بەهۆی بۆردومانی ئیسرائیل بۆ سەر باشور و رۆژهەڵاتی لوبنان ٤٠ كەس كوژراون. 

وەزارەتی تەندروستی لوبنان لە راگەیەنراوێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، درەنگانی شەوی رابردو و بەرەبەیانی ئەمڕۆش ئیسرائیل بە چڕی بۆردومانی بەعلەبەگی لە رۆژهەڵاتی وڵاتەكەیان كردووە و ٢٤ كەس كوژراون. 

دەشڵێت، لە باشوری لوبنانیش ئیسرائیل بۆردومانی كردووە بەهۆیەوە ١٦ كەسی تر كوژران كە چوار كەسیان كارمەندی تەندروستی بوون. 

هاوكات، بەرەبەیانی ئەمڕۆ حزبوڵای لوبنانی رایگەیاند، بە موشەك هێرشیان كردوەتەسەر پێگەیەك كە سەر بە ناوەندی هەواڵگری سەربازی ئیسرائیل بووە لە تەلئەبیب و بە موشەكیش هێرشی كردوەتەسەر پێگەیەكی سەربازی لە شاری تەیر حەرفای ئیسرائیل.

بەڕێوبەری ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆم رایگەیاند، بۆ رێگریكردن لە جەنگ پێویستە ئەنجامی دانوستانە ئەتۆمییەكان باش بن.

رافائیل گرۆسی، دوای كۆبونەوەی لەگەڵ عەباس عیراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران لە تارانی پایتەختی ئەو وڵاتە رایگەیاند؛ بۆ رێگریی لە جەنگ پێویستە دانوستانە ئەتۆمییەكان لەگەڵ تاران ئەنجامی باشی هەبێت.

ئاماژەی بەوەشكردووە، ئێران ئامادەیی دەربڕیوە بۆ دەستپێكردنەوەی دانوستانە ئەتۆمییەكان و پابەندبون بە پێورەكانی ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزەی ئەتۆمی بۆ پیتداندنی یۆرانیۆم لە وێستگە ئەتۆمییەكانی خۆیدا.

بە وتەی گرۆسی ئێران ئامادە نییە لە ژێر هیچ فشارێكدا ئاستی پیتاندنی یۆرانیۆم كەمبكاتەوە، بەڵام ئامادەیی دەربڕیوە بۆ دەستپێكردنەوە دانوستانە ئەتۆمییەكانی لەگەڵ وڵاتانی ٥ كۆ یەك تاوەكو ئاستی پیتاندنی یۆرانیۆم لە ٦٠٪ بۆ رێژەی رێگەپێدراو كەمبكاتەوە.

تا ئێستا ژماردنی دەنگەكان بۆ هەڵبژاردنەكانی ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمریكا كۆتایی نەهاتووە، بەڵام كۆمارییەكان توانیویانە بە بردنەوەی ٢١٨ كورسی، ڕێژەی یاسایی بۆ بەدەستهێنانی ئەنجومەنەكە بەدەستبهێنن.

میدیاكانی ئەمریكا بڵاویانكردەوە، ئەو سەركەوتنەی كۆمارییەكان رێگەیەكی ئاسانتر بۆ دۆناڵد ترامپ سەرۆكی هەڵبژێردراوی ئەمریكا و پارتەكەی دەڕەخسێنێت تاكو پلانەكانیان بۆ كابینەی داهاتوو بچەسپێنن.

بەپێی دوایین ئاماری بڵاوكراوە، دیموكراتەكان توانیویانە ٢٠٨ كورسی لە ئەنجومەنی نوێنەران مسۆگەر بكەن و ٨ كورسیش لەكۆی ٥٣٤ كورسی دامەزراوەكە تا ئێستا یەكلا نەبووەتەوە.

ئەمەش لەكاتێكدایە بێ گوێدانە ئەو كورسیانەی كە ماونەتەوە، بە بردنەوەی ٢١٨ كورسی لەلایەن كۆمارییەكانەوە، سەركردایەتی ئەنجومەنەكە هاوشێوەی ئەنجومەنی سینات، دەكەوێتە دەستی كۆمارییەكان و بەمشێوەیەش سەرۆكایەتی هەردوو ئەنجومەنی كۆنگرێس دەكەن.

