لەگەڵ نزیکبوونەوەی کاتی گفتوگۆکانی نێوان واشنتۆن و تاران، رەوشەکە بەرەو ئاڵۆزی زیاتر دەچێت و هەردوولا پەیامی جیاواز ئاراستەی یەکتر دەکەن.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، پێش دەسپێکردنی گەڕێکی نوێی دانوستانە ئەتۆمییەکانی واشنتۆن و تاران لە ژنێف، هۆشدارییەکی توند ئاراستەی ئێران دەکات و رایدەگەیەنێت: "ئەو وڵاتە بەرگەی لێکەوتەکانی شکستی رێککەوتن ناگرێت."

ترەمپ لە ناو فڕۆکەی سەرۆکایەتی (ئێر فۆرس وەن) بە رۆژنامەنووسانی راگەیاند، بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ چاودێری دانوستانەکان دەکات و بەشدار دەبێت، جەختی کردەوە کە ئێران "دەیەوێت رێککەوتن بکات"، چونکە دەزانن دەرئەنجامی شکستی دانوستانەکان بۆ ئەوان قورس دەبێت.

هاوکات لەگەڵ لێدوانەکانی ترەمپ، سوپای ئەمریکا هێزە ئاسمانی و دەریاییەکانی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد کردووە، سەرچاوە هەواڵگرییەکان بۆ (CNN) ئاشکرایان کردووە، ئەم جوڵانە بۆ ترساندنی تارانە و بۆ ئەوەیە کە واشنتۆن بژاردەی "هێرشی سەربازی" لەناو خاکی ئێراندا لەبەردەست بێت ئەگەر دیپلۆماسی سەرکەوتوو نەبێت.

ئەمریکا فڕۆکە جەنگییەکان و تانکەرەکانی سووتەمەنی لە بنکەکانی بەریتانیاوە بۆ ناوچەکە گواستووەتەوە و سیستمی بەرگری ئاسمانی نوێی جێگیر کردووە.

: لە بەرانبەردا، عەباس عراقچی وەزیری دەرەوەی ئێران لە ژنێف رایگەیاند، ئەوان بۆ ڕێککەوتنێکی "دادپەروەرانە" هاتوون، بەڵام جەختی کردەوە کە "تەسلیمی هیچ جۆرە هەڕەشەیەک نابن."

وەزیری دەرەوەی ئەمریكا دەڵێت، ئیمزاكردنی رێككەوتن لەگەڵ ئێراندا كارێكی گران دەبێت، بەڵام هەوڵدەدەن و بەهیواشن كۆبوونەوەكانیان ئەنجامێكی هەبێت

ماركۆ رۆبیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریكا لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، وەفدە دانوستانكارەكەشیان بەڕێكەوتوون بۆ شوێنی كۆبوونەوەكان و بەهیواشن بەنە رێككەوتن،

وتیشی، پێشتریش ئاماژەیان بەوەدابوو كە رێككەوتن لەگەڵ ئێراندا كارێكی ئەستەم و گرانە، بەڵام واشنتۆن هەموو هەوڵێكی خۆی دەدات بۆئەوەی بگەنە رێككەوتن و چیتر نیگەرانییان لەبارەی وزەی ئەتۆم و موشەكە بالستیكییەكانیان نەبێت.

لێدوانەكەی وەزیری دەرەوەی ئەمریكاش لە كاتێكدایە، واشنتۆن و تاران لە كۆبوونەوەی رابردوویاندا نەگەشتنە رێككەوتنێكی جێگیر و هیچ لایەكیان سازشیان لە داواكارییەكانیان نەكرد.

لەپێناو کۆتاییهێنان بە جەنگ ئۆکراین ئامادەیی بۆ رێککەوتن نیشان دەدات بە مەرجێک رێگری لە هێرشی دووبارەی روسیا بۆ سەر خاکەکەی بکرێت.

ڤۆلۆدیمێر زیلینسکی، سەرۆکی ئۆکراین رایگەیاند وڵاتەکەی ئامادەیە بۆ گەیشتن بە چارەسەرێکی گونجاو، بەڵام رێککەوتنێک قبوڵ ناکەن کە رێگە بدات روسیا هێزەکانی رێکبخاتەوە و خاکەکەیان داگیر بکاتەوە.

