کوردستان
سەرۆکایەتی پەرلەمانی کوردستان لە پەیامێکدا وێڕای دەربڕینی ھاوخەمیی، جەختی لە گرنگیی ھەوڵەکانی پەرلەمان و حکومەتی ھەرێمی کوردستان کردووەتەوە بۆ دەرکردن و ڕێکخستنی یاساکانی قەدەغەکردنی ھەڵگرتن و بەکارھێنانی چەک و ئاماژە بۆ ئەوە کراوە کە پێویستە چەک بە ھەموو شێوەیەک لە کۆمەڵگە و ژیانی ئاسایی خەڵک دوور بخرێتەوە و سنوورێک بۆ ئەو تاوانکارییانە دابنرێت.
داواش لە دادگاکان کراوە بە پێی یاسا بەرکارەکان توندترین ڕێکار لەگەڵ کەیسەکە بگرنەبەر و ھیچ ئاسانکارییەکی بۆ نەکرێت، بۆ ئەوەی نەبێتە ھۆکار بۆ زیادبوونی ئەوجۆرە تاوانانە.
لە کۆبوونەوەکەدا وەزیری پێشمەرگە و سەرۆکی ئاژانسی پاراستن و زانیاری - زانیاری ھەرێم و سوپاسالاری پێشمەرگە و ژمارەیەک لە فەرماندە و پلەدارانی پێشمەرگە ئامادە بوون، پرۆسەی چاکسازی لە وەزارەتی پێشمەرگە و دواین ھەنگاوەکانی یەکخستنەوەی ھێزی پێشمەرگە و گرفتەکانی بەردەم پرۆسەکە و پێشنیارێکی ئەمەریکییەکان لەمبارەیەوە تاوتوێ کران.
سەرۆک بافڵ جەلال تاڵەبانی سوپاس و پێزانینی خۆی دەربڕی بۆ ھێزەکانی ئەمریکا و ھاوپەیمانانی نێودەوڵەتی کە لە جەنگی رووبەڕووبوونەوەی تیرۆریستانی داعش ھاوکاری ھەرێم بوون و پشتیوانی ھێزی پێشمەرگەبوون لە ڕووی مەشق و ڕاھێنان و پڕچەکردن و پێشخستنی توانا سەربازییەکان.
ڕوونیشیکردەوە پەرۆشیتان بۆ یەکخستن و چاکسازیکردن لە وەزارەتی پێشمەرگە مایەی دەستخۆشیە و سوپاسگوزارین و ڕاشیگەیاند ھەر پلانێک بۆ رێکخستنەوەی ھێزی پێشمەرگە دابنرێت پێشوازی لێدەکەین بەڵام پێویستە لەم ھەنگاوەدا ھەلومەرجی ھەرێم و واقیعی ئەمڕۆ لە بەرچاوبگیرێت و ھاوسەنگی بنەمابێت بۆ سەرخستنی ئەم پرۆژە نیشتمانییە و بە بەرنامەی کوردستانی بیخەینە بواری جێبەجێکردنەوە و ھەرھەنگاوێکیش بنرێت دەبێت لە خزمەتی پاراستنی ئاسایشی ھەرێم بێت.
ھەر لە کۆبوونەوەکەدا نێچیرڤان بارزانی سەرۆکی ھەرێمی کوردستان سوپاس و پێزانینی ھەرێمی کوردستانی بۆ ئەمریکا و ھاوپەیمانان دووپات کردەوە بۆ ئەو پشتگیری و ھاوکارییەی لە کاتی شەڕی دژی داعشدا و ئێستاش پێشکەش بە پێشمەرگەی دەکەن و جەختی لە پشتگیریی سەرۆکایەتیی ھەرێمی کوردستان و حکومەتی ھەرێمی کوردستان بۆ پرۆسەی چاکسازیی لە وەزارەتی پێشمەرگە و یەکخستنەوەی پێشمەرگە کردەوە.
