عیراق
باسم محەممەد خەزەیر، وەزیری نەوتی عیراق رایگەیاند، وەزارەتەکەی بە هەماهەنگی لەگەڵ حکومەت هەوڵی دابینکردنی دارایی پێویست دەدات بۆ کڕینی کەشتیی گواستنەوەی نەوت بۆ کۆمپانیای کەشتییەکانی نەوتی عیراق، بە ئامانجی پشتگیریکردنی پرۆسەی هەناردەکردن و زیادکردنی داهاتی دارایی.
وەزیری نەوت لە لێدوانێکدا رایگەیاند: خاوەندارێتیکردنی کەشتییەکانی گواستنەوەی نەوت رۆڵی بەرچاو دەگێڕێت لە گەشەپێدانی کۆمپانیاکە و بەهێزکردنی تواناکانی لە راپەڕاندنی پرۆسەی گواستنەوەی نەوتی خام، جگە لە دەستکەوتی ئابوری و بەرزکردنەوەی داهاتە داراییەکانی وڵات.
چوارچێوەی هەماهەنگی لە كۆبوونەوەیەكی نائاساییدا بڕیاریدا حوزەیرانی 2027 دوا مۆڵەت بێت بۆ چارەسەركردنی دۆسێی چەك.
چوارچێوەی هەماهەنگی شیعەكان لەسەر داوای عەلی زەیدی سەرۆك وەزیرانی عیراق، كۆبوونەوەیەكی بەپەلەی ئەنجامدا و بۆ تاوتوێكردنی پێشهاتە سیاسی و ئەمنییەكانی ئێستا و قۆناغی دوای رۆژی سەروەریی، لە راگەیەندراوێكیشدا ئاماژەی بەوەكردووە، 30ی حوزەیرانی 2027 دوا مۆڵەتە بۆ چارەسەركردنی دۆسێی چەك و هەموو لایەنەكانیش لەسەر ئەوە رێككەوتوون، داواشی لە هەموو لایەنەكان كردووە پابەندی هێوركردنەوەیەكی رەوشەكە كەبن.
لایەنەكانی ئامادەبووی كۆبوونەوەكە ستایشی هەڵوێستی ژمارەیەك گروپە چەكدارەكانیان كرد و پابەندبوونی هاوپەیمانی نێودەوڵەتیشیان بە وادەی كشانەوە لە عیراق و لەناوبردنی تیرۆردا بەرز نرخاند، جەختیشكرایەوە لە توانای حكومەت و دامەزراوەكانی بۆ پاراستنی هەموو پێكهاتەكانی عیراق و دابینكردنی ژینگەیەكی ئارام بۆ وەبەرهێنان.
ئەمڕۆ نۆ ساڵ بەسەر كۆچی دوایی سەرۆك (مام جەلال) رابەڕی شۆڕشی نوێ و دامەزرێنەری یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان و یەكەم سەرۆك كۆماری هەڵبژێرداوی عیراق تێپەڕ دەبێت، كە 50 ساڵی تەمەنی بۆ خەباتی ئازادیی و رزگاریی و دیموكراسی و بەدەستهێنانی مافەكانی گەلی كورد لە عیراق تەرخانكرد.
'جەلال حیسامەددین شوكروڵڵا تاڵەبانی' لە 12ـی تشرینی دووەمی ساڵی 1933، لە گوندی كلكانی بناری چیای كۆسرەت لەدایك بووە، سەرەتای منداڵی هەر لەو گوندە بووەە و قۆناغی لاوێتیشی لە كەركوك و هەولێر بووە.
'سەرۆك مام جەلال' لە دوای ساڵی 1946 پەیوەندی بە پارتی دیموكراتی كوردستانەوە دەكات و لە رۆژنامەی 'رزگاری' لەژێر نازناوی 'ئاگر' وتارەكانی بڵاودەكردەوە، لە ساڵی 1947 وەك ئەندام لە پارتی دیموكراتی كوردستان ئەركی حزبی پێدەسپێدرێت، و لە ساڵی 1948دا، بەنوێنەرایەتی خوێندكارانی كۆیە، بەشداری لە یەكەمین كۆنگرەی خوێندكارانی عێراق دەكات.
لە ساڵی 1951 دەبێتە ئەندامی لیژنەی ناوچەی پارتی لە كۆیە، لە ساڵی 1952 ئەوكات كە خوێندكاری كۆلیژی ماف دەبێت لە زانكۆی بەغداد، رێكخستنەكان لە پەرتەوازەیی دەباز دەكات و، لە ساڵی 1953 بە ئەندامی كۆمیتەی ناوەندی پارتی هەڵدەبژێردرێت، لە هەمان ساڵدا بە سكرتێری گشتی قوتابیانی كوردستان هەڵدەبژێردرێت و ( یەكێتیی لاوانی دیموكراتی كوردستان) دادەمەزرێنێت.
