جیهان
سەرۆكی ئەمریكا وتارە چاوەروانكراوەی پێشكەشكرد، لەگەڵ ئەوەی هیچ شتێكی نوێ تیدا باس نەكرد، بەڵام جەخت لەوەكردەوە ئەمریكا نزیكە لە گەیشتن بە ئامانجەكانی لە ئێران.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا، لە وتارێكی تایبەتدا بۆ گەلی وڵاتەكەی، دواین پێشهاتەكانی ململانێی لەگەڵ ئێرانی خستە ِوو، ترەمپ رایگەیاند، ئەمریكا زۆر نزیكە لە كۆتاییهێنان بەو ئەركە ستراتیژییانەی كە بۆ سنوورداركردنی هەڕەشەكانی ئێران دیاریی كردبوون.
سەرۆكی ئەمریكا ئاشكرای كرد، سوپای وڵاتەكەی چەندین بنكەی ئەتۆمی و كۆگای موشەكی بالیستی ئێرانی تێكشكاندووە، كە مەترسی بوون بۆ سەر ئاسایشی ئەمریكا و ئەوروپا. ترەمپ هۆشدارییەكی توندی ئاراستەی تاران كرد و وتی:
لە بەشێكی دیكەی وتارەكەیدا، ترەمپ جەختی لە پابەندیی واشنتۆن كردەوە بۆ پاراستنی هاوپەیمانەكانی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست. رایگەیاند كە ئەمریكا رێگە نادات وڵاتانی عەرەبی كەنداو و ئیسرائیل تووشی هیچ زیانێك یان شكستێك ببن.
سەبارەت بە كاریگەرییەكانی شەڕ لەسەر بازاڕی وزە، ترەمپ هەوڵدا نیگەرانییەكانی ناوخۆی ئەمریكا بڕەوێنێتەوە و ئاماژەی بەوە كرد ئەمریكا خاوەنی غاز و نەوتی پێویستە و پێویستی بە نەوتی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست نەماوە، وتیشی، بەرزبوونەوەی نرخەكان كاتییە و دوای كۆتاییهاتنی ئۆپەراسیۆنەكان بە خێرایی دادەبەزن.
سەبارەت بە گەرووی هورمزیش ترەمپ رایگەیاند، گەرووی هورمز بۆ ئەمریكا بایەخێكی ستراتیژی گەورەی نەماوە، چونكە پشتیان بە سەرچاوەی دیكەی وەك ڤەنزوێلا بەستووە؛ پەیامیشی بۆ ئەو وڵاتانەی پێویستیان بەو گەرووەیە نارد كە دەبێت خۆیان پارێزگاری لێ بكەن.
ئەم وتارەی ترەمپ نیشاندەری ستراتیژێكی نوێی ئەمریكایە، كە تێیدا تێكەڵەیەك لە گوشاری سەربازیی توند و بێباكی لە هەڕەشە ئابوورییەكانی ئێران دەبینرێت، لەگەڵ دووپاتكردنەوەی سەربەخۆیی لە كەرتی وزەدا.
جێگرەكەی ترەمپ لەگەڵ وڵاتانی نێوەندگیر لە گفتوگۆدایە لەبارەی ئاگربەست لەگەڵ ئێران و ئامادەیی ئەمریكاشی نیشانداوە بۆ راگرتنی جەنگ بە چەند مەرجێك.
ماڵپەری ئەكسیۆسی ئەمریكی ئاشكرایكردووە، دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا جەی دی ڤانس جێگری راسپاردووە بۆ گفتوگۆكردن لەگەڵ وڵاتانی نێوەندگیر بە مەبەستی گەیشتن بە ئاگربەست لەگەڵ ئێران، لەوچوارچێوەیەشدا جەی دی ڤانس ئامادەیی ئەمریكای نیشانداوە بۆ راگرتنی جەنگ لە بەرانبەر چەند مەرجێك كە دیارترینیان كردنەوەی گەروی هورمزە.
