جیهان
بەهۆی توانەوەی جەمسەرەكانی باكور، ململانێی ئەمریكا و روسیا لەسەر ناوچە ستراتیژییەكان چڕتردەبێتەوە و ناتۆش هۆشداری دەدات.
مارك روتە سكرتێری گشتیی ناتۆ رایگەیاند، جووڵە سەربازییەكانی روسیا و چین لە ناوچەی جەمسەری باكور، هەڕەشەیەكی ئاشكرا و جدییە بۆسەر ئاسایشی وڵاتانی ئەندامی ناتۆ.
ئەم لێدوانە دوای دەستپێكردنی ئەركی پاسەوانانی جەمسەری باكور هات كە ئامانجی پاراستنی بەرژەوەندییەكانی رۆژئاوایە لەو ناوچە ستراتیژییەدا.
لێپرسراوێكی ناتۆش دەڵێت، توانەوەی خێرای سەهۆڵبەندانی جەمسەری باكور رێگەی داوە بە بەكارهێنانی رێڕەوی باكور بۆ ماوەیەكی درێژتر، ئەوەش دووری نێوان ئەوروپا و ئاسیا بەشێوەیەكی بەرچاو كەمدەكاتەوە، وتیشی، كێبڕكێی وڵاتان بۆ كۆنترۆڵكردنی ئەو رێگا نوێیانە فشارێكی زۆری خستووەتە سەر رەوشی ناوچەكە.
گۆڕانی ژینگەیی لە جەمسەری باكور نەك هەر رێڕەوی بازرگانی جیهانی دەگۆڕێت، بەڵكو نەخشەی ململانێی سیاسی و سەربازیی نێوان بلۆكی رۆژئاوا و رۆژهەڵاتیش بە تەواوی دادەڕێژێتەوە.
بە بەشداری زیاتر لە 50 سەركردە و لێپرسراوانی باڵای جیهان، 62مین خولی كۆنفرانسی میونشن بۆ ئاسایش لە ئەڵمانیا بەڕێوەدەچێت.
بڕیارە ئەمڕۆ 62مین خولی كۆنفرانسی میونشن بۆ ئاسایش لە ئەڵمانیا بە بەشداری زیاتر لە 50 سەركردە و لێپرسراوانی باڵای جیهان بەڕێوەبچێت و تا 15ی ئەم مانگە بەردەوام بێت.
فول فۆلفكان ئیشتنیگیر رێكخەری كۆنفرانسی میونشن بۆ ئاسایش رایگەیاند، تەوەری سەرەكی كۆنفراسەكەیان گفتوگۆ دەبێت لەسەر سیاسەتی ترەمپ كە وایكردوە جیهان دووبارە پێویستی بە داڕشتنەوەی تایبەتمەندییەكانی سیستمی نێودەوڵەتی هەبێت و جیهانیش ئاڵوزی زیاتری بۆ دروست ببێت، یەكێكی تریش لە تەوەرەكانیان تاوتوێكردنی دواین پێشهاتەكانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و ئۆكراین و دابەشكردنی هاوكارییەكانە لە جیهاندا لەگەڵ رەوشی مرۆیی و زۆربوونی ژمارەی ئاوارە لە جیهاندا.
چەند سەرچاوەیەكیش رایانگەیاندووە، بڕیارە مەزڵوم عەبدی فەرماندەی گشتی هێزەكانی سوریای دیموكرات "هەسەدە" و ئیلهام ئەحمەد هاوسەرۆكی فەرمانگەی پەیوەندییەكانی دەرەوەی ئیدارەی خۆبەڕێوەبەریی رۆژئاوای كوردستان بەشداری كۆنفرانسەكە بكەن و چەندین كۆبوونەوە لەسەر ئاستی باڵا ئەنجام بدەن.
جێگەی ئاماژەیە، نێچیرڤان بارزانی سەرۆکی هەرێمی کوردستان لە کۆنفرانسەکەدا بەشدار دەبێت.
سەرۆکی ئۆکراین دەڵێت: ئامادەن بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگ و پشتگیری لە پێشنیازەکانی ئەمریکاش دەکەن.
ڤۆلۆدیمێر زیلینسکی، سەرۆکی ئۆکراین رایگەیاند؛ وڵاتەکەی پشتگیری لە پێشنیارە ئاشتییەکانی ئەمریکا دەکات بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگ لەگەڵ روسیا و دەشڵێت، "ئامادەین بۆ ئەنجامدانی هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی و ریفراندۆم لەسەر رێککەوتنی ئاشتی."
