سوپای ئەمریکا ئەمڕۆ هەینی رایگەیاند، نزیکەی 50 هەزار سەرباز بەشدارن لە سەپاندنی گەمارۆی دەریایی بەسەر ئێراندا، و ئاماژەی بە سەرکەوتنی ئۆپراسیۆنی پاککردنەوەی ئەو مینە دەریاییانە کرد کە لەلایەن سوپای پاسدارانی ئێرانەوە لە رێڕەوە نێودەوڵەتییەکانی کەشتیوانی لە گەروی هورمز چێندرابوون.

ئەدمیراڵ براد کوپەر، فەرماندەی فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا (سێنتکۆم)، لە راگەیەندراوێکی ڤیدیۆییدا لەتۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس رایگەیاند: نزیکەی 50 هەزار سەربازی ئەمریکی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بڵاوکراونەتەوە و بەشدارن لە سەپاندنی گەمارۆی دەریایی بەسەر ئێراندا.

ناوبراو ئاماژەی بەوەش کرد، هێزەکانی ئەمریکا بەردەوامی بە بزوتنەوەی کەشتیوانیی بازرگانی دەدەن لە رێگەی گەروی هورمزەوە، و هەروەها جەختی لە سەرکەوتنیان کردەوە لە پاککردنەوەی ئەو مینە دەریاییانەی کە سوپای پاسدارانی ئێران لە رێڕەوە کەشتیوانییە نێودەوڵەتییەکانی گەروەکەدا چاندبوونی.

روونیشی کردەوە، هێزەکانی ئەمریکا لە ماوەی مانگەکانی رابردوودا هاوکارییان کردووە بۆ تێپەڕبوونی نزیکەی 1500 کەشتیی بازرگانی بە گەروی هورمزدا، کە ئەو کەشتییانە نزیکەی 750 ملیۆن بەرمیل نەوتی خاویان بۆ بازاڕەکانی جیهان گواستووەتەوە.

فەرماندەی سێنتکۆم راشیگەیاند، ئێران لە ناوەڕاستی تەمموزی رابردووەوە و لە کاتی دەستپێکردنەوەی گەمارۆ دەریاییەکەوە، هیچ نەوتێکی لە پارێزگا و ئاوەکانی خۆیەوە رەوانە نەکردووە.

ئاماژەی بەوەش کرد: زیاتر لە 20 کەشتیی جەنگی و سەدان فڕۆکە بەشدارن لە جێبەجێکردنی رێکارەکانی گەمارۆدانی دەریایی بەسەر ئێراندا، و جەختی کردەوە: لە کاتی دەستپێکردنەوەی گەمارۆکەوە هیچ کەشتییەک بێ مۆڵەتی ئەمریکا نەچووەتە هیچ بەندەرێکی ئێران و لێشی دەرنەچووە، و ئاماژەی بەوەش کرد: هێزەکانی ئەمریکا 75 کەشتییان ئاڕاستەگۆڕ کردووە و ناچاریان کردوون بگەڕێنەوە کە هەوڵیانداوە گەمارۆ دەریاییەکەی سەر ئێران بشکێنن.

دیاردەیەكی سروشتیی سنورەكانی نێوان نیپاڵ و هەرێمی تبتی چینی هەژاند و تاوەكو ئێستا گیانلەدەستدانی 165 كەس پشتڕاست كراوەتەوە. ئەم لافاوە بەهێزە كە بەهۆی داڕمانی گەورەی بەستەڵەك و تاشەبەردەوە دروست بووە، لەرینەوەیەكی هاوشێوەی بومەلەرزەی لێ كەوتووەتەوە و بووەتە هۆی بێسەروشوێنبوونی نزیكەی هەزار و 500 كەس. لە ناو قوربانییەكاندا سەدان گەشتیاری بیانی هەن و تیمەكانی رزگاركردن لە ناو دۆخێكی زۆر سەختدا لە هەوڵەكانیان بۆ دۆزینەوەی رزگاربووان بەردەوامن.