لە ساڵی 1954 بە ئەندامی مەكتەبی سیاسی پارتی هەڵدەبژێرێت، لە ساڵی 1958 سەرپەرشتی رێكخستنی خۆپێشاندانی جەماوەری سلێمانی دەكات و لە هەڵگریسانی شۆڕشی ئەیلوول لە ساڵی 1961 بەرپرسیارێتی ناوچەی سلێمانی لە ئەستۆ دەگرێت، لە ساڵی 1963، بە سەرۆكایەتی وەفدێك دەچێتە بەغداد، بۆ چارەسەركردنی كێشە و داننان بە مافەكانی گەلی كوردا لە عێراق.
لە 1ی -6ی -1975 لە دیمەشق لەگەڵ لەگەڵ هەڤاڵانیدا 'نەوشیروان مستەفا و دكتۆر كەمال فوئاد و دكتۆر فوئاد مەعسوم و عادل موراد و عومەرشێخ مووس و عەبدولرەزاق فەیلی' یەكێتیی نیشتمانیی كوردستانیی دامەزراندو نەخشەی بۆ هەڵگیرسانەوەی شۆڕشی نوێ دانا.
لەدوای رووخانی رژێمی سەددام لە ساڵی 2003، دەبێتە ئەندامی (ئەنجوومەنی حوكم) و بۆ خولێكیش سەرۆكی ئەنجوومەنەكە دەكات و لە نوسینەوە و داڕشتنەوەی دەستووری هەمیشەیی عیراقدا رۆڵی سەرەكیی دەگێرێت
لە 06 نیسانی 2005، مام جەلال بە 227 دەنگی ئەندامانی كۆمەڵەی نیشتمانی عیراق بە یەكەمین سەرۆكی هەڵبژێراوی عیراق هەڵبژێردرا، و تاڵەبانی لە فراوانترین دەروازەكانەوە چووە ناو مێژووی كورد و هەروەها لە جوانترین دەروازەشەوە چووە ناو مێژووی عیراق و لە ناودارترین دەروازەشەوە چووە نێو مێژووی سیاسی و دیموكراسی جیهانەوە، .
'سەرۆك مام جەلال' دامەزرێنەر و سكرتێری گشتیی یەكێتیی نیشتمانیی كوردستان و سەرۆك كۆماری عیراقی فیدڕاڵ و داكۆكیكاری ماف و دیموكراسیی كورد لە عیراق، جگە لەوەی كە كەسایەتیەكی سیاسییە خەباتگێرێكی هۆشمەندو نووسەرو یاساناس، وەك رۆژنامەنووسێكیش بە شێوەیەكی كاریگەر بەشداری كردووە لە تیشكخستنە سەر تێكڕ‌ای بزووتنەوەی سیاسی عیراق و ناوچەكەو بزووتنەوەی سیاسی كوردی.
لەرۆژی 3/10/2017 (سەرۆك مام جەلال) لەتەمەنی 84 ساڵیدا، ماڵائاوایی كرد.
هەرێمی كوردستان و عیراقیش بۆ هەمیشە نەبەردی و تێگەشتن و رابەرایەتی و سەركردایەتی سەرۆك مام جەلال لە بیر ناكات و سەركردەكانی جیهانیش دۆستایەتی ئەویان لە یاد دەبێت.
ئەمڕۆ هەینی، وەزیری نەوتی عیراق لەگەڵ وەزیرانی وزە و سامانە سروشتییەکانی تورکیا کۆبوەوە و پرسی دەستپێکردنی دانوستانەکان سەبارەت بە رێککەوتن لە بوارەکانی نەوت و غازدا تاوتوێ کرا.
ئەمڕۆ هەینی، وەفدێکی عیراق، بە سەرۆکایەتیی، باسم محەمەدی لە شاری ئەنکەرە لەگەڵ وەفدی تورکیا بە سەرۆکایەتیی ، ئالب ئەرسلان ، وەزیری وەزە و سامانەسروشتییەکان کۆبووەوە بۆ دەستپێکردنی دانوستانەکان سەبارەت بە رێککەوتن لە بوارەکانی نەوت و غازدا.