ئاماژەی بەوەکرد، کیێڤ دەیەوێت بۆ ئەمریکییەکان بسەلمێنێت کە ئەوان نایانەوێت جەنگ بەردەوام بێت، هەر بۆیە بە هەموو شێوەیەک پشتگیری لەو پێشنیازانە دەکەن کە پڕۆسەی ئاشتی خێراتر دەکەن.
زیلینسکی جەختیشی کردەوە، وڵاتەکەی لە هیچ شتێک ناترسێت و ئامادەیە پەنا بۆ دەنگی گەل بەرێت، بەڵام جەختی لەوەشکردەوە کە بە هیچ شێوەیەک رێککەوتنێک قبوڵ ناکەن زیان بە بەرژەوەندییە باڵاکانی ئۆکراین بگەیەنێت.
سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل گەشبینی خۆی بەرانبەر هەوڵەكانی واشنتۆن بۆ گەیشتن بە رێككەوتن لەگەڵ تاران دەربڕی بەڵام دوودڵی خۆشی سەبارەت بە هەر رێككەوتنێك نەشاردەوە.
نوسینگەی بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل رایگەیاند، ناتانیاهۆ دوای كۆبوونەوەی لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا لە واشنتۆن جەختیكردووەتەوە، پێیوایە ئەو رەوشەی ترەمپ دەیخوڵقێنێت هەروەها لەبەرچاوگرتنی ئەوەی جاری پێشوو نەگەیشتن بە رێككەوتن هەڵە بووە رەوشەكە بۆ گەیشتن بە رێككەوتنێكی باش لەگەڵ ئێران لەبار دەكەن.
ناتانیاهۆ ئاماژەی بەوەش كردووە، هێشتا بەگومانە لە كوالێتی و ئاستی هەر رێككەوتنێكی نێوان ئەمریكا و ئێران، پێویستیشە هەر رێككەوتنێكی نوێ پرسی موشەكی بالیستی و پشتگیری گروپە چەكدارەكان لەخۆ بگرێت.
باسی لەوەشكردووە، كۆبوونەوەكەی لەگەڵ ترەمپ بێوێنە بووە و پێكەوە تاوتوێی رەوشی ناوچەكە و پرسی كەرتی غەززەیان كردووە. وتیشی، ترەمپ لەو بڕوایەدایە ئێستا ئێرانییەكان تێدەگەن لەگەڵ كێ مامەڵە دەكەن.
ئەو لێدوانانەی ناتانیاهۆ لە كاتێكدایە، هەوڵە دیپلۆماسییەكان بۆ چارەسەری كێشەكان لەگەڵ ئێران بەردەوامن و ئیسرائیل دەیەوێت رێككەوتنێكی توندتر ئیمزا بكرێت.
پەرلەمانی ئەوروپا بڕیارێکی سەبارەت بە رەوشی باکوور و رۆژهەڵاتی سووریا پەسەند کرد و تێیدا بە توندی سەرکۆنەی توندوتیژییەکانی دژ بە هاووڵاتیانی مەدەنی کرد، جەختیشکرایەوە هاوکارییە داراییەکانی یەکێتی ئەوروپا بۆ ئاوەدانکردنەوەی سوریا، پیویستە مەرجدار دەبێت بە پاراستنی مافی مرۆڤ و کەمینەکان.
ئەمڕۆ پێنجشەممە، پەرلەمان ئەوروپا لە کۆبوونەوەی گشتی خۆیدا لە شاری ستراسبۆرگی فەرەنسا، هۆشداری دا لە تێکچوونی مەترسیداری باری مرۆیی و ئەمنی، جەختیشی کراوەتەوە، کە پێویستە ئاگربەستێکی بەردەوام بپارێزرێت وەک مەرجێک بۆ دەستپێکردنی گۆڕانکاریی سیاسی لە سووریادا.
لە بڕیارەکەدا نیگەرانی قووڵ دەربڕدراوە بەرانبەر هێرشە سەربازییەکانی ئەم دواییەی "حکومەتی کاتی" و گروپە چەکدارەکان، کە بووەتە هۆی ئاوارەبوونی زیاتر لە 170 هەزار کەس و بێبەشبوونی سەدان هەزار کەس لە خزمەتگوزارییە سەرەتاییەکانی وەک ئاو و کارەبا.
