جێگری فەرماندەی گشتیی سوپای پاسدارانی ئێران دەڵێت، گەورەترین هێزی سەربازیی جیهانیان گەیاندووەتە لێواری داڕمان.

مستەفا ئێزدی جێگری فەرماندەی گشتیی سوپای پاسدارانی ئێران لەبارەی جەنگی وڵاتەكەی لەگەڵ ئەمریكا رایگەیاند، دوژمنانی ئێران پیلانی زۆریان دانا بۆ لاوازكردنی وڵاتەكەی، بەڵام نەك لاواز نەبوو، بەڵكو بە بەهێزتر لە گۆڕەپانەكە دەركەوت.

وتیشی، لە سەرەتای دەستپێكردنی جەنگەوە تائێستا زیاتر لە 200 فڕۆكەی ئەمریكا خراونەتەخوارەوە، ئەوەش لەسەر ئاستی جیهان كاریگەری هەبووە و دەتوانن بڵێن گەورەترین هێزی سەربازیی جیهانیان تا لێواری داڕمان بردووە.

سەرۆکی پەرلەمانی ئێران رایگەیاند لە خوێنی  رابەری باڵا و منداڵەکان خۆش نابن، ئاماژەی بەوەشکردوە، بە رێنمایی موجتەبا خامەنیی و لە بەردەم نەتەوەی ئێران، بەڵێن دەدەن هەموو هێزی خۆیان بۆ گەیشتن بە مافەکانی گەلی ئێران و سزادانی دەستدرێژکاران بەکاربهێنن.

ئەمڕۆ سێشەممە، محەمەد باقر قالیباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران رایگەیاند، تا مەرجەکانیان لە لایەن ئەمریکاوە جێبەجێ نەکرێت گەروی هورمز بە داخراوی دەمێنێتەوە.

قالیباف جەختیکردوەتەوە هەڵگرتنی گەمارۆکان، ئازادکردنی سەروەت و سامانە بلۆکراوەکانی ئێران و کۆتاییهێنان بە هەڕەشە سەربازییەکان لە مەرجەکانی ئێرانن بۆ کردنەوەی گەروی هورمز.

قالیباف داوای ەکریخی لە گەلی ئێران کردوە و دەڵێت؛ لەگەڵ داخوازییە رەواکانی ئەوانداین بەتایبەتی رەوسی ئابوری، بەڵام لە ئێستادا شەقام شوێنی گردبوونەوەی نییە و دەبێت هەموومان یەکگرتوبین.

عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، ئەوەی هەندێک لایەن وەک "خەیاڵی خۆدەستەوەدانی بێمەرج" بەرزکردبۆوە بەدی نەهات، و جەختی کردەوە کە وڵاتەکەی بە مەردایەتی و سەختییەوە جەنگاوە و بە هەمان سەختیش دانوستانی کردووە.

عراقچی ئاماژەی بەوە کرد کە زۆربەی ئەو وەزیرە دەرەوانەی دیداری لەگەڵدا ئەنجامداون پێیان راگەیاندووە کە ئێران لە هەمان کاتدا لە جەنگەکە و لە دیپلۆماسیشدا سەرکەوتنی بەدەستهێناوە.

وەزیری دەرەوەی ئێران باسی بەوەش کرد: ئەو لایەنانەی کە هەوڵیان دەدا ئێران بە بێمەرج خۆی بدات بە دەستەوە، تەنها ماوەیەکی کەم دوای دەستپێکردنی جەنگەکە هاتنە پاڕانەوە بۆ ئەوەی دانوستان بکەن، لە بەرانبەردا، ئێران بوو کە رەتیکردەوە ئاگری شەڕ بوەستێنێت و سوور بوو لەسەر بەردەوامبوونی جەنگ تا ئەو شوێنەی لایەنی بەرانبەر رازی بوو بە ئاگربەست و ئەنجامدانی دانوستان بەپێی مەرجەکانی ئێران، ئەمەش وەک ئاماژەیەک بۆ ئەوەی کە گۆڕەپانی جەنگەکە یەکلاکەرەوە بووە لە سەپاندنی ئیرادەی تاران.