لای خۆیەوە جەنەرال برێنان دووپاتی کردەوە کە ئەمریکا لە پشتگیری و یارمەتیدانی پێشمەرگە بەردەوام دەبێت بۆ ئەوەی لە ژێر چەتری وەزراەتی پێشمەرگە و یەک فەرماندەییدا کۆبکرێتەوە و بکرێتە ھێزێکی نیشتیمانیی پیشەگەر، کە بە ھێز و توانا بێت و بتوانێت ئەرکی خۆی جێبەجێ بکات.
دوایین پێشھاتەکانی شەڕی دژی تیرۆر و پێویستیی ھاریکاریی نێوان پێشمەرگە و سوپای عێراق و بەردەوامی پشتگیریی ھاوپەیمانیی نێودەوڵەتیی بۆ عێراق و ھەرێمی کوردستان، تەوەرێکی دیکەی کۆبوونەوەکە بوو.
ئامانج جەلال لێپرسراوی راگەیاندنی بەڕێوبەرایەتی ئاوی سلێمانی رایگەیاند، بەبەردەوامی خەزانەکانی ئاو پاک دەکەنەوە و پێش دابەشکردنی ئاویش پشکنینی بۆ دەکەن، داواشی لە ھاوڵاتیان کرد، ساڵانە چەند جارێک تانکی ماڵانەکانیان پاک بکەنەوە.
ئەردۆغان لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا بەر لە بەڕێکەوتنی بۆ مەدرید رایگەیاند، پەیوەندییەکی تەلەفۆنی لەگەڵ جۆبایدن ئەنجامداوە و سبەینێش دەچێتە مەدرید، چی لەدەستبێت دەیکات بۆ دەستبەرکردنی ماف و بەرژەوەندییەکانیان و تێڕوانینەکانیان لە بارەی پەیماننامەی بەرەنگاربوونەوەی گروپە تیرۆریستییەکان دەخەنەڕوو.
جەختیشی کردەوە ھەڵوێستەکانیان لەبارەی دۆسیەی تیرۆر گۆڕانکاری بەسەردا نەھاتووە و لە گفتوگۆکان ئەنجامیان دەوێت نەک قسەی بەتاڵ، وتیشی، ئەگەر سوید وفینلەندا دەیانەوێت ببنە ئەندامی ناتۆ پێویستە ھەستیارییەکانی تورکیا لەبەرچاو بگرن و کاری جدی بکەن بۆ بەرەنگاربوونەوەی گروپە تیرۆریستییەکان.
لە پەیامێکدا لە پێگەی تایبەتی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی فەیسبووک، ئەمین بابەشێخ، ئەندامی مەکتەبی سیاسی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان، ڕایگەیاند، بە توندی سەرکۆنەی کوشتنی مامۆستایان دکتۆر کاوان و دکتۆر ئیدریس لە زانکۆی سەلاحەدین دەکەن.
ئەمین بابەشێخ ڕاشیگەیاند، دژی ھەموو جۆرە پەلاماردان و توندوتیژییەکن کە بەرامبەر بە شکۆی زانکۆ و ناوەندەکانی خوێندن ئەنجام بدرێت و بۆ ڕێگریکردن لەو دیاردە ترسناک و نەخوازراوانە داوا لە حکومەتی ھەرێم دەکەن ڕێکارە یاسای و مەدەنییەکان بۆ پاراستنی مامۆستایان و زانکۆ بگرنەبەر.
د. هەڤاڵ ئەبوبەكر، پارێزگار سلێمانی رایگەیاند، بۆ بەڕێوەچوونی تاقیكردنەوەكان لە كەشێكی ئارامدا، لیژنەیەكی باڵایان لە دام و دەزگا ئەمنییەكان و خزمەتگوزارییەكان دروستكردووە.