هەرروەها داوای لێکۆڵینەوەی نێودەوڵەتی خێرا دەکرێت لەو تاوانەکانی "کوشتن لە دەرەوەی یاسا و رفاندن" کە دژ بە دانیشتووانی ناوچەکە ئەنجام دراون.
پەرلەمانی ئەوروپا ستایشی تێکۆشانی هێزە کوردییەکانی کرد لە شەڕی دژی داعشدا و جەختی لەسەر پێویستی دانپێدانان بە مافە سیاسی و کولتوورییەکانی کورد و پاراستنی بەڕێوەبەریی خۆسەر کردەوە.
هەروەها داوایان لە تورکیا کردوە، کۆتایی بە دەستوەردانە سەربازییەکانی بهێنێت و هۆشداریانداوە، کە ناسەقامگیریی ناوچەکە دەبێتە هۆی هەڵاتنی چەکدارانی داعش و دروستبوونی مەترسی ئەمنی بۆ سەر ئاستی جیهان.
لە کۆتاییدا، پەرلەمانی ئەورپا دوپاتیانکردوەتەوە هەر جۆرە هاوکارییەکی دارایی یەکێتی ئەوروپا بۆ ئاوەدانکردنەوەی سووریا، مەرجدار دەبێت بە پاراستنی مافی مرۆڤ و کەمینەکان و داواش دەکەن هەوڵە دیپلۆماسییەکانیان چڕ بکرێنەوە بۆ دابینکردنی ئاشتییەکی سەقامگیر، بە جۆرێک مافی هەموو پێکهاتەکانی سوریا بپارێزێت.
بە بیانوی پابەندنەبون بە داواکارییەکان، روسیا بە رەسمی بەرنامەی واتسئەپی لە وڵاتەکەی قەدەغەکرد و کۆمپانیای مێتاش دەڵێت؛ کرملین دەیەوێت زیاتر لە 100 ملیۆن بەکارهێنەری بەرنامەکە روو لەو بەرنامانە بکەن کە خۆی چاودێری دەکات.
دیمیتری پێسکۆڤ وتەبێژی کرملین بە بی بی سی راگەیاندووە، بڕیارەکە "بەهۆی پابەندبوون مێتاوە بوە بە دواکارییەکانی و یاسای وڵاتەکەیەوە"، ئاماژەی بەوەشکردووە، "ئەگەر مێتا پابەند بێت بە داواکارییەکانیان دەتوانێت دەست بە کارەکانی بکاتەوە".
ئەم بڕیارەی مۆسکۆ دوای ئەوە هات کە کۆمپانیای "میتا" چەندین جار داواکارییەکانی حکومەتی روسیای بۆ سڕینەوەی ئەو ناوەڕۆکانە رەتکردەوە، کە بە "نایاسایی" و "چەواشەکار" بۆ سەر ئاسایشی نیشتمانی و سوپای وڵاتەکە دەبینران.
چاودێران پێیان وایە، کە زیادکردنی تایبەتمەندی "کەناڵەکان" لە واتسئەپ بووەتە هۆی ئەوەی روسیا وەک ئامرازێکی بڵاوکردنەوەی زانیاری سەیری بکات، کە بە مەترسیی دادەنێت بۆ سەر ئاسایشی نیشتمانی و ئەمەش وایکردوە بڕیاری قەدەغەکردنی بدات.
فەرماندەیی باشوری ئەمریکا رایگەیاند،لە دەریای کاربیدا، بەهۆی هەڵەی تەکنیکییەوە دوو کەشتی ئەمریکا بەیەکیاندا داوە و بەهۆیەوە دوو کارمەندی هێزە دەریایەیکان بریندار بوون
بە گوێرەی زانیاریەکان، پێکدادانەکە لە نێوان کەشتییەکی تێکشکێنەر (DDG‑103) و کەشتییەکی تری فریاگوزاری و دابینکردنی پێداویستییەکان (T‑AOE‑6) رویداوە.
فەرماندەیی باشووری ئەمریکا پشتڕاستی کردەوە کە بەهۆی روداوەکەوە دوو کارمەندی هێزە دەریایەکان بریندار بوون و چارەسەری پێویستیان بۆ دەکرێت
بە گوێرەی زانیارییەکان روداوەکە لە ئاوەکانی دەریای کارایبیدا رویداوە و کەشتییەکان سەرقاڵی مەشق و ئەرکێکی رۆتینی بوون.