ئاماژەی بەوەشكردووە، جێگری سەرۆكی ئەمریكا هۆشداری توند و یەكلاكەرەوەی داوەتەوە ئێران، ئەگەر رێككەوتن و ئاگربەست نەكات هێرشی فراوان دەكرێتەسەر ژێرخانی ئەو وڵاتە.
پێشتریش ترەمپ ئاشكرایكردبوو، سەرۆكی ئێران داوای ئاگربەستی كردووە، بەڵام تا گەروی هورمز نەكاتەوە، ئەمریكا ئەو داواكارییەی ئێران تاوتوێ ناكات، جەختیشیكردەوە، هێرشەكانی ئەمریكا بۆسەر ئێران بەردەوام دەبێت تا گەروی هورمز دەكاتەوە.
بەهۆی زیادبوونی هەڕەشەکانی تاران بۆ سەر ئاسایشی ناوچەکە، ئەمریکا هەڵمەتێکی سەربازیی بۆ لەناوبردنی تواناکانی ئەو وڵاتە دەستپێکردووە.
مارکۆ روبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا، لە لێدوانێکی نوێدا ئامانجەکانی وڵاتەکەی لە جەنگی دژی ئێران راگەیاند و جەختیکردەوە کە واشنتۆن بە ئامانجی روونەوە دەستی بەم هێرشانە کردووە.
روبیۆ ئاماژەی بەوەکرد، ئامانجی سەرەکیی ئەمریکا بریتییە لە لەناوبردنی تەواوی توانای ئەتۆمی، موشەکی و درۆنییەکانی کۆماری ئیسلامیی ئێران.
وەزیری دەرەوەی ئەمریکا راشیگەیاند، تاران ئەو توانا سەربازییانەی بۆ هەڕەشەکردن لە ئاسایشی ناوچەکە بەکارهێناوە، هەر بۆیە واشنتن "ناچار بووە" پێش ئەوەی ئێران ببێتە هێزێکی وا کە نەتوانرێت رووبەڕووی ببنەوە، گورزی سەربازیی لێ بدات.
لە کۆتایی لێدوانەکانیدا، مارکۆ روبیۆ پەیامێکی ئاڕاستەی دەسەڵاتدارانی تاران کرد و رایگەیاند، ئێستا ئێران لەبەردەم دوو بژاردەدایە؛ یان هەڵبژاردنی داهاتوویەکی باشتر بۆ وڵاتەکەیان، یان بەردەوامبوون لەسەر ئەو رێگەیەی کە بەرەو لاوازی و گۆشەگیریی زیاتریان دەبات.
واشنتن سێ ملیۆن دۆلار پاداشت دەداتە هەرکەسێک زانیاری لەسەر هێرشکارانی سەر نێردە دیپلۆماسییەکانی لە عیراق بداتێ.
وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا لە رێگەی پڕۆگرامی "پاداشت بۆ دادپەروەری" بڕی سێ ملیۆن دۆلاری وەک پاداشت دیاری کردووە بۆ هەرکەسێک کە زانیاریی ورد و دروست بدات لەسەر ئەو گروپە میلیشیایانەی هێرش دەکەنە سەر باڵیۆزخانەی ئەمریکا لە بەغداد و کونسوڵخانەی ئەو وڵاتە لە هەولێر.
ئەم بڕیارەی واشنتۆن لە کاتێکدایە کە ناوچەی سەوز لە بەغداد و بنکە سەربازییەکانی هاوپەیمانان رووبەڕووی هێرشی درۆنی و موشەکیی گروپە چەکدارە نایاساییەکان دەبنەوە.
وەزارەتی دەرەوە داوا لە هاووڵاتیانی عیراقی دەکات هاوکاربن لە ناسنامە و شوێنی ئەو کەسانەی کە ئاسایشی نێردە دیپلۆماسییەکان دەخەنە مەترسییەوە.
