عیراق
عەلی زەیدی، سەرۆك وەزیران و فەرماندەی گشتیی هێزە چەكدارەكان رایگەیاند، سەلماندیان كە هاوكاریی نێوان هێزە دۆستەكان و گەلانی دۆست سەركەوتنی بەدەستهێنا بەسەر یەكێك لە تاریكترین لاپەڕەكانی پەڕگیری و دڕندەیی لە مێژوودا.
وتیشی، وڵاتانی دۆست و هاوپەیمانان لەو رووبەڕووبوونەوە یەكلاكەرەوەیەدا دەستی هاوكارییان بۆ عێراق درێژ كرد.
زەیدی پێزانینی ئاڕاستەی تەواوی ئەو وڵاتەنە كرد كە بەشدارییان لە هاوپەیمانیی نێودەوڵەتیدا كردووە و جەختیشی كردەوە، كۆتاییهاتنی ئەركی هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی بە مانای كۆتاییهاتنی جەنگیان لەگەڵ تیرۆر نایەت، بەڵكو گواستنەوەی عیراقە بۆ قۆناغێك كە تێیدا بەرپرسیارێتیی تەواوی ئاسایش و سەقامگیریی خۆی دەگرێتە ئەستۆ.
ئاماژەی بەوەشكرد، ئەركەكە بە سەركەوتوویی كۆتاییهات و بەرپرسیارێتیی پاراستنی ئەم سەركەوتنەش ئەركی سەرشانی هەموومانە.
ئەمڕۆ دوا وادەیە بۆ کشانەوەی تەواوەتی هێزەکانی ئەمریکا لە عیراق و رۆژنامەیەکی ئەمریکش ئاشکرای دەکات ژمارەیک هێزی ئەمریکی لە عیراق دەمێننەوە بۆ پاراستنی باڵیۆزخانەکەی.
ئەمڕۆ چوارشەممە، هاوکات لەگەڵ کۆتایی هاتنی ئەو وادەیەی بۆ کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا دانراوە، رۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵ بڵاویکردوەتەوە، بەشێک لە هێزی دەریایی ئەمریکا لە عیراق دەمێننەوە.
رۆژنامەکە، لە راپۆرتێکدا وردەکاری دوای کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکای بڵاوکردوەتەوە؛ ژمارەیەک ئەفسەر و سەربازی هێزی دەریایی ئەمریکا لەگەڵ ژمارەیک لە هێزەکانی مارێنز بۆ پاراستنی نێردە دیپلۆماسییەکانیان لە عیراق دەمێننەوە.
هەروەها ئاماژە بەوەکراوە، واشنتۆن توانا هەواڵگرییەکانیش دەهێڵێتەوە لەناو عیراقدا، بەمەبەستی چاودێریکردن و بەدواداچون بۆ هەڕەشەکان.
وۆڵ ستریت جۆرناڵ ئەوەشیخستوەتەڕوو، ئەمریکا هۆشداریی توندی بە حکومەتی عیراق داوە لەبارەی دروستکردنی هەر مەترسی و هەڕەشەیەک لەلایەن گروپە چەکدارەکانەوە بۆ سەر نێردە دیپلۆماسییەکانی.
ئاژانسی رۆیتەرز بڵاویکردوەتەوە، سەرەڕای کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لە عیراق، واشنتۆن هەژمونی تەواوەتی بەسەر ئەو وڵاتەدا دەمێنێتەوە لە رێگەی کۆنتڕۆڵکردنی داهاتی نەوتەکەی کە 90٪ بودجەی گشتی عیراق پێکدەهێنێت.
بەپێی راپۆرتێکی ئاژانسی رۆیتەرز، سەرەڕای کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لە کۆتا بنکەکانیان لە عیراق، واشنتۆن لە رێگەی بانکی یەدەکی فیدراڵییەکەی نیویۆرکەوە کۆنتڕۆڵی راستەوخۆ و کاریگەری لەسەر داھاتی نەوتی عیراق پاراستووە.
