سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت، واشنتۆن دەستپێکردنی جەنگێکی ئابوری و سەپاندنی گۆشەگیرییەکی بێپێشینەی بەسەر ئێراندا دەستپێکردووە، ئاماژەی بەوەشکرد، تاران دەرفەتی گەیشتن بە رێککەوتنی لەگەڵ وڵاتەکەی لەدەستداوە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا تۆڕی کۆمەڵایەتی سۆشیاڵ تروس نووسیویەتی، دەرفەتێکی گەورەی بەخشیوە بە ئێران بۆ ئەوەی بگەنە رێککەوتن، بەڵام تاران سودی لەو دەرفەتە وەرنەگرت، وتشی: "ئەمڕۆ توندترین رێکاری ئابوری لە مێژوودا ڕادەگەیەنم کە تا ئێستا دژی هیچ وڵاتێک نەگیراوەتەبەر."

سەرۆکی ئەمریکا جەختیشی کردەوە، ئەو رێکارە نوێیانە بریتیین لە جەنگێکی ئابوری و سەپاندنی گۆشەگیری لەسەر ئاستێک کە پێشتر وێنەی نەبووە، ئاماژەی بەوەشکرد توانا سەربازییەکانی ئێران بەر زەبری گەورە کەوتوون و ئابوری وڵاتەکەش لە بارودۆخێکی سەختدایە.

هاوکات ترەمپ هۆشداری توندی دایە ئەو وڵاتانەی هاوکاری تاران دەکەن و رایگەیاند، هەر وڵاتێک رێگە ببات دامەزراوە داراییەکانی، کۆمپانیاکانی، فڕۆکەخانەکانی یان لایەنە حکومییەکانی هاوکاریی خزمەتگوزاری بۆ ئێران دابین بکەن، رووبەڕووی لێکەوتەی ئابوری زۆر قورس دەبنەوە.

واشنتۆن بەنیازە بەشێك لە هێزەكانیەتی لە كەنداو بكشێنێتەوە و سەرلەنوێ دارشتنەوەی نەخشەی بڵاوبوونەوەیان دارێژێتەوە.

رۆژنامەی واشنتۆن پۆست لە زاری هەشت لێپرسراوی و كەسی ئاگادار لە دانوستانەكان، ئاشكرایكردووە،  وەزارەتی جەنگی ئەمریكا تاوتوێی كەمكردنەوەی ئامادەیی سەربازیی لە ناوچەی كەنداو دەكات، ئەوەش  لەچوارچێوەی سەرلەنوێ دارشتنەوەی شێوازی بڵاوبوونەوەی سەربازیی ئەمریكا لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.

ئەو سەرچاوانە ئاماژەیان بەوەشكردوە، پنتاگۆن و سێنتكۆم و  لە ئێستادا هەڵسەنگاندن بۆ ئەوە دەكات ئایا پێویستە بەشێك لە هێزە جێگیركراوەكانی لە كەنداو بكشێنێتەوە یان نا، بەتایبەت لە دوای ئەو زیانە گەورانەی بەر پێگە سەربازییەكانی ئەمریكا كەوتوون بەهۆی هێرشەكانی ئێرانەوە 
هاوكات ئاماژەكان بۆ ئەوە دەچن ڕەنگە وەزارەتەكە ئەو دامەزراوانە بە هەمان شێوەی پێش هەڵگیرسانی ئاڵۆزییەكان دروست نەكاتەوە.

ئەمە لە كاتێكدایە، ئەمریكا بە شێوەیەكی ئاسایی نزیكەی 40 هەزار سەربازی لە كەنداو بڵاوكردووەتەوە.

 

تەندروستیی جیهانی هۆشداریی دەدات لەوەی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی ئیبۆلا لە كۆنگۆ لەژێر كۆنتڕۆڵ دەرچووە و تا ئێستا بووەتە هۆی گیانلەدەستدانی زیاتر لە دوو هەزار و 300 كەس.

