کوردستان
لە کۆبوونەوەکەدا ئەمڕۆ (18ی کانوونی دووەمی 2023) ئێرڤن هیکس، کونسوڵی گشتی وڵاتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا، ڕۆزی کەیڤ کونسوڵی گشتی بەریتانیا، ئۆلیڤێ دیکۆتینی، کونسوڵی گشتی فەرەنسا، هێثەر پاترسۆن بەرپرسی نووسینگەی کەنەدا، نوێنەری نێردەی نەتەوە یەکگرتووەکان لە هەولێر (یۆنامی) و نوێنەری یەکێتی ئەورووپا لەگەڵ کونسوڵەکانی کۆریای باشوور و یۆنان و سەرۆکی زانکۆی ئەمەریکی ئامادە بوون، تیشک خرایە سەر ئازادییە گشتییەکان و مافی ئازادی ڕادەربڕین و ڕۆژنامەوانی و بەرەنگاربوونەوەی دیاردەی توندوتیژی دژی ژنان.
قوباد تاڵەبانی جارێکی تر جەختی کردەوە لەوەی بەردەوام دەبێت لە هەوڵەکانی بۆ ڕەخساندنی کەشێکی گونجاو بۆ کاری میدیا و ئازادی ڕەخنەگرتن و پاراستنی ژنان لەو هەڕەشانەی ڕووبەڕوویان دەبنەوە.
قوباد تاڵەبانی باسی لەوەش کرد لە هەوڵی بەردەوام دان زانکۆکان ببەستنەوە بە بازاڕی کارەوە بە پێی تایبەتمەندی ناوچە و شارەکانی دابەشبوونی زانکۆکان، هەروەها لە پەیوەندی بەردەوام دان لەگەڵ کۆمپانیا گەورە ناوخۆیی و بیانییەکان بۆ کەڵک وەرگرتن لە توانای گەنجان و دەرچووانی زانکۆکان بەپێی پسپۆڕی و شارەزاییان.
لە بەرامبەریشدا کونسوڵ و نوێنەرانی میوان پێزانین و دەستخۆشی خۆیان دەربڕی بۆ هەوڵەکانی جێگری سەرۆکی ئەنجوومەنی وەزیران و هاوڕابوون لە بارەی گرنگی پەیوەندی و بیروڕا گۆڕینەوە لە قۆناغەکانی داهاتوودا جەختیان لە هەماهەنگی کردەوە لە پرسە جێگە بایەخە هاوبەشەکان.
سەرۆکایەتیی ھەرێمی کوردستان لە راگەیەنراوێکدا ئاماژەی بۆ ئەوەکردوە، ھەرێمی کوردستان لەبەردەم رەوشێکی ناڕوون و کۆمەڵێک ئاڵنگاریدایە، ئەمڕۆ زیاتر لە ھەر کاتێک، پێویستیان بە یەکگرتوویی و ھاوکاریی نێوان ھەموو لایەنەکان، بەتایبەتیش یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و پارتی دیموکراتی کوردستان، ھەیە کە پێکەوە دواڕۆژی ئەم ھەرێمەیان لە دەستدایە.
ھاوکات داوا لە ھەموو ھێزە سیاسییەکان دەکات جیاوازییەکانیان بەلاوە بنێن و بە سنگێکی فراوانەوە کێشەکانیان لە ڕێگەی گفتوگۆ و لێکگەیشتنەوە چارەسەر بکەن. ئەوەی کۆیاندەکاتەوە زۆر گەورەترە لەوەی لە یەکترییان جیادەکاتەوە.
جەخت لەوەشدەکاتەوە، بۆ ئەوەی بتوانن سەقامگیری و یەکڕیزی جێگیر بکەنەوە، بۆ ئەوەی بتوانن بەرژەوەندییەکانی ھاووڵاتییانی ھەرێمی کوردستان بپارێزین و پەرەیان پێ بدەن، پێویستە ھەمووان بە بەرپرسیارییەتەوە ھەنگاو بنێن.
