"مەھدی شوشتەری" سەرکونسوڵی کۆماری ئیسلامی ئێران لە سلێمانی لە ڕاگەیەنراوێکدا سەبارەت بە ھەڵگرتنی ڤیزا ئاماژەی بۆ ئەوەکردووە، ئەنجومەنی وەزیرانی ئێران بڕیاری لابردنی ڤیزای ٤٥ ڕۆژەی نێوان ئێران و عێراق بە مەرجی ئەنجامدانی کاری ھاوشێوە لەلایەن عێراقەوە دەرکردووە.

وتیشی، لابردنی ڤیزا بەندە بە ڕەزامەندی حکومەتی عێراق و ئیمزاکردنی ڕێککەوتنامەی ھەڵگرتنی ڤیزای نێوان ھەردوو وڵات.

کۆمسیۆنی مافەکانی مرۆڤی عێراق ڕایگەیاند، تا ئێستا ھەزاران ڕفێنراوی ئێزدی و شەبەک و تورکمان  لەلای تیرۆرستانی داعش چارەنووسیان نادیارە، دەبێت حکومەتی عێراق ھەوڵە دیپلۆماسی و ئەمنییەکانی چڕ بکاتەوە، بۆ ئەوەی ھەڵمەتێک بۆ ڕزگارکردنیان لە دەستی تیرۆریستانی داعش ڕابگەیەنێت.

ئاماژەی بۆ ئەوەشکردوە، چەند ساڵێکە کەسوکاری رفێنراوەکان داوا دەکەن چارەنووسی کەسوکاریان ئاشکرا بکرێت، ھاوکات قەرەبووی قوربانیان و زیان لێکەوتووانیش بکرێتەوە.

سەرچاوەیەک لە فەرماندەیی ئۆپراسیۆنە ھاوبەشەکانی عێراق، بە کوردسات نیوزی رایگەیاند، دادگا بڕیاری ئازادکردنی بۆ قاسم موسڵیح فەرماندە لە حەشدی شەعبی دەرکردووە، چونکە بەڵگەی پێویستی نەبووە بۆ ساغکردنەوەی ئەو تۆمەتانەی کە ئاراستەی کراون، راشیگەیاند، چەند رۆژێکە بڕیاری ئازادکردنی  قاسم موسڵیح چۆتە بواری جێبەجێکردنەوە، بەڵام بەھۆی ھەستیاری بابەتەکەوە ھیچ لایەنێکی رەسمی قسەی لەسەر نەکردووە.

ھاوکات بەپێی تۆمارێکی ڤیدیۆیی کە لە میدیاکانی عێراق بڵاوکراوەتەوە، ساتی ئازادبوونی قاسم موسڵیح دەردەخات کە لە شەقامەکانی بەغدادی پایتەخت لەلایەن پاسەوان و لایەنگرانییەوە پێشوازی لێدەکرێت.
قاسم موسڵیح فەرماندەی حەشدی شەعبی، ٢٦ی مانگی رابردوو بە فەرمانی مستەفا کازمی سەرۆک وەزیرانی عێراق و بە تۆمەتی تێوەگلان لە ھێرشی سەر بنکە سەربازییەکانی ئەمریکا لە ئەنبار دەستگیر کرا، ئەوەش نیگەرانی گەورەی لێکەوتەوە.

 

لە بارەی ھۆکاری دوورخستنەوەشیان کۆمسیۆن ئاماژەی بەوە کردووە، ١٣٥ کاندیدەکە کەسانی سەربازیی و ئەمنیی بوون و بە پێی مادەی نۆی یاسای ھەڵبژاردنەکان مافی خۆکاندیدکردنیان نییە، بۆیە بڕیاری دوورخستنەوەیان دراوە.

لە ٣٠ی مانگی ڕابردووشدا کۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکان، بە تۆمەتی پێشێلکردنی یاسای ھەڵبژاردنەکان، بڕیاری دوورخستنەوەی ٢٠ کاندیدی دەرکرد.

ڤیان سەبری پەرلەمانتاری عێراق بە کوردسات نیوزی ڕاگەیاند، لیژنەکە سەردانی پارێزگای دھۆک و بەشێک لە ناوچە سنورییەکانی کردووە و ڕاپۆرتێک لە بارەی دواین ڕووداوەکان و ئاوارەبوونی خەڵکی گوندەکانی سەر سنووری ھەرێم و تورکیا ئاڕاستەی ھەر سێ سەرۆکایەتییەکەی عێراق دەکات تاکو لە زووترین کاتدا کۆتایی بەو ڕەوشە نەخوازراوە بھێنرێت.

وتیشی، جگە لە ڕاپۆرتەکەی خۆیان ھەوڵ دەدەن لە ڕێگای لیژنەی ھەماھەنگی نێوان حکومەتی عێراق و ھەرێم ڕاپۆرتێکی ھاوبەش ئامادە بکەن. 

