جیهان
بنیامین ناتانیاهۆ سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل رایگەیاند، رووخانی بەشار ئەسەد قۆناغێكی نوێ لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دێنێتە ئاراوە، دەشڵێت، بەرزاییەكانی جۆلان وەك بەشێك لە خاكی ئیسرائیل دەمێنێتەوە.
بنیامین ناتانیاهۆ رایگەیاند، وتیان ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەگۆڕن و ئەوەتا روودەدات و بەشێوەیەكی سیستماتێك كار دەكەن بۆ هەڵوەشاندنەوەی میحوەری جەنگ لە ناوچەكە.
راشیگەیاند، روخانی رژێمی بەشار ئەسەد دەرەنجامی هێرشەكانیان بوو بۆ سەر ئێران و حزبوڵا و حەماس، كوشتنی حەسەن نەسڕوڵاش خاڵی وەرچەرخان بوو.
لەبارەی جەنگی غەززەش، بنیامین ناتانیاهۆ ئاماژەی بەوەشكرد، جەنگی غەززە بەسەر ئیسرائیلیدا سەپێنرا، حەماس لاواز بووە بەڵام لەناونەبراوە، بۆیە گۆشەگیركردنی حەماس و رووخانی ئەسەد بۆ كۆتاییهێنان بە جەنگی غەززە گرنگە.
ناتانیاهۆ ئەوەشی خستەڕوو، دۆسیەی ئازادكردنی بارمتەكانی ئیسرائیل لە غەززە بەرەوپێشچوونی بەخۆوە بینیوە.
بەریتانیا و پێنج وڵاتی یەكێتی ئەوروپا پێدانی مافی پەنابەرێتیان بە هاووڵاتیانی سوریا راگرت و هۆكارەكەشی بۆ رووداوەكانی چەند رۆژی رابردووی سوریا و روخانی رژێمی بەشار ئەسەد دەگێڕنەوە.
هەریەك لە وڵاتانی بەریتانیا و ئەڵمانیا و نەمسا و دانیمارك و سوید و نەرویج، پێدانی مافی پەنابەرێتییان بە هاووڵاتیانی سوریا راگرت، وەزارەتی ناوخۆی بەریتانیاش دەڵێت، بڕیاری راگرتنی پێدانی مافی پەنابەرێتی بە هاووڵاتانی سوریا بۆ كاتێكی نادیار، لەدوای روخانی رژێمی بەشار ئەسەد هاتووە و لەئێستاشدا، چاودێری دۆخی سوریا دەكەن.
هاوكات، وەزارەتی دەرەوەی ئەڵمانیا دەڵێت، روخانی رژێمی ئەسەد گرەنتی گەشەسەندنی ئاشتی لە سوریا ناكات و بەوهۆیەوە بڕیاریانداوە، پێدانی مافی پەنابەرێتی بە هاووڵاتیانی سوریا بۆ كاتێكی نادیار رابگرن.
هەروەها، وەزارەتی ناوخۆی نەمسا رایگەیاندووە، پێدانی مافی پەنابەرێتی بە هاووڵاتیانی سوری بۆ كاتێكی نادیار راگیراوە و و رێككارەكانیش دەستیپێكردووە، بۆ دیپۆرتكردنەوەی هاووڵاتیانی سوریا بۆ وڵاتی خۆیان.
سوید و نەرویج و دانیماركیش لەڕێی وەزارەتی ناوخۆیانەوە رایانگەیاندووە، بە رەچاوكردنی دۆخی سوریا بڕیاردانەوە پێدانی مافی پەنابەرێتی بە هاووڵاتیانی سوریا رابگرن، تاكو دۆخی ئەو وڵاتە سەقامگیری بەخۆیەوە دەبینێت.
دوای دوو رۆژ لە لە گەڕان و پشكنین، سەرجەم زیندانیكراوانی ناو گرتووخانەی سیدنایا لە دیمەشقی پایتەختی سوریا ئازادكران كە ژمارەیان نزیكەی ٢ هەزار كەس بووە.