 

ئێران مانۆڕی سەربازیی دەست پێدەكات و فەرماندەكانی سوپای پاسدارانیش دەڵێن، وەڵامێكی توندی ئیسرائیل دەدەنەوە.

میدیاكانی ئێران بڵاویانكردەوە، رۆژی پێنجشەممە مانۆڕی سەربازیی تایبەت بە ناوی نەسروڵا لە تاران دەستیپێكردوە.

ئاماژە بەوەشكراوە، ئامانج لە مانۆڕەكە ئامادەكارییە بۆ روبەڕوبونەوەی قەیرانە نەخوازراوەكان كە بە سەرپەرشتیی سوپای پاسداران بەڕێودەچێت.

لە دەستپێكی مانۆڕەكەدا حسێن سەلامی، فەرماندەی گشتی سوپای پاسداران رایگەیاند: تۆڵە لە ئیسرائیل دەكەنەوە و ئەمریكا و ئەروپاش وەك هاوپەیمانی ئەو وڵاتە ناتوانن رزگاری كەن.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی هەڵبژێردراوی ئەمریكا زیاتر لە ١٠ ژنی بۆ پۆستە هەستیارەكانی ئیدارەی نوێی كۆشكی سپی دیاریكردووە.

ترەمپ كە ئێستا زۆربەی پۆستەكانی كابینەكەی یەكلاكردووەتەوە، پشكی زۆریان بەر ژنان كەوتووە، لەنێویشیاندا سوزی وایڵز سەرۆكی دیوانی كۆشكی سپی، كریستی نیوم، وەزیری ئاسایشی ناوخۆ، توڵسی گابارد سەرۆكی دەزگای هەواڵگری نیشتمانی، ئەلیس ستیڤانیك باڵیۆزی ئەمریكا لە نەتەوە یەكگرتووەكان.

جگە لەم پۆستە هەستیارانە، دۆناڵد ترەمپ هەریەك لە لیندا مەكماهون هاوسەرۆكی تیمی گواستنەوەی ترەمپ لە كۆشكی سپی، لارا ترەمپ، راوێژكاری ترەمپ، كای ترەمپ، بەڕێوەبەری میدیایی ترەمپ، ئەمە جگە لەچەند پۆستێكی دیكە كە هێشتا بەڕەسمی ئاشكرانەكراوە.

ترەمپ هەولێداوە ئەو كاندیدانە دەستنیشانبكات كە هاوكاری جدین لە جێبەجێكردنی سیاسەتەكانی خۆی و دڵسۆزی بۆ دەردەبڕن، لەوانەش، كریستی نیوم وەزیری ئاسایشی ناوخۆ كە سیاسەتێكی توند بەرامبەر ئێران و كۆچبەران پەیڕەودەكات.

سەرۆك كۆماری ئێران رایدەگەیەنێت، پێویستە پەیوەندییەكانیان لەسەر ئاستی هەرێمی و نێودەوڵەتی رێكبخەنەوە و گرژییەكان لەگەڵ ئەمریكا كەمبكەنەوە.

مەسعود پزیشكیان، سەرۆك كۆماری ئێران لە دیدارێكدا لەگەڵ وەزیرانی دەرەوەی پێشووی ئێران رایگەیاند، لە تەمەنی كەمی حكومەتی نوێی ئێراندا، هەموو هەوڵێكیان خستووەتەگەڕ بۆ چارەسەركردنی كێشە و گرفتەكانی پەیوەندییەكانی دەرەوەی ئێران، دەرئەنجام لەئێستادا پەیوەندییەكی باشیان لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ هەیە و توانیویانە بگەنە چەندین رێككەوتن و لێكتێگەیشتن لەگەڵیاندا.