حەمید نایف وتەبێژی وەزارەتی کشتوکاڵی عێراق، ھۆکاری بڵاوبوونەوەی ئەنفلۆنزای باڵندەی لە پارێزگای بەسڕە ئاشکرا کرد و ڕایگەیاند، گەیشتنی ئەنفلۆنزای باڵندە بە بەسڕە، دەگەڕێتەوە بۆ کۆچی باڵندەکان لە سەرتاسەری جیھانەوە بۆ عێراق، لەگەڵ ھێنانی ماددەی قاچاخی وەک مریشکی نەخۆش یان عەلەف بە شێوەی نایاسایی.

وتیشی، زۆرینەی ئەو ماددە نایاساییانە لە ڕێگەی پارێزگای بەسڕەوە ھاوردە دەکرێن و ئەوەش ھۆکاری دەرکەوتنی ئەنفلۆنزای باڵندەیە لە بەشێکی ناوچەکانی بەسڕە. ڕاشیگەیاند، ئەو نەخۆشییە بۆ مرۆڤ ناگوازرێتەوە و ڕێکاری پێویستیان گرتووەتەبەر.

وەزارەتی بەرگری ئەمریکا "پنتاگۆن" ڕایگەیاند، بەردەوام دەبن لە کارکردن لەگەڵ ھاوبەشەکانیان لە عێراق، بۆ بەرەنگاربوونەوە و ڕێگریکردن لە سەرھەڵدانەوەی گرووپی تیرۆرستی داعش لە عێراق.

دوای دەرکەوتنی گرووپی تیرۆریستی داعش لە ساڵی ٢٠١٤، ئەمریکا لە چوارچێوەی ھاوپەیمانی نێودەوڵەتی دژی داعش، ھێزی سەربازیی ڕەوانەی عێراق کرد و ڕۆڵی لە کۆتاییھێنان بە ئەو گرووپە ھەبوو.

میدیاکانی عێراق لە زاری چەند سەرچاوەیەکەوە ئاشکرایان کرد، "قاسم موسڵیح" فەرماندە دەستگیرکراوەکەی حەشدی شەعبی ئازاد کراوە، ئەوەش بە فەرمانێکی دادوەری و بەھۆی نەبوونی بەڵگەی پێویست لەسەر ئەو تۆمەتانەی کە ئاڕاستەی کراوە، ھەرچەندە سەرچاوەیەک لە دەستەی حەشدی شەعبی ئازاد کردنی "قاسم موسڵیح"ی بۆ میدیاکان پشتڕاست کردووەتەوە، بەڵام تا ئێستا ھیچ لایەنێکی ڕەسمی ھەڵوێستی لەسەر ئەو بابەتە ڕانەگەیاندووە.

قاسم موسڵیح فەرماندەی حەشدی شەعبی، ٢٦ی مانگی ڕابردوو بە فەرمانی مستەفا کازمی سەرۆک وەزیرانی عێراق و بە تۆمەتی تێوەگلان لە ھێرشی سەر بنکە سەربازییەکانی ئەمریکا لە ئەنبار دەستگیر کرا، ئەوەش نیگەرانی گەورەی لێکەوتەوە.

ماکێنزی ئاماژەی بۆ ئەوە کردووە، گروپە چەکدارەکانی عێراق لە ڕێی فڕۆکەی بێ فڕۆکەوانەوە ھەڕەشەی گەورە لەسەر ھێزەکانی ئەمریکا دروست دەکەن، بەڵام ھێزەکانیان کۆمەڵێک ڕێکاریان بۆ بەرگریکردن لە خۆیان گرتووەتەبەر.

دەشڵێت، ڕووبەڕووی فشارێکی زۆر دەبنەوە لەلایەن گروپە چەکدارەکانەوە بۆ کشانەوە لە عێراق، بەڵام ھێزەکانیان لەسەر داوای حکومەتی عێراق لەو وڵاتەن و لە ئێستاشدا ئەرکیان شەڕکردن نییە و تەنھا ھاوکاری ھێزە عێراقییەکان دەکەن.

ئەندامەکەی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق ھێرشی توندی کردووەتە سەر حکومەتەکەی کازمی و ڕایگەیاندووە، سەرباری بەڵێنەکان، حکومەتەکەی کازمی تا ئێستا نەیتوانیوە بکوژانی چالاکوانان ئاشکرا بکات، جگە لەوەش زۆرینەی ئەو چالاکوانانەی تیرۆر کراون، لە سەردەمی حکومەتەکەی کازمیدا بووە.