بە ئامانجی پەرەپێدانی کەرتی خوێندنی باڵا و دروستکردنی هەماهەنگی لەگەڵ زانکۆ جیهانییەکان، نوێنەرایەتی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە ئیسپانیا یاداشتێکی لێکتێگەیشتنی لەگەڵ زانکۆی قورتۆبا ئیمزا کرد.
ئەمڕۆ پێجشەممە 12/2/2026، بە هەوڵی نوێنەرایەتی حکومەتی هەرێم لە ئسپانیا و بە هەماهەنگی فەرمانگەی پەیوەندییەکانی دەرەوە، یاداشتێکی لێکتێگەیشتن لەگەڵ زانکۆی قورتۆبا ئیمزا کرا.
دارەوان حاجی حامید، نوێنەری حکومەتی هەرێم لە ئیسپانیا رایگەیاند: زانکۆی قورتۆبا یەکێکە لە زانکۆ بەناوبانگ و کاریگەرەکانی هەرێمی ئەندەلوس و ئیسپانیا و ئەوروپا، ئەم هەنگاوەش پەیوەندییە ئەکادیمییەکانی هەردولا دەباتە قۆناغێکی نوێوە.
نوێنەری حکومەت تیشکی خستە سەر گرنگیی رێککەوتنەکە و وتی: "ئەم جۆرە یاداشتانە دەرفەتێکی گرنگ لە بواری زانکۆیی بۆ خوێندکارانی کوردستان دەڕەخسێنن، هەروەها ئیسپانیا لە بواری توێژینەوەی زانستیدا وڵاتێکی پێشکەوتوە و ساڵانە داهێنانەکانیان تێکەڵ بە کەرتی گشتی و تایبەت دەکەن، هەرێمی کوردستانیش دەتوانێت سود لەو ئەزمونە وەربگرێت.
ئەمە دووەم یاداشتی لێکتێگەیشتنە کە لە ماوەی سێ مانگی رابردودا نوێنەرایەتی حکومەت لەگەڵ زانکۆکانی ئیسپانیا ئیمزای دەکات.
ئەم هەوڵانە کاریگەریی راستی دەبێت لەسەر پێشخستنی پەیوەندییەکانی نێوان وەزارەتی خوێندنی باڵای هەرێم و وەزارەتی خوێندنی باڵای حکومەتی ئیسپانیا، کە دەبێتە ژێرخانێکی بەهێز بۆ ئاڵوگۆڕی زانستی لە داهاتودا.
زێلێنسکی، سەرۆک کۆماری ئۆکراین زنجیرەیەک پەیامی گرنگی لەبارەی ئاییندەی جەنگ، ئەندامبوونی وڵاتەکەی لە یەکێتیی ئەوروپا و پرسی هەڵبژاردنەکان بڵاوکردەوە و جەختی لەسەر وەرگرتنی گەرەنتیی جێگیر کردەوە.
زێلێنسکی رایگەیاند کە پێویستە ئۆکراین تا ساڵی 2027 لە رووی تەکنیکییەوە بۆ چوونە ناو یەکێتیی ئەوروپا ئامادە بێت. وتیشی: "من رێکەوتێکی دیاریکراوم دەوێت؛ ئەگەر لەو رێککەوتنەی کە لە نێوان ئەمریکا، روسیا -بە تایبەت پوتن-، من و ئەوروپادا ئیمزا دەکرێت رێکەوتێکی دیاریکراو نەبێت، ئەوا روسیا هەموو هەوڵێک دەدات بۆ پەکخستنی پڕۆسەکە، تەنانەت لەرێگەی هەندێک نوێنەری ئەوروپییەوە." ئاماژەی بەوەش کرد کە ئەندامبوون لە یەکێتیی ئەوروپا بۆ ئەوان بونیاتێکی سەرەکییە بۆ گەرەنتیی ئەمنی.