کۆبونەوەکە، بە بەشداریی بریکاری وەزیر بۆ شوێنکەوتنی نەوت و بەڕێوەبەرە گشتییەکانی کۆمپانیاکانی سومۆ، نەوتی باکور، پڕۆژە نەوتییەکان بەڕێوەچوو.
وەک ئەوەی وەزارەتی نەوتی عیراق بڵاویکردوەتەوە، لە کۆبونەوەکەدا نەخشەڕێگەی پێشنیازکراو بۆ بەهێزکردنی هاوکاریی دوو قۆڵی لە پەرەپێدانی ژێرخانی سێکتەرەکانی نەوت، غاز، پیشەسازیی پترۆکیمیایی و بازرگانیی پێداویستییەکانی وزە تاوتوێکرا، بە ئامانجی داڕشتنی بنەمایەکی هاوبەش و فراوانکردنی ئاستی هاوبەشی نێوان هەردوو وڵات.
گەشتی ئاسمانیی هێڵەکانی ئێران بۆ عیراق دەستپیدەکاتەوە؛ تەنها لە نێوان فڕۆکەخانەی نەجەفدا دەبێت و رۆژانە 40 گەشت ئەنجام دەدەن.
میدیاکانی ئێران بڵاویانکردوەتەوە، بە هەوڵەکانی عەلى زەیدى سەرۆک وەزیرانى عیراق و بە رەزامەندی ئەمریکا، گەشتە ئاسمانییەکانی کۆمپانیا ئێرانییەکان لە رێگەی فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی نەجەفەوە بۆ عیراق دەستپیدەکەنەوە.
ئاماژەیان بەوەکردوە، دەستپێکردنەوەی گەشتەکان ئامانج لێی گواستنەوەی گەشتیار و زیارەتکارانە و تەواوی کۆمپانیا ئێرانییەکان دەگرێتەوە، جگە لە کۆمپانیای ماهان ئێر.
ئەمە لە کاتێکدایە پێشتر، لە رۆژت 23ـی9ـی 2026 وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا هاتنی فڕۆکەی ئێرانی بۆ عیراق قەدەغە کردبوو، بەڵام بە هەوڵی عەلی زەیدی واشنتۆن رازیبووە بە دەستپێکردنەوەی گەشتەکان.
راوێژكاری ئاسایشی نەتەوەیی عیراق: دەچینە قۆناغێكی نوێی هاوكاری لەگەڵ هاوپەیمانان
راوێژكاری ئاسایشی نیشتمانی عیراق رایگەیاند، عێراق ئێستا هەنگاو دەنێت بەرەو قۆناغێكی نوێ و هاوكاری لەگەڵ هاوپەیمانان.
قاسم عەبودی راوێژكاری ئاسایشی نیشتمانی عیراق رایگەیاند، لە قۆناغی سەركەوتن بەسەر داعشدا دەچنە قۆناغی چەسپاندنی توانای عیراق بۆ رێگریكردن لە گەڕانەوەیان و بەشداریكردنی كارا لە ئاسایش و سەقامگیریی ناوچەكەدا.
وتیشی، دەسەڵاتی دادوەریی خاوەن ئەزموونێكی زۆرە بەهۆی قەبارەی ئاڵنگارییەكان كە هیچ دادگایەكی جیهان رووبەڕووی نەبووەتەوە، لەسەر ئەو بنەمایشە كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بەرپرسیارێتیی دادگاییكردنی 62 تۆمەتباری بیانی سپاردووە بە عیراق.
دەشڵێت، حكومەت جەخت لە پابەندبوون خۆی بۆ كاركردن لەگەڵ هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی دەكاتەوە بە مەبەستی لەناوبردنی یەكجاریی داعش
گەشتە ئاسمانییە راستەوخۆکان لە نێوان بەغداد و ئەڵمایا دەستپێدەکاتەوە.
بڕیارە لە مانگی کانونی یەکەمی داهاتودا، گەشتی ئاسمانیی راستەوخۆ لە نێوان بەغداد و شارەکانی ئەڵمانیا دەستپێبکاتەوە. لەم چوارچێوەیەدا، کۆمپانیای "یۆرۆ وەنکس"ـی ئەڵمانی، کە یەکێکە لە پاشکۆکانی کۆمپانیای گەورەی لوفتهانزا، رایگەیاند کە لە 10ی کانونی یەکەمی داهاتووەوە هەفتانە چوار گەشتی راستەوخۆ لە نێوان هەردوو وڵاتدا ئەنجام دەدات.