لە کۆتایی لێدوانەکانیدا، وەزیری دەرەوەی ئێران جەختی کردەوە کە بەپێی دانپێدانانی وەزیرانی دەرەوەی وڵاتان، ئێران لەم رووبەڕووبوونەوەیەدا لە هەردوو ئاستی سەربازی و سیاسییەوە دەستکەوتی ستراتیژیی بەدەستهێناوە.

دادوەریی سوریا بڕیاری لەسێدارەدانی بۆ وەسیم ئەسەد دەرکرد، دوای ئەوەی بە تۆمەتی پێکهێنانی گرووپی چەکدار و ئەنجامدانی تاوانی کوشتنی بەکۆمەڵ تایبەت بە سەردەمی رژێمی پێشوو ئیدانە کرا.

دادگای تاوانەکانی سوریا لە راگەیەندراوێکدا، ئاماژەی بەوە کردووە: وەسیم ئەسەد گرووپی چەکداری لەبەرانبەر پێدانی موچە و دابینکردنی چەک و پولدا پێکهێناوە.

لە راگەیەندراوەکەدا ئەوەش روونکراوەتەوە کە تۆمەتبار وەسیم ئەسەد بەشداریی لە کۆمەڵکوژیی "مەلیحە"دا کردووە کە لە ساڵی 2013دا بووە هۆی گیانلەدەستدانی 75 هاووڵاتیی مەدەنی.

دادگای تاوانەکان جەختیشی کردەوە کە بۆ دادگا سەلمێنراوە چەکدارانی سەر بە تۆمەتبارەکە ژمارەیەک هاووڵاتیی مەدەنییان رفاندووە و لە بەردەم خۆیدا کوشتوویانن، بەوەش دادگا بڕیاری کۆتایی لەسێدارەدانی بۆ دەرکردووە.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا هەڕەشەی هێرشكردن لە عومان دەكات و داواش لە ئێران دەكات خۆی بەدەوەستەوە بدات.

ترەمپ ئاماژەی بەوەكردووە، ئەگەر عومان بەهۆی پەیوەندییەكانی لەگەڵ ئێران رێگریی لە جوڵەی ئەمریكا بكات لە گەروی هورمز، روبەڕوی هێرش و ئۆپراسیۆنی سەربازیی ئەمریكا دەبێتەوە، داواشی لە ئێران كردووە كە خۆی بەدەستەوە بدات، دوپاتیشیكردووەتەوە، ئەمریكا پابەندە بە سیاسەتەكانی و گەمارۆدان و فشارخستنەسەر تاران تا ئەو كاتەی داواكارییەكانی ئەمریكا جێبەجێ دەكات.

عومان و تاران لە پەیوەندییدان لەبارەی رێكخستنی جوڵەی دەریاوانیی لە گەروی هورمز و ئەمریكاش لە هەوڵدایە رێڕەوە ئاوییەكانی ناوچەكە كۆنترۆڵ بكات.

سەرۆك كۆماری توركیا دەڵێت، بە كەڵك وەرگرتن لە رێكاری دیپلۆماسی، لە هەوڵەكان بۆ ئاشتی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەردەوام دەبن.

رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆك كۆماری توركیا و دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا لە پەیوەندییەكی تەلەفۆنیدا رەوشی ناوچەكە و دانوستانەكانی نێوان ئێران و ئەمریكایان هەڵسەنگاند و ئەردۆغان رایگەیاند، بە كەڵك وەرگرتنی تەواو لە رێكاری دیپلۆماسی بۆ چارەسەری ئاڵۆزییەكانی نێوان ئێران و ئەمریكا، لە هەوڵەكانیان بۆ بەدیهێنانی ئاشتی بەردەوام دەبێت و هەنگاوەكانیش بۆ سەرلەنوێ بنیادنانەوەی غەززە بەردەوام دەبێت.

لەبارەی رێككەوتنی مەككەش رایگەیاندووە، رێككەوتنی مەككە بۆ بەرگریی هاوبەش لەگەڵ پاكستان و سعودیە، دەرخەری هەڵوێستی توركیایە بۆ دەستەبەركردنی سەقامگیریی و ئاسایش لە ناوچەكەدا.