رۆیتەرز ئاماژەی بەوەکردوە، کۆنتڕۆڵی داهاتی نەوتی عیراق لەلایەن ئەمریکاوە سیستمێکە، لە ساڵی 2003وە بۆ پاراستنی دارایی عیراق لە داواکارییە یاساییەکانی سەردەمی سەدام حوسێن دامەزراوە، کە 90٪ی بودجەی گشتیی بەغداد پێکدەهێنێت.
ئەم سیستمە، بووەتە ئامرازێکی سەرەکی بۆ فشارخستنەسەر حکومەتی عیراق تاوەکو ئاڵوگۆڕی دۆلار بۆ ئێران و لایەنە سزادراوەکان رابگرێت.
لێپرسراوانی عیراقی ئاماژە بەوە دەکەن کە بەردەوامیی ئەم رێککەوتنە هاوکارە لە بەرقەرارکردنی سەقامگیریی دراو، بەرزکردنەوەی متمانەی نێودەوڵەتی بە ئابوریی وڵاتەکە و دابینکردنی ئاسانی دۆلار بۆ بازرگانیی دەرەکی.
توندکردنەوەی کۆنتڕۆڵی واشنتۆن لە سەرەتای ساڵی 2025ـوە، بەسەر گواستنەوەی دۆلاردا لە عیراق بووە هۆی راگرتنی سیستمی زیادکردنی دۆلار و ئەمەش بازاری رەشی لێکەوتوە، کە بوە هۆی جیاوازی لە نێوان بەهای رەسمی و بەهای ئازادی دۆلار لە بازاڕەکاندا.
عەمار حەکیم، سەرۆکی رەوتی حیکمەی نیشتمانی لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ئاژانسی هەواڵی عیراقی رایگەیاند، لە ماوەی چەند رۆژی داهاتوودا بەڵگەنامەیەک رادەگەیەنرێت کە نەخشەڕێگەی تەواو بۆ کۆکردنەوەی چەک لە دەستی دەوڵەتدا لەخۆدەگرێت.
حەکیم جەختی کردەوە، عیراق خۆی لە جەمسەربەندییە هەرێمییەکان بەدوور دەگرێت و پەرۆشی نۆژەنکردنەوەی پەیوەندییەکانیەتی لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ.
سەبارەت بە سزادانی ئاسمانیی وڵاتەکەش، ئاماژەی بەوە کرد پەیامەکانی ئەمریکا زۆر رون بوون سەبارەت بە لێکەوتەکانی پابەندنەبوون بە گەمارۆ ئاسمانییەکان، بەڵام بڕیارە ئاسایشییە نوێیەکان ئامانجیان پاراستنی گەلی عیراقە لە سزا و گەمارۆکان، نەک تۆڵەسەندنەوە.
عەمار حەکیم ئەوەشیخستوەتەڕوو، عیراق یەکەم وڵاتە مۆڵەتی ئەمریکی پێدراوە بۆ ئەوەی فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی نەجەف مامەڵە لەگەڵ ئێراندا بکات تا ئاسانکاری بۆ زیارەتکاران بکات، هاوکات سوپاسی هاوکارییەکانی هاوپەیمانی نێودەوڵەتیشی کرد لە هاوکاریکردنی عیراق بۆ تێکشکاندنی داعش.
قاسم ئەعرەجی، راوێژکاری سەرۆک وەزیران رایگەیاند، عیراق ئەمڕۆ گەیشتووەتە وێستگەیەکی گرنگ لە رێگەی کۆتاییهێنان بە ئەرکی هاوپەیمانی نێودەوڵەتی و بونی هێزەکانی لە وڵاتدا.
ئەمڕۆ کە دوا وادەیە بۆ کشانەویە هێزەکانی هاوپەیمانان لە عیراق، راوێژکاری سەرۆک وەزیرانی عیراق رایدەگەیەنێت، ئەمە وێستگەیەکی گرنگ و رۆژێکی گرنگە لە مێژوی عیراقدا.
ئەعرەجی ئاماژەی بەوەکردوە، کە کۆتاییهاتنی ئەرکی هاوپەیمانێتییەکە بە واتای کۆتاییهاتنی هاوبەشیی دووقۆڵی نایەت و سەركەوتن بەسەر داعش بە قوربانیدانی عراقییەكان بەدیهاتووە.