بە پێی خشتەی کۆمپانیاکە، گەشتەکان بە رێژەی دوو گەشت لە بەرلینەوە و دوو گەشت لە دوسلدۆرفەوە بەرەو بەغداد بەڕێدەکەون. ئەم هێڵە نوێیانە دەچنە پاڵ ئەو گەشتە راستەوخۆیانەی کە لە ئێستادا هەولێر بە شارە جیاوازەکانی ئەڵمانیاوە دەبەستنەوە.
کۆمپانیا ئەڵمانییەکە ئاماژەی بەوە کردووە، کە ئەم هەنگاوە دوای زیادبوونی ژمارەی گەشتیاران لە ئەڵمانیاوە بۆ عیراق دێت،هاوکات، کۆمپانیاکە دەیەوێت سوود لە کەمبوونی گەشتە راستەوخۆکانی نێوان بەغداد و ئەوروپا ببینێت بۆ بەهێزکردنی پێگەی خۆی لە ناوچەکەدا، هەروەها پەرەپێدانی جووڵەی بازرگانی و سوودمەندبوون لەو ئاسانکارییە نوێیانەی بۆ کەرتی بزنس و پێدانی ڤیزا لە فڕۆکەخانەکاندا کراون بۆ کەمکردنەوەی رۆتینی کارگێڕی.
سەرۆك وەزیرانی عیراق پێشوازی لە هەڵوێستی ئەو گروپانە كرد كە پابەندبوونی خۆیان بە پرسی چەكەوە راگەیاندووە و دەشڵێت، یەكگرتنی هێزەكانی پێشمەرگە گرنگە بۆ یەكخستنی بڕیاری ئەمنی و سەربازی.
عەلی زەیدی، سەرۆك وەزیرانی عیراق لە كۆنگرەی سەروەری عیراق رایگەیاند، هەوڵی عیراقیەكان هاتوەتەدی و گوزارشت لە بڕیاری گەل و بوونی دەوڵەت دەكات و پێزانینیان هەیە بۆ گروپانەی پابەندبوونی خۆیان بۆ دانانی چەك هەیە.
دەشڵێت، سەروەری عیراق بەدیهات بە كشانەوەی تەواوی هێزە بیانیەكان و كۆتاییهاتنی تەواوی ئەركی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی لە عیراق و رێككەوتن لەسەر كشانەوەی هێزەكانی توركیا و پەكە.
وتیشی، یەكگرتنی هێزەكانی پێشمەرگە گرنگە بۆ بەهێزكردنی بڕیاری ئەمنی و سەربازی و كۆتاییهێنان بە بوونی ئۆپۆزسیۆنی بیانی چەكدار لە خاكی عیراق و رێگەنەدان بە بەكارهێنانی خاكی عیراق دژی وڵاتانی دراوسێ یەكێكی تر بوو لە دەستكەوتەكان.
راشیگەیاند، دەستدەكەن بە دروستكردنی سیستمێكی بەرگری ئاسمانی نیشتمانیی یەكگرتوو بۆعیراق.
جێگری سەرۆکی شانەی راگەیاندنی ئەمنیی عیراق جەخت دەکاتەوە، هێزە ئەمنییەکانی عیراق توانای تەواویان هەیە بەبێ پشت بەستن بە هێزەکانی هاوپەیمانان ئاسایش و سەقامگیریی وڵات بپارێزن.
لیوا تەحسین خەفاجی، جێگری سەرۆکی شانەی راگەیاندنی ئەمنیی عیراق لەمیانی بەشداریکردنی لە ستۆدیۆی 8ـی کوردسات نیوز رایگەیاند، عیراق لە توانایدایە بەبێ هێزەکانی هاوپەیمانان پارێزگاری لە ئاسایشی خۆی بکات، وتیشی، چەکدارانی داعش هیچ مەترسییەک لەسەر عیراق و هەرێمی کوردستان دروست ناکەن و کۆنتڕۆڵ کراون.
سەبارەت بە هەماهەنگی لەگەڵ هێزەکانی پێشمەرگە، لیوا تەحسین خەفاجی ئاشکرایکرد، بەردەوام لە هەماهەنگیی بەهێزداین لەگەڵ هێزەکانی پێشمەرگە و هێزە ئەمنییەکانی هەرێم بۆ بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر.
ئاماژەی بەوەشکرد، سوپای عیراق هیچ هەنگاوێک لە ناوچە جێناکۆکەکاندا بەبێ هەماهەنگی لەگەڵ هەرێمی کوردستان نانێت.
سەبارەت بە روداوەکەی پردێ کە دوو گەنجی کورد شەهیدبوون، جێگری سەرۆکی شانەی راگەیاندنی ئەمنیی عیراق ئەوەی خستەڕوو، رێکارەکان بەردەوامن و لە زووترین کاتدا ئەنجامی لێکۆڵینەوەکانی روداوەکەی پردێ بۆ رای گشتی ئاشکرا دەکرێن.