ئەوەشی خستەڕوو، لەكاتێكدا ئیسرائیل هەوڵی پەكخستن و ئاڵۆزكردنی پەیوەندییەكانی ئێران لەگەڵ وڵاتانی ئەوروپا دەدات، دەبێت پەیوەندییەكانیان لەسەر ئاستی هەرێمی و نێودەوڵەتی رێكبخەنەوە، بەتایبەتی پێویستە پەیوەندییەكانیان لەگەڵ ئەمریكادا باشتربكەن و گرژییەكان كەمكەنەوە.

هاوكات، عەباس عراقچی وەزیری دەرەوەی ئێران لە هەژماری تۆڕی ئێكس بڵاویكردووەتەوە، قۆناغی یەكەمی "زۆرترین فشار"ی ئەمریكا بۆ سەر ئێران شكستی هێنا، هەوڵدانیش بۆ قۆناغی دووەم هەمان چارەنووسی دەبێت، لەجێگەی ئەوە پێویستە ئەمریكا پەنا بۆ "زۆرترین هۆشیاری" ببات، كە لە بەرژەوەندی هەموو لایەكە.

داواكاری گشتی ئیسرائیل داواكارییەكی بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیلی بۆ دواخستنی دادگایی كردنی رەتكردەوە.

یەكشەممەی رابردوو تیمی بەرگری ناتانیاهۆ داواكارییەكیان پێشكەش بە دادگا كرد بۆ دواخستنی دادگایی سەرۆك وەزیران بۆ ماوەی ١٠ هەفتە، بەڵام دادگا داواكارییەكەی رەتكردەوە.

بڕیارە لە ٢ـی كانوونی دووەمی داهاتوودا ناتانیاهۆ لەبەردەم دادوەر وتەی لێ وەربگیرێت، دوای ئەوەی لە رابردوودا بۆ ماوەی چەند مانگێك ئامادەبوونی لەبەردەم دادگا دواخستبوو.

دادگاییكردنی ناتانیاهۆ لەسەر تۆمەتی گەندەڵی لە ساڵی ٢٠٢٠ دەستیپێكرد، هەروەها لە ٣ دۆسیەی دیكەدا تۆمەتی تری دەخرێتە پاڵ كە تا ئێستاش تاوتوێكردنی لە دادگاكان دواخراوە، لەوانەش تۆمەتی ساختەكاری و پێشێلكردنی متمانەو وەرگرتنی بەرتیل لە بازرگانانی دەرەوەی وڵات.

لەدوای هێرشەكانی ئیسرائیل بۆسەر ئێران، بۆ یەكەمجار دەسەڵاتدارانی ئێران لە تارانی پایتەخت تونێلی بەرگری لە سەنتەری شارەكە دروست دەكەن.

ئاژانسی "تەسنیم"ـی نزیك سوپای پاسدارانی ئێران بڵاویكردەوە، تونێلەكە دەكەوێتە سەنتەری شاری تاران و وێستگەیەك میترۆی تاران بە نەخۆشخانەی خومەینییەوە دەبەستێتەوە، بەوەش لە هەر حاڵەتێكی نەخوازراودا دەتوانرێت راستەوخۆ بریندار لە تونێلەكەوە بگەیەندرێتە نەخۆشخانە.

مانگی رابردوو ئیسرائیل هێرشیكردە سەر ئێران و چەند پێگەیەكی لە نزیك تاران كردە ئامانج، لە وەڵامی هێرشەكەی ئێران بۆ سەر ئیسرائیل لە تشرینی یەكەمی رابردوودا.

پیاوێک لە چین، دوای جیابوونەوە لە هاوسەرەكەی، رقی خۆی بەخەڵكی سەرشەقام دەڕژێت و بە ئۆتۆمبێل ٣٥ کەس دەکوژێت.

پۆلیسی چین لە رایگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، پیاوێک كە بەهۆی جیابوونەوە لە هاوسەرەكەی تووشی شڵەژانی دەروونی بووە، لە ناوەندێكی وەرزشی لە باشووری چین بە ئۆتۆمبێلەكەی خۆی كردووە بەناو ئاپۆرای خەڵکدا و بەهۆیەوە ٣٥ كەس گیانیانلەدەستداوە و ٤٣ـی دیکەش بە سەختی بریندارن.

