كەشناسی عیراق هۆشداری دەدات لە هەڵسانی لافاو لە هەرێمی كوردستان و پێشبینیش دەکات لە سەنتەری چەند شارێكی هەرێم، لە ناوەراست هەفتەی داهاتوودا بەفر ببارێت.
دەستەی كەشناسی عیراق لە راگەیەنراوێكی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە؛ بارستە هەوایەكی ساردی جەمسەری روو لە عیراق و هەرێم دەكات و ئێوارەی رۆژی هەینی لە ناوچەكانی هەرێمی كوردستان و باكوری عیراق بارانی بەلێزمە دەبارێت و هەورە بروسكەشی لەگەڵ دەبێت.
کەشناسی رایگەیاندوە، شەوی شەممە شەپۆلێکی بارانی بەلێزمە هەرێمی كوردستان دەگرێتەوە و هۆشداریشیداوە لە هەڵسانی لافاو بەهۆی زۆری بارانبارینەوە.
دەشڵێت؛ رۆژی یەكشەممە باران لە سەرتاسەری عیراق و هەرێم دەبارێت و پلەكانی گەرما بەشێوەیەكی بەرچاو دادەبەزن و رەشەبا هەڵدەكات.
ئەوەشیانخستوەتەڕوو، بەگوێرەی پێشبینییەکان، رۆژی دووشەممە بارستە هەوایەكی دیكەی زۆر سارد روو لە عیراق و هەرێم دەكات و پێشبینی بارانی پچڕ پچڕ دەكرێت و بەفر لە ناوچە شاخەویەكان و سەنتەری چەند شار و ناوچەیەك دەبارێت و رەشەبا هەڵدەكات.
وەزارەتی نەوتی عیراق، کۆی گشتی هەناردە و داهاتی نەوتی بۆ مانگی 11 ئەمساڵ بڵاوکردەوە، کە بە نەوتی هەرێمەوە زیاتر لە 106 ملیۆن بەرمیل نەوتی هەناردەکردوە و داهاتەکەشی زیاترە لە شەش ملیار و 559 ملیۆن دۆلارە .
ئەمڕۆ پێنجشەممە، وەزارەتی نەوتی عیراق رایگەیاند، بەپێی ئامارێکی کۆمپانیای بەبازاڕکردنی نەوتی عیراق (سۆمۆ)، قەبارەی هەناردەکردنی نەوتی خاو گەیشتەوەتە 106,593,352 بەرمیل.
لە بارەی داهاتەکەشیەوە ئاماژەیان بەوەکردوە، داهاتی نەوت زیاترە لە شەش ملیار و پێنج سەد و نەوەد و پێنج ملیۆن و سێ سەد هەزار دۆلار.
نەوتی عیراق ئەوەشی خستوەتەڕوو، لەو بڕە، 7 ملیۆن و 583 هەزار و 733 بەرمیلی نەوتی هەرێم بووە و لە رێگەی بەندەری جیهانەوە فرۆشراوە.
دکتۆر لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق پیرۆزبایی جەژنی لەدایکبوونی حەزرەتی مەسیح لە کریستیانەکان دەکات و رایدەگەیەنێت، شانازی بە رۆڵی رەسەنی ئەوان لە مێژوو و ئێستای نیشتماندا دەکەن.
لە پەیامێکدا بەبۆنەی جەژنی لەدایکبوونی مەسیح (د.خ)، سەرۆک کۆمار پیرۆزبایی لە کریستیانەکانی عیراق و جیهان کرد و رایگەیاند: "لە کاتێکدا هاوبەشی خۆشییەکانیانین لەم بۆنە پیرۆزەدا، جەخت لە شانازیی قوڵی خۆمان دەکەینەوە بە رۆڵی رەسەنی ئەوان لە مێژوو و ئێستای نیشتمانەکەماندا و بە بەشدارییە نیشتمانی، کولتووری و شارستانییەکانیان".
دکتۆر لەتیف رەشید داوای کردووە وەک تاک و هێزە سیاسییەکان، لەم یادەدا ئیلهام لە بەها و فێرکارییە ئیمانی و مرۆییەکان وەربگرن بۆ بونیادنانی وڵات و بەهێزکردنی پێشکەوتنەکان و پاراستنی ئاسایش و سەقامگیری.