لەبارەی ڕێکارەکانی تایبەت بە چەکدانانی گروپەکان چەکدارەکان رایگەیاند، بە شێوازێکی باش و بەپێی پلانەکان ئەو پڕۆسەیە بەڕێوەدەچێت.
دەزگای دژە تیرۆری عیراق، ئەمڕۆ پێنجشەممە، پێکهێنانی دوو کۆمسیۆن و لیژنەی لێکۆڵینەوەی بۆ بەدواداچوونی روداوەکەی کەرکوک راگەیاند کە بووە هۆی شەهیدبوونی دوو گەنجی شارەکە.
لە راگەیەندراوێکدا، دەزگاکە ئاماژەی بەوە کرد کە ئۆپەرسیۆنەکە لە چوارچێوەی ئەرکی نیشتمانییان بووە بۆ راوەدوونانی تیرۆریستان.
رونیشیکردەوە: هێزەکانیان بەدواداچوونیان بۆ دوو چەکداری تیرۆریست کردووە لە گەڕەکێکی قەرەباڵغدا کە یەکێکیان کەمەرپشتی بۆمبڕێژکراوی بەستبوو و ئەوی دیکەیان چەکدار بوو، بە مەبەستی ئەنجامدانی پەلامارێک لە ناوچەکەدا.
بەپێی راگەیەندراوەکە: لە کاتی جێبەجێکردنی ئەرکەکەدا رووبەڕووبوونەوە روویداوە و بەهۆیەوە تیرۆریستێک کوژراوە و ئەوی تریان دەستگیرکراوە، بەڵام لە ئاکامی تەقەکاندا دوو هاووڵاتی مەدەنی شەهید بوون و چوار کارمەندی دژە تیرۆریش بریندار بوون.
دەزگای دژە تیرۆر ئاشکرای کرد: بە فەرمانی فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکان لیژنەیەکی لێکۆڵینەوەی هاوبەش پێكهێنراوە، هاوکات سەرۆکی دەزگاکەش فەرمانی بە پێکهێنانی لیژنەیەک کردووە بۆ بەدواداچوونی راستییەکان و دیاریکردنی کەمتەرخەمەکان.
لە کۆتاییدا دەزگاکە وێڕای دەربڕینی هاوخەمی قووڵی خۆی بۆ خێزانی شەهیدان و هیوای چاکبوونەوەی خێرا بۆ برینداران، جەختی کردەوە کە پاراستنی گیانی هاووڵاتیان لە پێشینەی ئەرکەکانیاندایە و بەتەواوی پابەندی بەدیهێنانی سەروەریی یاسان.
لە چوارچێوەی تێگەیشتنی هاوبەشی نێوان عیراق و ئەمریكا، كاروانێكی تری دۆلاری كاش گەیشتە عیراق.
حەیدەر عەبودی، وتەبێژی حكومەتی عیراق رایگەیاند، ناردنی دۆلارەكە لە چوارچێوەی تێگەیشتنی هاوبەشی نێوان عیراق و ئەمریكایە.
وتیشی،عیراق هەنگاوی گرنگی ناوە بۆ بەهێزكردنی سیستمی چاودێری دابەشكردنی دۆلار.
حەیدەر عەبودی ئەوەشی خستەڕوو، ئەم هەنگاوە لەپێناو زامنی بەردەوامیی دابەشکردنی دراوی بیانی و پرکردنەوەی پێداویستییە کاشەکانە بەپێی سیاسەتە داراییە پەسەندکراوەکان.
ئەمە لە کاتێکدایە پێشتر حکومەتی عیراق ئاشکرایکردبووە، سەرۆک وەزیران لەگەڵ لایەنی ئەمریکی گەیشتووەتە لێکتێگەیشتن بۆ بەردەوامبوونی ناردنی کاروانی دۆلاری کاش، ئەوەش وەک ئەنجامی ئەو پێشکەوتنانەی عیراق لە بەهێزکردنی سیستەمی چاودێریی بەکارهێنانی دۆلار و خێراکردنی پڕۆسەی پارەدانی ئەلیکترۆنیدا بەدەستیهێناون.
فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە بەغداد لە رۆژی سەروەریی عیراقدا راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا هاتووە؛ جەخت لەسەر سەربەخۆیی عیراق و مافی بریاردانی دەکەینەوە
فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان ئاماژەی بەوەکردوە، تەواوبوونی سەروەری و پاراستنی پێویستی بە کارێکی جدییە بۆ کۆنترۆڵکردنی چەک لە دەستی دەوڵەتدا و تەنها دەوڵەت خاوەنی بڕیاری جەنگ و ئاشتی بێت.
دەقی راگەیەندراوەکەی فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە بەغداد
فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان جەخت لەسەر سەربەخۆیی عێراق و مافی بریاردانی دەکاتەوە کە لە ئیرادەی گەلەکەیەوە سەرچاوە بگرێت؛ چونکە سەروەری گوزارشتە لە ناسنامەی دەوڵەت، هاوکات لەگەڵ تەواوبوونی کشانەوەی هێزەکانی هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی بۆ ئەوەی هێزە ئەمنییەکانی عێراق بە هەموو جۆرەکانیەوە بەرپرسیارێتیی پاراستنی ئاسایش و سەروەریی وڵات بگرنە ئەستۆ. تەواوبوونی سەروەری و پاراستنی پێویستی بە کارێکی جدییە بۆ کۆنترۆڵکردنی چەک لە دەستی دەوڵەتدا و تەنها دەوڵەت خاوەنی بڕیاری جەنگ و ئاشتی بێت، سەرباری سەروەریی یاسا و سەربەخۆیی دارایی و ئابووری و هەمەجۆرکردنی سەرچاوەکانی داهات لەگەڵ دەستەبەرکردنی یەکسانی و دادپەروەریی ڕاستەقینە بۆ سەرجەم هاووڵاتییان؛ تاوەکو ئەو ڕێڕەوە درێژەی گەلەکەمان تەواو بێت کە تێیدا قوربانیی بەخشیوە و دەستکەوت و سەرکەوتنی بەدەستهێناوە، ئەویش پێویست دەکات هەموومان کار بکەین بۆ پاراستنیان و هەوڵدان بۆ گەڕاندنەوەی متمانەی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بە عێراق تاوەکو هەنگاو بنێین بەرەو قۆناغێکی نوێ بۆ ئاوەدانکردنەوەی نیشتمان و گەشەپێدانی گشت سێکتەرەکان.
لە هەمان کاتدا پشتیوانی و پشتگیریی خۆمان بۆ بەڕێز سەرۆک وەزیران و کابینەی وزاریەکەی و هەوڵەکانی لەم بوارەدا ڕادەگەیەنین لە پێناو تەواوکردنی سەروەری و سەپاندنی سەروەری یاسا و بنبڕکردنی گەندەڵی.
هەروەها، هەوڵەکانی هێزەکانی هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی و هێزە ئەمنییە قارەمانەکانمان و هێزەکانی پێشمەرگە و حەشدی شەعبی بەرز دەنرخێنین لە کاتی ڕوبەروبونەوەی بەرامبەر باندە تیرۆریستییەکان و پاککردنەوەی عێراق لە تاریکپەرستان.
گەرمترین پیرۆزبایی ئاراستەی ڕۆڵەکانی گەلەکەمان دەکەین و بەوپەڕی ڕێز و نەوازشەوە لە ئاست گیانی پاکی شەهیدانمان دەوەستین کە هەموو شتێکی خۆیان بەخشی لە پێناو پاراستنی عێراق و گەلەکەیدا.
فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦
عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق راگەیەندراوێکی بڵاوکردەوە و دەڵێت؛ کاردەکەن بۆ داماڵینی چەک لەو گروپانەی عیراقی نین و لە خاکی عیراقدا نیشتەجێن، بەڵێنی کڕینی سیستمی بەرگرییش دەدات.
عەلی زەیدی پیرۆزبایی ئەم رۆژە لە گەلی عیراق دەکات وجێهێشتنی هێزەکاای هاوپەیمانی بە دەستکەوتێکی گەورەی نیشتیمانی وێناکردوە.
ئاماژەی بەوەشکردوە، رۆژی 1ـی ئۆکتۆبەر دەستپێکێکی نوێ و جدییە بۆ چارەسەرکردنی پرسی چەک لە دەرەوەی کۆنتڕۆڵی دەوڵەت.
لە بەشێکی راگەیەندراوەکەدا هاتووە؛ حکومەت بە پشتیوانی خودا و بەگوێرەی دەستور کار بۆ داماڵینی تەواوەتی چەکداماڵینی سەرجەم ئەو گروپە چەکدارانە دەکات، کە هێندراونەتە عیراق و لەسەر خاکی عیراق ئامادەن، بەمەش ئاسایش و سەقامگیری وڵاتەکە دەپارێزێت و سنورەکانیش مسۆگەر دەکرێت.