ئەو کەسانەی زانیارییان لایە دەتوانن لە رێگەی ئەپڵیکەیشنەکانی (واتسئەپ، تێلێگرام، یان سیگناڵ) پەیوەندی بە ژمارە تەرخانکراوەکانی پڕۆگرامی پاداشت بۆ دادپەروەرییەوە بکەن، و واشنتنیش جەخت دەکاتەوە کە پاراستنی نهێنی و ناسنامەی سەرچاوەکان گەرەنتی کراوە.
سەرۆکی ئەمریکا دەڵێت: تا گەرووی هورمز نەکرێتەوە و ئازاد نەبێت لە هێرشەکانیان بۆ سەر ئێران بەردەوام دەبن و دەیانگەڕێننەوە چاخی بەردین.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، لە پۆستێکدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "تروس سۆشیاڵ" رایگەیاند،: سەرۆکی نوێی رژێمی ئێران، کە کەمتر توندڕەوە و زۆر لە پێشووترەکانی ژیرترە، ئێستا داوای ئاگربەستی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کردووە.
ئاماژەی بەوەشکردووە، واشنتۆن تەنها بە یەک مەرج بیر لەو داوایە دەکاتەوە، ئەویش کاتێکە کە گەرووی هورمز بە تەواوی کراوە و ئازاد و پارێزراو بێت بۆ هاتوچۆی کەشتییەکان.
وتیشی، تا جێبەجێکردنی ئەو مەرجە، ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانیان ناوەستێنن و تا ئەو کاتە، ئێمە بەردەوام دەبین لە گورزوەشاندن لە ئێران بە هێزێکی وێرانکەرەوە، یان وەک دەوترێت: دەیانگەڕێنینەوە بۆ چاخی بەردین.
عەباس عراقچی رایدەگەیەنێت، ئەمریكا لە هێرشی زەمینیدا توشی زیانی گەورە دەبێت و ئێران لانیكەم توانای شەش مانگی بۆ بەردەوامبونی جەنگ هەیە.
عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران لە چاوپێكەوتنێكی تەلەفیزیۆنیدا رایگەیاند: وڵاتەكەی توانای باشی بەڕێوەبردی جەنگی هەیە و شارەزایی تەواوی هەیە بۆ بەرەنگاربوونەوەی هەر هێزێك كە بیەوێت لە دژی وڵاتەكەیان هێرشی وشكانی بكات.
عراقچی دەشڵێت: پێی وانییە ئەمریكا بوێری هێرشی وشكانیی هەبێت چونكە زیانی گەورەی بەردەكەوێت.
جەختی لەوەش كردەوە، شارەزاییان لە جەنگی وشكانی زۆر زیاترە و ئامادەن بۆ بەربەچدانەوەی هەر جۆرە هێرشێكی زەمینی.
بە وتەی عراقچی، ئەوان داوای راگرتنی جەنگیان لە ئێران و یەمەن و لوبنان كردووە، بەڵام وەك خۆی دەڵێت، ئێران لانیكەم شەش مانگی تر توانای جەنگی هەمەلایەنەی هەیە.
ژیری دەستكرد هاوكێشەی سەربازییەكانی لە جەنگی ئێران گۆڕیوە، لە نوێترین پێشهاتەكانی جەنگ زانیارییەكان دەریدەخەن ئەمریكا لەم جەنگەدا تەكنەلۆژیایەكی ژیری دەستكردی بە ناوی"مەیڤن"بۆ ئاسانكردنی ئەركە سەربازییەكان بەكارهێناوە كە لە ساڵی 2018وە كاری لەسەر دەكرێت.