لە کۆتایی پەیامەکەیدا هاتووە: "هیوادارین ئاشتی، ئارامی، خۆشەویستی و تەبایی، تەواوی عیراق و هەموو جیهان بگرێتەوە".
د.لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق پیرۆزبایی سەدەمین ساڵیادی دامەزراندنی دادگای تێهەڵچونەوە لە سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای دادوەری دەکات
د.لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق لە دەقی پیرۆزباییەکەیدا دەڵێت:
بۆ سەرۆکی ئەنجومەنی باڵای دادوەری بەڕێز، دادوەر فائق زەیدان
سڵاو و سەلامی خودای گەورەتان لێ بێت.
بە بۆنەی سەدەمین ساڵیادی دامەزراندنی دادگای تێهەڵچونەوە، بە خۆشحاڵییەوە پیرۆزبایی خۆمتان ئاراستە دەکەم، هەروەها لە ڕێگەی ئێوەوە پیرۆزبایی دەنێرم بۆ تەواوی دادوەرە بەڕێزەکان و ئەندامانی دەسەڵاتی دادوەری بەڕێز.
سەروەری یاسا و هێنانەدی دادپەروەری، پایەی بنەڕەتین بۆ بنیاتنانی سیستەمێکی دیموکراسی ڕاستەقینە. کۆمەڵ بەبێ دەسەڵاتێکی دادوەری تەندروست و سیستەمێکی یاسایی پتەو ناتوانێت بگۆڕێت بۆ کۆمەڵێکی شارستانی و مۆدێرن.
سەرەڕای ئەو هەلومەرج و ئاڵەنگارییانەی وڵاتەکەمان ڕووبەڕووی بووەتەوە، دەسەڵاتی دادوەری لە سایەی ویستی نەگۆڕ و سەربەخۆیی پیشەیی خۆیدا، بوێرانە و دادپەروەرانە وەستاوە، ڕۆڵی دەستووری خۆی لە چەسپاندنی ڕاستییەکان و پاراستنی دادپەروەریدا بەرز ڕاگرتووە.
وێڕای دووپاتکردنەوەی پاڵپشتی تەواومان بۆ دەسەڵاتی دادوەری، هاوکات جەخت لەسەر گرنگی پاراستن و ڕێزگرتن لە مافەکانی مرۆڤ و ئازادییە گشتی و تایبەتەکان دەکەینەوە، بەو پێیەی کە کرۆکی دادپەروەری و ئامانجی کۆتایی دەوڵەتێکی دەستوورین.
هیوای سەرکەوتنی بەردەوامتان بۆ دەخوازین، هەروەها بۆ دەسەڵاتی دادوەری عێراق پێشکەوتنی زیاتر و دادپەروەری بەردەوام بەدیبێت.
گەرمترین ڕێز و پێزانینمان قبوڵ بکەن.
د.لەتیف جمال ڕەشید، سەرۆک کۆمار
سەرۆک کۆمار پێشوازی لە نوێنەری سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان دەکات بە بۆنەی کۆتایی هاتنی ئەرکەکەی.
د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق، ئەمڕۆ چوارشەممە 24ـی 12ـی 2025، لە شاری سلێمانی پێشوازی لە محەمەد حەسان نوێنەری سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان لە عیراق کرد بەبۆنەی کۆتاییهاتنی ئەرکەکەی.
لە میانی دیدارەکەدا سەرۆک کۆمار ستایشی ئەو هەوڵانەی محەمەد حەسان و نوێنەرایەتی نەتەوە یەکگرتووەکان کرد لە پاڵپشتیکردنی پرۆسەی سیاسی و دیموکراسی لە عیراق و بەشداریکردن لە چەسپاندنی بناغەکانی ئاسایش و سەقامگیری، جەختیکردەوە کە کۆتایی هاتنی ئەرکی نوێنەرایەتی نەتەوە یەکگرتووەکان سەرەتای دەستپێکردنی قۆناغێکی نوێی هاوکاری و هەماهەنگی هاوبەشی نێوان هەردوولایە و سەرۆک کۆمار هیوای سەرکەوتنی بۆ محەمەد حەسان خواست لە ئەرک و هەوڵی داهاتوویدا.