زیلینسکی ئاماژەی بەوەکرد، پرسی گەرەنتی ئەمنی لە پێشینەی کارەکانە و دەبێت واشنتۆن و ئەوروپا بەڵگەی روون ئیمزا بکەن، چونکە گەرەنتییەکان تەنها دوای دەنگی کۆنگرێس جێبەجێ دەکرێن.

سەرۆکی ئۆکراین دەشڵێت؛ گەلەکەی متمانەی بە گەرەنتییە نێودەوڵەتییەکان نەماوە و تەنها بە رێککەوتنێکی رەسمی و بەهێز بۆ رێگری لە فشاری روسیا رازی دەبن.

لە بەرانبەردا دیمیتری پێسکۆڤ وتەبێژی کۆشکی سەرۆکایەتی روسیا 'کرملن' رایگەیاند، هەر جۆرە گەرەنتییەکی ئەمنی کە ئۆکراین بخاتە ناو ناتۆوە، هێڵی سورە و قبووڵکراو نییە.

وەزارەتی دەرەوەی ئەڵمانیا هۆشدارییەکی نوێی بۆ ئەو هاووڵاتییانەی بڵاوکردەوە کە دەیانەوێت سەردانی تورکیا بکەن و داوای لێکردن بەهۆکاری ئەمنی، سەردانی هەر چوار پارێزگای (شەرناخ، ماردین، هەکاری و ئورفا) نەکەن.

وەزارەتی دەرەوەی ئەڵمانیا لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوە کرد، بەهۆی نزیکییان لە سنورەکانی عیراق، سوریا و ئێران، ئەو چوار پارێزگایە مەترسییان لەسەرە و باشترە گەشتیارانی ئەڵمانی سەردانیان نەکەن. هاوکات هۆشداریشی داوە لەوەی کە بەهۆی یاساکانی تورکیا بۆ "بەرەنگاربونەوەی زانیاری چەواشەکار"، ئەگەری دەستگیرکردن و رێگریکردن لە گەشتکردن هەیە بەهۆی دەربڕینی بیروڕا یان بڵاوکراوەکانی ناو تۆرە کۆمەڵایەتییەکان.

لە راگەیەندراوەکەدا جەخت لەوە کراوەتەوە، کە رەنگە هەندێک دەربڕین لە ئەڵمانیا لە چوارچێوەی ئازادیی رادەربڕیندا بن، بەڵام لە تورکیا وەک تاوان هەژمار بکرێن، بۆیە داوا لە هاووڵاتییانی کراوە لە بڵاوکراوەکانی فەیسبووک و پلاتفۆرمەکانی دیکەدا وریابن.

بەشێکی تری هۆشدارییەکەی وەزارەتی دەرەوەی ئەڵمانیا پەیوەستە بە فێڵکردن لە ئاڵوگۆڕی دراودا، بەتایبەت بڵاوبونەوەی دراوی ساختەی 50 و 100 دۆلاری، داواش لە گەشتیاران کراوە بە وردی چاودێری دۆخی ئەمنی بکەن و رێنماییە رەسمییەکان جێبەجێ بکەن.

چاوەڕوان دەكرێت یەكەم خۆرگیرانی ئەمساڵ رۆژی سێشەممە روبدات و زانایانی فەلەكیش هۆشداری دەدەن لەوەی، نابێت راستەوخۆ سەیری خۆر بكرێت.

پەیمانگەی نەتەوەیی میسڕ بۆ توێژینەوەی فەلەكی و جیۆفیزیكییەكان رایگەیاندووە، رۆژی سێشەممە 17ـی شوبات، یەكەم خۆرگیرانی ئەمساڵ رودەدات و بەشێوەی ئەڵقەیی دەبێت، بە جۆرێك سێبەری مانگ وەك بازنەیەك ناوەندی خۆر دەگرێت و ئەڵقەیەك لە روناكی بە چواردەوریدا دەمێنێتەوە.

ئەم دیاردەیە بە ئەڵقەی ئاگرین ناسراوە و لەچاو جۆرەكانی دیكەی خۆرگیراندا كەمتر رودەدات، بۆیە زانایان گرنگییەكی تایبەتی پێدەدەن.