سەبارەت بە پێشنیازی ئاگربەستی کەرتی وزە کە لە لایەن ئەمریکاوە لە ئەبوزەبی خرابووە روو، سەرۆک کۆماری ئۆکراین ئاشکرای کرد کە هیچ وەڵامێکی ئەرێنییان لە لایەن روسیاوە پێ نەگەیشتووە، بەڵکو وەڵامەکە لەرێگەی هێرشی درۆن و موشەکەوە بووە. ئەمەش وەک ئاماژەیەک نیشان دەدات کە مۆسکۆ لە ئێستادا ئامادەی ئەو ئاگربەستە نییە.
دەربارەی شوێنی کۆبوونەوەی باڵای داهاتوو، زێلێنسکی رونیکردەوە: "لایەنی ئەمریکی پێشنیازی کردووە هەفتەی داهاتوو لە میامی کۆببینەوە و ئێمە دەستبەجێ رەزامەندیمان نیشانداوە، بەڵام روسیا تاوەکو ئێستا دوودڵە." جەختیشی کردەوە کە بۆ ئەوان گرنگ نییە کۆبوونەوەکە لە ئەمریکا بێت یان رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بەڵکو گرنگ گەیشتنە بە ئەنجامێکی کردارەکی.
سەبارەت بە ئەنجامدانی هەڵبژاردنەکان، زێلێنسکی رۆژی 24ی شوباتی (کە چوارەم ساڵیادی دەستپێکردنی جەنگە) وەک رۆژێکی پیرۆز و جدی ناوبرد و وتی: "بە هیچ شێوەیەک ناتوانرێت ئەم رۆژە بۆ راگەیاندنی هەڵبژاردن بەکاربهێنرێت." راشیگەیاند کە ئۆکراین ئامادەی هەڵبژاردنە، بەڵام بە مەرجێک؛ "سەرەتا ئاسایش، پاشان سیاسەت. هەر کاتێک ئاگربەست جێگیر کرا، ئەوا هەڵبژاردنیش ئەنجام دەدرێت."
ئەم لێدوانانەی زێلێنسکی لە کاتێکدایە کە هەوڵە نێودەوڵەتییەکان بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگی روسیا و ئۆکراین بەردەوامییان هەیە و پرسی گەرەنتییە ئەمنییەکان بوەتە گرێکوێرەی سەرەکیی دانوستانەکان.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، شەوی چوارشەممە ئەنجامی کۆبوونەوە سێ سەعاتییەکەی لەگەڵ بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل لە کۆشکی سپی بە "زۆر باش" وەسف کرد و جەختی لەسەر بەردەوامیی دیپلۆماسی لەگەڵ تاران کردەوە.
ترەمپ لە هەژماری رەسمیی خۆی لە پلاتفۆرمی "تروس سۆشیاڵ" رایگەیاند: "کۆبوونەوەیەکی زۆر باشمان لەگەڵ نەتەنیاهوو و وەفدی یاوەری هەبوو، پەیوەندییە بەهێزەکانی نێوان هەردوو وڵات بەردەوامن." ئاماژەی بەوەش کرد کە تەنیا لەسەر یەک خاڵ رێککەوتوون، ئەویش پێداگریی ترەمپە لەسەر بەردەوامبوونی دانوستانەکان لەگەڵ ئێران تاوەکو بگەنە رێککەوتنێکی نوێ.
سەرۆکی ئەمریکا باسی لەوە کرد کە رێککەوتن بژاردەی یەکەمی ئەوانە، بەڵام ئەگەر ئێران نەیەتە ژێر بار، ئەوا چاوەڕێ دەکەن تاوەکو بزانن دۆخەکە بەرەو کوێ دەچێت. ترەمپ هۆشداریی دایە تاران و وتی: "جارەکەی پێشوو ئێران بڕیاری دا رێککەوتن نەکات، هەر بۆیە هێرشی (چەکوشی نیوەشەو)ـی بەرکەوت کە لە بەرژەوەندیی ئەواندا نەبوو؛ هیوادارین ئەمجارە ئێران بە عەقڵانییەت و بەرپرسیارێتییەوە مامەڵە بکات."
لە کۆتایی پەیامەکەیدا، ترەمپ ئاماژەی بەوە کرد کە لەگەڵ نەتەنیاهوو باسیان لەو "پێشکەوتنە گەورەیە" کردووە کە لە کەرتی غەزە و تەواوی ناوچەکەدا بەدیهاتووە. وتیشی: "ئێستا ئاشتی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا باڵی کێشاوە."