 

ئاژانسی تسنیم رایگەیاند، رۆژی چوارشەممە، مەحەممەد باقر قالیباف، سەرۆکی مەجلیسی شوورای ئێران، بە سەرۆکایەتیی شاندێکی باڵای پەرلەمانیدا دەگاتە بەغدادی پایتەختی عیراق.

بەپێی راپۆرتی ئاژانسەکە، ئامانجی سەرەکیی سەردانەکەی قالیباف تاوتوێکردنی پێشهاتە هەرێمییەکان، بەهێزکردنی پەیوەندییە ستراتیژییەکانی نێوان تاران و بەغداد، و دۆزینەوەی میکانیزمی هاوبەشە بۆ بەدیهێنانی ئاسایش و سەقامگیری لە ناوچەکەدا.

لە چوارچێوەی سەردانەکەیدا، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران زنجیرەیەک کۆبوونەوە لەگەڵ بەرپرسانی باڵا و کەسایەتییە دیارەکانی عیراق ئەنجام دەدات.

تەوەری سەرەکیی گفتوگۆکانیش بریتی دەبن لە: پەرەپێدانی پەیوەندییە دووقۆڵییەکان و بەهێزکردنی هاوکاریی ئابووری پاراستنی ئاسایشی سنوورەکان و هەماهەنگی لە رووبەڕووبوونەوەی تیرۆردا، بەدواداچوون بۆ جێبەجێکردنی رێککەوتننامە هاوبەشەکانی نێوان هەردوو وڵات.

ئەم سەردانە لە چوارچێوەی بەردەوامیی هەماهەنگی و راوێژە سیاسییەکانی نێوان تاران و بەغدادە سەبارەت بە پرسە ناوچەیی و نێودەوڵەتییە جێگەی بایەخی هەردوولا.

میدیاکانی سوریا بڵاویانکردەوە کە بەرەبەیانی رۆژی سێشەممە، فڕۆکەخانەی سەربازیی "ئەبو زوھوور" لە گوندەواری رۆژهەڵاتی ئیدلب لە باکوری رۆژئاوای سوریا، بەر چەندین هێرشی ئاسمانیی نەناسراو کەوتووە.

کەناڵی "تەلەفزیۆنی سوریا" رایگەیاند کە چوار هێرشی ئاسمانیی نادیار ئامانجیان سەکۆی فڕینی فڕۆکەخانەکە بووە، کە بووەتە هۆی زیانی مادی بەبێ ئەوەی هیچ زیانێکی گیانیی لێبکەوێتەوە.

تا ئێستا روون نەبووەتەوە کام لایەن هێرشەکانی ئەنجامداوە، لە کاتێکدا لاپەڕە خۆجێییەکان ئەگەری ئەوە دەنێن کە ئیسرائیل لە پشتی بۆردومانەکەوە بێت.

شایەنی باسە ئەم ئامانجگرتنە یەکەمینە کە رووبەڕووی فڕۆکەخانەکە دەبێتەوە دوای رووخانی بەشارئەسەد

دوای کۆتایی هاتنی مۆڵەتە 60 رۆژیەکەی دۆناڵد ترەمپ رۆژنامەی نیویۆرک تایمز، بڵاویکردوەتەوە ئیدارەی ئەمریکا شکستی هێناوە لە ئامانجەکانیدا و دووبارە پەنای بردوەتەوە بەر سیاسەتی ئەوپەڕی گوشار و جەنگی ئابوری دژی ئێران

رۆژناماکە ئاماژەی بەوەکردوە، ئەم بڕیارەی واشنتن دوای ئەوە هات کە مۆڵەتە 60 رۆژییەکەی دۆناڵد ترەمپ بۆ گەیشتن بە رێککەوتن بەسەرچوو و ئەمریکا نەیتوانی ئامانجە سەرەتاییەکانی بپێکێت، لەوانەش راگرتنی بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران و کردنەوەی گەروی هورمز.

 بەگوێرەی زانیارییەکان لە دوای راگرتنی هێرشە ئاسمانییەکان لە کۆتایی مانگی تەموزەوە، ئیدارەی ترەمپ توندکردنەوەی سزاکانی سەر کەرتی نەوت و خستنەسەرپێی گوشاری سەر بەندەرەکانی ئێرانی کردووەتە لەپێشینەی کارەکانی.