لای خۆیەوە نوێنەری سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان، سوپاس و پێزانینی خۆی بۆ سەرۆک کۆمار دەربڕی کە بەردەوام پشتیوانی لە کارەکانی نوێنەرایەتی نەتەوە یەکگرتووەکان و ڕۆڵی لە پتەوکردنی هاریکاری نێوان عیراق و نەتەوە یەکگرتووەکان لە بوارە جیاجیاکاندا کردوە.
راوێژكاری دارایی سەرۆك وەزیرانی عیراق دەڵێت، عیراق كار بۆ زیادكردنی پشكی بەرهەمهێنانی نەوتی لەناو وڵاتانی ئۆپیك دەكات بە بڕی نزیكەی 300 هەزار بەرمیل لە رۆژێكدا، ئەوەش داهاتی نەوتی بە نزیكەی 10 ملیار دۆلاری ساڵانە بۆ عیراق دابین دەكات.
مەزهەر محەمەد ساڵح، راوێژكاری دارایی سەرۆك وەزیرانی عیراق رایگەیاند، عیراق كار بۆ ئەوە دەكات ئاستی بەرهەمهێنانی نەوت بە رێژەی 150 بۆ 300 هەزار بەرمیلی رۆژانە لەناو وڵاتانی ئۆپیك زیاد بكات، بەجۆرێك كە كار لە هاوسەنگی بازاڕی نێودەوڵەتی نەكات.
ئەوەشی خستەڕو، بەپێی نرخەكان لە بازاڕی جیهانی نەوت، زیادكردنی ئەو بڕە لە بەرهەمهێنانی نەوت لە عیراق، داهاتی نەوتی بۆ وڵاتەكە زیاتر دەكات، بەجۆرێك كەمترینی چوار ملیار دۆلار بێت و زۆرترینیشی 10 ملیار دۆلار بێت لە ساڵێكدا، ئەو داهاتەش دەبێت هۆی كەمكردنەوەی كورتهێنانە داراییەكانی وڵات.
ئەو راوێژكارە دەشڵێت، زیادكردنی پشكی بەرهەمهێنانی نەوتی عیراق پەیوەستە بە رەزامەندی وڵاتانی ئۆپیك، بە دیاریكراوی وڵاتە زلهێزەكانی بەرهەمهێنەری نەوتە، بەڵام ئەستەم نییە و رەنگە مەرجدار بێت.
ئەوەش لەكاتێكدایە، بەپێی دوایین رێككەوتنی هەشت وڵاتی ئەندامی ناو ئۆپیك پڵەس لەمانگی تشرینی دووەمی ئەمساڵ، بڕیارە پشكی بەرهەمهێنانی نەوتی عیراق لە چارەكی سەرەتای ساڵی 2026 چوار ملیۆن و 273 هەزار بەرمیلی رۆژانە بێت
شاناز ئیبراهیم ئەحمەد خانمی یەکەمی عیراق، ئەمڕۆ سێشەممە ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥، سەردانی کەنیسەی "مریەمی عەزرا"ـی ئەرمەنی ئەرسۆدۆکسی لە ناوچەی مەیدانی کرد لە شاری بەغداد.
لە میانەی سەردانەکەدا، خانمی یەکەم بە یاوەریی ئەرشیمەندریت ئۆشاکان گوڵگوڵیان، مەترانی پێکهاتەی ئەرمەنی ئەرسۆدۆکس لە عیراق، بەشەکانی کەنیسەکە و شوێنەکانی عیبادەتی سەر بە کەنیسەکەی بەسەرکردەوە، کە بە یەکێک لە کۆنترین کەنیسەکانی بەغداد دادەنرێت و تا ئێستاش بەردەوامە لە ئەنجامدانی پەیامە ئایینی و رۆحییەکەی خۆی.
