری برادۆست سێ مێردمنداڵی بۆ ماوەی نزیكەی حەوت سەعات دەستبەسەركرد و دواتر رادەستی ئاسایشی كردنەوە.
پەیامنێری كوردسات نیوز رایگەیاند، سەعات ١٠ـی بەیانی ئەمڕۆ، لە نزیك گوندی خەلفیان كە دەكەوێتە دامێنی چیادێل لە سنووری برادۆست، سوپای توركیا سێ مێردمنداڵی دەستبەسەركردووە، كە لە دوو كچ و كوڕێك پێكهاتوون، بە ناوەكانی " شادی شێخۆ و نادیە شێخۆ و فازڵ حەتەم" كە تەمەنیان لە نێوان ١٠ بۆ ١٥ ساڵدایە.
ئەوەشی خستەڕوو، سوپای توركیا نزیكی سەعات ٤:٣٠ خولەكی دوانیوەڕۆ سێ مێرمنداڵەكەی رادەستی ئاسایشی گوندی نزارییە كردووە و دواتر رەوانەی ئاسایشی سۆران كراون.
كەسوكاری ئەو مێرمنداڵانە بە كوردسات نیوزیان راگەیاند، مێردمنداڵەكانیان خوێندكارن و ئەمڕۆ بەهۆی ئەوەی دەوامیان نەبووە، شوانیان كردووە و بەشێك لە ئاژەڵەكانیان لە هێزەكانی توركیا نزیكبووەتەوە و دواتر لەلایەن سوپای توركیاوە دەستبەسەركراون.
وتەبێژی كۆمسیۆنی سەربەخۆی هەڵبژاردنەكانی عیراق رایدەگەیەنێت، هەفتەی داهاتوو پارەی كارمەندانی سەر سندوقی هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان رەوانەی هەرێم دەكرێت.
جومانە غەلای، وتەبێژی كۆمسیۆنی سەربەخۆی هەڵبژاردنەكانی عیراق لە لێدوانێكی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، هەفتەی داهاتوو لە رێگەی بانكەوە پارەی كارمەندانی سەر سندوقی هەڵبژاردنی پەرلەمانی كوردستان رەوانەی هەرێم دەكەن.
ئەوەشی خستەڕوو، نووسینگەكانی كۆمیسیۆن لە پارێزگاكانی هەرێم دەتوانن پارەكە وەربگرن و بەسەر كارمەندانی سەر سندوقەكانی دەنگدان دابەشی بكەن.
بڕیارە سبەینێ وەفدێكی وەزارەتی دارایی هەرێم سەردانی بەغداد بكات، بریكاری وەزارەتی دارایی عیراقیش دەڵێت، تەرازوی پێداچوونەوەی مانگانەی هەرێم وردبینی كراوە و رێكخراوەتەوە.
رێباز حەملان بریكاری وەزارەتی دارایی عیراق رایگەیاند، دوای ئەوەی وەزیری دارایی عیراق بڕیاریدا تیمێك لە وەزارەتەكەی سەردانی هەولێر بكەن، لە ماوەی ١٠ رۆژدا بە هاوبەشی لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتی گشتی ژمێركاری لە وەزارەتی دارایی هەرێم، تەواوی ئەو رێكارانەی بۆ رێكخستنەوەی تەرازوی پێداچوونەوەی مانگانەی هەرێم لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٤ـەوە تا مانگی ١١ـی ئەمساڵ مانگ بە مانگ وردبینی كراوە و رێكخراوەتەوە.
وتیشی، بەوشێوەیەی وەزارەتی دارایی عیراق داوایكردبوو لەسەر لیستی موچە و خەرجی بەكاربردن و ئەو بڕە پارانەی لە بەغدادەوە بۆ هەرێم نێردراوە، ئەو پارانەش كە لە هەرێم لەسەر داهاتی ناوخۆ خەرجكراوە بۆ پڕكردنەوەی موچەی مانگانە هەموی دیاریكراوە.