ناوبراو جەختیکردوەتەوە، دوای کشانەوەی هێزەکانی هاوپەیمانی، هاوکارییە ئاسایشی و هەواڵگرییەکان لەسەر بنەمای رێز و متمانە و بەرژەوەندی هاوبەش لەگەڵ وڵاتانی هاوپەیمانێتییەکە بەردەوام دەبن.
ئاژانسی هەواڵی رۆیته‌رز لە زاری وەزارەتی بەرگریی ئیتاڵیاوە بڵاویکردەوە، ئەمڕۆ سێشەممە ئیتاڵیا کۆتا بەشی هێزە سەربازییەکانی لە عیراق کشاندەوە و بە شێوەیەکی رەسمی کۆتایی بە بوونی سەربازیی 12ساڵەی لە وڵاتەکەدا هێنا.
لە راگەیەندراوەکەدا هاتووه: گویدۆ کرۆسێتۆ وەزیری بەرگریی ئیتاڵیا جەختی کردووەتەوە کە ئەم کشانەوەیە هەنگاوێکە تاوەکو دەسەڵاتدارانی عیراق خۆیان بەرپرسیارێتیی تەواوی ئاسایشی وڵاتەکەیان بگرنە دەست.
بەپێی رێککەوتنی نێوان ناتۆ و بەغداد، لەمەودوا بوونی ئیتاڵیا تەنیا لە دوو ئەفسەری هێزەکانی "کارابینێری"دا کورت دەبێتەوە، کە لە چوارچێوەی نێردەی راوێژکاریی یەکێتیی ئەوروپادا ئەرکەکانیان ئەنجام دەدەن.
وەزارەتی گواستنەوەی عیراق سەرکەوتنی هەوڵەکانی بۆ بەدەستهێنانی رەزامەندیی تایبەتمەند بۆ کۆمپانیای هێڵی ئاسمانیی عیراقی راگەیاند تاوەکو گەشتە ئاسمانییەکانی بۆ ئێران لە مانگی تشرینی یەکەمی داهاتوودا دەستپێبکاتەوە.
بەپێی راگەیەندراوی وەزارەتەکە ئەم هەنگاوە بە رێنمایی راستەوخۆی علی زەیدی سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران و بەدواداچوونی وەهب حەسەنی وەزیری گواستنەوە هاتووە و لە ئێستاشدا تیمە تەکنیکییەکانی هێڵی ئاسمانیی عیراقی بە خێرایی کار لەسەر ئامادەکردنی فڕۆکەکان و تەواوکردنی پێداویستییە رێکخستنییەکان دەکەن تاوەکو لە مانگی تشرینی یەکەمدا گەشتەکان لە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی نەجەفەوە بۆ ئێران دەستپێبکەنەوە.
ئەم دەستپێکردنەوەیە دوای ئەوە دێت کە کۆمپانیا ئێرانییەکان لە 23ی ئەیلوولەوە گەشتەکانیان بۆ عیراق راگرتبوو لە کاتێکدا هێڵی ئاسمانیی عیراقی لە سەرەتای ئاداری رابردووەوە گەشتەکانی بۆ ئێران وەک رێکارێکی خۆپارێزی لەبەر ئاڵۆزییە سەربازییەکان راگرتبوو هەروەها وەزارەتەکە جەختی کردەوە کە گشت گەشتەکان تەنیا دوای تەواوکردنی سەرجەم مەرجە تەکنیکی و یاساییەکان ئەنجام دەدرێن.
وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا مۆڵەتێکی دیاریکراوی بەخشییە هێڵی ئاسمانیی عیراقی بۆ بەگەڕخستنەوەی گەشتە ئاسمانییەکانی نێوان عیراق و ئێران تاوەکو 28ی تشرینی یەکەمی 2026، بە مەرجێک گەشتەکان تەنیا لە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی نەجەفەوە ئەنجام بدرێن و تایبەت بن بە گواستنەوەی زیارەتکارانی ئێرانی.
لە راگەیەندراوەکەی گەنجینەی ئەمریکادا هاتووە: گواستنەوەی پارەی نەقد بەکۆمەڵ، بارگە سەربازی و هەواڵگرییەکان، بەرپرسانی حکومەتی ئێران و ئەندامانی گروپە چەکدارەکان بە تەواوی قەدەغەیە.