كۆمەڵەی دەستبەسەركراو و بێسەروشوێنان لە گرتووخانەی سیدنایا رایگەیاند، لە ساڵی ٢٠١١ەوە زیاتر لە ٣٠ هەزار كەس لە سەیدنایا بەندكرابوون، بەڵام لەدوای رووخانی رژێمەكەی بەشار ئەسەد نزیكەی دوو هەزار كەس ئازادكراون، واتە نزیكەی ٢٨ هەزار كەسیان بەهۆكاری جیاواز گیانیان لەدەستداوە.
راشیگەیاند، لەئێستادا هیچ شوێنێكی نهێنی لە سەیدنایا نەماوە بەندكراوی تێدابێت و سەرجەمیان ئازادكراون.
گرتووخانەی سیدنایا سەر بە وەزارەتی بەرگریی حكومەتەكەی ئەسەد بوو، دەكەوێتە دووری ٣٠ كیلۆمەتر لە دیمەشق، دوای رووداوەكانی ٢٠١١ كرایە بنكەیەك بۆ زیندانیكراوانی خۆپیشاندانەكانی دژ بە ئەسەد.
بەپێی راپۆرتی رێكخراوە نێودەوڵەتییەكان، حكومەتەكەی ئەسەد لە زیندانەكەدا لەڕێی لەسێدارەدانی بەكۆمەڵەوە، لەسێدارەدانی بەبێ دادگاییكردن ئەنجامداوە و لەنێوان ساڵانی ٢٠١١ بۆ ٢٠١٥ هەموو هەفتەیەك یان دوو هەفتە جارێك ٥٠ كەسیان لەسێدارەداوە.
سەرۆك كۆماری توركیا رایگەیاند، ئەسەد رایكرد و دوای خۆی وڵاتێكی جێهێشت كە یەك ملیۆن كەسی تێدا كوشت، ١٢ ملیۆن كەسیشی ئاوارە كرد و بەشێكی زۆری شارەكانیش وێران بوون.
رەجەب تەیب ئەردۆغان باسی لەوەشكرد، سەردەمی تاریكی لە سوریا كۆتایی پێهاتووە و سەردەمێكی رووناك دەستیپێكردووە، وتیشی ئەگەر سوریا سەقامگیری تەواوی تێدا بەدیبكرێت، ئەوا گەڕانەوەی ئاوارەكانیش زیاد دەبێت.
ئەردۆغان دەڵێت، توركیا هەوڵی فراوانكردنی پێگەی سەربازی خۆی لە سوریا نادات و چاوی لە خاكی وڵاتانی دیكە نییە و ئەو گۆڕانكارییە بەهێزەی سوریاشی گرتووەتەوە، ئاكامێكی باشی بۆ هەموو گەلی سوریا و بە تایبەت بۆ ئاوارەكان دەبێت.
سەرۆك كۆماری توركیا ئاماژەی بەوەشكرد، خواستی ئەنقەرە بۆ چارەسەری كێشەكانی ناوخۆی سوریا بە ڕێگەی دیالۆگ، لەلایەن ئەسەد رەتكرایەوە و نرخی ئەوەیان نەزانی كە دەستی هاوكارییان بۆ درێژكردبوون.
دەستەی تەحریر شام، محەمەد بەشیری بۆ پێكهێنانی حكومەتی راگوزەری سوریا دەستنیشانكرد و سەرۆك وەزیرانی پێشووی سوریاش رەزامەندی دەربڕی بۆ رادەستكردنی دەسەڵات بە ناوبراو.
میدیاكانی سوریا بڵاویانكردەوە، لە چوارچێوەی ئامادەكارییەكان بۆ قۆناغی رادەستكردنی دەسەڵات لە سوریا و رێگریكردن لە هەر گرژییەكی ناوخۆیی، ئەحمەد شەرع سەرۆكی دەستەی تەحریر شام و محەمەد جەلالی سەرۆك وەزیرانی حكومەتی كاڕبەڕێكەری سوریا كۆبوونەوەیەكیان ئەنجامداوە و تێیدا، محەمەد بەشیر بۆ پێكهێنانی حكومەتی راگوزەری سوریا دەستنیشانكردووە كە لایەنێكی بەشداربووی كۆبوونەوەكە بووە.