پەیمانگەكە ئەوەشی خستوەتەڕوو، سەرەڕای ئەوەی دیاردەكە خۆرگیرانی ئەڵقەییە، بەڵام لە ئاسمانی بەشێكی وڵاتەكاندا وەك خۆرگیرانی بەشەكیی دەردەكەوێت و سێبەری مانگ دەچێتە سەر بەشێكی خۆر، جگە لەوەش لە هەموو ناوچەیەكدا دەرناكەوێت.

كاتەكانی خۆرگیران بەپێی ناوچەكان جیاواز دەبێت و زانایانی فەلەكیش هۆشداری دەدەن لەوەی، نابێت راستەوخۆ سەیری خۆر بكەن و زیانی زۆر بە تۆڕی چاو دەگەیەنێت.

وەزیرى دەرەوەى ئەمریکا دەڵێت، واشنتۆن لە مامەڵەکردن لەگەڵ تاران پەنا بۆ دیپلۆماسی دەبات و لە ئێستاشدا ئامادەکاریى بۆ زنجیرەیەک کۆبوونەوەى گرنگ دەکرێت.

مارکۆ رۆبیۆ، وەزیرى دەرەوەى ئەمریکا لە لێدوانێکى رۆژنامەوانیدا ئاشکرایکرد، دۆناڵد ترەمپ سەرۆکى ئەمریکا لە مامەڵەکردن لەگەڵ دۆسیەى ئێراندا بژاردەى "دیپلۆماسی" بەلاوە باشترە و نایەوێت پەنا بۆ گرژیى سەربازى ببات.

ئاماژەی بەوەشکرد، جارید کوشنەر، زاوای ترەمپ و ستیڤ ویتکۆف، نێردەی تایبەتی سەرۆکی ئەمریکا، لە ئامادەکاریی دان بۆ ئەنجامدانی زنجیرەیەک کۆبوونەوەی چارەنووسساز سەبارەت بە دۆسیەی ئێران و چاوەڕوانی ئەنجامەکانی ئەو دیدارانە دەکرێت.

رۆبیۆ جەختی لەوەکردەوە، بوونی هێزەکانیان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست تەنها بۆ پاراستنی بەرژەوەندییەکان و وەڵامدانەوەی هەر دەستدرێژییەکە کە بکرێتە سەر سەربازەکانیان.

وەزیری دەرەوە، ئامادە نەبوو باس لە هیچ ئەگەرێکی وەشاندنی گورزی سەربازی بکات و ئەوەشی خستەڕوو، دۆناڵد ترەمپ راشکاو بووە لەوەی کە دیپلۆماسی و گفتوگۆی پێ باشترە.

ئاژانسی رۆیتەرز بڵاویکردوەتەوە، حکومەتی ئوستراڵیا رایگەیاندوە، بۆ دروستکردنی ژێردەریایی ئەتۆمی وەک هەنگاوی یەکەم بڕیاریداوە بە تەرخانکردنی  نزیکەی 2.8  ملیار دۆلاری ئەمریکی .

ریچارد مارڵز، وەزیری بەرگری ئوستراڵیا رایگەیاندوە، ئەم هەنگاوەی حکومەت  وەک بەشێک لە رێککەوتنی ئەمنی "ئۆکۆس" دێت کە لە ساڵی 2021 لە نێوان ئوسترالیا، ئەمریکا و بەریتانیا واژۆ کراوە.

وەزیری بەرگری ئوستراڵیا ئاماژەی بەوەشکردوە، ئەو گۆڕانکارییەی لە ناوچەکە رودەدەن  نیشانەی ئەوەیە وڵاتەکەی لەسەر رێچکەی راستە بۆ دابینکردنی توانای سەروەریی خۆی بۆ دروستکردنی ژێردەریایی بە وزەی ئەتۆمی بۆ دەیان ساڵی داهاتوو.