خاتوو شاناز ئیبراهیم ئەحمەد خۆشحاڵی خۆی بە سەردانیکردنی ئەم مەڵبەندە ئایینییە دێرینە دەربڕی، کە رۆڵەکانی پێکهاتەی مەسیحی تێیدا رێوڕەسمە ئایینییەکان و قەداس و نوێژەکانیان ئەنجام دەدەن، و جەختیشی کردەوە کە کەنیسە لە پاڵ پێگەی ئایینییەکەیدا، نیشانەیەکی مێژوویی و کەلەپوورییە و بەرجەستەکردنی بەهاکانی پێکەوەژیانی ئاشتییانە و تەبایی نێوان پێکهاتەکانی کۆمەڵگەی عیراقییە.
بەبۆنەی نزیکبوونەوەی جەژنەکانی لەدایکبوونی حەزرەتی مەسیح (سەلامی خوای لێبێت)، خانمی یەکەم گەرمترین پیرۆزبایی ئاراستەی سەرۆکی پێکهاتەی ئەرمەنی ئەرسۆدۆکس و سەرجەم خوشک و برایانی مەسیحی کرد، و هیوای جەژنێکی پڕ لە خۆشی و شادی بۆ خواستن، و هیوای خواست عیراق و جیهان لە ئاسایش و سەقامگیری و ئاشتیدا بن.

وەزارەتی کارەبای عیراق رایگەیاند، ناردنی غازی ئێران بۆ وێستگەکانی کارەبا بە تەواوی وەستاوە و بەو هۆیەشەوە بەرهەمهێنانی کارەبا بە رێژەیەکی بەرچاو کەمیکردووە.
بەپێی راگەیەندراوێکی وەزارەتی کارەبا، بەهۆی راگیرانی غازەکەوە، تۆڕی کارەبای نیشتمانی 4000 بۆ 4500 مێگاوات وزەی کارەبای لەدەستداوە.
ئاماژەی بەوەشکردووە، بۆ چارەسەرکردنی دۆخەکە و بەردەوامی کارکردنی وێستگەکان، بە هەماهەنگی لەگەڵ وەزارەتی نەوت پەنایان بۆ سووتەمەنی جێگرەوەی خۆماڵی بردووە و دۆخی بەرهەمهێنان لەژێر کۆنترۆڵدایە.
لە کۆبوونەوەی ئەمڕۆی ئەنجومەنی وەزیرانی عیراقدا، بڕیاری خەرجکردنی موچەی مانگی 10ی فەرمانبەرانی هەرێم درا و سەرۆک وەزیران وەزیری دارایی بۆ ئەو مەبەستە راسپارد.
سەرچاوەیەک لە ئەنجومەنی وەزیرانی عیراق بە کوردسات نیوزی راگەیاند، لە کۆبوونەوەی ئەمڕۆدا گفتوگۆ لەسەر شایستە داراییەکان کراوە و رێککەوتنی لەسەر کراوە.
سەرچاوەکە ئاشکرای کرد، محەمەد شیاع سودانی، سەرۆک وەزیرانی عیراق، تەیف سامی، وەزیری دارایی راسپاردووە کە موچەی مانگی 10ی موچەخۆرانی هەرێمی کوردستان خەرج بکات.
ئەنجومەنی وەزیرانی عیراق بە سەرۆكایەتی سودانی كۆدەبێتەوە و بڕیارە لە بڕگەیەكدا گفتوگۆ لەسەر شایستە داراییەكانی هەرێم و بەغداد بكرێت.
بڕیارە لە كۆبوونەوەی ئەمڕۆی ئەنجومەنی وەزیرانی عیراقدا بەسەرۆكایەتی محەمەد شیاع سودانی، لەسەر داوای دیوانی چاودێری دارایی عیراق، بڕگەی سێی كارنامەی كۆبوونەوەكە گفتوگۆكردن دەبێت لەسەر شاییستە داراییەكانی نێوان هەرێمی كوردستان و حكومەتی عیراق.
پەیامنێری كوردسات نیوزیش رایگەیاند، لەو كۆبوونەوەیەدا وەزیری دارایی عیراق و سەرۆكی دیوانی چاودێری دارایی زانیارییەكانیان لەبارەی شایستە داراییەكان دەخەنەڕوو، وتیشی، چاوەڕوان دەكرێت لەو كۆبوونەوەیەدا بڕیاری خەرجكردنی موچەی مانگی 10ی موچەخۆرانی هەرێمی كوردستان بدرێت.