ئەوەش خراوەتەڕوو، لە كۆبوونەوەكەدا محەمەد بەشیر راسپێردراوە بە ئیدارەدانی قۆناغی رادەستكردنی دەسەڵات و سەرۆك وەزیرانی پێشوو سوریاش رەزامەندی دەربڕی لەسەر رادەستكردنی دەسەڵات بە محەمەد بەشیر و ناساندنی بە سەرۆك وەزیرانی حكومەتی راگوزەر.
وەزیری دەرەوەی توركیا دەڵێت، سەردەمێكی نوێ لە سوریا دەستیپێكردووە و وەكو توركیاش پشتیوانی گەلی سوریا دەبن لەو سەردەمە نوێیەدا.
هاكان فیدان وەزیری دەرەوەی توركیا لە وتارێكیدا رایگەیاند، چاوەڕوانی ئەوەیان لە وڵاتانی نێودەوڵەتی و بە دیاریكراوی نەتەوە یەكگرتووەكان هەیە، هاوكاری گەلی سوریا بكەن و پشتیوانیان بن لە پێكهێنانی ئیدارەیەكی گشتگیردا.
ئەوەشی خستەڕوو، لە سوریا سەردەمێكی نوێ دەستیپێكردووە و لەمەودوا پێویستە تیشكبخرێتە سەر داهاتوو، وەكو توركیاش هاوكاری گەلی سوریا دەبن لەو سەردەمە نوێیەدا.
هاكان فیدان جەختی لەوەشكردەوە، لە سوریا چارەسەری درێژخایەن و ئاشتیی و سەقامگیریی تەنها بە سازانی نیشتمانی دەستەبەردەبێت.
دۆناڵد تڕەمپ رایگەیاند، ئیسرائیل و ئێران ئێستا لە لاوازترین قۆناغدان، روسیا، پاڵپشتەکەی ئەسەد، چیتر هیچ بەرژەوەندییەکی لە سوریادا نەماوە.
دۆناڵد تڕەمپی سەرۆکی هەڵبژیردراوی ئەمریکا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی truth details نووسیویەتی، "ئەسەد کۆتایی هات، پاڵپشتیەکەی ئەسەد، رووسیا، روسیا، رووسیا، کە ڤلادیمێر پوتین ڕابەرایەتی دەکات، لەمەودوا نایەوێت بیپارێزێت، رووسیا سەرجەم بەرژەوەندییەکانی لە سوریا لەدەستداوە".
باسی لەوەشکردووە، بەهۆی شەڕێکەوە کە نەدەبوو هەڵبگیرسێت، نزیکەی ٦٠٠ هەزار سەربازی رووسیا گیانیان لەدەستداوە و بریندار بوون. رووسیا و ئێران ئێستا لە لاوازترین دۆخدان، یەکێکیان بەهۆی ئۆکرانیا و ئابووری خراپ، دووەمیان بەهۆی ئیسرائیلەوە.
تڕەمپ سەرەڕای فشارەکانی بۆسەر رووسیا، بە ڤۆڵۆدیمێر زیلینسکی سەرۆکی ئۆکرانیاش دەڵێت، "پێویستە واز لە کەللـەڕەقی بهێنێت و مامەڵە لەگەڵ دۆخەکەدا بکات، هەر لە خۆڕا ٤٠٠ هەزار سەرباز و ژمارەیەکی زۆر خەڵکی مەدەنی لەدەستداوە، دەبێت ئاگربەستی بەپەلە رابگەیەنن و دانوستان دەست پێ بکەن، روحی چەندین کەس بەهەدەر چوو، چەندین خێزان تێکدران، ئەگەر بەوجۆرە بەردەوام بن، ئەوا بەرەو خراپتر و رووداوی گەورەتر دەچن".