لەسەر هەمان پرس، ئەنتۆنی ئەلبانیزی سەرۆک وەزیرانی ئوسترالیاش رایگەیاندوە، وەبەرهێنان لە دروستکردنی ژێردەریایی زۆر گرنگە بۆ ئەوەی وڵاتەکەی ببێتە خاوەنی ژێردەریایی ئەتۆمی،

جەختیشیکردوەتەوە ئەوان کاردەکەن بۆ خێراکردنی دەرفەتەکانی رێککەوتنی 'ئۆکۆس' بۆ دابینکردنی تواناکانی بەرگریی لە  داهاتودا و بەرەوپێشچونی وڵاتەکەیان لەرێگەی  رەخساندن و بووژانەوەی بەردەوام و دەرفەتی کار بۆ وڵاتەکە.

ئامانجی سەرەکی رێککەوتنی "ئۆکۆس"، کە لە نێوان ئوستراڵیا، ئەمریکا  و بەریتانیادایە  بریتییە لە پڕچەککردنی ئوسترالیا بە ژێردەریایی پێشکەوتووی ئەمریکی، هاوکات دەبێتە هۆی فەراهەمکردنی هەماهەنگی لە پەرەپێدانی کۆمەڵێک تەکنەلۆژیای جەنگی.

وەزارەتی بەرگری روسیا رایگەیاند، شەوی رابردوو، هیزەکانی ئۆکراین هێرشیکی چریان لە رێگەی درۆنەوە کردوەتە سەر باشوری روسیا و توانیویانە؛ 68 درۆنیان  لە پارێزگاکانی باشوری رۆژئاوای ئەو وڵاتە بخەنەخوارەوە.

وەزارەتی بەرگری روسیا، ئاماژەی بەوەکردوە، هێزەکانی کیێڤ رۆژانە بەردەوامن لە کردنە ئامانجی باشوری رۆژئاوای روسیا بە درۆن و موشەک.

لای خۆشیەوە ڤلادیمێر پوتنیش جەختی لە پێویستی فراوانکردنی بازنەی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکە کردوەتەوە پاککردنەوەی خاکی روسیا لە هێزەکانی ئۆکراین بە تایبەتی ئەو شوێنانەی  دەتوانن بە موشەک و چەکی رۆژئاوایی پێگەکانی  روسیا بکەنە ئامانج.

مارکۆ رۆبیۆ رایگەیاند، دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا هیچ رێگرییەکی نییە بۆ دیدار لەگەڵ عەلی خامنەیی، رێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران ئەگەر ئەو ئەمڕۆ ئامادەبێت، دڵنیایە سبەینێ سەرۆک ترامپ لەگەڵی کۆدەبێتەوە بە مەبەستی چارەسەرکردنی کێشەکان.

ئەمڕۆ شەممە، مارکۆ رۆبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا جەختی کردەوە، کە ئەگەر ئەمڕۆ خامنەیی ئامادەیی نیشان بدات، ترەمپ دەستبەجێ لەگەڵی کۆدەبێتەوە، چونکە بڕوای وایە گفتوگۆی راستەوخۆ باشترین رێگەیە بۆ چارەسەرکردنی کێشە ئاڵۆزەکان.

ناوبراو ئاماژەی بەوە کرد، کە ئەم کراوەیەی  سەرۆکی ئەمریکا بۆ دیدار لەگەڵ خامنەیی، بە واتای هەبوونی رێککەوتنی پێشوەختە یان هاوڕایی نییە لەگەڵ خامنەیی، بەڵکو تەنها ستراتیژییەتێکی سیاسییە بۆ دۆزینەوەی چارەسەری دیپلۆماسی و دوورکەوتنەوە لە بنبەستەکان.

ئەو قسانەی وەزیری دەرەوەی ئەمریکا  لە کاتێکدایە، کە پێشبینی دەکرێت خولی دووەمی دانوستانەکانی نێوان ئەمریکا و ئێران رۆژی سێشەممە لە جنێڤ ئەنجام بدرێت، ئەمەش لە هەوڵێکدایە بۆ گەیشتن بە رێککەوتنێک کە رێگری لە شەڕ بکات.

وەزیری دەرەوەی ئەمریکا دەڵێت: چارەنوسیان لەگەڵ ئەوروپا پێکەوە بەستراوەتەوە و وڵاتەکەی دەیەوێت ئەوروپایەکی بەهێز ببینێت.