مایكڵ براون، بەڕێوەبەری پێشووی بەشی داهێنانەكانی وەزارەتی بەرگری ئیمریكا كە ئیچستا ناوەكەی گۆراوە بۆ وەزارەتی جەنگ بە رۆژنامەی فۆربیسی رایگەیاند، حكومەتی ئەمریكا لە هێرشەكانی سەر ئێران تەكنەلۆژیایەكی نوێی زیرەكی دەستكرد بەكارهێنراوە بە ناوی مەیڤن و دەسەڵاتدارانی ئێران بەو تەكنەلۆژیایە بە ئامانجگیراون.
تەكنەلۆژیاكەی ئەمریكا رۆڵیكی گرنگی هەبووە لە دەستنیشانكردنی ئامانجەكان و توانای كۆكردنەوەی زانیاری لە چەندین سەرچاوەوە هەیە وەك، كامێراكانی چاودێری، رادار و سیستمی بەرگری و درۆن و وێنەی سەتەلایتی و هەر سەرچاوەیەك كە دەستیپێیبگات دەتوانێت كۆیبكاتەوە و لێكدانەوە و شیكردنەوەیان بۆ بكات و ئامانجێكی رون و ئەگەری سەركەوتنی هێرشەكە دەربخات لە هەمان كاتدا هەڵبژاردنی جۆری چەكەكە دەستنیشان دەكات وەك باشترین چەك بۆ هێرشكردنە سەر ئەو ئامانجەی لەلایەن تەكنەلۆژیاكەوە دیاریكراوە
هەروەها ژیری دەستكردی "مەیڤن" كە لە جەنگی دژی ئێران لەلایەن ئەمریكاوە بەكارهێندراوە لە 24 سەعاتی یەكەمدا 1000 ئامانجی دۆزیوەتەوە و پێكاویەتی.
ئەو تەكنەلۆژیایەی ژیری دەستكرد دەتوانێت لە رێگەی درۆنەوە راستەوخۆ زانیاری كۆ بكاتەوە و بیگوازێتەوە بۆ سەنتەری كۆكردنەوەی زانیارییەكان و لێكدانەوەیەكی ورد بكات بۆ دۆزینەوەی شوێنی ئامانجەكە.
هاككردنی سیستمی كۆمپیوتەر و كامێراكانی چاودێری كە بەشێكە لە ئەركەكانی ئەو تەكنەلۆژیایە ، رۆڵێكی گرنگی هەبووە لە چاودێری و كۆكردنەوەی زانیارییەكان و ناسینەوەی شوێنەكە و ناردنی بۆ سەنتەری كۆكردنەوەی زانیارییەكان و بەراوردكردنی بە هەر زانیارییەكی تر و دانانی پلانێكی ورد و ئاراستەكردنی فەرمانی بە ئامانجگرتنی شوێنەكە.
شارەزایانی بواری تەكنەلۆژیا مەترسیان لە بەكارهێنانی ئەو تەكنەلۆژیایە هەیە، چونكە ئەگەری ئەوە هەیە تەكنەلۆژیاكە نەتوانێت كەسانی مەدەنی و سەربازی لەیەك جیابكاتەوە، بەوەش ژمارەیەكی زۆری كەسانی مەدەنی ببنە قوربانی، ئەوەش لەسەر ئەو بنەمایەی تەكنەلۆژیای زیرەكی دەستكردی مەیڤن تەنها پێكانی ئامانجەكەی لەلا گرنگە نەك ژمارەی ئەو كەسانەی دەبنە قوربانی.
بۆ ناچارکردنی تاران بە قبوڵکردنی مەرجەکان، واشنتۆن هەموو بژاردە سەربازییەکانی بۆ هێرشی تر و بەردەوامی فشارەکان خستووەتەڕوو.
پیت هێگسێس، وەزیری جەنگی ئەمریکا لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا لە پنتاگۆن رایگەیاند، گفتوگۆکان لەگەڵ ئێران بەردەوامن و بەرەو پێشچوونی باشیان بەخۆوە بینیوە.