سکۆت بێسێنت، وەزیری خەزێنەی ئەمریکا جەختی لەسەر سەپاندنی توندترین گوشاری دارایی کردوەتەوە تا تاران ناچار بکەن لە گەروی هورمز پاشەکشە بکات.

رۆژنامەی نیویۆرک تایمز ئەم رێکارانەی دۆناڵد ترەمپ بە دوبارەکردنەوەی ئەزمونی خولی یەکەمی سەرۆکایەتییەکەی دەزانێت، کە لە رابردودا نەیتوانی ئێران بە گۆڕینی ئاڕاستەی بەرنامە ئەتۆمییەکەی یان قبوڵکردنی داواکارییەکانی واشنتن ناچار بکات.

هەر بەپێی راپۆرتەکە، پسپۆڕانی سیاسی و ئابوری گومانی جدییان لەسەر کاریگەریی دووبارەی ئەم سیاسەتە هەیە.

لە بەشێکی دیکەی راپۆرتەکەدا، تیشکخراوەتەی سەر لێدوانەکانی ئەم دوایەی دۆناڵد ترەمپ، بەتایبەتی دەربارەی راگەیاندنی گەروی هورمز وەک ناوچەی ژێر دەسەڵاتی ئەمریکا.

رۆژنامەکە دەڵێت؛ ئەمەی سەرۆکی ئەمریکا دەیکات هەوڵێکە بۆ داپۆشینی شکستە سەربازی و دیپلۆماسییەکان و نیشانەی سەرگەردانیی ئیدارەکەیەتی.

نیویۆرک تایمز رایدەگەیەنێت، کە ئەم گەڕانەوەیە زیاتر لەوەی ستراتیژێکی نوێ بێت، دەرخەری بێدەسەڵاتی ئەمریکایە لە بەرانبەر ئێراندا؛ سیاسەتێک کە زەحمەتە تاران بۆ سازش رابکێشێت و رەنگە واشنتن روبەڕوی جەنگێک بکاتەوە کە دیار نییە کەی کۆتایی دێت.

جارید کۆشنەری نێردراوی تایبەتی ئەمریکا فشاری خستووەتە سەر بنیامین نەتانیاھۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل، تا پلانە 15 خاڵیەکەی غەززە کە لەلایەن دۆناڵد ترەمپەوە پاڵپشتی دەکرێت بباتە پێشەوە و رێگری لە پڕۆسەکە نەکات.

سی ئێن ئێن لە راپۆرتێکدا بڵاویکردوەتەوە لە کۆبونەوەکەیاندا، کە زیاتر لە چوار سەعاتی خایاندوە، جارید کۆشنەری نێردراوی تایبەتی ئەمریکا فشاری خستووەتە سەر بنیامین نەتانیاھۆ، تا بە پلانی ئاشتی غەززە رازیبێت و کۆسپ بۆ جێبەجێکردنی دروست نەکات.

سی ئێن ئێن ئاماژەی بەوەکردوە، نەتانیاھو پێشتر ئەم پلانەی رەتکردبۆوە و پێشکەوتن لەم پلانەدا بە کێشە بۆ داهاتوی خۆی دەزانێت، بەهۆی نزیکبونەوەی هەڵبژاردنە گشتییەکانی ئیسرائیل لە کۆتایی مانگی تشرینی یەکەمی ئەمساڵدا.

بە گوێرەی زانیارییەکانی سی ئێن ئێن، نەتانیاھو کە لە راپرسییەکاندا لە دواوەیە و پێویستی بە راکێشانی سەرنجی دەنگدەرانی راستڕەوە، نایەوێت پێش بەڕێوەچوونی هەڵبژاردنەکان هیچ سازشێک لە دۆسیەی غەززەدا بکات.

لە لایەکی ترەوە، لە کۆبوونەوەکەدا کە بە ئامادەبوونی نیکۆلای ملادینۆف بەڕێوەبەری "ئەنجومەنی ئاشتی" و تۆنی بلێر سەرۆک وەزیرانی پێشووی بەریتانیا بەڕێوەچوو، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل جەختی لەوە کردوەتەوە،  کە دەبێت حەماس هەنگاوی یەکەم بنێت.