مارکۆ رۆبیۆ وەزیری دەرەوەی ئەمریکا لە میانی کۆنفرانسی میونشن بۆ ئاسایش وتارێکی سەبارەت بە پەیوەندییەکانیان لەگەڵ ئەوروپا پێشکەشکرد و رایگەیاند، هاوپەیمانی نوێ لەگەڵ ئەوروپا دەبێت لەسەر بنەمای بەهێزکردنی بەرژەوەندییەکان بێت، نەک تەنها دروشمی دیپلۆماسی.

وتیشی، چارەنووسمان لەگەڵ ئەوروپا بەستراوەتەوە و ئەمریکا دەیەوێت ئەوروپایەکی بەهێز ببینێت کە بتوانێت بارگرانییە ئەمنییەکان لەگەڵ واشنتۆن دابەش بکات.

رۆبیۆ ئەوەشی خستەڕوو، پێیان وایە ئەمریکا و ئەوروپا یەک شارستانین، رەگ و ریشەی ئەمریکا لە ئەوروپاوە دەست پێ دەکات، بۆیە پاراستنی ئەم ناسنامە ڕۆژئاواییە بە ئەرکێکی هاوبەش دەزانێت.

وەزیری دەرەوەی ئەمریکا راشیگەیاند، شانازی بە مێژووی هاوبەشیانەوە دەکەن لەگەڵ ئەوروپا هەروەها ئەوان هەمیشە وەک رۆڵەکانی ئەوروپا دەمێنینەوە، ئەگەرچی لە رووی جوگرافییەوە لێی دووریش بن.

رۆبیۆ هەڵوێستەکانی ئەمریکای بەرانبەر بە ناتۆ روونکردەوە و ئاماژەی بەوەکرد، هەوڵی دابەشکردنی ناتۆ نادەن، بەڵکو دەیانەوێت هانی بدەن و یارمەتیدەری بن.

وۆڵ ستریت جۆرناڵ بڵاویکردەوە، سوپای ئەمریکا بۆ دەستگیرکردنی سەرۆکی ڤەنزوێلا لە مانگی رابردوودا ژیری دەستکردی بەکارهێناوە.

رۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵ ئاشکرایکرد، لە کاتێکدا مەترسییە نێودەوڵەتییەکان لە پەرەسەندنی خێرای ژیریی دەستکرد و نەبوونی کۆنتڕۆڵ بەسەریدا زیاد دەکەن، بەپێی راپۆرتە هەواڵگرییەکان، مۆدێلی ژیریی دەستکردی "كلۆد" (Claude) کە بەرهەمی کۆمپانیای Anthropicـە، لە ئۆپەراسیۆنێکی سوپای ئەمریکادا بۆ دەستگیرکردنی نیکۆلاس مادۆرۆ، سەرۆکی ڤەنزوێلا لە سەرەتای مانگی رابردوودا بەکارهێنراوە، ئەمەش بە بەڵگەیەکی بەهێز دادەنرێت بۆ زیادبوونی پشتپەستنی پێنتاگۆن بە مۆدێلە زیرەکەکان.

سیاسەتی بەکارهێنان و پێشێلکارییەکان

بەپێی ڕاپۆرتێکی رۆژنامەی "وۆڵ ستریت جۆرناڵ"، رێنماییەکانی بەکارهێنانی مۆدێلی "كلۆد" بە توندی قەدەغەی دەکەن کە ئەم تەکنەلۆژیایە بۆ ئاسانکاری لە توندوتیژی، پەرەپێدانی چەک، یان ئەنجامدانی پرۆسەی چاودێریکردن بەکاربهێنرێت.

وەڵامی کۆمپانیاکە و وەزارەتی جەنگ

کۆمپانیای Anthropic: وتەبێژی کۆمپانیاکە رایگەیاند، ناتوانێت لێدوان لەسەر بەکارهێنانی "كلۆد" لە هیچ ئۆپەراسیۆنێکی دیاریکراوی نهێنی یان ئاشکرادا بدات، بەڵام جەختی کردەوە کە هەر بەکارهێنانێک (چ لە کەرتی تایبەت یان حکومی) دەبێت پابەند بێت بە سیاسەتەکانی کۆمپانیاکە.

هاوکات وەزارەتی جەنگی ئەمریکا 'پنتاگۆن' رەتیکردەوە هیچ لێدوانێک لەسەر ئەم بابەتە بدات.