لافاوێكی وێرانکەر ناوچە سنورییەكانی نێوان نیپاڵ و هەرێمی تبتی چینی گرتەوەو بەهۆیەوە تا ئێستا گیانلەدەستدانی 165 كەس پشتڕاستكراوەتەوە، ئەمە سەرەڕای بێسەروشوێن بوونی زیاتر لە 1500 كەس كە زۆربەیان گەشتیارن.

ئەم لافاوە بەهێزە وەك تسۆنامی وەسفكراوە، لێپرسراوانی دەسەڵاتدارانی چین و تبت ئاماژە بەوە دەكەن، رەوشەكە زۆر مەترسیدارە و بەهۆی داڕمانی بەفری چیاكان و لافاوی قوڕ و لیتەوە، چەندین گوند و ناوچەی نیشتەجێبوون بەتەواوی لەسەر نەخشە سڕاونەتەوە و هەوڵەكان بۆ دۆزینەوەی رزگاربووان لەناو داروپەردووی خانووەكاندا بەردەوامە.

لە دیوی نیپاڵ، قەبارەی كارەساتەكە زۆر گەورەیە و تیمی فریاگوزاری تەرمی 162 كەسیان دۆزیوەتەوە، لەكاتێكدا لە دیوی چین سێ كەس گیانیان لەدەستداوە.

بەپێی دوایین راپۆرتەكان، ژمارەی بێسەروشوێنبووان لە نیپاڵ گەیشتووەتە زیاتر لە 826 كەس و لە هەرێمی تبتیش 558 كەسی تر بێسەروشوێنن.

ئەوەی نیگەرانییەكانی زیاتر كردووە، هەبوونی زیاتر لە 860 گەشتیاری بیانییە لەناو لیستەكاندا، كە لە وڵاتانی وەك ئوسترالیا، بەریتانیا، كەنەدا و ئەمریكاوە بۆ گەشت سەردانی ئەو ناوچانەیان كردبوو.

لێكۆڵینەوە جیۆلۆجییەكان دەریدەخەن كە هۆكاری ئەم لافاوە وێرانكەرە داڕمانێكی گەورەی بەفر و تاشەبەرد بووە لە ناوچە شاخاوییەكان، كە لەرینەوەیەكی هاوشێوەی بوومەلەرزەیەكی بەهێز بە گوڕی 5.2 پلە دروستكردووەو بەنداوێكی تەقاندووە.

ئەمەش وایكردووە لافاوێكی خێرا و پڕ لە قوڕ و لیتە بەرەو دۆڵەكانی تریشولی و بوتیكۆشی بڕوات و لە چەند سەعاتێكی كەمدا باڵەخانە فرە نهۆمییەكان و پاسی گەشتیاران رابماڵێت.

لێپرسراوانی گەشتوگوزاری نیپاڵ ئاشكرایان كردووە، لەنێو بێسەروشوێنبووەكاندا 142 هاووڵاتی هیندی، 34 ئوسترالی و چەندین هاووڵاتی تر لە وڵاتانی كۆریای باشوور و هۆڵەندا و پورتوگال هەن.

فەرماندەیی سوپای نیپاڵ و تیمەكانی مانگی سور بەردەوامن لە گواستنەوەی خێزانەكان بۆ ناوچە سەلامەتەكان، بەڵام داڕمانی رێگەوبانەكان و بەردەوامی رەوشی نالەباری كەشوهەوا رێگرێكی گەورەیە لە بەردەم خێراكردنی پرۆسەی گەڕان بەدوای ئەو 47 كەسەی تردا كە كۆمپانیا گەشتیارییەكان بە رەسمی بێسەروشوێنبوونیانی راگەیاندووە.

كەشتیی فڕۆكەهەڵگری جەنگی رۆزفێڵتی ئەمریكی ئامادەكاری دەكات بۆ ئەركێكی جێگیربوونی حەوت مانگی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست.