تێدرۆس ئەدهانۆم بەڕێوەبەری گشتیی رێكخراوی تەندروستیی جیهانی رایگەیاند، تەشەنەسەندنی ڤایرۆسی ئیبۆلا لە كۆماری كۆنگۆی دیموكرات هێشتا زۆر دوورە لەوەی كۆنتڕۆڵ بكرێت، رۆژ  لە دوای رۆژیش بڵاوبوونەوەكەی خێراتر دەبێت و هەوڵەكانی رێگریكردن لێی بۆ ئەوەی نەگوازرێتەوە بۆ وڵاتانی تر نەگەیشتوونەتە ئامانج.

داواشیكرد، كۆبوونەوەیەكی نائاسایی دەربارەی تەشەنەسەندنی نەخۆشییەكە بكرێت بۆ ئەوەی رێكاری بەپەلە و كاریگەر بۆ رووبەڕووبوونەوەی راستەوخۆی رەوشەكە بگیرێتەبەر.

ئەوەشی خستەڕوو، ڤایرۆسەكە لە شەش هەرێمی وڵاتەكە بڵاوبووەتەوە و لانی كەم دوو هەزار و 325 كەس بەهۆیەوە گیانیان لەدەستداوە.

لە ئەگەری هەڵگیرسانەوەی جارێكی تری جەنگی دژی ئێران، ئەمریكا تەنها هەزار و 105 موشەكی بەدەستەوە ماوە بۆ بەرپەرچدانەوەی هێرشە ئاسمانییەكانی ئێران.

ناوەندی توێژینەوەی ستراتیژی و نێودەوڵەتی " سی ئێس ئای ئێس" بڵاویكردووەتەوە، بەهۆی جەنگی دژی ئێرانەوە، موشەكە كۆگاكراوەكانی ئەمریكا كە موشەكی بەرگریكارن بەشێوەیەكی بەرچاو كەمبوونەوەتەوە، بەجۆرێك پێش جەنگ نزیكەی 2200 موشەكی پاتریۆت و 452 موشەكی تاد هەبوو، بەڵام ئێستا كەمتر لە 827 موشەكی پاتریۆت و 278 مووشەكی تادی ماوە.

ئەوەشی خستووەتەڕوو، تێچووی هەر موشەكێك لەو دوو موشەكە بەرگریكارە ملیۆنان دۆلارە.

ئەو ناوەندە دەشڵێت، كەمبوونەوەی بەرچاوی موشەكە كۆگاكراوەكانی ئەمریكا، ترس و دڵەڕاوكێی لەلای هاوپەیمانانی ئەو وڵاتە دروستكردووە، كە بەهۆی كەمی ژمارەی موشەكەكانییەوە نەتوانێت وەك پێویست پارێزگارییان لێبكات.

ئەوەش لەدوای ئەوەدێت، بەمدواییانە پنتاگۆن گرێبەستێكی ملیارەها دۆلاری لەگەڵ كۆمپانیاكانی پیشەسازی بەرگریی ئیمزاكرد، بۆ بەرزتركردنەوەی ئاستی بەرهەمهێنانی موشەك و سەرجەم كەرستە بەرگرییەكانی تر.

سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت، گەروی هورمز کراوەیە و لە ئێستادا هیچ دانوستانێکیان لەگەڵ ئێراندا نییە.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی سۆشیاڵ تروس نووسیویەتی، هیچ جۆرە گفتوگۆ یان دانوستانێک لەگەڵ ئێران لە ئارادا نییە و بۆ داهاتووش هیچ پلانێکیان بۆ ئەو مەبەستە دانەناوە.

ئاماژەی بەوەشکرد، گەروی هورمز کراوەیە و هەموو مینە دەریاییەکانیش لەناوبراون، جەختیشیکردوە، هێزەکانیان کۆنترۆڵی رەوشەکەیان کردووە.