لە لایەکی دیکەوە، نوسینگەی ناتانیاهۆ رایگەیاند، لە دیدارەکەدا جەخت لەسەر پێداویستییە ئەمنییەکانی ئیسرائیل کراوەتەوە لە ناوەڕۆکی دانوستانەکاندا. هەروەها، ناتانیاهۆ پێش کۆبوونەوەکەی لەگەڵ ترەمپ، لەگەڵ مارکۆ رۆبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا کۆبووەوە و وەک ئەندامێکی "ئەنجومەنی ئاشتی" ئیمزای لەسەر بەشداربوونی خۆی کرد.
بەپێی زانیارییەکانی میدیای ئیسرائیل، ناتانیاهۆ بە ترەمپی راگەیاندووە کە هەر رێککەوتنێکی باش لەگەڵ تاران، دەبێت بێ کات بێت و رێگریی تەواوەتی لە گەیشتنی ئێران بە چەکی ئەتۆمی بکات. سەرەڕای ئەمەش، هەندێک لە ناوەندە بڕیاربەدەستەکانی ئیسرائیل هێشتا گومانیان هەیە و پێیان وایە تاران تەنیا دەیەوێت کات بکوژێت.
جگە لە ترەمپ و ناتانیاهۆ، لەم کۆبوونەوە چارەنووسسازەدا مارکۆ رۆبیۆ، وەزیری دەرەوە، پیت هیگسێت، وەزیری بەرگری، ستیڤ ویتکۆف و جارید کوشنەر، نێردراوانی تایبەتی ترەمپ ئامادە بوون.
بەهۆی تەقەكردن لە كەنەدا 10 كەس كوژران و زیاتر لە 20 كەسیش برینداربون سەرۆك وەزیرانی وڵاتەكەش دەڵێت روداوەكە مەرگەساتێكی گەورە بوە.
پۆلیسی كەنەدا ڕایگەیاند، رۆژی چوارشەممە لە یەكێك لە خوێندگەكانی تامبلەر ریج لە ناوچەی بریتش كۆلۆمبیا لە رۆژئاوای كەنەدا كەسێك تەقەی كردوە و بەهۆیەوە شەش خوێندكار كوژران و 25 كەسیشی برینداربوە. و بەهۆیەوە دە كەس گیانیان لەدەست داوە كە تەقەكەرەكەشیان هەیە و لانیكەم ٢٥ كەسیش بریندار بون كە برینی دووانیان سەختە.
پۆلیس ئاماژەی بەوە كردوە كە تۆمەتباری تەقەكەردنەكە ژنێك بوە كە بە كوژراوی لە خوێندگەكەدا دۆزراوەتەوە و هاوكات تەرمی دوو كوژراوی تریش لە شوێنێكی نیشتەجێبونی ئەو ناوچەیەی تەقەی لێكراوە دۆزراونەتەوە.
مارك كارنی سەرۆك وەزیرانی كەنەدا، رایگەیاند ئەو روداوە زۆر ترسناك بوە و پرسە و سەرخۆشیی ئاراستەی ئەو كەسانە دەكات كە لە روداوی تەقەكردنەكەدا كوژراون ئەو روداوەكەی بە مەرگەسات و توندوتیژیی لەقەڵەم داوە.
بنیامین ناتانیاهۆ، گەیشتە واشنتۆن بۆ کۆبونەوە لەگەڵ دۆناڵد ترەمپ و بە گوێرەی زانیارییەکان سەرەتا لەگەڵ ستیڤ ویتکۆف و جارید کۆشنەر، نێردراوانی دۆناڵد ترەمپ کۆبوەتەوە و تاوتوێ دوایین پێشهاتەکانی دانوستانە ناڕاستەوخۆکانی نێوان ئەمریکا و ئێرانیان کردوە.
پێگەی ئاکسیۆس بڵاویکردوەتەوە، ویتکۆف و کۆشنەر پوختەیەکی وردیان لەبارەی خولی یەکەمی گفتوگۆکانیان لەگەڵ تاران پێشکەش بە ناتانیاهۆ و تیمی ئەمنییەکەی کردووە، ئەم کۆبوونەوەیە تەنیا چەند سەعاتێک پێش دیداری چاوەڕوانکراوی نێوان ناتانیاهۆ و ترەمپ ئەنجامدراوە، کە بڕیارە ئەمڕۆ چوارشەممە بەڕێوەبچێت .