جەختیشی کردوەتەوە: واشنتۆن مافی هەڵوەشاندنەوەی مۆڵەتەکەی هەیە ئەگەر عیراق رێگری لە بەکارهێنانی ئاسمانی وڵاتەکەی لەلایەن فڕۆکە ئێرانییەکانەوە نەکات.
هەروەها هێڵی ئاسمانیی عیراقی پابەند کراوە لە ماوەی 10 رۆژ دوای کۆتاییهاتنی مۆڵەتەکە، راپۆرتێکی ورد لەسەر ژمارەی گەشتیاران، ناویان، و تێچووی دارایی خزمەتگوزارییەکان لە ناو خاکی ئێران رادەستی لایەنی ئەمریکی بکات.
ئاژانسی رۆیتەرز لە راپۆرتێکی شێکاریدا بڵاویکردوەتەوە، کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لە دوایین بارەگاکانیان لە عیراق دوای زیاتر لە دوو دەیە ئامادەیی سەربازی و لەدەستدانی چوار هەزار و 500 سەرباز، وەرچەرخانێکی ستراتیژی گەورەیە کە هاوسەنگیی هێز لە ناوچەکەدا دەگۆڕێت.
رۆیتەرز ئاماژەی بەوەکردوە، سەرەڕای بەردەوامیی ململانێکانی واشنتۆن دژی تاران، ئەم کشانەوەیە دەرفەتێکی زێڕین دەداتە ئێران و گروپە چەکدارەکانی نزیک لە تاران تا وەک "سەرکەوتنێکی مێژویی" سەیری بکەن و هەژمونی خۆیان بەسەر بڕیارە سیاسی و ئەمنییەکانی بەغدا بەهێزتر بکەن.
لە راپۆرتەکەی رۆیتەرزدا هاتووە؛ نەمانی پشتیوانیی لۆجستی، هەواڵگری و فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی ئەمریکی، نیگەرانیی جدیی لەلایەن سەرکردە سوننەکان و بەرپرسانی ئەمنیی عیراق و هەرێمی کوردستان دروستکردووە، بەتایبەت کە لە ئێستاوە جوڵەی شانە نوستوەکانی رێکخراوی داعش زیادی کردووە.
لێپرسراوە سەربازییەکانی عیراق و هەرێمی کوردستان، بە رۆیتەرزیان راگەیاندوە، جموجوڵی شانە نوستوەکانی داعش ئاماژەیە بۆ ئەو بۆشاییە ئەمنییەی عیراق دەخاتە بەردەم قۆناغێکی نادیار.
وەزارەتی خوێندنی باڵای عیراق رێککەوتنێکی لەگەڵ وەزارەتی خوێندنی باڵای هەرێم ئیمزا کرد، بە مەبەستی زیادکردنی ژمارەی کورسییەکانی وەرگرتنی هاوبەشی خوێندکاران بۆ 1250 کورسی.
وەزارەتی خوێندنی باڵای عیراق رایگەیاند، بە رێککەوتن لەگەڵ وەزارەتی خوێندنی باڵای هەرێم، رێککەوتن لەسەر زیادکردنی کورسییە هاوبەشەکانی نێوانیان بە جۆرێک، لە خوێندنی بەکالۆریۆس ژمارەی کورسییەکان لە 400 کورسییەوە بۆ 1000 خوێندکار زیاد کرا، بۆ پلەکانی ماستەر و دکتۆراش ژمارەکە 100 کورسییەوە کراوە بە 250 کورسی.
بەپێی راگەیەندراوێکی وەزارەتەکە، ئەم بڕیارە لە کۆبونەوەیەکی بەرفراواندا هاتوە، بە سەرۆکایەتی حەیدەر عەبد زەهد، بریکاری وەزارەت و بە ئامادەبونی سەباح ئیبراهیم وەێس، راوێژکاری وەزارەتی خوێندنی باڵای هەرێم، لەگەڵ بەڕێوەبەرە گشتییەکانی فەرمانگەکانی خوێندن.