بەرپرسێکی باڵای ئیسرائیلیش بە سی ئێن ئێنی راگەیاندووە کە نەتانیاھو ڕوونی کردووەتەوە ئیسرائیل تا چەکدانانی تەواوەتی حەماس، هیچ هێزێکی خۆی لە غەززە ناکشێنێتەوە و رێگە بە دەستپێکردنی ئاوەدانکردنەوە نادات.

سی ئێن ئێن دەشڵێت؛ لە کۆتایی کۆبونەوەکەدا رێککەوتن کراوە لەسەر ئەوەی ژەنراڵێکی ئەمریکی سەرپەرشتی پڕۆسەی رادەستکردن و لەناوبردنی چەکەکانی حەماس بکات کە ئەمەش وەک یەکەم هەنگاو بەرەو بێچەککردنی غەززە هەژمار دەکرێت.

وەزیری رێگاوبان و گەشەپێدانی شارەکانی ئێران رایگەیاند، بەهۆی جەنگی ئەمریکا و ئیسرائیل بەرانبەر بە وڵاتەکەیان، نزیکەی 100 فرۆکە و 140 کەشتییان زیانیان بەرکەوتوە، ئاماژەی بەوەشکردوە هەشت فڕۆکەیان بە تەواوەتی لەناوچوون.

ئەمڕۆ دووشەممە، لە کۆنگەرەیەکی رۆژنامەوانیدا، فەرزانە سادق، وەزیری وەزیری رێگاوبان و گەشەپێدانی شارەکانی ئێران ئاماری ئەو فڕۆکانی خستەڕوو، کە بەهۆی جەنگەوە زیانیان بەرکەوتوە.

فەرزانە سادق ئاماژەی بەوەکرد، لە جەنگەکەدا زیانی بچوکەوە تا  بەتەواوەتی لەناوچون، بەر 100 فڕۆکەیان کەوتوە، کە هەشتیان بە تەواوەتی لە ناوچون.

ناوبراو لەباری کەشتییەکانیشەوە وتویەتی؛ لە جەنگەکەدا نزیکەی 140 کەشتیی مەدەنی تایبەت زیانیان بەرکەوتووە،  کە لەنێویاندا کەشتییە بارهەڵگر و نەفەرهەڵگرەکانی ناوخۆیی دانیشتوانی بەندەرەکانی تێدابووە.

دوای بانگەشەکەی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، کە دەڵێت؛ گفتوگۆی راستەوخۆ و پشت پەردە لە نێوان حکومەتی ئەمریکا و سوپای پاسداراندا هەبووە، وتەبێژی سوپای پاسداران رەتی دەکاتەوە و دەڵێت ئێمە لە میداندا قسە دەکەین نەک ژێر بەژێر.

ئەمڕۆ دوشەممە، حسێن موحیبی، وتەبێژی سوپای پاسداران لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ئاژانسی هەواڵی تەسنیم جەختی لەوە کردەوە کە هیچ گفتوگۆیەک لە نێوان بەرپرسانی سوپای پاسداران و لایەنی ئەمریکیدا نەبووە.

ناوبراو قسەکانی دۆناڵد ترەمپی رەتکردەوە، و ئاماژەی بەوەشکرد کە سوپای پاسداران "لە مەیدان" قسە دەکات و گفتوگۆ دیپلۆماسییەکان کە دەکەونە ژێر دەسەڵاتی وەزارەتی دەرەوە، بەهۆی "مێژووی کارە خراپەکانی ئەمریکا" ڕاگیراون و لەو بوارەشدا هیچ دانوستانێک ئەنجام نادرێت.

وتەبێژی سوپای پاسداران ئەم لێدوانانەی بە هەوڵێکی ترەمپ بۆ "کۆنتڕۆڵکردنی کاتی نرخی وزە و رزگاربوون لە فشارەکان" وەسف کرد.

ئەمە لە کاتێکدایە، کە دۆناڵد ترەمپ لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کەناڵی فۆکس نیوز رایگەیاند، کە واشنتۆن لە رێگەی کەناڵە نهێنییەکانەوە راستەوخۆ لە پەیوەندیدایە لەگەڵ فەرماندەکانی سوپای پاسداران.

وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران دەڵێت، یاداشتی لێكتێگەیشتنەكەیان لەگەڵ ئەمریكا هیچ بەندێكی تێدا نییە سەبارەت مۆڵەتی 60 رۆژە .