مەزڵوم کۆبانێ فەرماندەی گشتیی ھەسەدە، لە چاوپێکەوتنێکیدا لەگەڵ پێگەی ئەلمۆنیتەری ئەمریکی رایگەیاند، پێشبینی دەکەن تورکیا مانگی داھاتوو ھێرش بکاتە سەر رۆژئاوای کوردستان، چونکە تورکیا بەرەو ھەڵبژاردن دەڕوات و ئەردۆغان دەیەوێت پشتیوانی جەماوەریی بەدەستبھێنێت، وتیشی، شاری کۆبانێ ئامانجی سەرەکی ھێرشەکەی تورکیا دەبێت، چونکە ئەو شارە ھێمای کوردە لە ھەموو جیھان.
فەرماندەکەی ھەسەدە ئاماژەی بەوەشکرد، کێشەی کورد نە لە سوریا و نە لە تورکیا و نە لە ھیچ شوێنێکی تر، بە رێگەی سەربازیی چارەسەر ناکرێت و مێژوویش ئەوەی سەلماندووە، بەڵکو کێشەی کورد بە دانوستانی ئاشتییانە و راستگۆیانە چارەسەر دەکرێت.
مەزڵوم کۆبانێ لەبارەی ھەڵوێستی ئەمریکا رایگەیاند، ئەو وڵاتە ھەڵوێستی روونی ھەبووە بۆ دژایەتی ھێرشی سەربازیی تورکیا لە سوریا، بەڵام تورکیا بەردەوامە لە ھەڕەشەکانی لە دژی رۆژئاوای کوردستان، ھەربۆیە ھەوڵەکانی ئەمریکا بەس نیین و پێویستە کاری زیاتر بکات.
وابڕیارە ئەمڕۆ بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و برێت مەکگۆرک نێردەی سەرۆکی ئەمریکا بۆ کاروباری رۆژھەڵاتی ناوەڕاست و باکوری ئەفریقا لە بارەگای مەکتەبی سیاسیی یەکێتی لە شاری ھەولێر کۆببنەوە.
ئەم هەواڵە نوێدەکرێتەوە ...
بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە بارەگای مەکتەبی سیاسی لە ھەولێر پێشوازی لە برێت مەکگۆرک، نێردەی سەرۆکی ئەمریکا بۆ کاروباری رۆژھەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقا و وەفدێکی باڵای ھاوڕێی کرد.
لە دیدارێکدا دوایین گۆڕانکارییە سیاسی، ئابووری و ئەمنییەکانی ھەرێم و عیراق تاوتوێکران و جەخت لە یەکخستنی ھەوڵە نیشتمانییەکان کرایەوە لەپێناو زاڵبوون بەسەر کێشەکاندا.
لە درێژەی دیدارەکەدا پەرەپێدانی پەیوەندییەکانی نێوان ھەردوولا لەپێناو پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکان گفتوگۆی لەبارەوەکرا.
پێشتریش "برێت مەکگۆرک" لەگەڵ "قوباد تاڵەبانی" جێگری سەرۆکی حکومەتی ھەرێمی کوردستان کۆبووەوە، شەوی رابردووش لەگەڵ "نێچیرڤان بارزانی" سەرۆکی ھەرێمی کوردستان کۆبووەوە و دوایین پێشھاتە سیاسی و ئەمنییەکانیان و چەند پرسێکی گرنگیان تاوتوێ کرد.
لە دیدارێکدا باڵیۆز د.محمد سابیر، وێرای بەخێرھاتنی وەفدی نوێنەرایەتی پەیەدە رایگەیاند، ئەم دامەزراوەیە کارو پلان و بەرنامەکانی لەسەر بنەمای دیدوبۆچونی سەرۆک مام جەلال بونیادناوەو بەو ئەندێشەیە دەمانەوێت لە رێگەی ئەم دامەزراوەیەوە خزمەت بە بواری کلتوری و فەرھەنگی و رۆشنبیری و یەکسانی خوازی کۆمەڵایەتی و ئاشتی و سەقامگیری بکەین،
وتیشی، سەرۆک مام جەلال لە ژیانی خەبات و تێکۆشانی خۆیدا، وەک رابەرێکی نەتەوەیی و ئاشتی خواز و دیموکراتی خواز ناسراوە، ھەمیشەش چاوی لەسەرکەوتنی خەباتی رەوای گەلی کورد و گەلانی ستەملێکراوی جیھان بووە.