ئاماژەی بەوەشکرد، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا ئامادەیە بۆ ئیمزاکردنی رێککەوتن، بەڵام هاوکات جەختی کردەوە کە بژاردەی سەربازی و وەشاندنی گورزی نوێ لە ئەگەرە هەمیشەییەکانن.
وەزیری بەرگری ئەمریکا هۆشداریدا، ئەگەر رێککەوتن نەکرێت، واشنتۆن ئامادەیە بۆ بەردەوامبوون لە هێرشەکان. وتیشی: "سەرۆک ترەمپ هیچ بژاردەیەک بەدوور نازانێت، تەنانەت ناردنی هێزی وشکانی بۆ ناو خاکی ئێران، جەنگیش تەنها بەو مەرجانە کۆتایی دێت کە واشنتۆن دایانناوە.
هێگسێس ئاماژەی بەوەشکرد، هێزی ئاگرینی ئەمریکا لە زیادبووندایە و تواناکانی ئێرانیش بەرەو نەمان دەچن.
لە لایەکی دیکەوە، سەرۆکی ئەرکانی سوپای ئەمریکا وردەکاری نوێی لەبارەی ئۆپەراسیۆنەکانەوە ئاشکرا کرد و رایگەیاند، تا ئێستا زیاتر لە 11 هەزار ئامانجیان لەناو خاکی ئێران پێکاوە. راشیگەیاند کە باڵادەستیی ئاسمانیی تەواویان هەیە و فڕۆکە زەبەلاحەکانی "B-52" بە ئازادی ئەرکەکانیان جێبەجێ دەکەن.
ئامارەکان و زیانە دەریاییەکان: بەپێی وتەکانی سەرۆکی ئەرکانی سوپا، زیانەکان بەم شێوەیەن:
تێکشکانی 150 کەشتی جەنگی ئێران.
پێکان و تێکشکانی کارگەکانی بەرهەمهێنانی موشەک، درۆن و ناوەندەکانی توێژینەوەی سەربازی.
لە کۆتایی پەیامەکەیدا، وەزیری بەرگری ئەمریکا ئاماژەی بەوەکرد، ئاگاداری ئەوەن هەندێک وڵاتی رکابەر زانیاری هەواڵگری دەدەنە ئێران، بەڵام جەختی کردەوە کە ئەمریکا لە جووڵە بەردەوامەکانیدا ئەو هەوڵانە پووچەڵ دەکاتەوە و ئامانجەکانی لە گەرووی هورمز و تەواوی ناوچەکە زۆر روونن.
لە نوێترین پەیامیدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی تروس، دۆناڵد ترەمپ رایگەیاند ئەو وڵاتانەی بەهۆی داخستنی گەروی هورمزەوە ناتوانن سوتەمەنی بەدەست بهێنن، پێویستە خۆیان ئازابن و بچن بۆ گەروەکە و دەستی بەسەردا بگرن.
سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەشکردوە، ئێران تاڕادەیەکی زۆر لەناوچووە و سەختترین بەشی جەنگەکە کۆتایی هاتووە، ئەو کارەشیان بە بێ هاوکاری وڵاتان ئەنجام داوە.
ناوبراو پەیامێکیش بۆ ئەو وڵاتانە ناردوە، کە بەشداری جەنگەکەیان نەکردوە و دەڵێت؛ ئێمە لەوێ نابین بۆ یارمەتیدانی ئەو وڵاتانی کە کێشەی سوتەمەنییان هەیە، هەروەک چۆن ئەوان ئامادەنەبوون بۆ هاوکاری ئێمە
سەرۆکی ئەمریکا وتوشیەتی؛ فەرەنسا رێگری لەو فڕۆکانە کرد و ئاسمانی وڵاتەکەی بەڕوودا داخستن و هاوکار نەبوو لە هێرشکردنە سەر ئێران، ئەو کارەی فەرەنسا هیچ کات ئەمریکا لەبیر ناکەن.