رێباز حەملان جەختی لەوەشكردووەتەوە، بڕیارە سبەینێ بەڕێوەبەری گشتی ژمێركاری وەزارەتی دارایی هەرێم و تیمی تەكنیكی سەردانی بەغداد بكەن بۆ بەدواداچوونی كارەكان و كۆتایهێنان بە كێشە هونەرییەكان.
بەڕێوەبەرایەتیی هاتوچۆی سلێمانی رایدەگەیەنێت، سبەی یەكشەممە لە بەڕێوەبەرایەتیی هاتوچۆی سلێمانی لە سەرجەم بەڕێوەبەرایەتی و بەش و هۆبەكان دەوام ئاسایی دەبێت.
بەڕێوەبەرایەتیی هاتوچۆی سلێمانی، ئاگاداری سەرجەم هاووڵاتییان دەكاتەوە كە سبەینێ یەكشەممە لە بەرێوەبەرایەتی هاتوچۆ لە سەرجەم بەڕێوەبەرایەتی و بەش و هۆبەكان دەوام ئاساییدەبێت و سەرجەم مامەڵەی هاووڵاتیان راییدەكرێت.
هەر لە راگەیەندراوەكەدا هاتووە، داوا لە هاووڵاتیان دەكات هەر جۆرە مامەڵەیەكیان هەبێت لە هەر جێگایەكی بەڕێوەبەرایەتییەكە كارەكانی بۆ جێبەجێدەكرێت.
بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و محەمەد شیاع سوودانی، سەرۆکوەزیرانی عیراق لە بەغدا کۆبوونەوە.
لە کۆبوونەوەکەدا دوایین رووداو و پێشهاتەکانی عیراق و ناوچەکە گفتوگۆیان لەبارەوەکرا، جەخت لە چارەسەرکردنی کێشەکان و یەکخستنی هەوڵە نیشتمانییەکان بۆ دوورخستنەوەی گرژییەکانی ناوچەکە لە عیراق و هەرێمی کوردستان کرایەوە.
لەدرێژەی کۆبوونەوەکەدا پابەندبوونی حکومەت بە پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری بەشێوەیەکی یەکسان و دادپەروەرانەوە بۆ سەرجەم هاوڵاتییان دووپاتکرایەوە.
کێشەکانی نێوان هەولێر و بەغداد، دواکەوتنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان و کاریگەرییە نەرێنییەکانی لەسەر ژیان و گوزەرانی خەڵک تەوەرێکیتری کۆبوونەوەکە بوو و لەوبارەیەوە سەرۆک بافڵ رایگەیاند، یەکێتی لەگەڵ بڕیارەکانی دادگای فیدراڵیدایە بۆ تەوتینکردنی مووچەی فەرمانبەرانی هەرێمی کوردستان. داواشی لە سەرۆکوەزیران کرد وەک هەمیشە هاوکار و پشتیوان بێت بۆ پارێزگاریکردن لە ماف و شایستەداراییەکانی خەڵکی کوردستان و رێگری لە بەسیاسیکردنی ئەم پرسە نیشتمانییە بکرێت.
هەر لەکۆبوونەوەکەدا خێراترکردنی هەنگاوەکانی پێکهێنانی حکومەتی نوێی هەرێمی کوردستان لەسەر بنەمای هاوبەشیی راستەقینە و هێنانەکایەی حوکمڕانییەکی خزمەتگوزار و دادپەروەر جەختیلێکرایەوە و لەو رووەشەوە سەرۆک بافڵ ئاماژەی بەوەکرد، هەڵوێستی ئێمە سەبارەت بە پرسی حکومەتی نوێ روونە و دەمانەوێت یەکسانی و دادپەروەری بنەمای حکومەتی داهاتووبێت، دوور لە جیاکاری خزمەتی هەموولایەک بکات، ئامانجەکەی بەهێزترکردنی کوردستان بێت و توانای چارەسەکردنی کێشەکانی پەیوەست بە ژیانی خەڵکی هەبێت.