لەلایەکی تریشەوە عەبدولھادی سەعداوی ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق ڕایگەیاند، ھەندێک لە وڵاتان دەستیان ھەیە لە تیرۆرکردنی چالاکوانان و دروستکردنی ئاژاوەگێڕی لە عێراق، ھۆکارەکەشی بۆ ئەوە گەڕاندووەتەوە کە ئەو وڵاتانە نایانەوێت عێراق پێگە سیاسییەکەی بەدەستبھێنێتەوە.

مەھدی تەقی ئەندامی لیژنەی ئاسایش و بەرگری لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق ڕایگەیاند، بەھۆی بێدەنگی حکومەتەوە، ڕۆژ بە ڕۆژ لەشکرکێشی و پێشلکارییەکانی سوپای تورکیا لە سنوورەکانی عێراق، زیاد دەکەن.

وتیشی، بەمنزیکانە لیژنەکەیان لە بارەی لەشکرکێشییەکانی تورکیاوە کۆدەبێتەوە و نوسینی یاداشتێک بۆ حکومەتی عێراق تاوتوێ دەکەن، بۆ وەڵامدانەوەی پێشێلکارییەکانی تورکیا، بە جۆرێک ئەنجومەنی نوێنەرانیش دەنگی لەسەر بدات و حکومەت ناچار بە جێبەجێکردنی بکات.

عەلی رەزا وتەبێژی وەزارەتی سەرچاوەکانی ئاوی عێراق رایگەیاند، بۆ پاراستنی بەشە ئاوی عێراق لەرێکەوتنی کۆتایی لەگەڵ تورکیا نزیک بوونەتەوە و پێداگریان کردووە لەوەی مافی مێژوویی عێراق لە بەشە ئاوی رووباری دیجلە و فورات پارێزگاری لێ بکەن، وتیشی، ئەو بەنداوانەی تورکیا لە سەر رووباری دیجلە و فورات دروستیکردوون لەماوەی نێوان مانگی نیسان بۆ تەمووزی ئەمساڵ بەراورد بە ھەمان ماوەی ساڵی رابردوو، بەشە ئاوی عێراق ٥٠% کەمیکردووە. لەلایەکی ترەوە بڕیارە مەھدی حەمدانی وەزیری سەرچاوەکانی ئا‌وی عێراق بۆ پاراستنی بەشەئاوی وڵاتەکەی سەردانی ئێران بکات.

مستەفا کازمی دەستەکەوتەکانی ساڵێکی تەمەنی کابینەکەی ئاشکراکرد و ڕایدەگەیاند، لەماوەی ئەو ساڵەدا، سەرەڕای ئەوەی ئاستەنگ و قورسایی گەورە بۆ حکومەتی ئێستا بەمیراتی لەحکومەتەکانی پێشوەوە ماوەتەوە، بەڵام توانیویانە عێراق لەڕوی دارایی و ئابوریەوە لەقەیرانەکان رزگاربکەن و وڵاتیش لە تارامی شەڕ دووربخەنەوە.

(کازمی) ڕایگەیاند، حکومەت لەماوەی ساڵێکی تەمەنیدا، بە سیاسەتی ھاوسەنگی لەگەڵ ھەموو دراوسێکان و وڵاتانی زلھێزی ناوچەیی و نێودەوڵەتیدا  مامەڵەی کردووە.

بەرێوەبەرایەتی بەرگری شارستانی گشتی عێراق لە راگەیەندراوێکدا ئاشکرایکرد، لە پێنج مانگی سەرەتای ئەمساڵدا، جگە لە پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لە پارێزگاکانی عێراق، ١٠ ھەزار و ٧٨٣ روداوی ئاگرکەوتنەوە تۆمار کراوە و ھۆکاری سەرەکی زۆرینەی روداوەکانیش، کەمتەرخەکی بوە لە جێبەجێکردنی مەرجەکانی سەلامەتیدا، جگە لەوەش بەرزبونەوەی پلەکانی گەرما و خراپ بەکارھێنانی کارەباش ھۆکاربون بۆ روداوەکانی ئاگرکەوتنەوە. 

ھەروەھا ئاماژە بۆ ئەوە کراوە کە زیانە داراییەکان بەھۆی روداوەکانی ئاگرکەوتنەوەوە لەو ماوەیەدا  ٢ ملیار و ٨١ ملیۆن و ٩٠٠ ھەزار دینار بوە .

ئەمیندارێتی گشتی ئەنجومەنی وەزیران لە راگەیەندراوێکدا بڵاویکردەوە، کازمی بریاریداوە بە چاودێریکردنی جێبەجێکردنی ئەو بریار و فەرمانانەی لەلایەن ئەنجومەنی وەزیران یاخود خودی سەرۆک وەزیرانەوە دەردەچێت. 

ھەر بەپێی بریارەکە چاودێری ئەو کەس ولایەنانەش دەکرێت کە رێگری لەبەردەم جێبەجێکردنی بریارەکان دروست دەکەن، تا رێکاری پێویست لە بەرامبەریان بگیرێتەبەر .