بەپێی زانیارییەكانی پەیمانگەی دەریایی ئەمریكا، كۆمەڵەی جەنگیی كەشتیی فڕۆكەهەڵگری ئەمریكی یو ئێس ئێس پیودۆر رۆزفێڵتی، ئامادەكاری بۆ ئەركێكی جێگیربوون لە ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەكات كە زیاتر لە حەوت مانگ دەخایەنێت، ئەوەش لە بەردەوامیی رووبەڕووبوونەوە و ململانێ سەربازییەكانی ئەمریكا لەگەڵ ئێراندا.

هەربەپێی زانیارییەكانی پەیمانگەكە، چاوەڕوان دەكرێت لە هەفتەكانی داهاتوودا كەشتییەكە لەگەڵ كەشتییە هاوڕێكانی، بەندەری سان دییگۆ بەرەو ناوچەی بەرپرسیارێتیی فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریكا_سێنتكۆم بەجێبهێڵن، ئەم هێزە دەبێتە جێگرەوەی كەشتیی فڕۆكەهەڵگری یو ئێس ئێس جۆرج واشنتۆن.

هێزی دەریایی ئەمریكا لە دوای دەستپێكردنی جەنگ لەگەڵ ئێران لە 28ی شوباتەوە، ئامادەیی بەردەوامی كەشتییە فڕۆكەهەڵگرەكانی لە دەریای عەرەبدا پاراستووە، كە خزمەت بە ئەنجامدانی هێرشی ئاسمانی بەسەر ئامانجەكان لە ناوخۆی ئێران و سەپاندنی گۆشەگیری و گەمارۆی دەریایی بەسەر تاراندا دەكەن.

لە ئەنجامی لافاوێکی وێرانکەر و رودانی داڕمانی بەفر لە ناوچە سنورییەکانی نێوان نیپاڵ و هەرێمی تیبتی چین، بووەتە هۆی گیانلەدەستدانی لانی کەم 165 کەس و سەدان کەسی تریش بێسەروشوێنن.

بەپێی زانیارییەکانی دەسەڵاتدارانی نیپاڵ، تا ئێستا زیاتر لە 165 کەس دۆزراوەتەوە، لە بەرانبەردا چین گیانلەدەستدانی سێ کەسی لە بەشی تیبت پشتڕاستکردۆتەوە، هەروەها دەستەی روپێوی جیۆلۆجی ئەمریکی رایگەیاندووە، لافاوەکە لە ئەنجامی داڕمانی شاخێکی بەفرەوە دروستبووە کە گوڕەکەی هاوشێوەی بوومەلەرزەیەک بووە بە گوڕی 5.2 پلە بە پێوەری رێختەر و بووەتە هۆی داڕمانی زەوی.

هاوكات تەلەفزیۆنی ناوەندیی چین بڵاویكرده‌وه، ژمارەی بێسەروشوێنکراوان لە پارێزگای "جیرۆنگ"ی تیبت بەهۆی هەرەسی قوڕ و لیتەوە بۆ 558 کەس بەرزبووەتەوە کە 260یان بیانین، لە لایەکی ترەوە، دەسەڵاتدارانی نیپاڵ بە رەسمی پەیوەندییان لەگەڵ 468 گەشتیاردا پچڕاوە.

سەرۆک وەزیرانی نیپاڵ، بەڵێنی دا تەواوی تواناکانی دەوڵەت بۆ رووبەڕووبوونەوەی ئەم کارەساتە بخاتە گەڕ و رایگەیاند: "ئەو ئازار و زیانەی پێتان گەیشتووە کەم نییە، بەڵام دڵنیاتان دەکەمەوە تاقانە نین و دەوڵەت بە تەواوی ئامرازەکانییەوە لە پاڵتاندا دەوەستێت."

ئێستا هێزە ئاسایشییەکان و تیمەکانی رزگارکردن لە نیپاڵ سەرقاڵی چۆڵکردنی ناوچە مەترسیدارەکان و گەڕانن بەدوای رزگاربووان لەنێو قوڕ و داروبەردی لافاوەکەدا، هاوکات سوپای نیپاڵ لە رێگەی ئاسمانییەوە ئۆپراسیۆنەکانی فریاگوزاری ئەنجام دەدات و داوای لە دانیشتووانی سەر روبارەکان کردووە ماڵەکانیان چۆڵ بڕیاڕ بدەن.