لەبارەی كوژرانی ژمارەیەك سەربازی یونیفیل لە باشوری لوبنان، ئەمڕۆ ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی كۆبونەوەیەكی بەپەلە دەكات.
كۆبوونەوەكە لەسەر داوای فەرەنسایە و تێیدا تاوتوێی ئەو مەترسییانە دەكرێت كە هێزە نێودەوڵەتییەكان لە لوبنان روبەڕوی دەبنەوە بەتایبەتی كوژرانی 3 ئەندامی یونیفیل كە فەەرنسین و لە باشوری لوبنان كوژران.
پێشتریش جان نوێل بارۆ وەزیری دەرەوەی فەرەنسا بە توندی ئیدانەی كوژرانی سەربازەكانی یۆنیفیلی كرد و رایگەیاند، ئەو پێشێلكارییە ئەمنییانە لەلایەن سوپای ئیسرائیلەوە بەرامبەر كارمەندە نێودەوڵەتییەكان قبوڵكراو نییە.
یونیفیل هێزێكی سەر بە نەتەوەیەكگرتوەەكانە كە بەهۆی جەنگی بەردەوامیی نێوان ئیسرائیل و حزبوڵاوە لە باشوری لوبنان جێگیركراوە و نزیكەی 8 هەزار و 200 سەرباز لە 47 وڵاتەوە لە خۆ دەگرێت.
بۆ یەكەمجار لە دوای چوار ساڵ، نرخی بەرمیلێك نەوتی ئەمریكا 100 دۆلاری تێپەڕاند.
لەگەڵ كردنەوەی بازاڕەكاندا، ئەمڕۆ نرخی بەرمیلێك نەوتی برێنت بە 107.2 دۆلار مامەڵەی پێوەكرا و بەراورد بە چەند سەعاتێك پیشتر لەسەدا 0.16 بەهاكەی لە دەستدا، نرخی یەك بەرمیل نەوتی تەكساسیش شەوی رابردوو 100 دۆلاری تێپەڕاند كە بۆ یەكەمجارە لە دوای ساڵی 2022 دەگاتە ئەو ئاستە، بەڵام ئەمڕۆ لەگەڵ كردنەوەی بازاڕەكاندا كەمێك لە بەهاكەی دابەزی و بە 99.73 دۆلار مامەڵەی پێوەكرا.
لە سەرەتای دەستپێكردنی جەنگی نێوان ئەمریكا و ئێرانەوە، نرخی نەوت تا رادەیەكی زۆر بەرزبووەوە و شڵەژاوی و نا سەقامگیری لە بازاڕەكانی جیهاندا دروستبوو.
ئیسپانیا لە رەوشێکی سەختدایە و لە بڕیارێکی نوێدا کایەی ئاسمانی وڵاتەکەی بەڕووی ئەو فرۆکە جەنگییەکانەی ئەمریکادا داخست، کە بەشداریان کردوە لە هێرشکردنە سەر ئێران
مارگرێتا رۆبلێس، وەزیری بەرگری ئیسپانیا رایگەیاند، ئیسپانیا ئاسمانی وڵاتەکەی بەڕووی فڕۆکە ئەمریکییەکان داخستووە کە بەشدارن لە هێرشەکانی سەر ئێران، ئەمەش لە کاتیكدایە پێشتریش رەتیکردبوەوە بنکە سەربازییەکانی بۆ هێرشکردنە سەر ئێران بەکاربهێندرێت.
ئەمڕۆ دووشەممە، وەزیری دەرەوەی ئیسپانیا، بە رۆژنامەنووسانی راگەیاندوە، ئەوان رێگە بە کەڵک وەرگرتن لە بنکە سەربازییەکان یان ئاسمانیان نادەن کە پەیوەستبێت بە هێرشکردنە سەر ئێران.