ترەمپ ئەوەشی خستەڕوو، گەمارۆدانی دەریایی لەسەر بەندەرەکانی ئێران بە بڕیارێکی کارا و بەهێزەوە بەردەوامی دەبێت.

ئەم لێدوانەی ترەمپ دوای ئەوە هات کە محەمەد باقر قاليباف، سەرۆکی پەرلەمانی ئێران رایگەیاندبوو، گەرووی هورمز ناکرێتەوە تا ئەمریکا پابەندبوونی خۆی بە لێکتێگەیشتنە کاتییەکان جێبەجێ نەکات، کە بریتیین لە هەڵگرتنی گەمارۆکان، ئازادکردنی داراییە بلۆکراوەکان، لابردنی سزاکانی سەر نەوت و راگرتنی هەڕەشە و ئۆپراسیۆنە سەربازییەکان.

فەرەنسا لەڕێگەی 36 ملیار یۆرۆی ترەوە پڕچەککردنی سوپاکەی خێراتر دەکات و ئێمانوێل ماکرۆن بودجەی بەرگریی وڵاتەکەی بۆ 436 ملیار یۆرۆ بەرزدەکاتەوە.

حکومەتی فەرەنسا بڕیاریدا 36 ملیار یۆرۆی تر بۆ هێزە چەکدارەکانی وڵاتەکەی بۆ نێوان ساڵانی 2026 بۆ 2030 تەرخان بکات، ئەم بڕیارەش لە چوارچێوەی نوێکردنەوەی یاسای دارایی سەربازیدایە، بە ئامانجی خێراکردنی پرۆسەی پڕچەککردنەوە و بەهێزکردنی توانا بەرگریییەکان، هاوکات لەگەڵ راگەیاندنی خزمەتی سەربازیی خۆبەخشانە بۆ گەنجان.

ئێمانوێل ماکرۆن، سەرۆکی فەرەنسا یاساکەی پەسەند کرد و ئەمڕۆ سێشەممە لە رۆژنامەی رەسمیی وڵاتەکەدا بڵاوکرایەوە، بەپێی یاسا نوێکە، کۆی گشتیی بودجەی بەرگریی بۆ ساڵانی 2024 بۆ 2030 بەرز دەبێتەوە بۆ نزیکەی 436 ملیار یۆرۆ، لە کاتێکدا لە پلانی پێشوودا 400 ملیار یۆرۆ بوو.

بڕیاریشە تا ساڵی 2030 خەرجییە بەرگرییەکانی فەرەنسا ساڵانە بگاتە 75.7 ملیار یۆرۆ، کە ئەمەش هاوتا دەبێت لەگەڵ لانیکەم %2.5ی کۆی بەرهەمی ناوخۆیی وڵاتەکە.

وەبەرهێنانە نوێیەکان لە 14 بواری سەرەکیدا چڕ دەکرێنەوە؛ لەوانەش: بەرپەرچدانەوەی ئەتۆمی، تەقەمەنی، فڕۆکەی بێفڕۆکەوان (دڕۆن)، بەرگریی ئاسمانی و رووبەڕووبوونەوەی دڕۆنەکان، سەرەڕای جەنگی ئەلیکترۆنی، بوارەکانی بۆشایی ئاسمان و لێدانی دوورمەودا.

پلانەکە زیاتربوونی بەرچاوی بەرهەمهێنان و دابینکردنی موشەک و تەقەمەنییەکان دەگرێتەوە، لەگەڵ فراوانکردنی بەکارهێنانی فڕۆکە و هۆکارەکانی گواستنەوەی بێفڕۆکەوان لە ئاسمان، وشکانی، دەریا و ژێر دەریادا تا ساڵی 2030.

لەلایەکی ترەوە، یاساکە بڕیاری دامەزراندنی خزمەتی سەربازیی خۆبەخشانەی داوە بۆ ئەو کوڕ و کچانەی تەمەنیان لەنێوان 18 بۆ 25 ساڵدایە، بۆ ماوەی 10 مانگ، پرۆسەکە لەمساڵدا بە وەرگرتنی سێ هەزار خۆبەخش دەست پێدەکات و تا ساڵی 2030 ژمارەکە بەپێی پلانەکە ساڵانە بۆ 10 هەزار خۆبەخش بەرز دەبێتەوە.