لە چەند رۆژی رابردوودا محەمەد شیاع سودانی سەرۆك وەزیرانی عیراق لە كۆبوونەوەی ئەنجومەنی ئابوری لیژنەیەكی پێكهێنا بۆ پێداچوونەوە بە داهاتی نانەوتیی هەرێم و شایستە داراییەكان.
لە ناوەڕاستی كانونی دووەمی ساڵی داهاتووەوە، عیراق هاوردەی مریشكی زیندوو و بەستوو بەرهەمەكانی لە 39 دەوڵەتەوە قەدەغە دەكرێت.
وەزارەتی كشتوكاڵی عیراق لە راگەیەندراوێكدا بڵاویكردەوە، بڕیاری قەدەفەكردنی هاوردەی مریشك و بەرهەمەكانی بەهۆی تۆماركردنی ئەنفلۆنزای باڵندەیە لەو 39 وڵاتەوە و لە 15ی كانونی دووەمی ساڵی داهاتووەوە بڕیارەكە دەچێتە بواری جێبەجێكردنەوە.
مەهدی زەمەد قەیسی راوێژكاری وەزارەتەكە رایگەیاندووە، بڕیارەكە مریشكی زیندوو و بەستوو بەرهەمەكانی و هەروەها هێلكە و باڵندەی بریندار و باڵندەی جوانی دەگرێتەوە، لە دیارترین ئەو وڵاتانەش كە بڕیارەكە دەیانگرێتەوە، توركیا و میسر و ئێران و ئیتاڵیا و سوید و بەریتانیان.
بەپێی وەزارەتی كشتوكاڵ، تا ئەو كاتەی ئەو وڵاتانە نەخۆشییەكەیان تێدا بمێنێت، بڕیارەكە بەردەوام دەبێت.
چوارچێوەی هەماهەنگی، ئەمڕۆ دووشەممە، رایگەیاند کۆبوونەوەی ئاسایی خۆی لە نووسینگەی شێخ هومام حەمودی ئەنجامداوەو، تاوتوێی رێگاکانی خێرایکردنی پرۆسەی دیاریکردنی سەرۆک وەزیرانیان کردووە.
لە راگەیەندراوێکدا کە دوای کۆبوونەوەکە بڵاوکرایەوە، چوارچێوەی هەماهەنگی ئاماژەی بەوەکردووە، لە کۆبوونەوەکەدا گفتوگۆیەکی چڕوپڕ لەسەر ئەو کارنامانە کراوە کە لەلایەن هێزەکانی چوارچێوەکەوە پێشکەش کراون و تێیاندا جەخت لەسەر یەکلاییکردنەوەی پۆستی سەرۆک وەزیران و پشکەکانی دیکەی هەڵبژاردن کراوەتەوە، بەجۆرێک کە لەگەڵ رێکارە دەستورییەکان و پێداویستییەکانی قۆناغی داهاتوودا بگونجێت.
هەر لە راگەیەندراوەکەدا، چوارچێوەی هەماهەنگی هەڵوێستی نەگۆڕی خۆی دووپاتکردووەتەوە لەبارەی پشتیوانیکردن لە داماڵینی چەک لەدەست گروپە چەکدارەکان و گەڕاندنەوەی بۆ دەستی دەوڵەت.
ئاماژەی بەوەشداوە کە پێویستە ئەم پرۆسەیە "لەرێگەی پرۆژەیەکی نیشتمانیی یەکگرتوو و میکانیزمی یاسایی رونەوە، کە سەروەریی دەوڵەت بەهێز بکات و ئاسایش و سەقامگیری بپارێزێت".
ئەمڕۆ دووشەممە, شاناز ئیبراهیم ئەحمەد، خانمی یەکەم، لە کۆشکی سەلام لە بەغداد، پێشوازیکرد لە محەمەد حەسان، نوێنەری تایبەتی سکرتێری گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان لە عیراق، بەبۆنەی کۆتاییهاتنی ئەرکەکەی.