لە سەردەمی شاخ و سەردەمی شۆڕش یاخود لە سەردەمی شارو ئازادی و حکومڕانی خۆبەخۆدا، ھەمیشە سەرۆک مام جەلال پشتگیری خەباتی رەوای پارچەکانی تری کوردستان بووە.
پاشان نوێنەری پارتی یەکێتیی دیموکرات د.جاویدان حسن ووتی: ناو ناوبانگ و مێژوو خەبات و تێکۆشانی سەرۆک جەلال تاڵەبانی بەرزەو پرشکۆیە بۆ گەلی کوردو ئازادی خوازان.
وتیشی، ئەم دامەزراوەیە پێویستییەکی گرنگی ئەم قوناغەو داھاتووە کە دەبێت ھەموو کوردستانیان و دیموکراتی خوازان پشتگیریبن.
لە دیدارەکەدا گفتوگۆکرا لەبارەی دۆخی ھەرێمی کوردستان، عێراق و پەیوەندی نێوان لایەنە سیاسییەکان، دەرباز کۆسرەت رەسول دیدو تێڕوانینی خۆی بۆ چارەسەری کێشەکان و ھەنگاونان بەئاراستەی باشترکردنی دۆخەکە خستەڕوو.
بەپێی نوسراوێکی وەزارەتی پەروەردەی ھەرێم، لیژنەیەک سەرپەرشتی گواستنەوەی میلاکاتی فەرمانبەران و مامۆستایان و وانەبێژانی و کۆی موڵک و ماڵی پەروەردەکانی ناوچە جێناکۆکەکان بۆ سەر میلاکی وەزارەتی پەروەدەی عێراق دەکات.
بەپێی بڕیارەکە ١٢ ھەزار فەرمانبەر و مامۆستا سودمەند دەبن کە ٨ ھەزاریان لە سنوری پارێزگای کەرکوکن.
پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، ئێوارەی ئەمڕۆ سوپای تورکیا لەسنووری برادۆست لە چیادێل و چیا کەوێت بەچەکی دۆشکە و ھاوەن سنووری گوندەکانی دایڵا و خەلیفان و سیرانی بۆردومان کردووە.
وتیشی شەوی ڕابردووش سوپای تورکیا بەدوو کۆپتەری جەنگی کەرەستەی سەربازی گواستەوە بنکە سەربازیەکانی لە سنورەکە.
رۆژی ١٣ی ئەم مانگە بەھۆی تەقەی سووپای تورکیاوە دوو ھاوڵاتی گوندی خەلیفان بریندار بوون .
قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیران لەھەولێر لەگەڵ برێت مەکگۆرک رێکخەری کۆشکی سپی ئەمریکا بۆ کاروباری ئاسایشی خۆرھەڵاتی ناوەڕاست و باکوری ئەفریقا کۆبووەوە و تاوتوێی پرسی وزە و سیاسەتی نەوت و گازی ھەرێمی کوردستانیان کرد.
جێگری سەرۆک وەزیران رایگەیاند، دەبێت ھەرێمی کوردستان و حکومەتی عێراق پەلە بکەن لە رێککەوتن لەسەر یاسای نەوت و گاز بۆ ئەوەی کۆتایی بەو ناکۆکییانە بھێنرێت کە چەندین ساڵە ھەیە.
وتیشی، لەم قۆناغەدا پەیوەندییەکانی ھەرێم و عێراق لە ئاستێکی باشدان و پێویستە ئەم دەرفەتە بەکاربھێنرێت بۆئەوەی رێککەوتنێکی گشتگیر و درێژخایەن لەسەر بودجە و یاسای نەوت و گاز و ھەموو ئاستەکانی تر بکرێت کە لە بەرژەوەندی ھەموو ھاوڵاتیانی عێراق و ھەرێمی کوردستان بێت.