بەهۆی زریان و لافاوێکی وێرانکەر لە ناوچە سنورییەکانی نێوان نیپال و تبتی چین، لانیکەم 157 کەس گیانیان لەدەستداوە و سەدان کەسی تر کە گەشتیاری بیانییان تێدایە بێسەروشوێنن.

وتەبێژی پۆلیسی نیپال رایگەیاند، تا ئێستا گیان لەدەستدانی 157 کەس پشتڕاستکراوەتەوە، هاوکات 28 ئەندامی پۆلیس و بەلایەنی کەمەوە 384 گەشتیار و هاووڵاتی بێسەروشوێنن.

ئاژانسی فرانس پرێس ئاشكرایکردووە، بەهۆی هەرەسهێنانی بارستەیەک لە قوڕ و بەرد بۆ ناو روبارێکی سەر سنورەکانی نێوان نیپال و هەرێمی تبتی چین، لافاوێکی بەهێز دروستبووە و دەیان ماڵ، رێگاوبان و پڕۆژەی کارەبای وێران کردووە.

لەلای خۆشیەوە، وەزیری دەرەوەی نیپال لە پەرلەمانی وڵاتەکەی رایگەیاند، زانیارییە سەرەتاییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە بەهۆی رودانی بومەلەرزەیەک لە ناوچەکە، هەرەسی سەهۆڵبەندان رویدابێت و بووبێتە هۆی دروستبوونی ئەم لافاوە کارەسات بارە.

دەستەی گەشتوگوزاری نیپال ئاماژەی بەوەکردووە، لە نێو بێسەروشوێنەکاندا 105 گەشتیاری هیندی، 93 نیپالی، 12 بەریتانی و سێ ئەمریکی هەن.

دۆناڵد ترەمپ، تێکشکاندنی هێزی دەریایی ئێرانی راگەیاند و جەختی لەسەر بەردەوامیی هێرشە سەربازی و فشارە ئابورییەکانی وڵاتەکەی بۆ سەر تاران کردەوە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، ئەمریکا تێکشکاندنی هێزی دەریاوانی ئێرانی بەدیهێناوە و تەنها لە شەوی رابردوودا 20 بەلەمی ئێرانییان لەناوبردووە.

سەبارەت بە رابەری باڵای ئێران سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەکرد، بڕوا ناکات رابەری باڵای ئێران کۆچی دوایی کردبێت.

جەختی کردەوە لەوەی فشاری ئابوری و هێرشی سەربازی هەردووکیان کارامەیی خۆیان سەلماندووە، راشیگەیاند ئێرانییەکان بەدەست هەڵاوسانی دارایی گەورە و داڕمانی ئابورییەوە دەناڵێنن.

ترەمپ ئەوەشی خستەڕوو، رژێمی ئێران بە شێوەیەکی زۆر خراپ مامەڵە لەگەڵ گەلەکەیدا دەکات و ژمارەیەکی زۆر لە خۆپیشاندەرانی کوشتووە.

جەختی کردەوە لەوەی ئەمریکا هێزێکی دارایی مەزنی هەیە و ئەم هەنگاوانە بەرەو سەرکەوتنێکی زۆر گەورە دژی ئێران دەچن، هەروەک چۆن لە ڤەنزوێلا سەرکەوتنیان بەدەستهێنا.

سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەشکرد، رووبەڕووبوونەوە لەگەڵ ئێران کەوتۆتە چوارچێوەی هیچ خشتەیەکی کاتییەوە و تا پێویست بکات بەردەوام دەبێت. لەبارەی گەڕانەوەش بۆ سەر مێزی دانوستان، رایگەیاند هیچ وادەیەکی دیاریکراو نییە.

