دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا جەختی کردەوە کە وڵاتەکەی رێگە نادات ئێران ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی، هاوکات ئاماژەی بە بەردەوامیی ئەو دانوستانانەش کرد کە لەگەڵ تاراندا بەڕێوەدەچن بۆ گەیشتن بە رێککەوتنێک سەبارەت بە بەرنامە ئەتۆمییەکەی.

ترەمپ لە لێدوانێکی بەپەلەدا رایگەیاند: واشنتۆن لە رێگەی گەمارۆدانێکەوە کە وەک دیوارێکی پۆڵایینە، بە تەواوی کۆنترۆڵی گەروی هورمزی کردووە، هاوكات وتیشی: ویلایەتە یەکگرتووەکان 75%ی توانای مووشەکیی ئێرانی لەناوبردووە.

سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەش کرد کە وڵاتەکەی هەوڵدەدات گەرەنتی هاتوچۆی کەشتیوانی لە گەروی هورمز بکات بەبێ سەپاندنی هیچ جۆرە باج و رسووماتێک، جەختیشی کردەوە: ویلایەتە یەکگرتووەکان دەست بەسەر یۆرانیۆمی پیتێنراوی ئاست بەرزی ئێراندا دەگرێت و تێکی دەشکێنێت، و پێداگریشی کرد کە بە هیچ شێوەیەک رێگە نادرێت ئەو یۆرانیۆمە لەناو ئێراندا بمێنێتەوە.

ترەمپ تیشکی خستە سەر ئەوەی کە: هێزی دەریایی ئەمریکا کارێکی باش دەکات، و گەمارۆ دەریاییە سەپێنراوەکە رێگری دەکات لە گەیشتنی کەشتییەکان بۆ ئێران یان بەجێهێشتنی وڵاتەکە.

ناوبراو رونکردنەوەی زیاتری دا کە واشنتۆن بەردەوامە لە دانوستان لەگەڵ تاران و وتی: دەبینین کارەکان بە کۆێ دەگەن، بەڵام بە هەر رێگەیەک بێت ئەوەی دەمانەوێت بەدەستی دەهێنین.

لە کۆتاییدا ترەمپ ئاماژەی بەوە کرد: بەپێی خەمڵاندنەکان ئێران رۆژانە زیانی 500 ملیۆن دۆلاری بەردەکەوێت، و جارێکی تریش جەختی لەوە کردەوە کە ویلایەتە یەکگرتووەکان رێگە بە تاران نادات یۆرانیۆمی پیتێنراوی ئاست بەرز لای خۆی بهێڵێتەوە.

مارکۆ رۆبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا، ئەمڕۆ پێنجشەممە، رایگەیاند، بڕیارە بەرپرسانی پاکستان هەر ئەمڕۆ سەردانی تاران بکەن و ئاماژەی ئەرێنیش لەئارادان، هاوکات جەختیشی کردەوە کە: ئێمە هەموو هەوڵێکی خۆمان دەدەین بۆ گەیشتن بە رێککەوتن.

رۆبیۆ لە لێدوانێکی رۆژنامەوانیدا وتی: سەپاندنی سیستمێک بۆ کۆکردنەوەی باج و رسوومات لە گەروی هورمز، گەیشتن بە رێککەوتنی دیپلۆماسی مەحاڵ دەکات.

ناوبراو لە درێژەی قسەکانیدا وتی: هەرچی لە تواناماندا بێت دەیکەین بۆ گەیشتن بە رێککەوتن لەگەڵ ئێران، هەندێک نیشانەی باش هەن و چەند پێشکەوتنێکیشمان بەدەستهێناوە.

وەزیری دەرەوەی ئەمریکا ئاماژەی بەوەش کرد: سەرۆک ترەمپ نائومێد بوو لەوەی کە زۆربەی وڵاتانی ناتۆ  بەرپرسانی پاکستان بۆ تاران، نیشانەی ئەرێنی بەدواوەیە.