تڕەمپ لە کۆتاییشدا دەڵێت، "ئەزانم پوتین باشە، پێویستە ئەو باشیەی دەربخات، چین دەتوانێت یارمەتیدەر بێت، جیهان چاوەڕوانە".
دوێنێ بە فەرمی رووخانی رژێمەکەی بەشار ئەسەد راگەیەنرا و کۆتایی بە حوکمی ٥٣ ساڵەی بنەماڵەی ئەسەد هات، وەک میدیاکان باسی دەکەن و بەرپرسانی ئەمریکاش دانی پێدا دەنێن، بەشار ئەسەد بەرەو رووسیا هەڵهاتووە.
دوا بەدوای رووداوەکانی سوریا، ئێستا بەرپرسانی ئەمریکا رووی دەمیان لە رووسیا و ئۆکرانیایە و فشار دەکەن کە بە زوویی کۆتایی بە جەنگ بهێنن.
وەزیری دەرەوەی ئیسرائیل دەڵێت، "دەبێت هێرشی سەر کورد لە سوریا بوەستێنرێت، ئێمە پابەندبوونێکی ئەخلاقیمان هەیە بۆیان، کە بوێرانە شەڕیان دژ بە داعش کرد".
گیدیۆن ساعار وەزیری دەرەوەی ئیسرائیل باسی لەوەکردووە، "جەختدەکەینەوە لە پاراستنی سەرجەم کەمینەکان لە سوریا، دەبێت هێرشکردنە سەر کوردەکانی سوریا، وەک ئەوەی دوێنێ لە مەنبج روویدا، بوەستێنرێت".
راشیگەیاندووە، "کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی پابەندبوونێکی ئەخلاقی هەیە بۆیان، کە بوێرانە شەڕی دژ بە داعشیان کرد لە سوریادا و سەقامگیری هێزن لە ناوچەکە".
ساعار نووسیویشییەتی، بۆ ئەو پرسە گفتوگۆیان لەگەڵ ویلایەکە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و وڵاتانی دیکە کردووە.
سەرەڕای رووخانی رژێمەکەی بەشار ئەسەد، هێشتا تورکیا لە بۆردومانکردن و هێرشکردنە سەر چەند ناوچەیەکی سوریا بەردەوامە و دوێنێش هێرشی کردە سەر مەنبج.
رۆژنامەی واشنتن پۆست لەسەر زاری بەرپرسێکی کۆشکی سپییەوە رایگەیاندووە، پێدەچێت ئەمریکا دەستەی تەحریر شام لە لیستی تیرۆردا دەربهێنێت. دەشڵێت، سەرەڕای ئەوەی بەشار ئەسەد لە رووسیا پەنابەرە، بەڵام لێپرسینەوەی لەگەڵدا دەکرێت.
ئەو بەرپرسەی کۆشكی سپی نەیویستووە ناوی ئاشکرا بکرێت، بە رۆژنامەی واشنتن پۆستی وتووە، لە ئێستادا ئەمریکا هەڵسەنگاندن دەکات بۆ ئەو پرسە، پێدەچێت بە ئامانجی رێککەوتن و پاراستی ئارامی و سەقامگیری سوریا، دەستەی تەحریر شام لە لیستی تیرۆردا دەربهێنێت.
باسی لەوەشکردووە، ئێستا دەرفەتێک لەبەردەم گەلی سوریادا هەیە بۆئەوەی وڵاتەکەیان بنیات بنێن و ئەمریکاش هاوکاریان دەبێت. ویلایەتە یەکگرتووەکان مامەڵە لەگەڵ ئۆپۆزسیۆن و کۆمەڵگەی مەدەنیدا دەکات لە سوریا.
ئەوەشی خستووەتە روو، سەرەڕای ئەوەی بەشار ئەسەد لە رووسیا مافی پەنابەری وەرگرتووە، بەڵام ویلایەتە یەکگرتووەکان لێپرسینەوەی لێدەکات لەسەر هەموو ئەو تاوانانەی بەرامبەر گەلەکەی کردوونی.