روسیا و ئۆكراین نزیکن لە رێککەوتن بۆ ئاڵوگۆڕی ژمارەیەکی بەرفراوانی لە دیلی جەنگ. 

ئاژانسی تاسی روسی بڵاویكردەوە، ئۆكراین و روسیا لە گفتوگۆدان بۆ ئەوەی لە پرۆسەیەكدا زۆرترین ژمارەی دیلی جەنگ ئاڵوگۆڕبكەن، لە مانگی ئایاری ئەمساڵیشدا هەزار دیلی جەنگ بە نێوەندگیری ئەمریكا ئازادكران.

دیمتری پیسكۆڤ، وتەبێژی كۆشكی كرملن رایگەیاند، جۆن راتكلیف بەڕێوەبەری دەزگای هەواڵگریی ئەمریكا لە روسیایە و ئەمەش نیشانەی هەماهەنگیی نێوان هەردوو وڵاتەكەیە لە ئاستی هەواڵگریدا.

بەپێی زانیارییە میدیایەكان، راتكلیف چەند كۆبوونەوەیەك لەگەڵ لێپرسراوانی باڵای روسیا ئەنجام دەدات، بەڵام ئامانجی سەرەكی كۆبونەوەكە ئاشكرانەكراوە. 

 

دۆناڵد ترەمپ دەڵێت؛ سەرجەم مینەکانی گەروی هورمز تەقێندراونەتەوە و رێگە بە ئێران نادەین مین لە ناوچەکە دابنێتەوە

دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی سۆشیال تروس نووسیویەتی، سەرجەم ئەو مینانەی لە گەروی هورمز چێنرابوون تەقێندراونەتەوە و جەختی کردەوە کە بەردەوام چاودێریی وردی ناوچەکە دەکەن.

ترەمپ هۆشدارییەکی توندی ئاڕاستەی تاران کرد و ئاشکرایکرد، رێگە نادەن ئێران هیچ مینێک لە گەروی هورمز دابنێتەوە، ئاماژەی بەوەشکرد، هەر بەلەمێکی ئێرانی بە مەبەستی میندانان هەوڵ بدات، دەستبەجێ لەلایەن هێزەکانیانەوە تێکدەشکێندرێت.

سەرۆکی ئەمریکا ئەوەشی خستەڕوو، بە شێوەیەکی ورد و لە نزیکەوە چاودێریی 'چیای تەور' و پێگە ئەتۆمییەکانی نەتەنز، فۆردۆ و ئەسفەهان دەکەن.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، ئێرانی تۆمەتبار کرد بەوەی شکستی هێناوە لە دابینکردنی موچەی بەشێکی گەورە لە هێزە چەکدارەکانی، هاوکات جەختی کردەوە لەسەر بەردەوامی سەرکوتکردنی خۆپێشاندەران بە ئاستێک کە پێشتر وێنەی نەبووە.

ترەمپ لە بڵاوکراوەیەکدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی ترووس سۆشیاڵ نووسیویەتی: کۆماری ئیسلامیی ئێرانی شکستخواردوو موچەی بەشێکی زۆری سوپاکەی نادات، لە هەمان کاتدا خۆپێشاندەران دەکوژێت، تەنانەت لە دەرەوەی کاتی خۆپێشاندانەکانیشدا و بە ئاستێک کە پێشتر نەبینراوە.

سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەش کرد: ئەم قەوشە قەیرانێکی مرۆیی رەهەند گەورەیە و دەبێت دەستبەجێ بوەستێندرێت.

ئیدارەی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا ئامادەكاری دەكات بۆ هەڵوەشاندنەوەی 200 هەزار ڤیزای بیانی كە دوای گەیشتنیان بە ئەمریكا داوای مافی پەنابەرییان كردووە.