یەحیێل لیتەر، باڵیۆزی ئیسرائیل لە واشنتۆن، کە بەشداری کۆبونەوەکەی کردوە، بە ئاکسیۆسی راگەیاندوە، کە کارەکان هەر لە یەکەم سەعاتی گەیشتنی ناتانیاهۆوە دەستیان پێکردووە.
ئەم سەردانەی ناتانیاهۆ، حەوتەمین سەردانیەتی بۆ واشنتۆن، لە دوای گەڕانەوەی دۆناڵد ترەمپ بۆ کۆشکی سپی و بون بە سەرۆک بۆ جاری دووەم
ماوەی سێ هەفتەیە بەفربارینی چڕ ژاپۆنی گرتووەتەوە و لێپرسراوانی ئەو وڵاتەش ئاسکرایانکرد، تا ئێستا 46 کەس بەهۆی بەفربارینەوە گیانیان لەدەستدا.
ئاژانسی بەڕێوەبردنی کارەساتەکانی ژاپۆن بڵاویکردەوە، بەفربارین لە ماوەی سێ هەفتەی رابردوودا بووتە خۆی گیان لەدەستدانی 46 کەس و برینداربوونی 588 کەس تر.
ئاماژەی بەوەشکرد، ئەو بەفرە زۆرەی کە لە کۆتایی مانگی یەکەوە بە چڕی دەبارێت، ناوچەکانی باکوری ژاپۆنی داپۆشیوە و بووەتە هۆی پەککەوتنی هاتووچۆ، بەتایبەتی لەو ناوچانەی دەکەونە سەر کەناراوەکانی دەریای ژاپۆن.
بەپێی زانیارییەکانی لێپرسراوانی ناوخۆیی ئەو وڵاتە، زۆربەی روداوە کوشندەکان بەهۆی کەوتنی بەفری کەڵەکەبووی سەر خانووەکان بەسەر دانیشتوواندا بووە، یان کەوتنی کەسەکان لە کاتی هەوڵدانیان بۆ پاککردنەوەی بەفری سەربانەکان.
کەشناسیی ژاپۆن ئاماژەی بەوەکردووە، لە پارێزگای "ئۆمۆری" (Aomori) ، بەرزیی بەفری کەڵەکەبوو گەیشتووەتە 1.3 مەتر.
باکنگھام بێدەنگی شکاند؛ شا چارڵز هاوکاری پۆلیس دەکات بۆ لێکۆڵینەوە لە شازادە ئەندرۆی برای و پەیوەندییەکانی بە ئێپستینەوە.
شا چارڵزی سێیەم، پاشای بەریتانیا، بە رەسمی پشتیوانی خۆی بۆ لێکۆڵینەوەکانی پۆلیس لەبارەی پەیوەندییەکانی "ئەندرۆ"ـی برای و "جێفری ئێپستین"ی سەرمایەداری ئەمریکی ڕاگەیاند و ئاماژەی بەوە کرد، ئامادەی هەموو جۆرە هاوکارییەکن بۆ دەرخستنی راستییەکان.
کۆشکی باکنگھام لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، پاشا چارڵز نیگەرانییەکی قووڵی بەرانبەر ئەو تۆمەتە نوێیانە هەیە کە ئاڕاستەی "ئەندرۆ مۆنتباتن-ویندزۆر" کراون، لە راگەیەنراوەکەدا هاتووە، هەرچەندە پێویستە خودی ئەندرۆ وەڵامی تۆمەتەکان بداتەوە، بەڵام خێزانی شاهانە وەک ئەرکێکی یاسایی، ئامادەی هەماهەنگی تەواوە لەگەڵ پۆلیس بۆ هەر لێکۆڵینەوەیەک کە پێویست بێت.
ئەم پێشهاتە دوای ئەوە دێت، پۆلیسی "تەیمز ڤالی" لێکۆڵینەوەی لە کۆمەڵێک بەڵگە و زانیاریی نوێ دەستپێکردووە، کە باس لەوە دەکەن لە نێوان ساڵانی 2001 بۆ 2011، شازادە ئەندرۆ کاتێک وەک نوێنەری بازرگانی بەریتانیا کاری کردووە، کۆمەڵێک زانیاری و راپۆرتی نهێنیی دەربارەی وەبەرهێنان لە ئەفغانستان و گەشتە دیپلۆماسییەکانی بۆ وڵاتانی ئاسیا، رادەستی جێفری ئێپستین کردووە.