هەروەها جەختیشیکردوەتەوە، حکومەتی عیراق پابەندبونی دەستوری خۆی دوپات دەکاتەوە بۆ رێگریکردن لە بەکارهێنانی خاک و ئاسمانیی وڵاتەکەی بۆ هەر کارێک، کە هەڕەشە لە ئاسایشی وڵاتانی دراوسێ بکات.
عەلی زەیدی ئەوەشیخستوەتەڕوو، بۆ بەهێزکردنی توانا سەربازییەکان، هەوڵدەدەن بە کڕینی سیستمی بەرگریی ئاسمانی، پاڵپشتی دامەزراەوە ئەمنییەکان بکەن بۆ بەهێزکردنی سەروەری تەواوی عیراق.
لەدوای کۆتاییهاتنی ئەرکی سەربازیی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی لە عیراق، بەریتانیا قۆناغێکی نوێی پەیوەندییە سەربازییەکان لەگەڵ بەغداد دەستپێدەکات.
وەزارەتی بەرگریی بەریتانیا لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، هاوکارییە سەربازییەکانی نێوان بەریتانیا و عیراق دەچنە قۆناغێکی نوێوە، ئەمەش دوای ئەوەی ئەرکی سەربازیی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژی داعش لە عێراق بە سەرکەوتوویی کۆتایی هات و هێزەکانی هاوپەیمانان - لە نێویاندا هێزەکانی بەریتانیا - دەستیان بە کشانەوە کرد.
ئاماژەی بەوەشکرد، دوای زیاتر لە دەیەیەک لە ئەنجامدانی راهێنان، راوێژکاری و بەهێزکردنی تواناکان، هێزە ئەمنییەکانی عیراق و هێزەکانی پێشمەرگەی کوردستان توانیویانە تێکشکاندنی رێکخراوی داعش لە تەواوی خاکی عیراق بەدەستبهێنن، لە ئێستاشدا هێزە ناوخۆییەکان لە ئامادەیی تەواودان بۆ ئەوەی بەرپرسیارێتیی یەکەم و سەرەکیی پاراستنی ئاسایشی وڵات لە ئەستۆ بگرن.
وەزارەتی بەرگریی بەریتانیا ئاشکراشیکرد، وەک بەشێک لە پرۆسەی رێکخستنەوەی نوێی ئاسایشی بە سەرکردایەتیی حکومەتی عیراق، هێزەکانی هاوپەیمانان کشانەوە، بەهێزبوونی توانای هێزە ئەمنییەکان لە سەرانسەری عیراق رێگەی خۆشکردووە بۆ گەڕانەوەی خزمەتگوزارییە بنەڕەتییەکان و ئاوەدانکردنەوەی ئەو ناوچانەی بەهۆی شەڕەوە زیانیان بەرکەوتووە، بەمەش لاپەڕەیەکی نوێ لە پەیوەندییەکان بۆ هاوکاریی درێژخایەنی ئاسایشی بە سەرکردایەتیی عیراق دەستپێدەکات.
ئەوەشی خستەڕوو، لەسەر داوای حکومەتی عیراق، هێزەکانی بەریتانیا راهێنانیان بە زیاتر لە 111 هەزار ئەندامی هێزە ئەمنییەکانی عیراق کردووە، کە زیاتر لە 21 هەزار پێشمەرگەی کوردستان لەخۆدەگرێت، راهێنانەکان لە بوارەکانی پیادە، چاککردنەوەی چەک، هەڵوەشاندنەوەی بۆمب و مادە تەقێنەرەوەکان، تەندروستی و ئەندازیاریی سەربازیدا بوون.
بەرگریی بەریتانیا راشیگەیاند، هاوکات هێزی ئاسمانیی شاهانەی بەریتانیا بە فڕۆکەی (RAF) هەزاران فڕینی ئەنجامداوە و زیاتر لە دوو هەزار و 300 ئامانجی داعشی پێکاوە، بێجگە لە دابینکردنی زانیاریی هەواڵگری و چاودێری بۆ پشتیوانی لە ئۆپراسیۆنە زەمینییەکانی هێزە عیراقییەکان.
بەریتانیا جەخت لە پەیوەندییەکانی وڵاتەکەی وعیراق دەکاتەوە بەرەو هاوبەشییەکی دووقۆڵیی درێژخایەن لە باری بەرگریدا، دەشڵێت؛ ئەم هاوبەشییە نوێیە سەرنج دەخاتە دەکاتە سەر هاوکاری لە رووبەڕووبوونەوەی تیرۆر، پەروەردەی سەربازی، پەرەپێدانی تواناکان، هاوکاری لە پیشەسازیی بەرگری و پاراستنی بەرژەوەندییە ئاسایشییە هاوبەشەکان.