ڤلادیمێر پوتین، سەرۆکی روسیا رایگەیاند، لە سایەی پەرەسەندنی گرژییەکانی جیهان و سەرهەڵدانی هەڕەشە و مەترسییە نوێیەکاندا، پێویستە "سێیانەی ئەتۆمی"ی روسیا وەک هەمیشە بە گرەنتییەکی باوەڕپێکراو بۆ پاراستنی سەروەریی دەوڵەتی یەکگرتویی روسیا و بیلاڕووس بمێنێتەوە، بە جۆرێک کە هاوسەنگیی هێز لەسەر ئاستی جیهان بپارێزێت.

سەرۆکی روسیا ئاماژەی بەوەکردوە، بونی سێلایەنی چەکی ئەتۆمی روسیا پێکهاتەیەکی ستراتیژی رێگریکردنە، کە پێکهاتووە لە سێ سیستەمی سەرەکی گەیاندنی چەکی ئەتۆمی لەوانە؛  موشەکی بالیستیکی نێوان کیشوەرەکان کە لە زەویەوە هەڵدەدرێت، موشەکی بالیستی ستراتیژی لە رێگەی ژێردەریاییەوە هەڵدەدرێت و بۆمب هاوێژە ستراتیژییەکان  کە چەکی ئەتۆ،ین و لە رێگەی ئاسمانەوە هەڵدەدرێن.

پوتن ئاماژەی بەوەکردوە، ئەم هەمەچەشنییە توانای تۆڵەسەندنەوە و وەڵامدانەوەی وڵاتەکەی مسۆگەر دەکات.

 ئەم لێدوانەی پوتن لە کاتێکدایە کە لەگەڵ ئەلێکساندەر لوکاشینکۆ، سەرۆکی بیلاڕوس، لە رێگەی پەیوەندیی ڤیدیۆییەوە چاودێریی یەکەمین مانۆڕی سەربازیی ئەتۆمیی هاوبەشی نێوان هەردوو وڵاتیان کرد، کە لە 18ی ئەم مانگەوە لەسەر خاکی بیلاڕوس دەستیپێکردووە.

 لای خۆشییەوە، لوکاشینکۆ جەختی لەوە کردەوە، کە ئەم مانۆڕانە هەڕەشە لە کەس ناکەن و هەردوو وڵات ئامادەن بە هەموو شێوازێک بەرگریی لە نیشتمانی هاوبەشیان بکەن کە لە شاری "برێست"ی بیلاڕووسیاوە بۆ رۆژهەڵاتی روسیا درێژ دەبێتەوە.

هاوکات وەزارەتی بەرگریی ڕووسیا دیمەنی مانۆڕی هێزە ئەتۆمییە تاکتیکییەکانی بڵاوکردەوە، کە تێیدا تیمی فڕۆکە جەنگییەکانی "میگ-31" مەشقیان لەسەر پێكانی ئامانجەکان بە موشەکی بالیستیی "کینجاڵ"ی هەڵگری کڵاوەی ئەتۆمی کردووە، جیا لە ئامادەکارییەکانی تایبەت بە سیستمی موشەکیی "ئیسکەندەر-ئێم".

ئۆپراسیۆنەکەی روسیا و بیلاروس بە زیاتر لە 67 هەزار سەرباز و حەوت هەزار  و800 ئامێری سەربازی لەگەڵ 73 کەشتی 13 ژێردەریایی بەرێوە دەچێت.

فڕۆکەخانەی ئەڤالۆن لە ویلایەتی ڤیکتۆریای ئوسترالیا، ئەمڕۆ پێنجشەممە، بەشێکی چۆڵکرا و تیمی پووچەڵکردنەوەی تەقەمەنی بانگهێشت کران، ئەمەش دوای گومانکردن لە تەنێکی نامۆ لە کاتی پشکنینی ئەمنیدا، کە لە کۆتاییدا دەرکەوت تەنها ئامێرێکی لێزەری لادانی موو بووە، وەک ئەوەی «ئاژانسی هەواڵی فەرەنسی» بڵاوی کردووەتەوە.

