وەزارەتی پەروەردەی عیراق رایگەیاند، بۆ ساڵی خوێندنی (2026-2027) کە بڕیارە لە 20ی ئەیلوولی داهاتوو دەست پێبکات، نزیکەی ملیۆنێک و 200 هەزار خوێندکار پەیوەندی بە پۆلی یەکەمی سەرەتاییەوە دەکەن.

کەریم سەید، وتەبێژی وەزارەتی پەروەردە لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوە کرد: ئەم ئامارە لەدایکبووانی ساڵی 2020 و مانگی کانوونی دووەمی ساڵی 2021 دەگرێتەوە، کە ژمارەکە نزیکە لە ئاماری ساڵی خوێندنی رابردوو.

وتەبێژی وەزارەت جەختیشی کردەوە، ئەم ژمارەیە یەکێکە لە بەرزترین ئامارەکانی تۆمارکردنی منداڵان لە پۆلی یەکەمی سەرەتایی لە مێژووی کۆماری عیراقدا لە ماوەی ساڵانی دواییدا.

ئەنجومەنی وەزیرانی عیراق بەرنامەی كاری حكومەتی ساڵی 2026بۆ2029 پەسەند كرد و رەوانەی ئەنجومەنی نوێنەرانی كرد.

لە كۆبوونەوەیەكی ئاسایی ئەنجومەنی وەزیرانی عیراقدا، بەرنامەی كاری حكومەت بۆ ساڵانی 2026 تا 2029 پەسەند كرا و بۆ پەسەندكردنی كۆتایی رەوانەی ئەنجومەنی نوێنەران كراوە، كە 139 كاری لەپێشینە لەخۆدەگرێت وبەسەر 14 كەرتی سەرەكی دابەشكراوە.

دیارترین كارەكانی حكومەتیش لەو ماوەیەدا، پتەوكردنی سەروەری دەوڵەت و چاكسازی ئابوری و پیشەسازی و دامەزراوەیی و روبەڕوبوونەوەی گەندەڵی لەخۆدەگرێت، هەروەها خزمەتگوزاری تەندروستی و پەیوەندی و تەكنەلۆژیا و گەنجان و وەرزش و سیاسەتی دەرەوە و وزە و كشتوكاڵ و ئاو و ژینگە و پەروەردە، لەگەڵ روبەڕوبوونەوەی هەژاری و مافی ژنان و منداڵان  وەك كاری لەپێشینەی حكومەت لەوەماوەیەدا ئاماژەیان پێكراوە

 

كۆمیسیۆنی باڵای نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ كاروباری پەنابەران رایدەگەیەنێت، زیاتر لە 434 هەزار پەنابەر و داواكاری مافی پەنابەری لە عیراق نیشتەجێن، كە زۆربەیان لە هەرێمی كوردستان. 

بەپێی ئامارەكانی كۆمیسیۆنەكە، نزیكەی 80%ی پەنابەرەكان لە هەرێمی كوردستانن، بەشێوەیەك زۆرترین پەنابەران لە هەولێرن كە 42%ی پەنابەرانی عیراق پێكدەهێنن، هەروەها 26%یان لە دهۆكن، كەمترین پەنابەریش لە شاری سلێمانین كە 11% پێكدەهێنن.

نەتەوە یەكگرتووەكان ئاشكرای كردووە، 88%ی پەنابەرەكان سوریین و ئەوانەی تر ئێرانی و فەلەستینی و توركی و خەڵكی وڵاتانی ترن.

 

فایەق زێدان سەرۆكی ئەنجومەنی باڵای دادوەری عیراق رایدەگەیەنێت، بە هیچ شێوەیەك سازش و رێككەوتن لەگەڵ گەندەڵكاراندا ناكەن.

فایەق زێدان لە كۆبوونەوەیەكیدا لەگەڵ نوێنەرانی رەوتی مەدەنی رایگەیاند، هیچ یاسایەك نییە بۆ سازش و رێككەوتن لەگەڵ ئەو كەسانەی لە دۆسیەی گەندەڵی تێوەگلاون

راشیگەیاند، دادگا بەپێی یاسا مامەڵە لەگەڵ پرسی گەندەڵی دەكات و بەردەوام دەبن لە یەكلاكردنەوەی دۆسیەكانی گەندەڵی بەپێی چوارچێوە یاساییە پەسەندكراوەكان. 