ئەو پلانە كە گەورەترین پرۆسەی هەڵوەشاندنەوەی ڤیزای بەكۆمەڵە لە مێژووی ئەمریكادا، لەلایەن لێپرسراوانی وەزارەتی دەرەوەی ئەو وڵاتەە ئاشكرا كراوە و رایگەیاندووە، ئیدارەی ترەمپ ئامادەكاری دەكات بۆ هەڵوەشاندنەوەی ڤیزای بازرگانی و گەشتیاریی نزیكەی 200 هەزار خەڵكی بیانی، كە دوای گەیشتنیان بە ئەمریكا داوای مافی پەنابەرییان كردووە و ڤیزاكانیان لە دوای ساڵانی 2016 بۆ 2026 دەركراون.

بەپێی لێدوانی ژمارەیەك لێپرسراوی ئەمریكاش كە قسەیان بۆ ئەسۆشیەتد پرێس كردووە، بڕیارەكە كۆتایی نییە و پێداچوونەوەی پێدا دەكرێت و ئەو كەسانە پۆلێن دەكرێن كە دەیانگرێتەوە، هەڵوەشاندنەوەی ڤیزای ئەو كەسانەش بە مانای دەستبەجێ دیپۆرتكردنەوەیان نایەت، بەڵكو پێگەكانیان وەك گەشتیار یاخود بازرگان نامێنێت و لە ئەمریكا دەمێننەوە تا ئەو كاتەی دۆسێكانیان یەكلادەكرێتەوە.

تۆم باراک، باڵیۆزی ئەمریکا لە تورکیا و نێردراوی تایبەتی واشنتۆن بۆ سوریا، بە مەبەستی راوێژکردن بەپەلە بانگهێشتی واشنتۆن کرایەوە. ئەمەش دوای ئەوەی لێدوانەکانی لەسەر بەرزاییەکانی جۆلان ئاڵۆزییەکی دیپلۆماسیی گەورەی دروستکرد.

لۆرا لومەر، رۆژنامەنوس و چالاکوانی پارێزگارکاری ئەمریکی کە لە دونالد ترەمپەوە نزیکە، لە هەژماری خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی ئیکس بڵاویکردەوە: بانگهێشتکردنەوەی باراک دوای ئەوە هات کە لە کۆتایی هەفتەی رابردوودا خەریک بوو جەنگێکی هەرێمی لە نێوان ئیسرائیل، تورکیا و سوریادا هەڵبگیرسێنێت؛ ئەوەش دوای ئەوەی ئیسرائیلی تۆمەتبار کردبوو بەوەی بە شێوازێکی نایاسایی بەرزاییەکانی جۆلانی داگیرکردووە.

لومەر لە زاری سەرچاوەیەک لە وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکاوە گواستوویەتییەوە: ئەوەندە خوازیاری ڕۆیشتنی ئەوین، کە رەنگە کۆمپانیایەکی گواستنەوەی کەلوپەل بەکاربهێنین بۆ کۆکردنەوەی ئامێرەکانی. ناوبراو ئاماژەی بەوەش کرد: رەنگە باراک جارێکی تر نەتوانێت بگەرێتەوە بۆ ئەنکەرە.

دوای دروستبوونی شەپۆلێک لە ڕەخنە و داواکاری بۆ دەستلەکارکێشانەوەی، باراک پاشگەزبوونەوەی لە لێدوانەکانی راگەیاند و روونی کردەوە کە قسەکانی بۆ وەسفکردنی بارودۆخی مێژوویی ناوچەکە بووە، نەەک پشتگیری لە هەڵوێستی نەتەوە یەکگرتووەکان. هەروەها جەختی کردەوە: سیاسەتی ئەمریکا سەبارەت بە جۆلان لەلایەن سەرۆک ترەمپەوە لە ساڵی 2019 دیاریکراوە و هیچ گۆڕانکارییەکی بەسەردا نەهاتووە.