ئاماژە بەوەش کراوە؛ دوای ماوەیەكی كەم، پیاوەكە دەستگیركراوە كە تەمەنی ٦٢ ساڵە، رووداوەكەش لەكاتێكدا بووە كە شاری ژوهای میوانداریی یەكەمین پێشانگای فڕۆكەوانی دەكات كە ساڵانە لەلایەن سوپای رزگاریخوازیی وڵاتەکەوە بەڕێوەدەچێت.

لوتكەی هاوبەشی عەرەبی و ئیسلامی لە ریازی پایتەختی سعودییە بەڕێوەچوو بۆ تاوتوێكردنی دەستدرێژییەكانی ئیسرائیل بۆ سەر خاكی فەڵەستین و لوبنان و داواكرا جەنگی غەززە رابگیرێت و چاوپۆشی لە تاوانەكانی ئیسرائیل نەكرێت.

لوتكەكە بە بەشداری ژمارەیەكی زۆر لە سەرۆكانی وڵاتانی عەرەبی و ئیسلامی بەڕێوەچوو و تێیدا، فەیسەڵ بن فەرحان وەزیری دەرەوەی سعودییە لە بەیاننامەی هاوبەشی لوتكەكەدا رایگەیاند، یەكەم ئەركی ئەوان راگرتنی جەنگە لە غەززە و نابێت چاوپۆشی لە تاوانەكانی ئیسرائیل بكرێت.

ئەوەشی خستەڕوو، كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بێهەڵوێستە بەرامبەر ئیسرائیل و پێویستە بۆ وەستاندنی جەنگی غەززە هەنگاوی جددی بگرێتەبەر، هاوكات، هەڵوێستی یەكگرتووی وڵاتانی عەرەبی و ئیسلامی بۆ پشتیوانی فەڵەستین هاوكارە بۆ گەیشتنە چارەسەری قەیرانەكانی ناوچەكە.

وەزیری دەرەوەی سعودییە جەختی لەوەشكردەوە، تاكە رێگە بۆ ئاشتی بەردەوام لە ناوچەكە چارەسەری دوو دەوڵەتییە، ئاماژەی بەوەشدا، فەڵەستینییەكانی غەززە و كەناری رۆژئاوا پێویستیان بە پاراستن هەیە و لیژنەی وەزاری، بەدواداچوون بۆ چۆنیەتی پاڵپشتیكردنی لوبنان دەكات.
 

هێرشە ئاسمانی و زەمینییەكانی ئیسرائیل بۆ سەر باشوری لوبنان بەردەوامە، حزبوڵاش دەڵێت، تائێستا ئیسرائیل نەیتوانیوە یەك گوندی باشوری لوبنانیش داگیربكات .

محەمەد عەفیف لێپرسراوی راگەیاندنی حزبوڵا لە كۆنفرانسێكی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، ماوەی زیاتر لە 45 رۆژە ئیسرائیل هێرشەكانی بۆ سەر باشوری لوبنان چڕكردووەتەوە، بەڵام تائێستا نەیتوانیوە یەك گوندی باشوری لوبنان داگیربكات.

ئەوەشی خستەڕوو، چەك و كەرستەی سەربازی پێویستیان لەبەردەستە و ئامادەی جەنگی درێژخایەنن دژی ئیسرائیل لەسەرجەم ئاستەكاندا، بەتایبەتی لە ناوخۆ و دەرەوەی لوبنان.

ئەو لێپرسراوەی حزبوڵا ئاماژەی بەوەشدا، تائێستا بەرەسمی هیچ دەستپێشەخەرییەكیان بۆ راگرتنی جەنگ لەگەڵ ئیسرائیل پێنەگەیشتووە، جەختی لەوەشكردەوە، پەیوەندییەكانیان لەگەڵ بەرەی مقاومە پتەوە و هیچ لایەنێك ناتوانێت ئەو پەیوەندییە لاوازبكات.