سەرۆكی ئەنجومەنی باڵای دادوەری ئاماژەی بەوەشدا كه ‌ئەركیان بریتییە لە جێبەجێكردنی یاسا نەك دەركردن و هەمواركردنی، چونكە یاسادانان تایبەتە بە ئەنجومەنی نوێنەران.

 

وزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستیی عیراق، پێشکەوتنی بەرچاوی وڵاتەکەی لە ریزبەندیی "نیشاندەری ئازادیی ئەکادیمی" بۆ ساڵی 2025 راگەیاند.

بەگوێرەی راگەیەندراوێکی وەزارەتەکە، راپۆرتێکی شیکاریی نوێ - کە پشت بە داتاکانی پرۆژەی "جۆرەکانی دیموکراسی" بۆ ساڵی 2026 دەبەستێت - ئاشکرای کردووە کە عیراق بەرەوپێشچونێکی بەرچاوی لە ئاستی ئازادیی ئەکادیمی تۆمارکردووە.

پلەی هەڵسەنگاندنی عیراق لەسەر پێوەرێک کە لە نێوان (0 بۆ 1)دایە، بۆ (0.604) بەرزبووەتەوە، لە کاتێکدا لە ساڵی 2024دا ( 0.412) بووە.

لە راپۆرتەکەدا هاتووە کە عیراق لەسەر ئاستی وڵاتانی عەرەبی پلەیەکی پێشکەوتووی بەدەستهێناوە و هاتووەتە پلەی دووەم لە دوای وڵاتی لوبنان بە جیاوازییەکی زۆر کەم کە لە (0.014) خاڵ تێپەڕناکات، بەمەش بەشێوەیەکی دیار پێش ناوەندی وڵاتانی عەرەبی کەوتووە کە (0.240) خاڵە.

وەزارەتی بەرگریی عیراق لە روونکردنەوەیەکدا بڵاوی کردەوە، لە کاتی جووڵەی هێزێکی فیرقەی 11 بۆ گەڕان و پشکنین و دڵنیابوونەوە لە پاشماوەکانی بۆردومانێکی ئاسمانی لە ناوچەی وادی شای، بۆمبێکی چێنراو بە ئۆتۆمبێلێکی جۆری "هەمەر"ی سەربە فیرقەی ناوبراودا تەقیوەتەوە.

لە راگەیەندراوەکەی وەزارەتدا هاتووە، روداوەکە بووەتە هۆی برینداربوونی سێ ئەندامی هێزەکە بە پلەی جیاواز (کە دووانیان ئەفسەرن)، و بۆ وەرگرتنی چارەسەر رەوانەی نەخۆشخانە کراون و باری تەندروستییان جێگیرە.

وەزارەتی بەرگری ئاماژەی بەوەش کردووە کە لایەنە پەیوەندیدارەکان دەستبەجێ رێکارە پێویستەکانیان بۆ لێکۆڵینەوە لە هۆکار و وردەکارییەکانی روداوەکە دەستپێکردووە، و بە تەواوبوونی زانیارییەکان تەواوی وردەکارییەکان بۆ رای گشتی بڵاو دەکرێنەوە.

لە شەش پارێزگای عیراق پلەكانی گەرما دەگاتە 50 پلە و لە سلێمانی نزمترین پلە بەراورد بە شارەكانی تر تۆمار دەكرێت.

دەستەی كەشناسی عیراق بڵاویكردووەتەوە، لە سبەینێوە لە شەش پارێزگای عیراق 50 پلە تۆمار دەكرێت كە بریتین لە میسان، بەسرە، زیقار، موسەنا، نەجەف و واست، لە بەغداد و بابل و دیوانیە و كەربەلاش 49 پلە تۆمار دەكرێت.

ئاماژەی بەوەشكردووە، رۆژانی پێنجشەممە و هەینی و شەممە پلەكانی گەرما لە یەكتر نزیك دەبن و گۆڕانكاریی بەرچاو دروست نابێت.

لەبارەی شارەكانی هەرێمی كوردستانیش، بۆ سبەینێ لە سلێمانی 39 پلە و لە هەولێر 42 و لە دهۆك 40 تۆمار دەكرێن، لە سلێمانیش نزمترین پلە بەراورد بە شارەكانی تری عیراق تۆمار دەكرێت.

 

هۆشدارییەكان لەبارەی پیسبوونی ئاوی هەردوو روباری دیجلە و فورات زیادیانكردووە و ئەنجومەنی نوێنەرانیش بە نیازە رێكاری پێویست بگرێتەبەر.