لە دیدارەکەدا، خانمی یەکەم ستایشی هەوڵەکانی محەمەد حەسانی کرد و جەختی کردەوە کە کۆتاییهاتنی ئەرکی نێردەی نەتەوە یەکگرتووەکان لە عیراق (یۆنامی)، سەرەتایەکی نوێیە بۆ پتەوکردنی هاریکاریی هاوبەش لە بوارەکانی گەشەپێدان، ئابوری، ژینگە، ڕۆشنبیری و مافەکانی مرۆڤ.
شاناز ئیبراهیم ئەحمەد ئاماژەی بە ڕۆڵی گرنگی یۆنامی کرد لە پشتیوانیکردنی پرۆسەی سیاسی و هەڵبژاردنەکاندا. لەبەرامبەردا، نوێنەری نەتەوە یەکگرتووەکان دووپاتیکردەوە کە بەردەوام دەبن لە پشتیوانیکردنی عیراق و ستایشی هەوڵە مرۆیی و ڕۆشنبیرییەکانی خانمی یەکەمی کرد.
ئەنجومەنی سیاسی نیشتمانی سوننەكان رایگەیاند، پابەندن بە ماوەی دەستوری بۆ دانیشتنەكانی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق و دیاركیدنی كاندیدی سەرۆكی ئەنجومەنەكە.
ئەنجوومەنی سیاسی نیشتمانی سوننەكان دوای كۆبوونەوەیان لە راگەیەنراوێكدا،ئاماژەی بۆ ئەوەكردووە، لە كۆبوونەوەكەیاندا تاوتوێ شایستە دەستوورییەكانی پێكهاتەكەیان و چۆنێتی چارەسەكردنی كێشەكانیان كردوە.
راشیگەیاند، سبەینێ جارێكی دیكە ئەنجومەنەكە كۆدەبێتەوە بۆ یەكلاكردنەوەی پرسە هەڵپەسێردراوەكان بەتایبەتی پرسی دیاریكردنی كاندیدی سەرۆكی ئەنجومەنی نوێنەران.
هەربەپێی راگەیەنراوەكە لایەنە سوننەكان، جەختیان لە پابەندبوونی خۆیان بە ماوە دەستوورییەكان بۆ یەكلایی كردنەوەی كاندیدی سەرۆكی ئەنجومەنی نوێنەران و ئامادەببون لە دانیشتنی ئەنجومەنی نوێنەران.
نێردەی ترەمپ بۆ عیراق رایگەیاند، دەبێت سەرجەم گروپە چەكدارەكان هەڵبوەشێنەوە هیچ چەكدارێك لە دەرەوەی دەوڵەت نەمێنێت.
مارك ساڤایا نێردەی تایبەتی سەرۆكی ئەمریكا بۆ عیراق لە نوسینێكدا كە لە تۆڕی ئێكس بڵاویكردوە پێشوازی لە بڕیاری بەشێك لە گروپە چەكدارەكانی عیراق دەكات بۆ دانانی چەكەكانیان وتیشی، ئەو هەنگاوە پێشهاتێكی ئەرێنیە و جێگەی خۆشحاڵییە.
ئاماژەی بەوەشكرد، دەبێت ئەو هەنگاوە هەموو گروپە چەكدارەكان بگرێتەوە و دەبێت پرۆسەكە لە چوارچێوەیەكی نیشتمانی روون و پابەندكەردا جێبەجێ بكرێت.
راشیگەیاند، دەسەڵاتی تایبەتی هەڵگرتنی چەك و بەكارهێنانی هێز دەبێت تەنها لە دەستی ئەو دامەزراوە فیدراڵی و هەرێمی شەرعیانەدا بێت كە ئەركی ڕێكخستن و فەرماندەیی و بەڕێوەبردنی هێزە چەكدارەكانیان پێ سپێردراوە بۆ پاراستنی گەلی عیراق و بەرگریكردن لە سەروەری نیشتمانی.
لە كۆتایی قسەكانیدا ساڤایا دەڵێت، عیراق ئەمڕۆ لە گۆڕەپانێكی یەكلاكەرەوە وەستاوە. دەتوانێ لەسەر ڕێگای سەروەری و سەقامگیری و خۆشگوزەرانی و یەكڕیزی و سەروەری یاسا بەرەو پێشەوە بچێت یان دەتوانێ لە بازنەی پارچەپارچەبوون و نائەمنیدا بمێنێتەوە.