گرێبەستە ملیۆنییەکە و مەترسییەکان

سەرچاوەکان ئاماژە بەوەدەدەن کە پێشتر نیگەرانی هەبووە لە ناو کۆمپانیای Anthropic سەبارەت بە چۆنیەتی بەکارهێنانی "كلۆد" لەلایەن پنتاگۆنەوە، ئەمەش وایکردبوو لێپرسراوانی ئیدارەی ئەمریکا بیر لە هەڵوەشاندنەوەی گرێبەستێکی 200 ملیۆن دۆلاری کۆمپانیاکە بکەنەوە، کۆمپانیای "ئەنسرۆپیک" یەکەم گەشەپێدەری ژیریی دەستکرد بووە کە مۆدێلەکەی لە ئۆپەراسیۆنە نهێنییەکانی وەزارەتی جەنگدا بەکاربهێنرێت.

بوارەکانی بەکارهێنان

ئەم ئامرازانە دەکرێت لە چەندین بواری جیاوازدا بەکاربهێنرێن، وەک:

-کورتکردنەوەی بەڵگەنامە و دۆسێیە هەواڵگرییەکان.

-کۆنتڕۆڵکردنی فڕۆکە بێفڕۆکەوانەکان (درۆن) بە شێوەیەکی خۆکار.

هەڵوێستی سەرۆکی کۆمپانیاکە

رۆژنامەکە ئەوەشی خستووەتەڕوو دارۆ ئامۆدی، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری Anthropic، هەمیشە داوای دانانی یاسای توند و کۆنتڕۆڵی زیاتری کردووە بۆ رێگری لە زیانەکانی ژیریی دەستکرد، ئەمەش وایکردووە لە زۆرێک لە هاوپیشەکانی لە کۆمپانیا تەکنەلۆژییەکانی دیکە جیاواز بێت.

لە بەرانبەردا، پێت هێگسێس وەزیری جەنگی ئەمریکا، لە چالاکییەکدا رایگەیاندبوو، وەزارەتەکەیان "ئەو مۆدێلانەی ژیریی دەستکرد بەکارناهێنێت کە رێگری لە ئەنجامدانی شەڕ دەکەن"، ئەمەش وەک ئاماژەیەک بۆ ئەو مەرجانەی کە کۆمپانیای Anthropic دایمەزراندوون.

بڕیارە رۆژی سێشەممەی داهاتوو ئێران و ئەمریكا بە نێوەندگیری عوممان جارێكی تر لە سویسرا كۆببەوە.

ماڵپەری ئەكسیۆسی ئەمریكی لە زاری دوو سەرچاوەی باڵای ئەمریكاوە بڵاویكردووەتەوە، بڕیارە رۆژی سێشەممەی داهاتوو وەفدی ئەمریكا و ئێران خولی دووەمی گفتوگۆكانیان لە ژنێڤ لە سویسرا ئەنجام بدەن.

 ئاماژەی بەوەشكردووە، وەفدی ئەمریكا پێكدێت لە ستیڤ ویتكۆف نێردەی تایبەتی ئەمریكا بۆ رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و جارید كوشنەر زاوای دۆناڵد ترەمپ، عەباس عراقچی وەزیری دەرەوەی ئێرانیش سەرۆكایەتی وەفدی وڵاتەكەی دەكات.

ماڵپەری ئەكسیۆس باسی لەوەشكردووە، چاوەڕوان دەكرێت بەدر ئەلبوسەعید وەزیری دەرەوەی عوممان وەك نێوەندگیر لە دانوستانەكە ئامادە بێت.

كۆنفرانسی میونشن بۆ ئاسایش بە بەشداری مەزڵوم عەبدی و ئیلهام ئەحمەد دەستیپێكرد و راوێژكاری ئەڵمانیاش دەڵێت ئەمریكا ناتوانێت بەتەنها رووبەڕووی ئاڵنگارییەكان ببێتەوە.

بە بەشداری زیاتر لە 50 سەركردە و لێپرسراوانی باڵای جیهان، 62مین خولی كۆنفرانسی میونشن بۆ ئاسایش لە ئەڵمانیا دەستیپێكرد و بڕیارە سێ رۆژ بخایەنێت، لەناو ئەو سەركردە و لێپرسراوانەشدا مەزڵوم عەبدی فەرماندەی گشتی هێزەكانی سوریای دیموكرات  "هەسەدە" و ئیلهام ئەحمەد هاوسەرۆكی فەرمانگەی پەیوەندییەكانی دەرەوەی ئیدارەی خۆبەڕێوەبەریی رۆژئاوای كوردستانیش ئامادەبوون.