یوسف كلابی ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق رایگەیاند، ئەو پیسبوونەی هەردوو روباری دیجلە و فوراتی گرتووەتەوە، كاریگەری زۆر گەورەی لەسەر ژینگە و تەندروستی هەیە و بەهۆیەوە گەلی عیراق روبەڕووی كۆمەڵكوژییەكی بێدەنگ بووەتەوە كە سەرنجی نەخراوەتە سەر و هیچ كەسێك باسی ناكات.

وتیشی، هەوڵی هاوبەش هەیە لەلایەن ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق و وەزارەتەكانی ژینگە و سەرچاوە ئاوییەكان بۆ روبەڕوبوونەوەی ئەو كارەساتەی ئەو دوو روبارەی گرتووەتەوە، چونكە بووەتە هۆی زیادبوونی توشبوون بە نەخۆشییەكانی شێرپەنجە.

ئاماژەی بەوەشكرد، لەم هەفتەیەدا بە ئامادەبوونی وەزیرە پەیوەندیدارەكان رێنمایی رەسمی لە ئەنجومەنی نوێنەرانەوە دەردەچێت بۆ دەستپێكردنی هەڵمەتێكی نیشتمانی گەورە بە مەبەستی چارەسەركردنی پیسبوونی ئاوی هەردوو روباری دیجلە و فورات.

 سەرۆک وەزیرانی عیراق رایگەیاند، کاردەکەن بۆ دامەزراندنی ئابورییەکی نوی بۆ عێراق کە دور بێت لە گەندەڵی و ئامانجیانە سەرنجی کۆمپانیا جیهانییەکان رابکێشن،  بەمەبەستی گەشەسەندنی زیاتری ئابوری وڵات.

عەلی زەیدی، سەرۆکی وەزیرانی عیراق بە ئامادەوونی وەزیری دارایی و پارێزگاری بەنکی ناوەندی، پێشوازی لە سەرۆک و ئەندامانی لیژنەی دارایی ئەنجومەنی نوێنەران کرد.

نوسینگەی عەلی زەیدی بڵاویکردوەتەوە، کۆبونەوەکە بە مەبەستی تاوتوێکردنی سیاسەتە ئابورییەکان و هەماهەنگیی نێوان هەردوو دەسەڵاتی جێبەجێکردن و یاسادانان بووە.

لە کۆبونەوەکەدا عەلی زەیدی ئاماژەی بەوە کرد، حکومەت بۆ یەکەمجار دەستیکردووە بە ئامادەکردنی "بەرنامەی بودجە و ئەنجامەکان" و  سەرنجی تایبەتیشی دەبێت بۆ پرسی کارەبا و بنبڕکردنی گەندەڵی بێت.

هەروەها ئاماژەی بەوەشکردوە، کە کار دەکەن بۆ بنیاتنانی ئابوریەکی نوێ بۆ عیراق و راکێشانی وەبەرهێنانی کۆمپانیا جیهانییەکان بەمەبەستی گەشەسەندنی زیاتری ئابوری وڵات. 

عیراق بۆ باشتر پاراستنی سنوورەكانی فەرماندەییەكی نوێی سەربازیی پێكدەهێنێت.

سەرچاوەیەكی باڵای ئەمنیی عیراق بە ئاژانسی هەواڵی عیراقی راگەیاند، فەرمان دەرچووە بۆ دامەزراندن و پێكهێنانی فەرماندەییەكی نوێی سەربازیی بۆ بەهێزكردنی ئاسایش  لە ناوچە بیابانییەكانی پارێزگای موسەنا.

ئاماژەی بەوەش كرد، ئامانجی سەرەكیی ئەو فەرماندەییە چەسپاندنی ئاسایش و سەقامگیریە لە بیابانی موسەننا و ئەو ناوچانەی دەكەونە دەوروبەری.

وتیشی، ئەركی ئەو فەرماندەییە تەنها پاراستنی سنوورەكان نییە، بەڵكوو كاریش دەكات بۆ رێكخستنی هەماهەنگیی زیاتر لە نێوان پێكهاتە سەربازییەكانی تر و بڵاوبوونەوەی هێزە ئەمنییەكان لەو ناوچانەدا كە پێشتر بۆشایی ئەمنییان تێدابووە.