پۆلیسی ڤیکتۆریا لە راگەیەندراوێکدا بە «ئاژانسی فەرەنسی» راگەیاندووە: تیمی پووچەڵکردنەوەی تەقەمەنی پشکنینیان بۆ تەنێکی گومانلێکراو کردووە و دەرکەوتووە کە ئامێرێکی لێزەری لادانی مووە.

پشکێنەری بەوەکالەت، نیک ئۆبرگانگ، رونی کردەوە کە تەنە گومانلێکراوەکە و دەفرێکی شوکولاتەی گەرم، لەسەر قایشی گواستنەوەی کاتەکان جێهێڵدرابوون تا ئەو کاتەی پۆلیس بانگکرا.

وتیشی: ئەو کەسەی جانتاکەی پێبوو، لە سەرەتادا هاوکارمان نەبوو، ئەمەش هۆکار بوو بۆ ئەوەی کارەکان کەمێک قورس ببن.

ئەم روداوە بووە هۆی دواکەوتن و هەڵوەشاندنەوەی چەند گەشتێکی ئاسمانی.

دواتر، هیچ تۆمەتێک ئاراستەی پیاوەکە نەکرا، و لە درەنگانی هەمان رۆژدا فڕۆکەخانەکە داخرایەوە و بەڕوی گەشتیاراندا کرایەوە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا دەڵێت، بەمزووانە لەگەڵ سەرۆكی تایوان كۆدەبێتەوە، ئەمەش لە كاتێكدایە كۆشكی سپی تاوتوێی فرۆشتنی چەكی نوێ بەو دوورگە دیموكراتە دەكات.

ترەمپ ئاماژەی بەوە كردووە هەفتەی رابردوو لە پەكین كۆبوونەوەیەكی گرنگی لەگەڵ شی جینپینگ، سەرۆكی چین هەبووە و پرسی تایوان یەكێك بووە لە بابەتە سەرەكییەكانی كارەكانی.

ترەمپ جەختی لەوەش كردەوە كە فرۆشتنی چەكی زیاتر بە تایوان پەیوەستە بە هەڵوێستی چینەوە و وەك كارتێكی بەهێزی فشار و دانوستان لەلایەن واشنتۆنەوە بەكاردەهێنرێت.

تایوان بۆ بەرپەرچدانەوەی هەر هێرشێكی ئەگەریی چین، بەشێوەیەكی سەرەكی پشت بە هاوكارییەكانی ئەمریكا دەبەستێت، لەكاتێكدا واشنتۆن هێشتا هەڵوێستێكی ناڕوونی هەیە سەبارەت بە دەستوەردانی سەربازیی ڕاستەوخۆ لە ئەگەری هەڵگیرسانی شەڕدا.

 

بە ئامانجی رووبەڕووبوونەوەی هەر هەڕەشەیەكی دەرەكی لە ناوچەكەدا، مۆسكۆ هەنگاوی گواستنەوەی كەرەستەی سەربازی ئەتۆمی بۆ ناو خاكی بیلاروس دەستپێكرد.

وەزارەتی بەرگری رووسیا رایگەیاندووە، لە چوارچێوەی مەشقی هێزە ئەتۆمییەكاندا، كەرەستەی ئەتۆمییان بۆ كۆگاكانی بیلاروس گواستووەتەوە.

راشیگەیاندووە، ئەم هەنگاوە مەبەست لێی پاراستنی ئاسایشی ناوچەكەیە لە هەر هێرشێكی چاوەڕواننەكراو.

ئاماژەی بەوەش كردووە، یەكەیەكی مووشەكی بیلاروس مەشقی هاویشتنی مووشەكی ئیسكەندەر- ئێم دەكەن.

هەروەها روونیكردەوە مەشقەكان بۆ باشتركردنی رەوش و ئاستی ئامادەیی هێزەكانە و تا 21ی ئایار بەردەوام دەبن.

ئەم جموجۆڵە سەربازییانەی نێوان مۆسكۆ و مینسك پەیامێكی روونە بۆ رێگریكردن لە هەر دەستدرێژییەك و نیشاندانی هێزی سەربازی رووسیا لە ناوچەكەدا.