هاوكات، م. دڵشاد عومەر، بەڕێوەبەری گشتی پەروەردەی سلێمانی رایگەیاند، ئەمساڵ گۆڕانكاری لە پرسیاری تاقیكردنەوەكان كراوە و كۆدێكی نهێنی لەسەرە كە دیاریدەكات ئەو خوێندكارە لە كام هۆڵ تاقیكردنەوە دەكات.
لە سەرەتادا، دەنگدان لەسەر پێشنیازەیاسای گەشتوگوزار لە ھەرێمی کوردستان دەکرێت. دواتر خوێندنەوەی یەکەم بۆ پێشنیازەیاساکانی سەندیکای خاوەن پیشە تەندروستییەکان و پاراستنی ئاژەڵان و مافەکانیان دەکرێت.
ھەروەھا خوێندنەوەی دووەم بۆ پێشنیازەیاسای بەرکارکردنی یاسای فیدڕاڵی واژۆی ئەلیکترۆنی و مامەڵەی ئەلیکتڕۆنییەکان و پڕۆژەیاسای ھەمواری یەکەمی یاسای نەوت و گاز و پڕۆژەیاسای ھەمواری یەکەمی یاسای پاراستن و چاککردنی ژینگە دەکرێت.
لە راگەیەندراوێکدا دانەگاز دەڵێت، ھێرشە مووشەکییەکان بۆسەر کێڵگەکە ھیچ زیانێکی گیانی و ماددی لێنەکەوتووەتەوە، ھەرچەندە " لە پاش روداوەکەی رۆژی ٢٢ی حوزەیران، دوو موشەکی دیکە لە رۆژانی ھەینی و شەممە لە کێڵگەی کۆرمۆر لە ھەرێمی کوردستانی عێراق کەوتوونەتە خوارەوە".
لە بەشێکی راگەیێندراوەکەی دانەگازدا ھاتووە، بەرھەمھێنان لە کێڵگەی کۆرمۆر بەشێوەیەکی ئاسایی بەردەوامە، باری ئەمنی تووندوتۆڵتر دەکرێت، تەنیا کارکردن لە پڕۆژەی فراوانکردنی کۆرمۆر کەی ئێم ٢٥٠ بەشێوەیەکی کاتی راگیراوە.
کۆمپانیاکە دەشڵێت، "حکومەتی ھەرێمی کوردستان ھەموو رێکارێکی گرتووەتەربەر بۆ زیادکردنی رێکارە ئەمنییەکان لە کۆرمۆر، لەوانەش ھێنانی ھێزی سەربازیی زیاتر بۆ پاراستنی کێڵگە و دامەزراوەکان".
رۆژی ٢٢ی ئەم مانگە بە مووشەک ھێرشکرایە سەر کێڵگەی گازی کۆرمۆر، دواتر دوو موشەکی دیکە لە رۆژانی ھەینی و شەممە لە کێڵگەی کۆرمۆر کەوتنە خوارەوە.
دوای روداوەکە، قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیران بەیاوەری وەزیرانی پێشمەرگە و سامانە سروشتییەکان بەوەکالەت وبەرپرسانی تری ئەمنی، شەوی ٢٥/٦، سەردانی کێڵگەی غازی کۆرمۆری کردو لەگەڵ بەرپرسانی کۆمپانیای دانا غاز کۆبووەوە.
قوباد تاڵەبانی دڵنیایی پێدان کە کار دەکەن لەپێناو پاراستنی ژیانی کارمەندانی ناو کێڵگەکە و ئەوان وەکو حکومەتی ھەرێم بەھیچ شێوەیەک رێگر نین لەبەردەم ھاتووچۆی کارمەندان و لەگەڵ لایەنە پەیوەندیدارەکانی عێراق لەسەر خەت دەبن بەمەبەستی بەرگرتن لەڕوونەدانی لەو جۆرە ھێرشانە.