دادگای دەستپێشخەریی بەغدا / کەرخ، فەرمانی دەستگیرکردن و پشکنینی بۆ ئەحمەد ئەسەدی، وەزیری پێشووی کار و کاروباری کۆمەڵایەتی عیراق دەرکرد، بە تۆمەتی گەندەڵی و خراپبەکارهێنانی دەسەڵاتەکانی لە تێپەڕاندنی گرێبەستە حکومییەکاندا.

بەپێی ئەو بەڵگەنامەیەی بڵاوکراونەتەوە فەرمانەکە ئاڕاستەی ئەندامانی دادوەری و هێزەکانی پۆلیس کراوە بۆ دەستگیرکردنی  (ئەحمەد جاسم صابر ئەسەدی).

لە فەرمانی دادگاکەدا ئاماژە بەوە کراوە، تۆمەتی ئاڕاستەکراو بریتییە لە کەڵکوەرگرتنی راستەوخۆ لە رێککەوتن و پڕۆژە سەرەکییەکانی وەزارەتی کار لە رێگەی تێپەڕاندنی گرێبەستی پێچەوانەی یاسا، بە مەبەستی بەدەستهێنانی قازانجی کەسی بۆ خۆی و لایەنی تر.

دادگا رایگەیاندووە کە ئەم رێکارە یاساییانە بەپێی ئەحکامی ماددەی (319) لە یاسای سزادانی عیراقی ژمارە 111ی ساڵی 1969ی هەموارکراو گیراونەتە بەر.

رۆژنامەی مەدای عیراقی وردەكاریی نوێی سەبارەت بەو پلانە بڵاوكردەوە كە چاوەڕوان دەكرا لە لایەن گرووپە چەكدارەكانی عیراقەوە هێرش بكرێتە سەر سعودیەو دەڵێت، فشاری سیاسی و ئەمنی، لەنێویاندا دەستوەردانی راستەوخۆی ئێران، بووەتە هۆی دواخستنی وەڵامدانەوەكە لە دواساتەكاندا.

رۆژنامەكە شەوی پلانەكەی بە تاقیكردنەوە وەسف كردووە كە تیایدا جووڵەیەكی چڕی سیاسی و ئەمنی بەخۆیەوە بینیوە بۆ رێگری كردنی عیراق لە راكێشانی بۆ ناو رووبەڕووبوونەوەیەكی هەرێمی كراوە.

بەپێی مەدا، كاتی ئەنجامدانی هێرشەكە پێشوەختە دیاریكرابوو، بەڵام پەیامەكەی هادی عامری، سەرۆكی رێكخراوی بەدر، كە داوای لە مقاوەمەی ئیسلامیی كرد هێرشكردنە سەر سعودیە دواخەن.

لای خۆیەوە ئەبو ئالا وەلائی، ئەمینداری گشتیی كەتیبەكانی سەیدو شوهەدا رایگەیاندووە، بڕیاری دواخستنەكە لەسەر داوای سەركردەكانی چوارچێوەی هەماهەنگی بووە نەك هادی عامری.

سەرچاوەیەكی نزیك لە گرووپە چەكدارەكان ئاشكرایكردووە، هێرشەكە هەڵنەوەشێنراوەتەوە، بەڵكو دواخراوە و دیاریكردنی كات و قەبارەی هێرشەكە لە داهاتوودا تاوتوێ دەكرێت.

 

جارێكی تر پاسپۆرتی عیراقی وەك یەكێك لە لاوازترین پاسپۆرتەكانی جیهان بۆ ساڵی 2026 دیاریكرا.

بەپێی ریزبەندییەك كە لەلایەن  پێوەری هێنلی بۆ پاسپۆرتەكان بۆ ساڵی 2026 ئامادەكراوە، پاسپۆرتی عیراق لە پلەی سێیەمدا وەك یەكێك لە لاوازترین پاسپۆرتەكانی جیهان دیاریكراوە، بەوپێیەی رێگە بە هەڵگرانی دەدات تەنها سەردانی 28 وڵاتی جیهان بكەن، بە بێ وەرگرتنی ڤیزای پێشوەختە یان بە ڤیزا لە كاتی گەیشتن بە فڕۆكەخانە.

لە پلەی یەكەمی لاوازترین پاسپۆرتەكان، پاسپۆرتی ئەفغانستانە كە رێگە بە هەڵگرانی دەدات تەنها سەردانی  22 وڵاتی جیهان بكەن بە بێ ڤیزا، لە پلەی دوەمیش پاسپۆرتی سوری هاتووە كە رێگە بە سەردانیكردنی 25 وڵات دەدات بەبێ وەرگرتنی ڤیزا.