ئیسماعیل بەقائی وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران لە كۆنفرانسێكی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، وڵاتەكەی سیاسەتەكانی لە ژێر فشار و هۆشداریدا  دیاری ناكات، بەڵكو هەموو بریارەكانی بەپێی بەژوەندییەكانی و ئاسایشی نەتەوەیی خۆی دەدات .

رونیشیكردوەتەوە، یاداشتی لێكتێگەیشتنەكەیان لەگەڵ ئەمریكا هیچ بەندێكی تێدا نیە سەبارەت مۆڵەتی 60 رۆژە و ئەوەی لە یاداشتەكەدا هەیە ئەوەیە كە 60 رۆژ دیاریكراوە بۆ ئەنجامدانی دانوستان لەبارەی دوو تەوەری سەرەكی ئەوانیش هەڵگرتنی سزاكان و دۆسێی ئەتۆمین و دەكرا ئەو 60 رۆژە درێژ بكرێتەوە ئەگەر نەگەنە ئەنجام ، بەڵام پێشێلكردنی یاداشتی لێكتێگەیشتنەكە دوای چەند هەفتەیەك لەلایەن ئەمریكاوە ، بوە رێگر لە بەردەم ئەنجامدانی هەر دانوستانێك.

ناکۆکییەکانی واشنتۆن و تەلئەبیب لەسەر غەززە قوڵتر دەبنەوە و ئەمڕۆ کۆشنەر و ناتانیاهۆ لەسەر ئەو پرسە کۆدەبنەوە.

جارید کۆشنەر، زاوا و راوێژکاری دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا، بۆ بەدواداچوون و جێبەجێکردنی پلانی ئاشتیی ئەمریکا لە کەرتی غەززە، ئەمڕۆ دووشەممە لە ئیسرائیل لەگەڵ بنیامین ناتانیاهۆ سەرۆک وەزیرانی ئەو وڵاتە کۆدەبێتەوە.

ئاژانسەکانی هەواڵ بڵاویانکردووەتەوە، سەردانەکەی کۆشنەر بۆ تەلئەبیب لە کاتێکدایە، حکومەتی ئیسرائیل تێبینی و سەرنجی جدی لەسەر بەشەکانی پلانی ئەمریکا هەیە، بەتایبەت لەبارەی پرسی داماڵینی چەکی حەماس و قۆناغەکانی کشانەوەی سوپای ئیسرائیل لە کەرتەکە.

پێش گەیشتنی بۆ ئیسرائیل، کۆشنەر دوێنێ یەکشەممە لە میسر لەگەڵ سەرکردەکانی بزووتنەوەی حەماس کۆبووەوە، لە کۆتایی مانگی تەمموزی رابردوودا حەماس رەزامەندی لەسەر نەخشەڕێگەیەکی ئەمریکی دەربڕی کە ئامانج لێی دەستپێکردنی قۆناغی دووەمی پلانی ئاشتییە، بە جۆرێک داماڵینی چەکی بزووتنەوەکە و کشانەوەی سوپای ئیسرائیل لە غەززە لەخۆدەگرێت.

لە بەرانبەردا، بنیامین ناتانیاهۆ بەڕەسمی بەڵگەنامەکەی رەتکردووەتەوە و داوای کردووە داماڵینی چەکی حەماس بە شێوەیەکی بەکردەوە و "راستەقینە" جێبەجێ بکرێت.

ئەمە لە کاتێکدایە بزووتنەوەی حەماس، لە سەرەتای مانگی تەمموزدا هەڵوەشاندنەوەی ئیدارە مەدەنییەکەی لە غەززە راگەیاند و ئامادەیی دەربڕی بۆ رادەستکردنی دەسەڵاتەکان بە "لیژنەی نیشتمانی بۆ بەڕێوەبردنی غەززە".

وادەی دیاریکراوی رێککەوتنی نێوان واشنتۆن و تاران کە لە مانگی حوزەیرانی رابردوودا ئیمزاکرابوو گەیشتووەتە کۆتایی، ئەوەش لە کاتێکدایە دەرفەتەکانی پاراستنی لێکتێگەیشتنەکە لە نێوان دانوستان و ئاڵۆزتربوونی رەوشەکەدا ماونەتەوە.