لە رۆژی ٢٧ی ١١ی مانگی رابردوودا شەڕ و پێکدادان لەنێوان گروپە چەکدارەکانی سەر بە ئۆپۆزسیۆن و سوپای سوریادا روویدا، دواتر بە سەرجەم گروپە ئۆپۆزسیۆنەکان و هێزەکانی سوریای دیموکرات و راپەڕینی خەڵکی سوریا، توانیان شکست بە رژێمەکەی بەشار ئەسەد بهێنن و دوێنێ ٨ی ١٢ی ٢٠٢٤، بە فەرمی لە تەلەفزیۆنی سوریاوە ئەوە راگەیەنرا، "گەل شکستی بە رژێمەکەی ئەسەد هێنا". بەوەش کۆتایی بە حوکمی ٥٣ ساڵەی بنەماڵەی ئەسەد هات لە سوریادا.
بەهۆی بۆردومانی سوپای توركیاوە، لە كۆبانێ ٣ ئەندامی هێزەكانی ئاسایشی رۆژئاوای كوردستان گیانیانلەدەستدا و لە جزیرەش ٣ هاووڵاتی مەدەنی برینداربوون.
لە رۆژئاوای كوردستان سێ ئەندامی هێزەكانی ئاسایشی ناوخۆ گیانیانلەدەستدا و لە ئەنجامی بەئامانجگرتنی ئۆتۆمبێلێكی هاووڵاتیانی مەدەنیش لەنێوان شارەكانی زیركان و دەرباسیە لە پارێزگای جەزیرە سێ هاوڵاتی برینداربوون.
ناوەندی ڕاگەیاندنی هێزەكانی ئاسایشی ناوخۆی رۆژئاوای كوردستان لە راگەیەندراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، بەهۆی هێرشێكی ئاسمانی سوپای توركیا بە فڕۆكەی بێفڕۆكەوان، ٣ ئەندامیان گیانیانلەدەستداوە.
هاوكات لەسنوری پارێزگای جزیرە ئۆتۆمبێلێكی هاووڵاتیانی مەدەنی لەلایەن سوپای توركیاوە كرایە ئامانج و لە ئەنجامدا ٣ كەس برینداربوون.
بۆردومانی سوپای توركیا لەكاتێدایە، ماوەی ٢ رۆژە كۆتایی بە حوكمی ٥٣ ساڵەی بنەماڵەی ئەسەد هاتووە لە سوریا و ئەو وڵاتە لەلایەن هێزە چەكدارەكانی تەحریر شام كۆنتڕۆڵكراوە و لەهەندێك شار و شارۆچكەش روبەڕوبونەوەی چەكداری هەیە.
راوێژكاری ئەڵمانیا دەڵێت، رووخانی بەشار ئەسەد هەواڵێكی زۆر گرنگە و ئامادەن بەشداری بكەن لە دۆزینەوەی چارەسەری سیاسی بۆ رەوشی سوریا.
ئۆلاف شۆڵتز راوێژكاری ئەڵمانیا رایگەیاند، یەكپارچەیی خاك و سەروەری دوو مەرجی سەرەكین بۆ قۆناغی ئێستای سوریا و پێویستە بە زوترین كاتیش یاسا و سیستمی حوكمڕانی لەو وڵاتە بنیاتبنرێتەوە، رێگریش بكرێت لە دەستوەردانی دەرەكی لە كاروباری ناوخۆی سوریا و گرەنتی پاراستنی سەرجەم پێكهاتە ئاینی و كەمینەكانی ئەو وڵاتەش بكرێت.
وتیشی، رووخانی دەسەڵاتەكەی بەشار ئەسەد هەواڵێكی زۆر گرنگە و باشترین هەنگاویش بۆ قۆناغی ئێستای سوریا دۆزینەوەی چارەسەرێكی سیاسی گونجاوە بە بەشداری هاوبەشە نێودەوڵەتییەكان بە پێی بڕیاری ژمارە دوو هەزار و 254ـی ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی كە داوای گفتوگۆ دەكات لەپێناو ئەنجامدانی هەڵبژاردنێكی پاك و ئازاد.