لای خۆشیەوە، کارلۆس کوێربۆ، وەزیری ئابوری ئیسپانیا رایگەیاندوە، ئەم بڕیارە بەشێکە لەو بڕیارانەی، کە پێشتر حکومەتی ئیسپانیا داویەتی بۆ بەشدارینەکردن لە جەنگەکەدا.
ئەمە لە کاتێكدایە، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا هەڕەشەی پچڕاندنی پەیوەندییە بازرگانییەکانی لەگەڵ مەدرید کردبوو، بەهۆی ئەوەی رێگەی نەدا ئەمریکا بنکەکانی ئیسپانیا لە شەڕەکەدا بەکاربهێنێت.
مارک رۆبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا رایگەیاند، لە رێگەی ناوەندگیرەکانەوە پەیام و گفتوگۆی راستەوخۆ لە نێوان ئێران و ئەمریکا هەیە، ئاماژەی بەوەش کرد، کە دۆناڵد ترەمپ رێگەی دیپلۆماسی و گەیشتن بە ئەنجامی پێ باشترە.
مارک روبیۆ، هۆشداری توندی ئاراستەی تاران کرد و رایگەیاند کە رێگە نادەن ئێران ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی یان هەیمەنە بەسەر گەروی هورمزدا بسەپێنێت، کە ئەمە وەک هەڕەشەیەک بۆ سەر بازاڕی جیهانی و وڵاتانی ناوچەکە دەبینن.
ناوبراو، جەختی لەوەش کردەوە، کە پێویستە ئێران دەستبەرداری پشتگیریکردنی میلیشیاکان و بەرهەمهێنانی درۆن و موشەک بێت.
ئاماژەی بەوەش دا، ئەگەر تاران ئەم هەنگاوانە بنێت و بەرنامە ئەتۆمییەکەی رابگرێت، دەکرێت داهاتویەکی گەش چاوەڕێی ئەو وڵاتە بکات.
بۆ گەیشتن بە رێککەوتنی کۆتایی، سەرۆکی ئەمریکا هەڕەشەی وێرانکردنی تەواوەتی ژێرخانی وزە و ئابوری لە تاران دەکات.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، هۆشداری دەداتە دەسەڵاتدارانی نوێی ئێران و مەرجی قورس بۆ کۆتاییهێنان بە ئۆپراسیۆنە سەربازییەکانی وڵاتەکەی دەخاتە ڕوو.
ترەمپ ئاشکرا کرد، وڵاتەکەی لە گفتوگۆی "جدی و ژیرانە"دایە لەگەڵ رژێمێکی نوێ لە ئێران بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگ، ئاماژەی بەوەش کرد کە پێشکەوتنی گەورە بەدەستهاتووە.
سەرۆکی ئەمریکا جەختی کردەوە، دەبێت گەرووی هورمز بە خێرایی بۆ بازرگانی بکرێتەوە، ئەگەر نا رووبەڕووی کاردانەوەی توند دەبنەوە.
ترەمپ هۆشداری دا ئەگەر رێککەوتن نەکرێت، ئەوا ئەمریکا بە وێرانکردن و "سڕینەوەی تەواوەتی" سەرجەم وێستگەکانی کارەبا، بیرە نەوتەکان و دوورگەی خارگ کۆتایی بە مانەوەی خۆی لە ئێران دەهێنێت.
ئەوەشی خستەڕوو، ئەم هەنگاوە وەک تۆڵەیەک دەبێت بۆ خوێنی ئەو سەربازە ئەمریکییانەی کە لە ماوەی 47 ساڵ "حوکمی تیرۆر"ی رژێمی پێشوو لەناوبراون.
ترەمپ لە کۆتایی پەیامەکەیدا ئاماژەی بەوە کردووە کە تا ئێستا بە مەبەست دەستیان بۆ ئەو شوێنە ستراتیژییانە نەبردووە، بەڵام ئەگەر رێککەوتن ئەنجام نەدرێت، ئەوا وێستگەکانی ئاویش (Desalinization plants) دەبنە ئامانج.