كۆمەڵێك لە چالاكوان، نووسەر و ڕۆژنامەنووسی كورد لە كەنەدا، كەمپینێكی بەرفراوانیان بۆ پشتگیریكردن لە ئازادیی رۆژنامەگەری و ئازادكردنی بێ مەرجی رۆژنامەنووس شێروان شێروانی راگەیاند. 

لە چوارچێوەی یەكەمین چالاكیی كەمپینەكەدا، ئیمزای زیاتر لە 100 كەسایەتیی دیاری سەرجەم پارچەكانی كوردستان كۆكرایەوە و نامەیەكی رەسمی بە زمانی ئینگلیزی ئاراستەی سەرۆك وەزیران، وەزیری دەرەوە، پەرلەمانتاران و رێكخراوە مەدەنییەكانی كەنەدا كراو تێیدا داواكرا فشاری جددی بخەنە سەر حكومەتی هەرێمی كوردستان بۆ كۆتاییهێنان بە دەستبەسەركردنی شێروانی كە بە تۆمەتی ناڕاست زیندانی كراوە.

نوێنەرانی كەمپینەكە رایانگەیاند، لە رێگەی لێدوان بۆ میدیا كەنەدییەكان و كۆكردنەوەی پشتگیریی ئۆنلاین، بەردەوام دەبن لە چالاكییەكانیان بۆ داكۆكیكردن لە ئازادیی رادەربڕین و بەدیهێنانی دادپەروەری لە هەرێمی كوردستان.

رێكخراوی نەتەوەیەكگرتووەكان رایدەگەیەنێت، جەنگی دژی ئێران لەسەر جیهان گەشەی ئابوری بەرێژەیەكی زۆر كەمكردووەتەوە.

فەرمانگەی كاروباریی ئابووری و كۆمەڵایەتی نەتەوەیەكگرتووەكان رایگەیاندووە، پێشبینیان كردبوو بۆ ئەمساڵ بەرهەمی گشتیی ناوخۆیی جیهان بە رێژەی 2% زیاد بكات و لە ساڵی 2027یش بگاتە 2.8%، بەڵام بەهۆی جەنگی ئێران و ئەمریكا و داخستنی گەروی هورمز و ناجێگیریی بازاڕ، گەشەی ئابوری بە شێوەیەكی گشتی لە جیهاندا كەمیكردووە.

ئاماژەی بەوەشكردووە، ئەو كاریگەرییەی لە سەرەتای دەستپێكردنی جەنگدا لە 28ـی شوباتی ئەمساڵ لەسەر بازاڕەكانی جیهان دروستبووە، بووەتە شۆكێككی گەورە، بەڵام حكومەتەكان بە بەكارهێنانی یەدەگی سوتەمەنی دەتوانن بەشێك لەو شۆكە كۆنترۆڵ بكەن.

پێگەیەكی ئەمریكی باس لە ئەگەری ئیمزاكردنی یاداشتنامەیەك دەكات لە نێوان واشنتۆن و تاران كە كۆتایی بە جەنگ بهێنێت.

لێپرسراوێكی باڵای ئەمریكا بە پێگەی ئەكسیۆسی راگەیاند، قەتەر، پاكستان، سعودیە، توركیا و میسر كار لەسەر داڕشتنی یاداشتنامەیەكی نیازپاكی دەكەن كە بڕیارە لەلایەن واشنتۆن و تارانەوە ئیمزا بكرێت بۆ كۆتاییهێنانی رەسمی بە جەنگ و دەستپێكردنی دانوستانێك كە 30 رۆژ بخایەنێت سەبارەت بە بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران و كردنەوەی گەروی هورمز.