وەزارەتی جەنگی ئەمریكا ئاشكرایكرد، چەندین گرێبەستی سەربازیی نوێیان ئیمزاكردووە كە بواری ئەندازیاریی و تەكنیكی لە خۆدەگرێت، گرێبەستەكانیش لەگەڵ توركیا، ئیمارات، میسر، ئیسرائیل، بەحرەین و ئوردن ئیمزاكراون. 

هەربەپێی راگەیەندراوەكە، كۆمپانیای لوكهیید مارتن بە بڕی 31 ملیۆن دۆلار راوێژكاری ئەندازیاریی و تەكنیكی رەوانەی توركیا، میسر، بەحرەین و ئوردن دەكات.

ئاماژە بەوەشكراوە، كۆمپانیای ئایرۆن ماونتەن سۆلیۆشنز بە بڕی 19 ملیۆن دۆلار گۆڕانكاری لە گرێبەستەكەیدا كراوە بۆ پاڵپشتیكردنی پرۆژەی هەلیكۆپتەرە فرە مەبەستەكانی سوپای ئەمریكا لە رووی تەكنیكییەوە، بەو شێوەیە كۆی گشتی بەهای گرێبەستەكە گەیشتووەتە نزیكەی 200 ملیۆن دۆلار.

لە تازەترین ئاماری رەسمیی قوربانییانی ئەو دوو بوومەلەرزە یەک لەدوای یەکانەی مانگی حوزەیرانی رابردوو لە فێنزویلا، ژمارەی گیانلەدەستدان بۆ 6,438 کەس بەرزبووەوە.

خۆرحێ رۆدریگەز، سەرۆکی کۆمەڵەی نیشتمانیی فێنزویلا رایگەیاند: ژمارەی گیانلەدەستدان بەراورد بە ئاماری هەفتەی رابردوو کە 6,301 کەس بوو، رووی لە بەرزبوونەوە کردووە.

ئەمەش لە کاتێکدایە دوای تێپەڕبوونی نزیکەی دوو مانگ بەسەر کارەساتەکەدا، کەسوکاری قوربانییان و تیمەکانی رزگارکردن لەناو کەلاوەکاندا هێشتا بەردەوامن لە گەڕان بەدوای بێسەروشوێنبوواندا.

هەردوو بوومەلەرزەکە کە گوڕەکەیان 7.2 و 7.5 پلە بوو بە پێوەری رێختەر، لە 24ی حوزەیرانی رابردوودا ناوچەکانی نزیک ساوحلی فێنزویلایان هەژاند و بوونە هۆی رووخانی لانی کەم 190 باڵەخانە.

بەپێی ئامارەکانی دەسەڵاتداران، زیاتر لە 60 هەزار خانوو بە پلەی جیاواز زیانیان بەرکەوتووە و 24 هەزار خانووش بە تەواوی لەکەڵک کەوتوون و شیاوی نیشتەجێبوون نین.

ئێستا هەزاران خێزانی لێقەوماو لە کەمپە کاتییەکاندا لە دۆخێکی ژیانی زۆر سەختدا دەژین. لە کاراکاسی پایتەختیش، بارانی بەخوڕی کۆتایی هەفتە دۆخەکەی ئاڵۆزتر کرد و بووە هۆی ڕاماڵینی بەشێک لە خێوەتی لێقەوماوان. تا ئێستا حکومەتی فێنزویلا تەنها 335 خانووی بۆ لێقەوماوان دابینکردووە، لە کۆی ئەو 4,000 خانووەی کە بەڵێنی دابوو تا کۆتایی ئەمساڵ ڕادەستیان بکات.