ترەمپ تاوتوێی ئۆپراسیۆنێکی سەربازی دەکات بۆ دەستبەسەرداگرتنی یۆرانیۆمی پیتێندراوی ئێران و رۆژنامەیەکیش ئاشکرایدەکات، پلانەکە بۆ دەستبەسەرداگرتنی 454 کیلۆگرام یۆرانیۆمی ئێرانە.
رۆژنامەی "وۆڵ ستریت جۆرناڵ" لە راپۆرتێکی نوێدا ئاشکرای کرد، دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا تاوتوێی ئەنجامدانی ئۆپراسیۆنێکی سەربازیی ئاڵۆز دەکات بۆ دەستبەسەرداگرتن و گواستنەوەی بڕێکی زۆر لە یۆرانیۆمی پیتێنراوی ناو خاکی ئێران.
رۆژنامەکە ئاشکرایکردووە، پلانەکە بریتییە لە دەرهێنانی نزیکەی 1000 پاوەند (454 کیلۆگرام) یۆرانیۆم لەناو دامەزراوەکانی ئێران، وەک هەنگاوێکی سەرەکی بۆ ڕێگریکردن لە گەیشتنی تاران بە چەکی ئەتۆمی.
لێپرسراوانی ئەمریکا ئاماژە بەوە دەکەن، ئەمە ئەرکێکی "پڕ لە مەترسی و ئاڵۆزە"، چونکە پێویست دەکات هێزەکانی ئەمریکا بۆ ماوەی چەند رۆژێک یان زیاتر لە ناو خاکی ئێراندا بمێننەوە.
"وۆڵ ستریت جۆرناڵ ئەوەشی خستوەتەڕوو، سەرۆکی ئەمریکا هێشتا بڕیاری کۆتایی لەسەر پێدانی فەرمانی دەستپێکردنی ئۆپراسیۆنەکە نەداوە و نیگەرانە لەو مەترسییانەی کە رووبەڕووی سەربازانی ئەمریکا دەبنەوە، بەڵام بە گشتی پێشوازی لە بیرۆکەکە دەکات بۆ پەکخستنی پڕۆژە ئەتۆمییەکەی ئێران.
ئەم پێشهاتە لە کاتێکدایە کە گرژییەکانی نێوان واشنتۆن و تاران گەیشتوونەتە ئاستێکی نوێ و کۆشکی سپی جەخت لەسەر بژاردەی سەربازی دەکاتەوە بۆ ڕێگریکردن لە هەر هەوڵێکی ئێران بۆ بەرهەمهێنانی چەکی کۆکوژ.
ترەمپ رایگەیاند كە ئێران بە زۆربەی خاڵەكانی رێكەوتنەكە رازییە و لە سبەیشەوە رێگە بە 20 كەشتی نەوتهەڵگر دەدات بە گەرووی هورمزدا تێبپەڕن.
دۆناڵد ترامپ سەرۆكی ئەمریكا رایگەیاند، ئێران رەزامەندی داوە لە سبەیەوە 20 كەشتی نەوتهەڵگر بۆ ماوەی چەند رۆژێك لە گەرووی هورمزەوە تێپەڕن.
ئاماژەی بەوە شكرد تاران وەڵامی زۆربەی خاڵەكانی پلانی ئاشتی داوەتەوە و ئارەزوویەكی زۆریان بۆ ئیمزاكردنی رێككەوتن و كۆتاییهێنان بە جەنگ هەیە و رەنگە بگەینە ئاگربەست.
جەختیشیكردەوە كە بەنیازە دەست بەسەر نەوتی ئێراندا بگرێت و كۆنترۆڵی ناوەندی هەناردەكردنی دوورگەی خارگ بكات.
ئەمەش لە كاتێكدایە ئەمریكا هەزاران سەربازی رەوانەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست كردووە.