ئاماژەی بەوەش كردووە، پەیوەندییەكی تەلەفۆنیی "سەخت" لە نێوان دۆناڵد ترامپ، سەرۆكی ئەمریكا و بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل بەڕیوەچووە و تیایدا ناتانیاهۆ گومانێكی زۆری لەسەر رێڕەوی دانوستانەكان دەربڕیوە و پاڵپشتی لە دەستپێكردنەوەی جەنگ كردووە، لە بەرامبەریشدا، ترەمپ جەختیكردووەتەوە لە ئەگەری گەیشتن بە رێككەوتن.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا لە نوێترین لێدوانیدا رایگەیاند، بۆ کۆتاییهێنان بە گرژییەکان "دواین هەل" دەداتە دانوستانەکان لەگەڵ ئێران، بەڵام جەختی لەوەش کردەوە کە بۆ گەیشتن بە رێککەوتن "پەلەی نییە".

سەرۆکی ئەمریکا لە کۆنفڕانسێکی رۆژنامەوانیدا وێڕای ئاماژەدان بەوەی کە پەلە ناکات، داوای کرد بە زووترین کات "گەروی هورمز" بکرێتەوە و وتی: "پێویستە گەروی هورمز دەستبەجێ بکرێتەوە، بەڵام من سەبارەت بە ئێران لە پەلەپەلدا نیم".

لە بەشێکی تری قسەکانیدا، ترەمپ پەیوەندییەکانی وڵاتەکەی لەگەڵ ئیسرائیل بە "تەواو هەماهەنگ" وەسف کرد و وتی: "من و بنیامین ناتانیاهۆ سەبارەت بە ئێران هاوڕاین، ئەو هەرچییەکی لێ داوابکەم لەبارەی ئێرانەوە بۆم جێبەجێ دەکات".

سەبارەت بە رەوشی ناوخۆیی ئێران و ئۆپراسیۆنە سەربازییەکانیش، ترەمپ بانگەشەی ئەوەی کرد، کارێکی سەربازی گەورەیان لە ئێران بە کەمترین زیان ئەنجامداوە، هێزەکانیان کارێکی سەرسوڕهێنەریان کرد و ئێران سڕایەوە". ئاماژەی بەوەش کرد، ئاستی بژێوی لە ئێران زۆر خراپە و بەو هۆیەشەوە توڕەییەکی زۆر لەناو ئەو وڵاتەدا هەیە.

جێگەی ئاماژەیە، واشنتۆن مەرجی رێککەوتنەکەی بەستووەتەوە بە دەستبەرداربوونی تاران لە بەرنامە ئەتۆمییەکەی و کردنەوەی گەروی هورمز، لە بەرانبەردا ئێران داوای قەرەبووکردنەوەی زیانەکانی شەڕ، هەڵگرتنی گەمارۆی سەر بەندەرەکانی و راگرتنی شەڕ لە هەموو بەرەکاندا دەکات.

ئەمڕۆ چوارشەممە، ڤلادیمێر پوتن سەرۆکی روسیا و شی جینپینگ سەرۆکی چین، جەختیان لەسەر هەوڵەکانیان کردەوە بۆ هێنانەکایەی سیستمێکی جیهانیی دادپەروەرتر و ژیرانەتر، هاوکات لەگەڵ بەردەوامیی پاڵپشتییەکانیان بۆ پاراستنی یاسا نێودەوڵەتییەکان.

سەرۆکی چین رایگەیاند: لەگەڵ سەرۆکی روسیا گفتوگۆیەکی ستراتیژیمان سەبارەت بە چەندین پرسی جیاواز ئەنجامدا، ئێمە پەیوەندییەکانمان لەگەڵ روسیا بۆ ئاستێکی نوێ بەرز دەکەینەوە و هەوڵ بۆ سیستمێکی جیهانیی دادپەروەرتر و ژیرانەتر دەدەین.

ئاماژەی بەوەش کرد کە: جیهانی ئەمڕۆ چیتر ئارام نییە و هەوڵدان بۆ هەژموونخوازیی تاکلایەنە هەیە، بەڵام پەیوەندییەکانی نێوان چین و روسیا گەیشتوونەتە ئاستێکی بێوێنە و بەردەوام لە گەشەسەندان.