لە وتاری دەستپێكی كۆنفرانسەكەشدا، فرێدریك مێرز راوێژكاری ئەڵمانیا داوایكرد، ئەمریكا و ئەوروپا پێكەوە متمانەی نێوان هەردوو بەری زەریای ئەتڵەسی چاك بكەنەوە و بیبوژێننەوە، وتیشی، ئەمریكا ناتوانێت بەتەنها روبەڕوی ئاڵنگارییەكان ببێتەوە.

ئاماژەی بەوەشکرد، ، جیهان چووەتە قۆناغێکی نوێ لە ململانێی کراوە کە سیمای جیهانی گۆڕیوە و جەختیشی کردەوە کە "سیستمی نێودەوڵەتیی لەسەر بنەمای یاسا وەک پێشتر نەماوە."

لە ئەنجامی ئاڵۆزییە نێودەوڵەتییەكان، بەشێكی زۆری دانیشتووانی جیهان پێشبینی هەڵگیرسانی جەنگێكی گەورەی جیهانی و بەكارهێنانی چەكی ئەتۆمی دەكەن لە چەند ساڵی داهاتوودا.

گۆڤاری پۆلیتیكۆ بڵاویكردووەتەوە، بەپێی راپرسییەكی نوێ كە لەگەڵ دەزگای پابلیك فێرست ئەنجامدراوە، نزیكەی نیوەی دانیشتووانی ئەمریكا و بەریتانیا و فەرەنسا و ئەڵمانیا پێیان وایە لە ماوەی پێنج ساڵی داهاتوودا جەنگی سێیەمی جیهان هەڵدەگیرسێت.

لە بەشێكی تری راپۆرتەكەدا هاتووە، رێژەی ئەو كەسانەی ترسیان لە جەنگ هەیە بەراورد بە ساڵی رابردوو زیادیكردووە، نزیكەی سێیەكی بەشداربووانیش لە وڵاتانی رۆژئاوا و 46%ی خەڵكی ئەمریكاش پێشبینی هەڵگیرسانی جەنگی سێیەمی جیهان دەكەن و پێیان وایە ئەگەری بەكارهێنانی چەكی ئەتۆمی لەو ململانێیانەدا هەیە.

ئەنجامی ئەو راپرسیانەش، رەنگدانەوەی رەوش و دڵەڕاوكێی سیاسی و ئەمنییە لە جیهاندا كە وایكردووە رای گشتی لە وڵاتە زلهێزەكان چاوەڕوانی خراپترین سیناریۆ بن.

هەفتەی داهاتوو گەڕێکی نوێی دانوستانەکان لە نێوان مۆسکۆ و کیێڤ لە پێناو کۆتاییهێنان بە جەنگ بەڕێوەدەچێت

ئاژانسی فرانس پرێس بڵاویکردەوە، دیمیتری پێسکۆڤ، وتەبێژی کۆشکی سەرۆکایەتی روسیا 'کرملن' رایگەیاندووە، هەفتەی داهاتوو گەڕێکی تر لە دانوستانەکان لەگەڵ ئۆکراین ئەنجام دەدرێت و دواتر شوێن و کاتی رەسمی کۆبوونەوەکە دیاری دەکرێت.

لەلای خۆشیەوە ڤۆلۆدیمێر زیلینسکی، سەرۆکی ئۆکراین ئاماژەی بەوەکرد، واشنتۆن پێشنیازی کردووە گەڕی سێیەمی دانوستانەکان لە مەیامی بێت و کیێڤیش دەستبەجێ رەزامەندی لەسەر نیشان داوە.

ئەم هەوڵە دیپلۆماسییانە لە کاتێکدایە کە رەوش و هێرشەکان بۆ سەر تۆڕی وزەی ئۆکراینبەردەوامە و هەردوولا چاوەڕێی ئەنجامی بەرجەستە لەم گفتوگۆیانە دەکەن.