لەلایەکی دیکەوە کەناڵی "سکای نیوز" ئاشکرای کردووە، ئەو بەڵگانەی وەزارەتی دادی ئەمریکا بڵاوی کردوونەتەوە، گومانی ئەوەیان دروست کردووە کە شازادە ئەندرۆ پۆستە رەسمییەکەی بۆ بەرژەوەندیی ئەو سەرمایەدارە ئەمریکییە بەکارهێنابێت، کە پێشتر بە تاوانی ئەخلاقی سزادرابوو.
ئەمریکا خوازیاری رێککەوتنێکی نوێیە لەگەڵ ئێران و جەختیشدەکاتەوە، رێککەوتن لەبەرژەوەندی هەموو لایەکدایە.
جەی دی ڤانس جێگری سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، واشنتن خوازیاری بەستنی رێککەوتنێکی نوێ و کاریگەرە لەگەڵ تاران و جەختیشیکردەوە، گەیشتن بە رێککەوتن لە بەرژەوەندی هەموو لایەکدایە.
ڤانس ئاماژەی بەوەکرد، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا ئارەزووی ئیمزاکردنی گرێبەستێکی "مەزن و سودبەخش" لەگەڵ ئێران دەکات و بۆ ئەو مەبەستەش ئامادەکاری کراوە.
جێگری سەرۆکی ئەمریکا ئەوەشی خستەڕوو، لە پڕۆسەی دانوستانە نوێیەکاندا لەگەڵ ئێران، هیچ هێڵێکی سور بوونی نییە و ئیدارەی نوێی کۆشکی سپی دەیەوێت بە جۆرێک بگەنە رێککەوتن کە ئارامی بۆ ناوچەکە بگەڕێنێتەوە.
ئەم لێدوانەی ڤانس لە کاتێکدایە، هەر ئەمڕۆ مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران رایگەیاند، وڵاتەکەی ئامادەیە بۆ گەیشتن بە رێککەوتنێکی دادپەروەرانە بەو مەرجەی مافە ئەتۆمییەکانی ئێران پارێزراو بن.
سێرگی لاڤرۆڤ، وەزیری دەرەوەی روسیا، هێرشی توندی کردە سەر هاوپەیمانیی ناتۆ و یەکێتیی ئەوروپا و رایگەیاند، رۆژئاوا چیتر ناتوانێت جیهان وەک یەک جەمسەر بهێڵێتەوە.
لاڤرۆڤ لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کەناڵی "برێکس" ئاماژەی بەوە کرد، ناتۆ پابەندی ئەو بەڵێنانە نەبووە کە بە روسیای دابوو سەبارەت بە بڵاونەبوونەوەی بەرەو رۆژهەڵات. وتیشی، یەکێتیی ئەوروپا بە تەواوەتی کەوتووەتە ژێر کاریگەریی رۆژئاوا و ئێستا "لە قۆناغی لەناوچووندایە".
وەزیری دەرەوەی روسیا جەختی کردەوە، رۆژئاوا هەوڵ دەدات جیهان لەسەر بنەمای رۆڵی دۆلار و ئەو دامەزراوانەی خۆی بونیاتی ناون بهێڵێتەوە، بەڵام جەختی کردەوە کە ئەمە مەحاڵە و ناتوانرێت رێگری لە گەشەی هێزە نوێیەکانی وەک چین، هیندستان و بەرازیل بکرێت.
لاڤرۆڤ وتیشی، ڤلادیمێر پوتن چەندین جار باسی لە شکاندنی جیهانی تاک جەمسەری کردووە و لە ئێستاشدا روسیا پەیوەندییە ستراتیژییەکانی لەگەڵ وڵاتانی چین و هیندستان و ناوچەکانی دیکە بەهێزتر کردووە.
ئەم لێدوانانەی لاڤرۆڤ لە کاتێکدایە کە لە ساڵانی رابردوودا بەرپرسانی روسیا بەردەوام رەخنەی توندیان لە هەڵوێستەکانی ناتۆ و یەکێتیی ئەوروپا گرتووە، بەتایبەت لە دوای دەستپێکردنی جەنگی ئۆکراین و سەپاندنی سەدان سزا بەسەر مۆسکۆدا، کە روسیا وەک هەڕەشەیەک بۆ سەر ئاسایشی نیشتمانیی خۆی تەماشای دەکات.