هاوکات لە کۆبونەوەکەدا تاوتوێی دۆسیە زانستییە هاوبەشەکان و میکانیزمەکانی بەهێزکردنی هاوکاریی ئەرکادیمی و چارەسەرکردنی کێشە ئیداری و فنییەکانی بەردەم پڕۆسەی وەرگرتنی هاوبەش و یەکسانکردنی بڕوانامەکان کرا.
بە گوێرەی راگەیەندراوی وەزارەتی خوێندنی باڵای عێراق، ئەنجامی کۆبونەوەکە بریتی بوو لە فراوانکردنی ئاسۆی وەرگرتنی خوێندکاران بۆ ساڵی خوێندنی داهاتوو؛ بە جۆرێک لە خوێندنی بەکالۆریۆس ژمارەی کورسییەکان لە 400 کورسییەوە بۆ 1000 خوێندکار زیاد کرا، بۆ پلەکانی ماستەر و دکتۆراش ژمارەکە 100 کورسییەوە بۆ 250خوێندکار بۆ هەردوولا بەرز کرایەوە.
حزبوڵای عیراق هۆشداریی دەدات لە بەردەوامبوونی گەمارۆی سەر هێڵی ئاسمانیی ئێران لە دوای 30ی ئەیلولەوە و دەڵێت هەڵوێستی توندیان دەبێت. هەر فڕۆکەکیش ئاسمانی عیراق ببەزێنێت دەیخەینە خوارەوە.
ئەبومجاهید عەساف لێپرسراوی ئەمنی كەتائیبی حزبوڵای عیراق لە راگەیانراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، لە رۆژی یەكی تشرینی یەكەمی داهاتووەوە كە هێزە بیانییەكان لە عیراق نەماون و بە تەواوی كشاونەتەوە، رۆژێكی گرنگ ئاهەنگێكی گەورەیە و گەڕانەوەی سەروەریی و لە ئەستۆگرتنی دۆسێی ئەمنییە بە تەواوی لەلایەن سوپا و هێزە ئەمنییەكانی عیراقەوە، لەگەڵ ئەوەشدا رۆژێكە هەموو عیراقییەكان چاوەڕوانی بوون.
راشیگەیاندووە، لە دوای كشانەوەی هێزە بیانییەكان، پێویستە حكومەتی عیراق خاوەنی بڕیاری سیاسی و ئابووریی سەربەخۆی خۆی بێت و نەكەوێتە ژێر كاریگەریی هیچ بڕیارێكی دەرەكییەوە، بۆئەوەش پێویستە یەكەم هەنگاوی شكاندنمی گەمارۆی سەر هێڵی ئاسمانیی ئێران و دەستپێكردنەوەی گەشتەكان بێت، بە پێچەوانەشەوە، گەلی عیراق و بەرەی مقاوەمەش هەڵوێستی توندیان دەبێت.
دەستەی راگەیاندن و پەیوەندییەكانی عیراق روونیدەكاتەوە بڕیارەكەی دادگای رەسافە بە واتای نوێكردنەوەی مۆڵەتی كۆڕەك تێلیكۆم نایەت و داخستنی بنكەكانی كۆمپانیاكەش بەردەوام دەبێت.
دەستەی راگەیاندن و پەیوەندییەكانی عیراق لە راگەیەنراوێكدا روونكردنەوە دەدات لەسەر بڕیاری دادگای بەرایی رەسافە لە بەغداد سەبارەت بە كۆمپانیای كۆڕەك تێلیكۆم و ئەو دەنگۆیانە رەتدەكاتەوە كە دەڵێن بەپێی بڕیارێكی دادگاكە رێكارەكانی بەرانبەر كۆمپانیاكە هەڵوەشێنراونەتەوە.
دەستەكە جەخت لەوەش دەكاتەوە بڕیارەكەی دادگا تەنها پەیوەستە بە كارپێكردنەوەی گرێبەستی خشتەبەندیكردنی قەرزەكانی كۆڕەك بۆ دەوڵەت، نەك رێگەدان بە دەستپێكردنەوەی كارەكانی.
بەپێی روونكردنەوەكە، مۆڵەتی خزمەتگوزاریی كۆڕەك لە 30ی ئەیلوولی 2022ەوە بەسەرچووە، بۆیە پڕۆسەی داخستنی بنكەكانی و قەدەغەی كاركردنی بەردەوام دەبێت.