سەرۆکی چین رونیشیکردەوە کە: چین و روسیا بە شێوەیەکی کاریگەر لە بواری وزەدا هاوکاریی یەکدی دەکەن و ئێمە بەردەوامین لە دابینکردنی وزە بۆ چین، جەختیشی کردەوە کە: ئامادەین بۆ هەناردەکردنی وزە بۆ بازاڕی چین بە شێوەیەکی جێگیر و بێ پچڕان.

لای خۆیەوە، سەرۆکی روسیا رایگەیاند: لەسەر بنەمای سوودی هاوبەش لەگەڵ چین کار دەکەین بۆ بەهێزکردنی هاوبەشییەکەمان لە بواری کانزا سەرەکییەکاندا، و لە ئێستادا سەرجەم مامەڵە بازرگانییەکانی نێوان روسیا و چین بە دراوە خۆماڵییەکان (نیشتمانییەکان) ئەنجام دەدرێن. وهۆشداریشی دا کە: مۆسکۆ و بەیجینگ پابەندن بە سیاسەتێکی دەرەکیی سەربەخۆ و خاوەن سەروەری، و پەیوەندییە بەهێزەکانی نێوان هەردوولا رۆڵێکی گرنگ لە سەقامگیریی گۆڕەپانی نێودەوڵەتیدا دەگێڕن، ئێمە لەگەڵ چین لە یەک بەرەدا راوەستاوین بۆ پاڵپشتیکردن لە پاراستنی یاسا نێودەوڵەتییەکان.

بەرپرسێکی کۆشکی سپی رایگەیاند کە دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا مانگی داهاتوو بەشداری لە لووتکەی کۆمەڵەی حەوت (G7) دەکات کە لە فەڕەنسا بەڕێوەدەچێت، سەرەڕای بوونی ناکۆکی لە نێوان واشنتۆن و هاوپەیمانەکانی لەسەر چەندین پرسی جیاواز، لەوانەش شەڕی ئێران و باجە گومرگییەکان.

بڕیارە لووتکەکە کە وڵاتانی کەنەدا، فەڕەنسا، ئەڵمانیا، ئیتاڵیا، ژاپۆن، بەریتانیا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لەخۆدەگرێت، لە ١15 تا 17ی حوزەیران لە شاری گەشتیاریی "ئیڤیان" لە زنجیرە چیاکانی ئەڵپ بەڕێوەبچێت.

کۆشکی سپی لە مانگی کانوونی دووەمدا رایگەیاندبوو کە فەڕەنسا کاتی بەڕێوەچوونی لووتکەکەی گۆڕیوە بۆ ئەوەی لەگەڵ خشتەی کارەکانی ترەمپدا بگونجێت، کە لە 14ی حوزەیراندا یادی 80 ساڵەی لەدایکبوونی دەکاتەوە.

ماڵپەڕی "ئەکسیۆس" بڵاویکردەوە، سەرۆکی ئەمریکا دەیەوێت لە لووتکەکەدا تاوتوێی چەند بابەتێک بکات، لەوانەش ژیریی دەستکرد (AI)، بازرگانی و بەرەنگاربوونەوەی تاوان.

بەڵام لووتکەکە لە کاتێکدا ساز دەکرێت کە گرژی لە نێوان ویلایەتە یەکگرتووەکان و وڵاتانی دیکەی ئەندام لە کۆمەڵەکەدا هەیە، بەتایبەتی سەبارەت بەو شەڕەی کە ترەمپ لە مانگی شوباتدا دژی ئێران دەستیپێکرد.

ترەمپ بە توندی رەخنەی لە هاوپەیمانەکانی وڵاتەکەی گرتبوو بەهۆی پێشکەشنەکردنی یارمەتی بۆ کردنەوەی گەرووی هورمز، کە دوای داخرانی لەلایەن ئێرانەوە، بووە هۆی بەرزبوونەوەی نرخەکانی نەوت لە بازاڕەکانی جیهاندا.