سەرۆكی ئەمریكا رایدەگەیەنێت، ئێران دەیەوێت رێككەوتن بكات، بەڵام لە ئاستی چاوەڕوانییەكانی ئەمریكادا نییە، هەربۆیە واشنتۆن هەوڵ نادات وادەی یاداشتی لێكتێگەیشتنەكە درێژ بكەنەوە.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا ڕایگەیاند، ئێران دەیەوێت بگاتە ڕێككەوتن، بەڵام ئەو ڕێككەوتنە ناكات كە ئەوان بە پێویستی دەزانێت، هەربۆیە هەوڵ نادەن بۆ درێژكردنەوەی یاداشتی لێكتێگەیشتن لەگەڵ تاران.

ترەمپ وتیشی، تاكە هۆكاری جەنگەكە ڕێگریكردنە لە ئێران كە چەكی ئەتۆمی بەدەستبهێنێت و بەهۆی ئۆپراسیۆنەكانیشیانەوە ئێران توانای پەرەپێدانی بە بەرنامە ئەتۆمییەكەی نەماوە.

سەرۆكی ئەمریكا ئاماژەی بەوەش كرد، لە ڕێگەی گەمارۆی دەریاییەوە گەرووی هورمزیان بە تەواوی كۆنترۆڵ كردووە و حەز بە بیرۆكەی ئەوە دەكات گەرووەكە وەك ناوچەیەكی سەر بە ئەمریكا رابگەیەنێت .

هەروەها وتیشی، هەفتانە ملیۆنان بەرمیل نەوت لە ڕێگەی گەرووەكەوە تێدەپەڕێت و نرخی نەوت ڕووی لە دابەزین كردووە، لە كاتێكدا ئێران بەهۆی هەڵاوسانی ئابوورییەوە بە رێژەی لە 300٪ توانای بەخێوكردنی سوپاكەی نەماوە.

ترەمپ دەڵێت، لە پرسی ئێراندا هیچ پەلەیەکیان نییە و دەبێت تاران ئاڵای خۆبەدەستەوەدان بەرز بکاتەوە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە لێدوانێکیدا بۆ کەناڵی "فوکس نیوز" رایگەیاند، لە پرسی ئێراندا هیچ پەلەیەکی نییە و ئاماژەی بە بوونی "کەناڵی پەیوەندیی پشتی پەردە" کرد لەگەڵ لێپرسراوانی سوپای پاسدارانی ئێران.

ترەمپ وتی: "ئێمە راستەوخۆ لەگەڵ بەرپرسانی سوپای پاسداران لە ناو ئێراندا قسە دەکەین."

سەرۆکی ئەمریکا جەختی کردەوە،  "دەبێت ئێران ئاڵای خۆبەدەستەوەدان بەرز بکاتەوە،" و ئاماژەی بەوەش کرد کە گەمارۆ دەریاییەکانی ئەمریکا بەردەوامن لە دروستکردنی فشاری ئابوری نوێ لەسەر رژێمی ئێران.

ئەوەشی خستەڕوو، "ئێران لە قوماردا لێهاتوون، بەڵام دوا هەناسەکانیان دەدەن."

پێشتریش سەرۆکی ئەمریکا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "سۆشیاڵ تروس" جەختی کردبوەوە کە "ئێران بە هیچ جۆرێک ناتوانێت ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی،" و ڕایگەیاندبوو: "ئامانجی یەکەممان، کە هەمیشەش وەک خۆی دەمێنێتەوە، رێگریکردنە لە دەستگەیشتنی ئێران بە چەکی ئەتۆمی."

فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا لە راگەیەندراوێکدا رایگەیاندوە، لە نێوان 11 کەستی جەنگیدا، کەمترین حاڵەتی دەرونی لەسەر کەشتیی ئیبراهیم لینکن تۆمار کراوە، ئاماژەی بەوەشکردوە بونی ئەم کەشتییە و سەربازەکانی جیگای شانازییە.