 

پێت هێگسێت وەزیری جەنگیی ئەمریكا دەڵێت، ئیدارەكەی دۆنتاڵد ترەمپ جارێكی تر بەكارهێنانی هێز لە دژی ئێران بەدوور نازانێت. 
هێگسێت بە رۆژنامەنووسانی راگەیاند، ئێران ناتوانێت بەرگەی ئەو فشارە ئابورییە بگرێت كە كراوەتە سەری، لەگەڵ ئەوەشدا ئیدارەكەی دۆناڵد ترەمپ بەكارهێنانی هێز لە گەروی هورمز یان هەر شوێنێكی تر لە دژی ئێران بەدوور نازانێت.
ئەو لێدوانەی هێگسێت لەكاتێكدایە نزیكەی شەش مانگە جەنگی نێوان واشنتۆن و تاران بەردەوامە و دانوستانەكانی گەیشتن بە ئاشتیش هیچ ئەنجامێكی نەبووە.

بەپێی ئاژانسی دەنگوباسی "ئەسۆشیەیتد پرێس"، بڕیارە ئەمڕۆ سێشەممە کەنەدا بە رەسمی باجی گومرگیی تۆڵەسەندنەوە لە دژی ئەمریکا رابگەیەنێت، ئەمەش وەک پەرەسەندنی ململانێیەکی بازرگانی کە دوای شکستی دانوستانەکان لەگەڵ ئیدارەی سەرۆک دونالد ترەمپ بە توندی تێکچووە.

ئەو بەرپرسە ئاماژەی بەوە کردووە. رۆژی دووشەممە، مارک کارنی سەرۆک وەزیرانی کەنەدا رایگەیاند کە رەنگە کەنەدا پێویستی بەوە بێت دەستبەرداری بنەمای "دۆلار بەرانبەر دۆلار" بێت لە سزادانی گومرگیدا، و لە جیاتی ئەوە پەنابباتە بەر رێکاری تۆڵەسەندنەوەی ئامانجدارتر.

روونیشی کردەوە: بەرپرسانی وڵاتەکەی دەستیان بە لێکۆڵینەوە لە چەندین بژاردە کردووە بە ئامانجی پاراستنی کرێکاران و کۆمپانیا کەنەدییەکان.

لە لایەکی ترەوە، دونالد ترەمپ، رۆژی دووشەممە، دیسانەوە ئاستی گرژییەکانی بەرزکردەوە و داوای لە سەرکردەکانی کەنەدا کرد ملکەچ بن بە پێچەوانەوە رووبەڕووی لێکەوتەی زۆر خراپتر دەبنەوە لەو باجانەی پێشتر سەپێندراون، هەروەها هەڕەشەی سەپاندنی باجی گومرگیی نوێی بە رێژەی 50٪ بۆ سەر ئۆتۆمبێل، پارچەی ئۆتۆمبێل و پۆڵای کەنەدی کرد.

پێشتر لە هەمان رۆژدا، کارنی واشنتۆنی تۆمەتبار کرد بەوەی هەوڵی بەچۆکدادانی کەنەدا دەدات و رایگەیاند کە داواکارییە بازرگانییەکانی ئەمریکا ئەو مەترسییانەی کەنەدای پشتڕاستکردووەتەوە کە واشنتۆن هەوڵی هەڵوەشاندنەوەی پیشەسازییە سەرەکییەکانی کەنەدا دەدات.

وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا بە رەسمی لابردنی سوریای لە لیستی دەوڵەتانی پاڵپشتی تیرۆر راگەیاند و تەواوی سزاکانی پەیوەندیدار بە تیرۆری لەسەر ئەو وڵاتە هەڵوەشاندەوە. 

ئەم هەنگاوەی واشنتۆن دوای ئەوە دێت کە رێکارە یاساییەکانی پەیوەست بە پێداچوونەوەی کۆنگرێس بێ هیچ ناڕەزایەتییەک کۆتاییان هات.

وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا ئاشکرای کرد، بڕیارەکە دەستبەجێ کاری پێدەکرێت و لەمەودوا سوریا چیتر ملکەچی بڕگە و رێساکانی تایبەت بە پاڵپشتییەکانی دەوڵەتی تیرۆر نییە.