لەکۆبوونەوەکەدا وەفدی ئەمریکا پشتگیری خۆیان بۆ بەھێزکردنی ئەو پەیوەندییانە دەربڕی و ئامادەییان نیشاندا ھاوکاری ھەردوو حکومەت بکەن بۆئەوەی بە رێککەوتنێکی گشتگیر بگەن کە لە بەرژوەندی ھەردوولا و پاراستنی ئاسایش و سەقامگیری ناوچەکەدا بێت.
لە کۆبوونەوەکەدا وەفدی ئەمریکا پشتگیری بۆ ھەرێمی کوردستانیش دووپات کردەوە لەسەر بەردەوامیدان بە ھاوکاریکردنی ھێزەکانی پێشمەرگە و چاکسازی لە وەزارتی پێشمەرگەدا، ھیواشیان خواست لایەنە سیاسییەکانی ھەرێمی کوردستان لەڕێی گفتوگۆ و دانووستانەوە کێشە ناوخۆییەکان چارەسەر بکەن.
عەقید "کاروان خۆشناو" وتەبێژی ناوچەی یەکی ھێزەکانی پاسەوانی سنوری عێراق رایگەیاند، ئەو لینکە بۆ ماوەی سێ رۆژ کارایە و دەبێت زانیارییەکان بە زمانی عەرەبی بنوسرێن، داواشی لە گەنجان کرد بە زووترین کات خۆیان ناونوس بکەن.
بەپێی ئەو لینکەی بڵاوکراوەتەوە، ئەو کەسەی داواکاری پێشکەش دەکات دەبێت ناو و نازناو و باری کۆمەڵایەتی و پارێزگا و خوێندنەکەی پڕ بکاتەوە، ھەروەھا یەکێک لە زانیارییەکان تایبەتە بەوەی کە کەسوکاری شەھید یاخود زیندانی سیاسییان ھەیە یان نا.
پێشتریش عەقید "کاروان خۆشناو" رایگەیاندبوو، دامەزراندن بۆ پاسەوانی سنور تەنھا بۆ خەڵکی ھەرێمی کوردستانە، ناوچەکەشیان بەرفراوانە و نزیکەی ھەزار و ٢٠ کیلۆمەترە و چەند ساڵێکە ھیچ دامەزراندنێک نەبووە، بەڵام لە ئێستادا بەھۆی ئەو رەوشەی سەریھەڵداوە، بڕیاردراوە کارمەندیان بۆ دابمەزرێنن.
رۆژی شەشی کانونی یەکەمی ساڵی رابردوو، وەزارەتی ناوخۆی عێراق رایگەیاند، سێ ھەزار کەس لە ھەرێمی کوردستان بۆ ھێزەکانی پاسەوانی سنور دادەمەزرێندرێن.
چۆنیەتی پڕکردنەوەی لینکی دامەزراندن لە پاسەوانی سنوور
سەردانی ئەو لینکە بکە ??
"جەمال کۆچەر" ئەنامی لیژنەی دارایی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە لێدوانێکیدا بۆ رۆژنامەی "سەباح" رایگەیاند، تا ئێستا ھیچ رەشنوسێک سەبارەت بە مووچەی ھەمواری فەرمانبەران نەگەیشتووەتە ئەنجومەنی نوێنەران، بەڵام چاوەڕێن حکومەت دەنگ لەسەر ئەو بابەتە بدات و دواتر رەوانەی ئەنجومەنەکەی بکات، بەوەش دادپەروەری بۆ ھەزاران فەرمانبەر بەدیدێت.