دەستەی راگەیاندن و پەیوەندییەكانی عیراق ئاماژەی بەوەش كردووە، بڕیارەكەی دادگای بەرایی رەسافە، كۆڕەك لە دانەوەی قەرزەكانی نابەخشێت، ئەگەریش كۆمپانیاكە بەبێ رەزامەندیی دەستەكە هەر یەكێك لە بنكە داخراوەكانی بكاتەوە، بەرپرسیارێتیی یاسایی دەخاتە سەر خۆی.
دەستەكە دووپاتیشی دەكاتەوە، بەردەوام دەبن لە گرتنەبەری رێكاری یاسایی و تانەدان لە دۆسێكە بۆ پاراستنی مافەكانی دەوڵەت.
بەغداد خۆی بۆ راگەیاندنی رۆژی سەروەری ئامادە دەكات، ئەم وەرچەرخانە مێژوویییەش، دۆسیەی ئەمنیی عیراق دەخاتە قۆناغێكی نوێوە كە تێیدا بڕیاری ئەمنی و سەربازی بە تەواوی دەكەوێتە دەست هێزە ناوخۆیییەكان، بەڵام پێشبینی كۆمەڵێك ئاستەنگی هەرێمی و ناوخۆیی لێدەكەوێتەوە.
رادەستكردنەوەی بنكەكان و راگەیاندنی سەربەخۆیی ئەمنی لە چوارچێوەی جێبەجێكردنی رێككەوتنی كشانەوەدا، حكومەتی عیراق وەرگرتنەوەی بارەگای سەرەكیی هێزەكانی ئەمریكای لە فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتیی بەغداد راگەیاند، هاوشانی رێككەوتن لەگەڵ توركیا بۆ كشانەوە لە بنكەی بەشیك لە نەینەوا.
شانەی راگەیاندنی ئەمنی جەخت دەكاتەوە، بەغداد بووەتە خاوەنی بڕیاری ڕەها لەسەر خاكی خۆی و پەیوەندییەكان لەگەڵ وڵاتانی هاوپەیمانان دەگوێزرێنەوە بۆ ئاستی ڕێككەوتنی دووقۆڵی لە بواری مەشق، پڕچەككردن و ئاڵوگۆڕی زانیاریی هەواڵگری.
فەرماندەیی هێزی ئاسمانیی عیراق رایگەیاندووە، تەواوی ئەركە ئاسمانییەكان، بەكارهێنانی فڕۆكەكانی ئێف 16 و تی -50 و سیستەمی ڕاداری بە تەواوی لەلایەن سەربازان و فڕۆكەوانە عیراقییەكانەوە بەڕێوەدەبرێن و ئەندازیارانی ناوخۆیی 100%چاككردنەوەی فڕۆكە جەنگییەكان ئەنجام دەدەن
لەلایەكی دیكەوە، لە كاتێكدایە حكومەتی عیراق ئامادەكاری بۆ ئاهەنگگێڕان دەكات، نیگەرانییەكانی هەرێمی كوردستان لە چۆڵبوونی چەتری بەرگری زیادیكردوە بە تایبەتیش لەلای مەسرور بارزانی سەرۆكی حكومەتی هەرێم نیگەرانیی قووڵی دەربڕیوە لە شوێنەوارەكانی ئەم كشانەوەیە.
پێیانوایە، بەجێهێشتنی هەرێمی كوردستان بەبێ دابینكردنی هیچ سیستەمێكی بەرگری كە بیپارێزێت، بابەتی نیگەرانییە، چونكە هاوكاتن لەگەڵ ئاڵۆزییە بەردەوامەكانی ناوچەكە و مەترسیی بڕین و بەكارهێنانی ئاسمانی هەرێمی كوردستان لەلایەن درۆن و مووشەكی گروپە چەكدارەكان یان ململانێ هەرێمییەكانەوە
بەپێی ئەو خشتەی دیاریكراوە، لەسەرەتادا پێش 30ی ئەیلوول بەستنی رێككەوتنی دووقۆڵی لەنێوان حكومەتی فیدراڵی عیراق و ئەندامانی هاوپەیمانی ئەنجامدەدرێت، لە 30 ئەیلوول كۆتاییهاتنی راگەیاندی رەسمی ئەركی هاوپەیمانان و ڕۆژی سەروەری حكومەتی عیراق، لە رۆژی دواكشانەوەش داواكاری بۆ پاراستنی ئاسمانی هەرێم و سیستەمی بەرگری داوادەكرێت.