هاوپەیمانە ڕۆژاواییەکان، لەنێویاندا وڵاتانی جی 7، نیگەرانی خۆیان لە کاریگەرییەکانی ئەم شەڕە لەسەر ئابوورییەکانیان دەربڕیوە، بەتایبەت کە لە هەمان کاتدا لەگەڵ ئەو باجە گومرگییانەدا دەستەویەخەن کە ترەمپ سەپاندوونی.

هاوکات، تاوەکو ئێستا بەشداریکردنی ترەمپ لە لووتکەی ناتۆ (NATO) کە بڕیارە لە سەرەتای مانگی تەممووزدا لە تورکیا بەڕێوەبچێت، پشتڕاست نەکراوەتەوە.

ئەگەر پێویستت بە ناونیشانی کورت، شریتی خێرا (Ticker)، یان کورتکردنەوەی ئەم راپۆرتە بۆ هەواڵی ڤیدیۆیی هەیە، تەنها ئاماژەی پێ بکە.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی  ئەمریکا، رایگەیاند، پێویستە وڵاتەکەی پارێزگاری لە ئاسایشی خۆی بکات و بە هیچ شێوەیەک رێگە نەدات ئێران دەستی بگات بە چەکی ئەتۆمی، چونکە تاران دەیەوێت ناوچەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەناو ببات.

سەرۆکی ئەمریکا جەختیکردەوە، ئێران نابێت چەکی ئەتۆمی هەبێت، چونکە نیازیەتی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لەناوبات و  ئەوەش هیچ کاتێک رونادات.

دۆناڵد ترەمپ  ئاشکرای کرد، ئەو هێرشە سەربازییەی بڕیاری راگرتنی دا، ئەگەر وانەبوایە تا ئێستا بەردەوام دەبوو، بەڵام لە ئێستادا پڕۆسەی دانوستان لەگەڵ تاران بەڕێوەدەچێت و هیواخوازە ناچار نەبن پەنا بۆرڕێکاری سەربازیی زیاتر ببەن.

کۆتایی لێدوانەکانیدا، ترەمپ تیشکی خستە سەر بەربەستە ناوخۆیی و نێودەوڵەتییەکان و ئاماژەی بەوە کرد، کە دیموکراتەکان هەوڵ دەدەن رێگری لێبکەن لە دانوستاندن لەگەڵ تاران، بەڵام لە هەمان کاتدا ئاشکرای کرد کە لە ماوەی دوو رۆژی رابردوودا چەندین سەرکردەی جیهانی پەیوەندییان پێوە کردووە و دڵنیایان کردووەتەوە کە پێشکەوتنی گەورە و بەرچاو لە دۆسیەی ئێراندا هاتووەتە ئاراوە.

سکۆت بیسێنت، وەزیری گەنجینەی ئەمریکا، ئەمڕۆ سێشەممە، جەختی لەوە کردەوە کە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کار دەکات بۆ هاوکاریکردنی دامەزراوە داراییەکان لە پێناو پەکخستن و شکستپێهێنانی پرۆسەکانی دابینکردنی دارایی بۆ ئێران، هاوكات ئاماژەی بەوەش کرد کە هاوبەشە ئەوروپییەکان پاڵپشتی لەو سزایانە دەکەن کە بەسەر تاراندا سەپێنراون.

بیسێنت لە لێدوانێکدا رایگەیاند: ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا هاوکاریی دامەزراوە داراییەکان دەکات بۆ پەکخستنی دابینکردنی دارایی بۆ ئێران

رونیشیکردەوە کە: چاوەڕوان دەکرێت هاوبەشە ئەوروپییەکان پاڵپشتی لەو سزایانە بکەن کە بەسەر ئێراندا سەپێنراون، ئەوەش لە رێگەی بلۆککردنی دابینکەرانی دارایی، داخستنی لقە بانکییەکانیان و ئاشکراکردنی کۆمپانیا وەهمییەکانیان.

وەزیری گەنجینەی ئەمریکا وتیشی: وەزارەتی گەنجینە خەریکی پێداچوونەوەیە بە لیستی سزاکاندا، بە ئامانجی ئاسانکاری بۆ دامەزراوە داراییەکان تاوەکو تەرکیز بخەنە سەر ئاڵۆزترین پلانەکانی دابینکردنی دارایی بۆ تیرۆر و بازدان بەسەر سزاکاندا.