هەروەها وەزارەتی بەرگری بەریتانیا، ئامادەیی وڵاتەکەی بۆ پابەندبوون سەقامگیریی عیراق و رێگری لە بڵاوبوونەوەی بیری توندڕەوی و پروپاگەندەی رێکخراوە تێرۆریستییەکان نیشاندا.
ئەمڕۆ چوارشەممە، عەلی زەیدی، سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران و فەرماندەی گشتیی هێزە چەکدارەکانی عیراق، سەرپەرشتی کۆبوونەوەیەکی نائاسایی ئەنجومەنی وەزاریی ئاسایشی نیشتمانی کرد، کۆبوونەوەکە تایبەت بوو بە تاوتوێکردنی ئامادەکاری و ئەرکە سەربازی و ئاسایشییەکانی هێزە چەکدارەکان لە قۆناغی دوای تەواوبوونی کشانەوەی هاوپەیمانی نێودەوڵەتیی دژی داعش و هاتنەدی سەروەریی تەواوەتی نیشتمانی.
لە کۆبوونەوەکەدا بەوردی تاوتوێی رێکخستن و پلانە بەرپرسیارەکان کرا بۆ بەهێزکردنی توانای دامەزراوە سەربازییەکان، بە ئامانجی چەسپاندنی ئاسایش و سەقامگیری و سەروەریی یاسا لە وڵاتدا.
لە کۆبوونەوەکەدا، عەلی زەیدی جەختی لەوە کردەوە، لەمڕۆدا بڕیاری ئاسایشی و سەربازی بە تەواوەتی بووەتە بڕیارێکی نیشتمانی و تایبەت بە دامەزراوە رەسمییەکانی دەوڵەت، سەرۆک وەزیرانی عیراق، ئاماژەی بە پێویستیی هۆشیاری و ئامادەیی بەردەوام، بەرزکردنەوەی ئاستی هەماهەنگی لە نێوان سەرجەم دەزگا ئاسایشییەکان، نوێکردنەوەی پلانەکان و پشتبەستن بە تەکنەلۆژیای هاوچەرخ دا بۆ پاراستنی ئاسایشی وڵات.
هاوکات، سەرۆک وەزیران جەختی لە گرنگیی بەهێزکردنی ئەرکە هەواڵگرییەکان و پشتیوانیکردنی کردەوە پێشوەختەکان کردەوە، بە ئامانجی رووبەڕووبوونەوەی وتاری توندڕەوی و هاندانی تایفی کە یەکێتیی گەل و ئاشتیی کۆمەڵایەتی دەکاتە ئامانج.
هەر لە کۆبوونەوەکەدا، عەلی زەیدی ئاماژەی بە رۆڵی گرنگی دەستەی پیشەسازیی جەنگی دا لەم قۆناغەدا، لە رێگەی دروستکردنی هاوبەشیی بەرهەمهێنان لەگەڵ کۆمپانیا جیهانییە تایبەتمەندەکانی بواری چەک و کەلوپەلی سەربازی، وتیشی، حکومەت بەردەوام دەبێت لە دروستکردنی هاوبەشیی هەرێمی و نێودەوڵەتی بەپێی بەرژەوەندیی هاوبەش.
سەرۆک کۆماری عیراق، لە رۆژی سەروەریی عیراقدا پەیامێکی بڵاوکردووەتەوە و تێیداهاتووە، "سەربەخۆیی عیراق و یەکبڕیاری بنەمای نەگۆڕن و دانوستانیان لەسەر ناكرێت".
نزار ئامێدی، سەرۆك كۆماری عیراق رایگەیاندووە: بە بۆنەی رۆژی سەروەرییەوە گەرمترین پیرۆزبایی ئاراستەی تەواوی رۆڵەكانی گەلی عیراق دەكەین، سەربەخۆیی عیراق و یەکبڕیاری بنەمای نەگۆڕن و دانوستانیان لەسەر ناكرێت.
سەرۆك كۆمار دەشڵێت: ئیرادەی عیراقییەكان و بەرژەوەندییە نیشتمانییەكانیان بنەمای سەرەكین لە دەستنیشانكردنی ئێستا و داهاتوودا، بڕیاری جەنگ و ئاشتی مافی تایبەتی دەوڵەت و دامەزراوە دەستوورییەكانییەتی.