"جەمال کۆچەر" وتیشی، عێراق پێداچوونەوە و ھەموارکردنەوەی مووچەی فەرمانبەرانی بۆ چەندین ساڵە راگرتووە، لەکاتێکدا نادادپەروەری گەورە ھەیە، بەشێوەیەک فەرمانبەرانی وەزارەتەکان سەرباری ئەوەی دەوام و ئاستی خوێندنیان ھاوشێوەیە، بەڵام جیاوازی لە مووچەکانیاندا ھەیە و پێویست دەکات بە چاوێکی یەکسانەوە سەیری ھەمووان بکرێت.
دوای بڵاوبوونەوەی دەنگۆی راگرتنی دوای چەند سەعاتێک لە کاراکردنی، لیوا خالد محەنا وتەبێژی وەزارەتی ناوخۆی عێراق بە کوردسات نیوزی راگەیاند، لینکەکە رانەگیراوە و بۆ ماوەی سێ رۆژ کارەیە.
ھاوکات عەقید "کاروان خۆشناو" وتەبێژی ناوچەی یەکی ھێزەکانی پاسەوانی سنوری عێراق رایگەیاند،بەیانی ئەمڕۆ لینکی دامەزراندن لە ھێزەکانی پاسەوانی سنور کاراکرا و دەبێت زانیارییەکان بە زمانی عەرەبی بنوسرێن، داواشی لە گەنجان کرد بە زووترین کات خۆیان ناونوس بکەن.
بەپێی ئەو لینکەی بڵاوکراوەتەوە، ئەو کەسەی داواکاری پێشکەش دەکات دەبێت ناو و نازناو و باری کۆمەڵایەتی و پارێزگا و خوێندنەکەی پڕ بکاتەوە، ھەروەھا یەکێک لە زانیارییەکان تایبەتە بەوەی کە کەسوکاری شەھید یاخود زیندانی سیاسییان ھەیە یان نا.
پێشتریش عەقید "کاروان خۆشناو" رایگەیاندبوو، دامەزراندن بۆ پاسەوانی سنور تەنھا بۆ خەڵکی ھەرێمی کوردستانە، ناوچەکەشیان بەرفراوانە و نزیکەی ھەزار و ٢٠ کیلۆمەترە و چەند ساڵێکە ھیچ دامەزراندنێک نەبووە، بەڵام لە ئێستادا بەھۆی ئەو رەوشەی سەریھەڵداوە، بڕیاردراوە کارمەندیان بۆ دابمەزرێنن.
رۆژی شەشی کانونی یەکەمی ساڵی رابردوو، وەزارەتی ناوخۆی عێراق رایگەیاند، سێ ھەزار کەس لە ھەرێمی کوردستان بۆ ھێزەکانی پاسەوانی سنور دادەمەزرێندرێن.
"نەوزاد کامیل" بە کوردسات نیوزی راگەیاند، ساڵی رابردوو ١١ بەشەخۆراک ھات، بۆ ئەمساڵیش ھەموو بەشە خۆراکەکان گەیشتووە و لە کۆگاکاندان و پشکنینیان بۆ دەکرێت. وتیشی ئەمڕۆ یان سبەی دابەشکردنی ئارد لە ھەولێر و دواتر پارێزگاکانی تر دەستپێدەکات.
وتیشی، بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق، ئەو خێزانانەی کە ناویان لە چاودێری کۆمەڵایەتی تۆمارکردووە بەشەخۆراکی زیاتریان پێدەدرێت، داواشیانکردووە ئەو بڕیارە ھەرێمی کوردستانیش بگرێتەوە.
دڵشاد شەھاب راوێژکاری سەرۆکی ھەرێمی کوردستان بە کوردسات نیوزی راگەیاند، لە سەردانەکەیدا بۆ ھەرێم، برێت مەکگۆرک لەگەڵ سەرۆکی ھەرێمی کوردستان کۆدەبێتەوە و چەند پرسێکی تایبەت بە ھەرێم و عێراق و ناوچەکە تاوتوێ دەکەن.
ھەر لەو سەردانەیدا بۆ ھەرێمی کوردستان وا بریارە برێت مەکگۆرک لەگەڵ سەرکردایەتی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان کۆبێتەوە.