پۆلیسی ئەمریکا رایگەیاند، دوو مێردمنداڵ بە تەقەی راستەوخۆ سێ پیاویان لە بەردەم مزگەوتێک لە ویلایەتی کالیفۆرنیا کوشتووە، لە هێرشێکدا کە گومان دەکرێت تاوانێکی رق و کینە بێت، پێش ئەوەی هێرشبەرەکان کۆتایی بە ژیانی خۆیان بهێنن.

تەقەکردنەکە بەیانی رۆژی دووشەممە رویداوە، دوو سەعات دوای ئەوەی دایکی یەکێک لە گومانلێکراوەکان پەیوەندی بە پۆلیسەوە کردووە بۆ گەیاندنی زانیاری لەسەر ئەوەی کوڕەکەی لەگەڵ هاوڕێیەکیدا لە ماڵەوە هەڵاتووە و پێدەچێت بیر لە خۆکوژی بکاتەوە.

پۆلیس پێشتر دەستی بە گەڕان بەدوای ئەو دوو گەنجەدا کردبوو کاتێک هێرشەکە بۆ سەر ناوەندە ئیسلامییەکە لە کالیفۆرنیا دەستیپێکرد؛ لەگەڵ گەیشتنی هێزەکانی پۆلیس بۆ شوێنی روداوەکە، تەرمی سێ قوربانییان دۆزیەوە کە لە دەرەوەی بیناکە بە فیشەک پێکرابوون.

ماوەیەکی کورت دوای ئەوە، پۆلیس راپۆرتێکی تری پێگەیشت سەبارەت بە تەقەکردن لە ناو ئۆتۆمبێلێکەوە بۆ سەر باخەوانێک لە شوێنێکی نزیکدا.

 پاشان هێزەکانی ئەمنی تەرمی هەردوو گومانلێکراوەکەیان تەمەن (17 و 18 ساڵ) لە ناو ئۆتۆمبێلێکدا دۆزییەوە کە چەند شەقامێک دوور بوو لە مزگەوتەکە، بەهۆی برینداربوونیان بە فیشەکێک کە بەرپرسان رایانگەیاندووە خۆیان تەقاندوویانە.

یەکێک لە کوژراوەکان کارمەندێکی پاسەوانی بووە کە لە ناوەندەکەدا کاری دەکرد، بەرپرسانی پۆلیس ئاماژەیان بەوە کردووە کە ئەو پاسەوانە "رۆڵێکی سەرەکی و گرنگی" هەبووە لە رێگریکردن لەوەی هێرشەکە خوێناویتر و "زۆر خراپتر" بێت.

سەرۆكی ئەمریكا دەڵێت، لە دانوستانەكانیاندا لەگەڵ ئێران پێشكەوتنی ئەرێنی هەیە و دەتوانن بگەنە رێككەوتن.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا لە دوایین لێدوانیدا لەبارەی ئێرانەوە رایگەیاند، لە دانوستانەكانیان لەگەڵ ئێران پێشكەوتنی ئێجگار ئەرێنی هەیە و دەرفەتێكی باش هەیە بۆ گەیشتن بە رێككەوتن.

وتیشی، واشنتۆن بە رێككەوتنێك رازییە كە لە رێیەوە ئێران توانای نەبێت ببێتە خاوەنی چەكی ئەتۆمی، دەشڵێت، بە ئامانجی رەخساندنی دەرفەتێك بۆ دیپلۆماسیەت، بڕیاری دواخستنی دەستپێكردنەوەی هێرشەكانی بۆسەر ئێران داوە و ئیسرائیلیشی لە بڕیارەكە ئاگاداركردووەتەوە.

شەوی دوو شەممەش ترەمپ وتی، لەسەر داوای میری قەتەر و شازادەی جێنشینی سعودیە و سەرۆكی ئیمارات، پلانی هێرشی سەربازیی لە دژی ئێران راگرتووە.