جەختیشیكردەوە، ئەڵمانیا ئامادەیە بەشداری بكات لە دۆزینەوەی چارەسەری سیاسی بۆ رەوشی سوریا.
بۆ یەكەم جار لیژنەی خەڵاتی نۆبڵ بە ڤیدیۆ گفتوگۆی لەگەڵ نێرگز محەمەدی خاوەنی خاڵاتی نۆبڵ بۆ ئاشتی كرد، كە ئێستا بە كاتی و بۆ چارەسەر لە زیندان ئازادكراوە.
لیژنەی باڵای سەرپەرشتیكردنی خەڵاتی نۆبڵ بڵاویكردووەتەوە، بۆ یەكەم جار توانیویانە لە رێگەی ڤیدیۆ گفتوگۆ لەگەڵ نێرگز محەمەدی بكەن كە خاوەنی خەڵاتی نۆبڵە بۆ ئاشتی لە ساڵی ٢٠٢٣ و ئێستا دەسەڵاتدارانی ئێران بۆ وەرگرتنی چارەسەر لە یەكێك لە نەخۆشخانەكانی ئەو وڵاتە بە شێوەیەكی كاتی لە زیندان ئازادیانكردووە.
ئاماژە بەوەشكراوە، لەو گفتوگۆیەدا نێرگز محەمەدی وتویەتی لەبەرئەوەی لە بەشی ژنان لە گرتووخانەی "ئیفین لە تاران هیچ هۆكارێكی ئاشكرای پەیوەندی و زانینی هەواڵی دەرەوە نییە، یەكێك لە هاوڕێ ژنە زیندانیكراوەكانی بە نهێنی پەیوەندی بە هاوسەرە زیندانیكراوەكەیەوە لە بەشی پیاوانی گرتووخانەكە كردووە، لەو رێگەیەوە زانیویەتی كە بووەتە خاوەنی خەڵاتی نۆبڵ بۆ ئاشتی و لەو كاتەشدا هەموو ژنانی ناو گرتووخانەكە هاوریان كردووە: "ژن، ژیان، ئازادی".
سەرۆك كۆماری ئێران دەڵێت، گەلی سوریا تەنها بڕیاردەرە لەبارەی داهاتووی حوكمڕانی وڵاتەكەی و عراقچیش دەڵێت، مەترسیان هەیە لە هەڵگیرسانی شەڕی ناوخۆیی لە سوریا.
مەسعود پزیشكیان سەرۆك كۆماری ئێران رایگەیاند، پێویستە بە زوترین كات شەڕ و ئاڵۆزییەكان لە سوریا كۆتایی بێت بۆ ئەوەی كە ئاشێكی ئاشتیدا دەرفەتی بڕیاردان بۆ گەلی ئەو وڵاتە دروستببێت بە مەبەستی دیاریكردنی چارەسنووس و داهاتووی وڵاتەكەی دوور لە توندوتیژی و دەستوەردانی دەرەكی وێرانكەر.
وتیشی، داوا لە هەموو وڵاتانی ناوچەكە دەكەن خۆیان بە دوور بگرن لە تێكەڵبوون لەگەڵ ئیسرائیل.
لای خۆیەوە، عەباس عراقچی وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، تاران مەترسی هەیە لە هەڵگیرسانی شەڕی ناوخۆیی و تایفی لە سوریا كە ببێتە شوێنێك بۆ سەرهەڵدانەوەی تیرۆر، هۆكاری سەرەكی رووخانی دەسەڵاتەكەی بەشار ئەسەدیش سوپای سوریا بوو كە هیچ بەرگرییەكی نەكرد، لەكاتێكدا پێشتر هەواڵگری ئێران هەموو زانیارییەكی رادەستی سوپای سوریا كردبوو كە خودی ئەسەدیش تووشی شۆك بوو لە وەڵامنەدانەوەی سوپای وڵاتەكەی بۆ هێرشی گرووپە چەكدارەكان.
لەسەر داوای روسیا، ئەمڕۆ ئەنجومەنی ئاسایشی نێودەوڵەتی سەبارەت بە رەوشی سوریا كۆدەبێتەوە.