ترەمپ لە دەستنیشانكردنی ئەندامانی كابینەكەی بەردەوامە و تۆم هۆمانی بۆ وەزیری كۆچبەران و ئلیز ستیفانیكیشی بۆ پۆستێكی گەورە دەستنیشانكردوە.

دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی هەڵبژێردراوی ئەمریكا، لە پێگەی خۆی لە "تروس سۆشیاڵ" رایگەیاند، خۆشحاڵە كە تۆم هومان سەرپەرشتیاری ئاژانسی چاودێری سنوورەكان بەشداری لە كابینە نوێیەكەی دەكات وەك وەزیری كۆچبەران.

تۆم هۆمانی بە سیاسەتەكانی دژی كۆچبەران ناسراوە و لە ساڵانی (2017-2021) لە كابینەی ترەمپ نزیكەی 4 هەزار منداڵی كۆچبەری لە كەسوكاریان جیاكردووەتەوە و دەستبەسەریكردن.

هاوكات كەناڵی سی ئێ ئێن لەسەرچاوەیەكی ئاگادارەوە بڵاویكردووەتەوە، ترەمپ پێشنیازی پۆستی باڵیۆزی ئەمریكای لە نەتەوەیەكگرتووەكان بۆ ئلیز ستیفانیك كردوە، كە ئەندامی كۆنگرێسی ئەمریكایە و یەكێكە لەو كەسانەی رۆڵی كاریگەری هەبووە لە سەركەوتنی ترەمپ و كۆكردنەوەی پارە بۆ كەمپینەكەی.

ترەمپ رۆژی یەكشەممەش رایگەیاندبوو، هەر یەك لە مایك پۆمپیۆ وەزیری دەرەوەی پێشوو، نیكی هایلی باڵیۆزی ئەمریكا لە نەتەوەیەكگرتووەكان لە كابینەكەیدا هیچ پۆستێكیان پێنادرێت.

راوێژكاری ئاسایشی نەتەوەیی ئەمریكا رایگەیاند، بزوتنەوەی حەماس رێگری لەبەردەم رێككەوتنی راگەیاندنی ئاگربەست لە غەززە دروستدەكات .

جیك سۆلیڤان راوێژكاری ئاسایشی نەتەوەیی ئەمریكا ئاماژەی بەوەكرد، ئەمریكا هەڵسەنگاندن دەكات بۆ ئەوەی بزانێت ئیسرائیل تا چی ئاستێك هەنگاوی ناوە بۆ باشكردنی رەوشی مرۆیی لە غەززە ، ئەوەش لە دوای ئەوەی لە 13ـی تشرینی یەكەمدا ئیدارەكەی بایدن كۆمەڵێك هەنگاوی بۆ ئیسرائیل دیاریكرد كە پێویستە لە ماوەی 30 رۆژدا بینێت بۆ باشكردنی رەوشی مرۆیی لە غەززە.

سەبارەت بە راگەیاندنی ئاگربەستیش لە غەززە، راوێژكاری ئاسایشی نەتەوەیی ئەمریكا رایگەیاند، بزوتنەوەی حەماس رێگرە لەو هەنگاوە .

لای خۆیەوە، ئوسامە حەمدان سەركردە لە بزوتنەوەی حەماس رایگەیاند، ئیسرائیل بە چاوپۆشی ئەمریكا رێگری دەكات لە گەیشتن بە ئاگربەست و هەموو ئەو كۆمەڵكوژی و تاوانانەش كە ئیسرائیل لە غەززە ئەنجامی دەدات بە پشتگیری و هاوبەشی ئەمریكا و چەند وڵاتێكی ئەوروپیە، داواشی كرد باڵیۆزەكانی ئیسرائیل لە وڵاتانی عەرەبی دەربكرێن.

لێكۆڵینەوە لە دۆسێی دزەكردنی زانیارییە ئەمنییە نهێنییەكانی ئیسرائیل بەردەوامە و سەرۆكی دیوانی نووسینگەكەی ناتانیاهۆ و ئەفسەرێكی سوپاش تۆمەتبارن.