ناوەندی راگەیاندنی ئەنجومەنی سەربازی مەنبەج رایگەیاند، سوپای تورکیا و چەکدارە بە کرێگیراوەکانی گوندی "عەرەب حەسەن"یان لە باکوری شاری "مەنبەج" بە تۆپھاوێژ و چەکی قورس و مام ناوەند بۆردوومان کردووە، ھێشتا زیانەکانی ئەو بۆردوومانەش نەزانراوە، بەڵام تا ئێستا بەردەوامە.
لەلێدوانێکیدا ھیشام محەمەد وتەبێژی بەڕێوەبەرایەتی ئاوی کەرکوک بە کوردسات نیوزی ڕاگەیاند، بڕینی کارەباکە لەکەناڵی سەرەکی دابینکردنی ئاوەوەیە لەدووبز.
ڕونیکردەوە لە ڕۆژانی سێشەممە و چوارشەممە کاری سیانە لە ھێڵەکانی کارەبا دەکرێت و بەو ھۆیەشەوە لە ڕۆژی یەکەم بۆ ماوەی شەش سەعات و لە ڕۆژی دوەم بەتەواوەتی کارەبا دەبڕێت و بەوەش ناتوانن ئاو بۆ گەڕەکەکانی کەرکوک دابین بکەن و تەنگژەی ئاویش سەر ھەڵدەدات.
وتیشی داواکارین ھاوڵاتیان لەماوەی ئەو دوو ڕۆژەدا کەمتر ئاو بەکار بهێنن. وتیشی لەئێستادا سەرچاوەی ئاوی خواردنەوەی کەرکوک ھەردوو قۆناغی یەکەم و دووەمی پرۆژەی ئاوی کەرکوکە کە بەھەردوو قۆناغەکە ٣٤٠٠٠ مەتر سێجا ئاو لەسەعاتێکدا بۆ شاری کەرکوک دابین دەکات و ئەگەر کێشەی کارەبای نیشتمانی نەبێت و ئاویش لە کەناڵی سەرەکی دوبزەوە بۆ پڕۆژەکان دابین بکرێت ھیچ کێشەیەکی ئاو لەکەرکوک بوونی نابێت.
وەزیری ئاوەدانکردنەوە و نیشتەجێکردنی ھەرێم لە رایگەیەندراوێکدا بڵاویکردەوە، وەزارەتی دارایی رەزامەندیدا بۆ تەرخانکردنی بڕی ١٨٧ ملیۆن و ٨٢٨ ھەزار دینار بۆ پڕۆژەی چاککردن و نۆژەنکردنەوەی تونێلی دەربەندیخان.
راشیگەیاند، رەزامەندی ئەنجومەنی وەزیران وەرگیراوە و بڕیاردراوە کە لیژنەیەکی ھاوبەش لە ئەنجومەنی وەزیران و وەزارەتی ئاوەدانکردنەوە و وەزارەتی پلاندانان پێکبھێنرێت بۆ گفتوگۆکردن لەگەڵ باشترین کۆمپانیای ناوچەکە تایبەت بە دروستکردنی تونێلی دووەمی دەربەندیخان.
بە پێی راگەیەندراوێکی دادگای سلێمانی، لە سەردانکردنی سەرۆکی دادگا و کۆبونەوەی لەگەڵ بەشی پۆلیسی گرتن و گواستنەوەی سلێمانی ئەو پرسە تاوتوێکراوە، جەختیشکراوەتەوە لەسەر ئەوەی بە زووترین کات شوێنی تایبەت بۆ ئەو مەبەستە تەرخان بکرێت و سەرجەم پێداویستیەکانی بەردەستبوونی ئەو خزمەتگوزارییە دابین بکرێت.