راگەیەندراوێک بەناوی ئەدمیراڵ براد کوپەر، فەرماندەی فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکاوە (CENTCOM) بڵاوکراوەتەوە، کە تێیدا هەست و سەرنجەکانی سەبارەت بە سەردانەکەی بۆ سەر کەشتیی فڕۆکەهەڵگری ئیبراهیم لینکن دەردەبڕێت.

ئاماژە بەوە دەکات کە بینینی هاوکاری، کاری بەکۆمەڵ و خۆڕاگریی ستاف و دەریاوانانی سەر کەشتییەکە جێگەی شانازییەکی گەورەیە.

لە راگەیەندراوەکەدا هاتووە؛ بەپێی ئامارەکان، ئەم کەشتییە لە نێوان 11 کەشتیی فڕۆکەهەڵگری چالاکی ئەمریکادا کەمترین ڕێژەی کێشە و ئاریشەی تەندروستیی دەرونی تێدا تۆمارکراوە.

ئەدمیراڵ کوپەر جەخت لەوە دەکاتەوە، ئەم ئامارە مانای ئەوە نییە هەموو شتێک بێ کەموکورتی بێت، چونکە خزمەتکردن لە دەریادا بۆ ماوەیەکی درێژ ئاڵەنگاریی خۆی هەیە و ڕووبەڕووبوونەوەی گوشارەکان لە کەسێکەوە بۆ کەسێکی تر جیاوازە.

فەرماندەی ناوەندەیی ئەمریکا، ستایشی سەرکردایەتی و بەرپرسانی کەشتییەکە دەکات، کە بایەخی تایبەتیان بە تەندروستیی دەروونیی هێزەکانیان داوە، و هیوای گەڕانەوەیەکی سەلامەتیان بۆ دەکوازێت بۆ نیشتمان.

ئەمەش لە کاتێکدایە دەنگۆی بونی حاڵەتی زۆری تێکچونی دەرونی لە نێو کەشتیەکەدا، لەگەڵ خراپی خواردنی سەربازەکان بڵاوبەوەتەوە، کە بەبۆنەی جەنگی ئێرانەوە، کەشتییەکە بۆ ماوەیەکی زۆر لە دەریادا ماوەتەوە و ئەمش وایکردوە سەربازەکان ناڕەزایەتی دەببڕن و ژمارەیەکیشیان توشی نەخۆسی دەرونی ببن.

فەرماندەی فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریكا سەردانی شەش وڵاتی ناوچەكەی كرد لە نێویاندا عیراق.

فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریكا (سێنتكۆم) رایگەیاند: براد كۆپەر، فەرماندەی سێنتكۆم، سەردانێكی 10 رۆژەی بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست كۆتاییپێهێنا.

وتیشی: لەو گەشتەدا سەردانی شەش وڵاتی ناوچەكەی كردووە، ئەمە جگە سەردانی كەشتیی جەنگیی "یو ئیس ئیس ئابراهام لینكۆڵن"ی كردووە ئەمەش بە دووەم سەردانی كۆپەرە دادەنرێت بۆ سەر ئەو كەشتییە لەمساڵدا.

بەپێی راگەیەندراوی سێنتكۆم،  لە ماوەی گەشتەكەیدا، كۆپەر لەگەڵ لێپرسراوانی باڵای مەدەنی و سەربازیی وڵاتانی بەحرێن، عیراق، ئیسرائیل، ئوردن، سعودیە و ئیمارات كۆبووەتەوە.

سێنتكۆم ئاماژەی بەوەشكردووە كە فەرماندەی ناوەندیی ئەمریكا كاتی لەگەڵ هێزە ئەمریكییەكانی ناوچەكە بەسەر بردووە؛ كە لە ئێستادا زیاتر لە 50  هەزار سەربازی ئەمریكی لە بەشە جیاوازەكانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا جێگیركراون.