چەند سەرچاوەیەكی دیپلۆماسی رایانگەیاند، كۆبونەوەكەی ئەنجومەنی ئاسایش تایبەت دەبێت بە رەوشی سوریا لە دوای روخانی دەسەڵاتی بەشار ئەسەد، كۆبونەوەكەش لەسەر داوای روسیا ئەنجام دەدرێت.
پێشتریش دیمتری پۆلیانسكی یاریدەدەری نێردەی روسیا بۆ نەتەوەیەكگرتوەكان رایگەیاندبوو، سەبارەت بە روداوەكانی ئەم دواییەی سوریا، روسیا داوای كۆبونەوەیەكی راوێژكاریی بەپەلەی داخراوی لە ئەنجومەنی ئاسایش كردووە.
سەرۆك وەزیرانی سوریا رایگەیاند، ئەسەد پێش هەڵهاتنی هیچ پەیوەندیەكی بە حكومەتەوە نەكردووە، باڵیوزی ئێرانیش دەڵێت ئەسەد ناچاربووە ئەو بڕیارە بدات.
محەمەد غازی جلالی سەرۆك وەزیرانی كاربەڕێكەی سوریا رایگەیاند، رۆژی یەك شەممە سوپای سوریا بە تەواوەتی لە دیمەشقی پایتەخت كشایەوە، ئەوەش وایكرد گروپە چەكدارەكان بە بێ شەڕكرن كۆنترۆڵی بكەن.
وتیشی، بەشار ئەسەد بەرەبەیانی یەك شەممە دیمەشقی بەجێهێشت و هەڵهات، بەڵام پێش هەڵهاتنەكەی هیچ پەیوەندیەكی بە حكومەتەوە نەكردووە و كەس ئاگاداری هەڵهاتنەكەی نەبووە.
هاوكات، حسێن ئەكبەری باڵیوزی ئێران لە دیمەشق رایگەیاند، ئەسەد پێش هەڵهاتنی كۆبونەوەیەكی ئەنجامداوە بەهۆی ئەوەی سوپای سوریا لە دوای كەوتنی "حمس"ـەوە هیچ بەرگرییەكی نەكردوە و لە هەموو ناوچەکان دەکشایەوە، بڕیاریدابوو دەسەڵات بە ئاشتیانە و بە بێ خوێن رشتنی زیاتر رادەستبكات.
فڕۆكە جەنگییەكانی ئیسرائیل بنكەیەكی ئاسمانیان لە دیمەشق بۆردومانكرد و ناتەنیاهۆش سوپای وڵاتەكەی راسپارد، كۆنترۆڵی ناوچەی دابڕاو لە بەرزاییەكانی جۆلان بكەن كە لەژێر چاودێری نەتەوەیەكگرتووەكاندایە، دوای ئەوەی سوپای سوریا لەو ناوچەیە كشایەوە.
بنیامین ناتەنیاهۆ، سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل رایگەیاند، رێككەوتنەكەی ساڵی ١٩٧٤ـیان لەگەڵ سوریا لەبارەی جۆلان كۆتایی پێهاتووە و سوپای سوریا لە ناوچەی دابڕاوی جۆلان كشاوەتەوە، بۆ ئەو مەبەستەش فەرمانی بە سوپای ئیسرائیل كردووە، كۆنترۆڵی ئەو ناوچەیە بكەن.
ئەوەشی خستەڕو، رێگەنادەن هیچ هێزێكی دوژمنكارانە لەسەر سنوری ئیسرائیل جێگیربێت.
هاوكات، ئاژانسی رۆیتەرز بڵاویكردەوە، فڕۆكە جەنگییەكانی ئیسرائیل لە بۆردومانێكدا ژمارەیەك كۆگای چەكیان لە بنكەی ئاسمانی خلخلەی باشووری دیمەشق كردووەتە ئامانج و پێدەچێت، ئامانجی سەرەكی بۆردومانەكە رێگریكردن بێت لەوەی ئەو چەكانە بكەوێتە دەستی گروپە چەكدارەكان.