میدیاكانی ئیسرائیل بڵاویانكردووەتەوە، دۆسێی بڵاوبوونەوەی زانیارییە ئەمنییە نهێنییەكان پەیوەندی راستەوخۆی بە كەسە نزیكەكانی بنیامین ناتانیاهۆ سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیلەوە هەیە، لەوانە سكرتێری حكومەت و وتەبێژی پێشووی سەرۆك وەزیرانی ئەو وڵاتە كە ئێستا لەسەر ئەو دۆسێیە دەستگیركراوە و لێكۆڵینەوەیان لەگەڵ دەكرێت.

ئاماژەیان بەوەشكردووە، ئەفسەرێكی باڵای سوپاس لە رێگەی پەیوەندییەوە لەگەڵ كچە فەرمانبەرێكی باڵای حكومەتی ئیسرائل هەوڵی ئەوەی داوە زانیاری دەست بكەوێت و بیگەیەنێتە میدیا بیانییەكان.

لە بەرامبەریشدا تساحی برافرمان سەرۆكی دیوانی نوسینگەی ناتانیاهۆ هەڕەشەی بڵاوكردنەوەی ڤیدیۆی هەستیاری لەو ئەفسەرە كردووە، لەئێستاشدا ئەفسەرەكە و برافرمان لە ژێر لێكۆڵینەوەدان و دوو تۆمەتباری تری دزەپێكردنی زانیارییە ئەمنییە نهێنییەكانی ئیسرائیل.

ترەمپ پەیوەندی تەلەفۆنی لەگەڵ سەرۆكی روسیا و راوێژكاری ئەڵمانیا ئەنجامدا و جەختیان كردەوە لەسەر گەرانەوەی ئاشتی بۆ ئەوروپا و رێگانەدان بە پەرەسەندنی شەڕی ئۆكراین.

رۆژنامەی واشنتۆن پۆست لە زاری چەند سەرچاوەیەكی نزیك لە ترەمپەوە بڵاویكردەوە، سەرۆكی هەڵبژێردراوی ئەمریكا لەگەڵ ڤلادیمێر پوتین سەرۆكی روسیا بە تەلەفۆن قسەی كردووە و داوای لێكردووە شەڕی ئۆكراین زیاتر پەرەنەسێنێت.

راشیگەیاند، ترەمپ بوونی پێگەی سەربازی ئەمریكای لە ئەوروپا بەبیر پوتین هێناوەتەوە و بە سەرۆكی روسیای راگەیاندوە كە دەیەوێت دانوستانی زیاتر بكەن بۆ دۆزینەوەی چارەسەرێك بۆ شەڕی ئۆكراین بەم زووانە.

هاوكات، ترەمپ پەیوەندی تەلەفۆنی لەگەڵ ئۆلاف شۆڵتز راوێژكاری ئەڵمانیا ئەنجامداو، رێككەوتن لەسەر كاركردن بۆ گەرانەوەی ئاشتی و سەقامگیری بۆ ئەوروپا.

سەرۆك كۆماری توركیا دەڵێت، لە رێگەی ئۆپراسیۆنەكانیانەوە هەوڵەكانیان بۆ گەمارۆدانی وڵاتەكەی شكستپێهێناوە.

رەجەب تەیب ئەردۆغان سەرۆك كۆماری توركیا، لە وتاری یادی ٨٦ ساڵەی كۆچی دوایی دامەزرێنەری كۆماری توركیا ئاماژەی بۆ ئەوەكرد، هەوڵەكان بۆ گەمارۆدانی وڵاتەكەیان لە سنوورەكانی باشور شكستپێهێناوە ئەویش لە رێگەی ئەو ئۆپەراسیۆنانەی ئەنجامیانداوە ناوچەیەكی پارێزراویان دروستكردووە.

راشیگەیاند، لە داهاتوودا كەموكوڕی ئەو زنجیرانەش تەواو دەكەن كە بە درێژایی سنوورەكانیان لە ناوچە ئەمنییەكاندا هەیە.