هاوکات لەگەڵ ئەم بڕیارەدا، کۆتوبەندەکانی پەیوەست بە هاوکاری و یارمه‌تییەکانی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا بۆ سوریا و رێکارەکانی قەدەغەکردنی کڕین و فرۆشتنی چەک لەسەر ئەو وڵاتە بەتەواوی هەڵگیران.

لە چوارچێوەی هەمان پێداچوونەوەدا، واشنتۆن هەردوو رێکخراوی "تەحریری شام" و "بەرەی نوسڕە"ی لە لیستی رێکخراوە تیرۆریستییە نێودەوڵەتییەکان دەرهێنا، ئەمەش وەک وەرچەرخانێکی جەوهەری لە سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا بەرامبەر دۆخی ناوچەکە ئەژمار دەکرێت.

وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا هەڵمەتێکی فراوانی سزای ئابووری دژی ئێران و پشتیوانانی راگەیاند، کە کەرتە هەستیارەکانی وەک ئەتۆم، مووشەکی، نەوت، تەکنەلۆجیا، دراوی دیجیتاڵی، ئاڵتوون، فڕۆکەوانی و کەشتیوانی دەگرێتەوە.

سکۆت بێسێنت، وەزیری گەنجینەی ئەمریکا رایگەیاند، واشنتۆن کۆمەڵێک سزای نوێی بەسەر 60 کەسایەتی و کۆمپانیای پەیوەندیدار بە ئێرانەوە سەپاندووە. ئاماژەی بەوەش کرد کە سزا ئەمریکییەکان سەرجەم ئەو وڵات و لایەنانە دەگرێتەوە کە هاوکاری ئێران دەکەن و لەم رووەوە هیچ وڵات و لایەنێک پارێزراو نییە.

وەزیری گەنجینەی ئەمریکا جەختیشی کردەوە، وادەیەکی دیاریکراو بۆ وڵاتان دادەنرێت بۆ ئەوەی سەرجەم چالاکییەکان لەگەڵ تاران و رێکارەکانی داخستنی بانکە ئێرانییەکان جێبەجێ بکەن.

نێردەی تایبەتی ئەمریكا بۆ كاروباری سوریا و باڵیۆزی ئەمریكا لە توركیا لە لێدوانەكانی پێشووی لەسەر بەرزاییەكانی جۆلان پەشیماندەبێتەوە.

لە لێدوانێكیدا بۆ كەناڵێكی ئیسرائیلی تۆم باراك نێردەی تایبەتی ئەمریكا بۆ كاروباری سوریا و باڵیۆزی ئەمریكا لە توركیا لەبارەی لێدوانەكانی پێشووی سەبارەت بە بەرزاییەكانی جۆلان و ناساندنی وەك خاكێكی داگیركراوی دژ بە بڕیارەكانی نەتەوە یەكگرتووەكان، رونكردنەوەی دا و ئاماژەی بەوە كرد، قسەكانی تەنها گێڕانەوەی روداوە مێژووییەكان بووە لە وەڵامی پرسیارێكدا سەبارەت بە لكاندنی خاكی لوبنان بە ئیسرائیلەوە.

باراك باسی لەوەش كرد، ئاماژەدان بە هەڵوێستی نەتەوە یەكگرتووەكان بۆ سەلماندنی ئەو بۆچوونە بووە كە هەر خاكێك بە هێز دەستی بەسەردا بگیرێت، بۆ چەندین نەوە بە كێشە لەسەر دەمێنێتەوە.

باراك جەختی كردەوە كە ترەمپ لە ساڵی 2019دا سیاسەتی ئەمریكای لەسەر بەرزاییەكانی جۆلان دیاری كردووە و ئەو سیاسەتەش هیچ گۆڕانكارییەكی بەسەردا نەهاتووە.

ئەم رونكردنەوەیەی تۆم باراك دوای ئەوە دێت كە یسرائیل كاتز وەزیری بەرگریی ئیسرائیل لێدوانەكانی باراكی بە پڕ لە چەواشەكاری و دژ بە هەڵوێستی دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا ناوبرد.