شایەنی باسە كە پێوەری هێنلی بە یەكێك لە گرنگترین پێوەرە جیهانییە تایبەتمەندەكان دادەنرێت لە پێوانەكردنی بەهێزی پاسپۆرتەكاندا كە پشت دەبەستێت بە داتا تایبەتەكانی یەكێتیی نێودەوڵەتیی گواستنەوەی ئاسمانی.

 

وەزیری نەوتی عیراق رایگەیاند، بەغداد لەگەڵ تاران سەرقاڵی وتوێژە سەبارەت بە میکانیزمێک بۆ ئاسانکاریکردن لە هەناردەکردنی نەوت.

باسم محەمەد، وەزیری نەوتی عیراق، هیچ وردەکارییەکی لەبارەی میکانیزمەکە و رێڕەوی پێشنیارکراو بۆ هەناردەکردنی نەوتەکە و بڕی هەناردەکردن و خشتەی کاتەکەی نەخستەڕوو.

هاوکات، لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا وتی: لە ئێستادا عیراق رۆژانە نزیکەی دوو ملیۆن و 700 هەزار بەرمیل نەوت بەرهەم دەهێنێت و نزیکەی نیوەی هەناردە دەکرێت.

وەزیری نەوتی عیراق ئەوەشی خستەڕوو، سەقفی هەناردەکردنی نەوتی عیراق لەم مانگەدا لە نێوان ملیۆنێک و 500 هەزار بۆ ملیۆنێک و 750 هەزار بەرمیلی رۆژانەیە.

 

عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا لەگەڵ ئیمانوێل ماكرۆن، سەرۆکی فەرەنسا، پەیوەندییە دووقۆڵییەکانی نێوان هەردوو وڵات و رێگەکانی پەرەپێدانیان لە بواری ئابووری و وەبەرهێنان تاوتوێ کرد.

سەرۆک وەزیرانی عیراق داوای لە سەرۆکی فەرەنسا کرد سەردانی عیراق بکات بۆ دروستکردنی هاوبەشییەکی ئابووریی بەردەوام.

هاوکات جەختی لەسەر پاراستنی سەروەریی عیراق و دروستکردنی پەیوەندیی هاوسەنگ لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ کردەوە و رایگەیاند کە 30ی ئەیلوولی داهاتوو دوا وادەیە بۆ کشانەوەی هێزەکانی هاوپەیمانان لە عیراق.

لە بەرانبەردا، ئیمانوێل ماكرۆن پاڵپشتیی وڵاتەکەی بۆ هەوڵەکانی حکومەتی عیراق لە رووبەڕووبوونەوەی گەندەڵی، چاکسازیی ئابووری، دژەتیرۆر و بەهێزکردنی تواناکانی هێزە چەکدارەکان دەربڕی.

سەرچاوەیەكی باڵای سەربازیی عیراق بە پەیامنێری كوردسات نیوزی راگەیاند، سوپای عیراق جوڵەی بەهێزەكانی كردووە و فەرماندەیی ئۆپراسیۆنەكانی رۆژهەڵاتی سەڵاحەدینی بەرەو بیابانەكانی سەماوە و سەر سنوورەكانی نێوان عیراق و سعودیە گواستووەتەوە.

ئەو سەرچاوەیە وتیشی، ئامانج لەو جووڵەپێكردنە، رێگریكردنە لە هەر هێرشێكی گروپە چەكدارەكانی  سەر بە مقاوەمەی ئیسلامی لە عیراقەوە بۆسەر سعودیە و كوەیت.

سەرچاوەكە باسی لەوەشكرد، بەشێك لە هێزەكانی ئۆپراسیۆنی كەركوك دەگوازرێنەوە بۆ پارێزگای سەڵاحەدین بە مەبەستی پڕكردنەوەی شوێنی ئەو هێزانە، چونكە ناوچەیەكی فراوان لە داقوقەوە تا سڵێمان بەگ چۆڵ دەبێت و بۆشاییەكی ئەمنی گەورە دروست دەبێت.

فەریق روكن عەبدولئەمیر یارەڵا سەرۆكی ئەركانی سوپای عیراقیش سەردانی بنكەی  ئۆپراسیۆنەكانی كەركوكی كرد بۆئەوەی لەنزیكەوە بەدواداچوون بۆ ئامادەیی بەشەكانی سوپا و تەواوی رەوشی ئەمنیی ناوچەكە بكات.