لە بری ئەوەی ئەم وادەیە ببێتە هۆی کەمبوونەوەی گرژییەکان، رۆژانی کۆتایی رێککەوتنەکە ئاماژەیان بە پاشەکشەی پرۆسەکە کردووە، پاش ئەوەی تاران هاتوچۆی لە گەروی هورمز داخست وەک ناڕەزایەتییەک بەرانبەر هەوڵەکانی ئەمەریکا بۆ دروستکردنی رێڕەوێکی جێگرەوە، لە بەرانبەردا واشنتۆن بە سەپاندنەوەی گەمارۆی دەریایی وەڵامی دایەوە.

هاوکات لە ناوخۆی ئێراندا، فشارە ئابورییەکان رویان لە زیادبوون کردووە و دابەزینی بەهای دراوی ناوخۆیی و گەمارۆکان کەرتی نەوتیان تووشی سستبوونی گەورە کردووە، لەم باریەوە محەمەد رەزا عارف، جێگری سەرۆک کۆماری ئێران هۆشداریی دا لەوەی وڵاتەکەی لە ناو "جەنگێکی ئابوری"دایە و داوای لە دامەزراوەکان کرد بەرەنگاری شەپۆلی بەرزبوونەوەی نرخەکان و هەڵئاوسان ببنەوە.

لە بەرانبەردا، تۆڕی هەواڵی "سی ئێن ئێن"ـی ئەمریکی بڵاویکردووەتەوە، ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمەریکا دوای شەش مانگ لە رووبەڕووبوونەوەکان، داواکارییەکانی کەمکردووەتەوە، لە کاتێکدا لە سەرەتادا باسیان لە رادەستبوونی تەواوەتی ئێران و راگرتنی تەواوەتی بەرنامە ئەتۆمییەکان دەکرد، بەڵام لە یاداشتەکەی حوزەیراندا ئەو مەرجانە کەمکراونەتەوە و جەخت لە پاراستنی سەقامگیریی نرخی نەوت کراوەتەوە. 

جێی ئاماژەیە، بەپێی ئامارەکان ئاستی هاتوچۆی کەشتییەکانی گواستنەوەی کەلوپەل و نەوت لە گەروی هورمز بەشێوەیەکی بەرچاو کەمی کردووە، ئەمەش مەترسییەکان لەسەر داهاتووی ئاسایشی دەریاوانی و ئەگەری سەرهەڵدانەوەی گەڕێکی نوێی رووبەڕووبوونەوە زیاتر دەکات.

هاتوچۆی كەشتییەكان لە گەروی هورمز پەكیكەوتووە و لە رۆژی یەكشەممەدا تەنانەت یەك كەشتییش لەو رێڕەوەدا تێپەڕ نەبووە.

بەپێی داتاكانی كۆمپانیای "كیپلەر" بۆ چاودێریی جوڵەی كەشتییەكان، هاتوچۆی بازرگانی لە گەرووی هورمز لە كۆتایی ئەم هەفتەیەدا سستییەكی بەخۆوە بینیوە. ئامارەكان ئاشكرای دەكەن كە رۆژی شەممە تەنها پێنج كەشتیی بارهەڵگر لە گەرووەكە تێپەڕبوون، بەڵام رۆژی یەكشەممە هیچ جۆرە هاتوچۆیەكی كەشتیوانی تۆمار نەكراوە. ئەمە لە كاتێكدایە كە لە هەمان كاتی هەفتەی رابردوودا، 31 كەشتی لەو رێڕەوە ستراتیژییەدا هاتوچۆیان كردبوو.

ئەم پەككەوتنە لە ناكاوەی كەشتیوانی دوای زنجیرەیەك هێرش دێت كە كەشتییە نەوتهەڵگرەكانی لە ناوچەكەدا كردبووە ئامانج، هاوكات سستیی هەوڵە دیپلۆماسییەكانی نێوان واشنتۆن و تاران بۆ چارەسەركردنی ململانێكانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، دڵەڕاوكێی زۆری لای كۆمپانیاكانی گواستنەوە دروست كردووە. هاتوچۆی كەشتییەكان لە گەروی هورمز بە شێوەیەكی بەرچاو كەمی كردووە.