 

وەڵامێکی حکومەتی ئەڵمانیا بۆ پەرلەمانی ئەو وڵاتە ئاشکرای کردووە کە لە نیوەی یەکەمی ئەمساڵدا، 23.2٪ ی پێداچوونەوەکان بۆ داواکاریی پەنابەری کۆتاییان بە هەڵوەشاندنەوە یان کێشانەوە هاتوو، کە زۆربەیان سورین.

 ئەم بڕیارە دوای باشتربوونی رەوشی مرۆیی لە سوریا و رووخانی رژێمی ئەسەد لە کانونی یەکەمی 2024 هات، کە بووە هۆی گەڕانەوەی سەدان هەزار پەنابەر لە وڵاتانی دراوسێوە.

بەپێی یاساکان، مافی پەنابەری لە کاتێکدا هەڵوەشێنرێتەوە کە گۆڕانکاریی جەوهەری لە وڵاتی پەنابەرەکەدا رووبدات، هەروەها لە کاتی سەلماندنی پێدانی زانیاریی ئاڵوگۆڕکراو یان زانیاریی هەڵە مافەکە دەکێشرێتەوە.

کلارا بونگەر، شارەزای کوتلەی "چەپ"، دژی گەڕاندنەوەی زۆرەملێیە بەهۆی جێگیرنەبوونی رەوشی سوریا، و پێشنیازی دابینکردنی پاراستنی بەردەوام دەکات بۆ ئەو سورییانەی مێژوویەکی درێژترە لە ئەڵمانیان.

داواکارییەکانی پەنابەریی سوورییەکان دوای رووخانی ئەسەد بە شێوەیەکی بەرچاو کەمی کردووە، بە جۆرێک لە نیوەی یەکەمی ئەمساڵدا تەنها 5 هەزار داواکاری تۆمارکراوە، لە بەرانبەر 978،761 داواکاری لە ساڵی 2013وە. هاوکات رێژەی رەتکردنەوەی داواکارییەکان بۆ 68.6٪ بەرزبووەتەوە، لە کاتێکدا پێشتر زۆربەی داواکارییەکان وەردەگیران.

سبەینێ لێکتێگەیشتنی ئیسلام ئاباد لەنێوان ئەمریكا و ئێران كۆتایی دێت، دانوستانەكانیش بە هەڵواسراوی ماونەتەوە.

مۆڵەتی دیاریكراو لە یاداشتی تێگەیشتنی نێوان ئەمەریكا و ئێران كە لە حوزەیرانی رابردوودا ئیمزا كرا، دەچێتە رۆژانی كۆتایی خۆیەوە و بڕیارە سبەی دووشەممە بە رەسمی وادەكە كۆتایی پێ بێت.

ئەم یاداشتە كە بە لێکتێگەیشتنی ئیسلام ئاباد ناسراوە، دوای رووبەڕووبوونەوە سەربازییەكەی 28ی شوبات و هێرشەكانی دواتری ئێران بۆ سەر بەرژەوەندییەكانی ئەمەریكا لە ناوچەكەدا هاتە ئاراوە.

لە تازەترین هەڵوێستیشدا، عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، تاران هێشتا بڕیاری لەسەر دەستپێكردنەوەی دانوستانەكان لەگەڵ واشنتن نەداوە.

لەلایەكی ترەوە، سەرچاوە ئەمنییەكانی پاكستان ئاشكرایانكردووە، ئاگربەست كە لە ناوەڕاستی مانگی حوزەیراندا لە چوارچێوەی ڕێككەوتنێكی چوارچێوەیی لە نێوان ئەمریكا و ئێران ئەنجام درابوو، درێژ دەكرێتەوە.

سەرچاوەكان ئاماژەیان بەوە كردووە، رەنگە درێژكردنەوەكە بۆ 60 تا 90 رۆژی تر بێت، بەڵام روونیانكردووەتەوە، هێشتا یەكلانەبووەتەوە كە ئایا بە رەسمی راگەیاندن بۆ درێژكردنەوەی ئاگربەستەكە دەكرێت یاخود نا.