ئامادەكارییەكانی عیراق تەنها لە چوارچێوەی سەربازیدا نەماوەتەوە؛ بەڵكو بەغداد رووبەڕووی فشاری سیاسی و ئابووریی توند بووەتەوە.
واشنتۆن هۆشداریی جددی داوەتە بەغداد لەبارەی بەكارهێنانی ئاسمانی عیراق یان فڕۆكەخانەی نەجەف بۆ فڕۆكە ئێرانییەكان كە كەوتوونەتە ژێر سزای ئەمریكاوە، ئەمەش بەغدای خستووەتە بەردەم بژارەی توند بۆ پاراستنی كەرتی فڕۆكەوانیی خۆی لە سزای لاوەكی.
سەرەڕای سنوورداربوونی مەترسییەكانی داعش بەڵام بەغداد هەوڵەكانی چڕكردووەتەوە بۆ دروستكردنی فەرماندەیییەكی سەربەخۆ بۆ فڕۆكەی بێفڕۆكەوان و كڕینی فڕۆكەی جەنگی نوێی وەك رافالی فەرەنسی بۆ تەواوكردنی سەروەریی ئاسمانی.
عیراق لە 30ی ئەیلوولدا پێ دەنێتە قۆناغێكەوە، تێیدا تا چەند دەتوانێت هاوسەنگی لە نێوان پاراستنی سەروەریی نیشتمانی، ڕێگریكردن لە دەستتێوەردانی هەرێمی، و دابینكردنی ئاسایش بۆ تەواوی ناوچەكان لەوانەش هەرێمی كوردستان بپارێزێت، دەبێتە تاقیكردنەوەی راستەقینە بۆ دامەزراوە ئەمنییەكانی بەغداد.
لە کۆبونەوەی چوار سەرۆکایەتییەکەی عیراق لە کۆشکی بەغداد، چەند بڕیار و هەڵوێستێکی گرنگ سەبارەت بە رەوشی ناوخۆ و ناوچەکە راگەیەندرا و جەختیان کردەوە دەبێت، بڕیاری جەنگ و ئاشتی تەنها لە دەستی دەوڵەتدا بێت.
ئەمڕۆ دوشەممە، لە کۆشکی سەلام، نزار ئامێدی، سەرۆک کۆماری عیراق پێشوازی لە هەریەکە لە عەلی زەیدیی سەرۆک وەزیران، هەیبەت حەلبوسی، سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەران و فایەق زێدان، سەرۆکی ئەنجومەنی دادوەریی کرد و راگەیەندراوێکیان بڵاوکردەوە.
لە کۆبونەوەکەدا،چوار سەرۆکایەتییەکە جەختیان کردەوە دەبێت بڕیاری جەنگ و ئاشتی تەنها لە دەستی دەوڵەتدایە بێت چەک لە چوارچێوەی دامەزراوەکاندا بێت.
پشتگیری لە داوای حکومەتی عیراق کرا بۆ بەدەستیهێنانی بەخشین و بەدەرکردنی فڕۆکەخانەی نەجەف لە رێکار و سزاکانی وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا.
لە راگەیەندراوەکەدا، جەخت لەسەر خێراکردنی تەواوکردنی کابینەی وەزاری و پەسەندکردنی ئەو یاسایانە کرایەوە کە پەیوەندی راستەوخۆیان بە ژیانی هاوڵاتییانەوە هەیە، لەگەڵ بەهێزکردنی روبەڕوبرونەوەی گەندەڵی.
چوار سەرۆکایەتییەکە تاوتوێی لێکەوتە ئابورییەکانی گرژییەکانی ناوچەکەشیان کردوە و جەخت لە هەڵوێستی نەگۆڕی عیراق کرایەوە بۆ بەکارهێنانی دیپلۆماسی و دیالۆگ بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان.