ئاماژە بۆ ئەوەشکراوە ، داداگاییکردن بە شێوەی ڤیدیۆکۆنفرانس تەنھا لە وڵاتە پێشکەووتوەکان کاری پێدەکرێت و سەرۆکایەتی دادگای تێھەڵچونەوەی ناوچەی سلێمانی دەبێتە یەکەمین دادگا لەسەر ئاستی ھەرێمی کوردستان و عێراق کە ئەو سیستمە جێبەجێ دەکات.
جێبەجێکردنی ئەو سستمە، دەبێتە ھۆی دابینکرنی ئارامییەکی زیاتر بۆ تۆمەتباران و کارئاسانیەکی زۆر بۆ پۆلیس و کەمکردنەوەی تێچوونی گواستنەوەی تۆمەتباران، سیستمەکە بە جۆرێکە کە تۆمەتباران لە شوێنی مانەوەیان لە ڕێگەی سیستمێکی تایبەتەوە بە دەنگ و ڕەنگ و لە ڕێگەی شاشەوە قسە دەکەن و پڕۆسەی دادگاییکردنەکە بەڕێوەدەچێت.
لە راگەیەندراوێکدا بەڕێوەبەرایەتی ھاتووچۆی گەرمیان دەڵێت، ناو تۆمار کردن لە سبەینێ سێشەممە دەست پێ دەکات تاکو ڕۆژی دوو شەممە و ٤/ ۷/ ۲۰۲۲ کۆتا ڕۆژی ناوتۆمارکردن دەبێت.
ھاتووچۆی گەرمیان دەشڵێت، ئەو کەسانەی کە ئارەزووی کارکردن دەکەن بۆ ئەم مەبەستە سەردانی بەڕێوەبەرایەتی ھاتووچۆی گەرمیان بکەن بەم مەرجانەی لای خوارەوە:
۱. ھەڵگری مۆڵەتی شۆفێری گشتی بێت.
۲ .دانیشتووی سنوری ئیدارەی گەرمیان بێت.
۳. بڕوانامەی شەشی ئامادەیی، میکانیک و پیشەسازی کەمتر نەبێت.
پێداویستیەکان:
۱. کارتی نیشتمانی یان پێناسی باری کەسێتی (جنسێ)
۲. کارتی زانیاری
۳. دوو وێنە
بەپێی وتەی شایەتحاڵەکانیش بەشێک لە دەستگیرکراوەکان لە کاتی دەستگیرکردنیاندا ئازار دراون.
پێشتر و لە ٢١ی حوزەیرانی ساڵی رابردوو دادگای دەستوری تورکیا دۆسێنامەی داخستنی ھەدەپەی پەسەند کرد کە لە لایەن داواکاری گشتی کۆماری تورکیاوە ئامادە کرابوو، مانگی تەموز دادگاکە بە رەسمی مۆڵەتی سێ مانگی بە ھەدەپە دا بۆ ئەوەی بەرگرینامەکەی پێشکەش بکات.
لە دۆسێکەدا کە لە ٨٤٣ لاپەڕە پێکھاتووە، داوا کراوە چالاکی سیاسیی لە ٤٥١ بەرپرس و ئەندامی ھەدەپە قەدەغە بکرێت و پارتەکەش بە تەواوی دابخرێت.
وتیشی، جگە لە وەفدی رەسمی ئێران و ھەرێم، وەفدێکیش لە بەڕێوەبەران و نوێنەرانی نزیکەی ٣٠ کۆمپانیای ئێرانی لە بوارە جیاوازەکانی پزیشکی و تەندروستی، ئای تی، ئەلیکترۆنی، نانۆتەکنەلۆژی، مەوادی کیمیایی، کانزا، پەروەردە و خزمەتگوزاری و چەند بوارێکی تریش بەشداری لە کردنەوەی ئەو ناوەندە دەکەن و رۆژێک پێش ئەوەش بەشداری لە کۆڕبەندی گفتوگۆ بازرگانییەکان (B٢B) دەکەن لەگەڵ ھاوتاکانی خۆیان لە ھەرێمی کوردستان.