 

ڤلادیمێر پوتن جەخت لەسەر بەرزترین ئاستی هاوبەشیی ستراتیژی لەگەڵ کۆریای باکور دەکاتەوە و ستایشی "برایەتیی سەربازیی" مێژوویی نێوان هەردوو وڵات دەکات.

ڤلادیمێر پوتن، سەرۆکی روسیا، بەبۆنەی ساڵیادی رزگارکردنی کۆریای باکور لە داگیرکاریی ژاپۆن، پەیامێکی پیرۆزبایی ئاڕاستەی کیم جۆنگ ئۆن، سەرۆکی ئەو وڵاتە کرد و ستایشی "برای سەربازیی" مێژوویی نێوان هەردوو وڵاتی کرد.

بەپێی راگەیەنراوێکی کۆشکی کرملن، پوتن ئاماژەی بە قارەمانێتی نیشتمانپەروەرانی کۆریا و سەربازانی سوپای سور کردووە لە نەبەردییەکانی رزگارکردندا، و جەختی لەوە کردووەتەوە کە لەو قۆناغە سەختەدا بەردی بناغەی پەیوەندییەکانی نێوان موسکۆ و پیۆنگیانگ داڕێژراوە.

سەرۆکی روسیا ئاماژەی بەوەکرد، پەیوەندییەکانی نێوان روسیا و کۆریای باکور گەیشتوونەتە بەرترین ئاست لە هاوبەشیی ستراتیژیی هەمەلایەنە.

پوتن جەختی لەسەر بەردەوامبوونی کارکردنی هاوبەش کردەوە بۆ پەرەپێدانی هاوکارییەکان لە سەرجەم بوارەکاندا و هەماهەنگیکردن بۆ دەستەبەرکردنی ئاسایش و سەقامگیری لە ناوچەکەدا، بەجۆرێک لە بەرژەوەندیی هەردوو وڵاتدا بێت.

ترەمپ هەڕەشەی دەستنیشانكردنی گەروی هورمز وەك ناوچەیەكی سەر بە ئەمریكا دەكات و ئێرانیش جەختدەكاتەوە هورمز سەر بە وڵاتەكەی دەمێنێتەوە.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا رایگەیاند، بەمزوانە گەروی ستراتیژیی هورمز وەك هەرێمێكی سەر بە ئەمریكا دەستنیشان دەكات، وتیشی، توانیویانە تاران بە سەختی تێكبشكێنن و ئەو گەمارۆ دەریاییەش كە بەسەر بەندەرەكانی ئێراندا سەپاندوویانە، بەردەوام دەبێت و بە هیچ شێوەیەكیش رێگە بە تێپەڕبوونی هیچ كەشتییەك بەو گەروەدا نادەن.

ترەمپ ئاماژەی بەوەشكرد، سەركردایەتی ئێران بەهۆی جەنگەوە لەناوچووە و یەكێك لە كێشەكانیشی ئەوەیە كەسی دەستناكەوێت دانوستانی لەگەڵدا بكات.

لەبەرانبەریشدا، كازم غەریبئابادی جێگری وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، گەروی هورمز سەر بە ئێرانە و هەر سەر بەئێرانیش دەمێنێتەوە، وتیشی، بە فەرمانی ئێران نەبێت كەس ناتوانێت گەروی هورمز بكاتەوە یان دایبخات چ بگات بەوەی بیكات بە خاكی خۆی.

بەپێی داتاكانی كۆمپانیای "كێپلەر"یش كە تایبەتە بە چاودێریكردنی جووڵەی دەریایی، لە ماوەی 166 رۆژی جەنگی نێوان ئەمریكا و ئێراندا تەنها نزیكەی سێ هەزار و 371 كەشتی بە گەروی هورمزا تێپەڕیون كە ئەوەش نزیكەی 20%ی ئاستی هاتوچۆی پێش دەستپێكردنی جەنگە.