کوردستان
"پەروین بوڵدان" ھاوسەرۆکی گشتی پارتی دیموکراتی گەلان "ھەدەپە" رایگەیاند، پارتەکەیان بە کاندیدی خۆیەوە دەچێتە ناو ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی کۆماری تورکیا، لە سەرەتای مانگی شوباتیش ناوی کاندیدەکەیان بۆ ڕای گشتی ئاسکرا دەکەن.
ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، ئامانجی بەشداریکردنیان لەو ھەڵبژارنە، ناشتنی ئاکەپەیە، بۆ ئەو مەبەستەش بێجگە لە ئی پارتی لەگەڵ جەھەپە و دەڤا و ئایندە و پارتەکانی تری گروپی شەش لایەنەکە کۆبونەوەیان کردووە، باسیان لە ئاسایشی ھەڵبژاردن کردوە، چونکە، ئاکەپە بۆ ئەوەی لە ھەڵبژاردندا نەدۆڕێت، پەنا بۆ یارییەکان دەبات، وەک چۆن لە ھەموو ھەڵبژاردنێکدا دەیکات.
"پەروین بوڵدان" داوا دەکات ئەو شەش لایەنەی ئۆپۆزسیۆنی تورکیا پشتیوانی کاندیدەکەی ئەوان بکەن، چونکە ئەو کاندیدەی دیاری دەکەن زۆر گشتگیرتر دەبێت.
"محەمەد شوکری" سەرۆکی دەستەی وەبەرھێنانی ھەرێم بە کوردسات نیوزی راگەیاند، نزمبوونەوەی بەھای دینار بەرانبەر دۆلار کاریگەری لەسەر قیستی خاوەنی یەکەکانی نیشتەجێبوون دروست کردوە، لە ئێستادا چاوەڕوانی ئەوەن بەھای دینار بەرامبەر بە دۆلار جێگیر بکرێت، چونکە حکومەتی عێراق چەند جارێک بڕیاریداوە ئەو کێشەیە چارەسەر بکات.
وتیشی، چاوەڕوانی بەغداد دەکەن، ئەگەر بەھای دینار بەرامبەر بە دۆلار جێگیر نەکرێت، ئەوا لە ماوەی دوو ھەفتە بۆ سێ ھەفتەی داھاتوو لەسەر ئەو بابەتە کۆدەبنەوە و بڕیارێک لە بەرژەوەندی خاوەنی یەکەکانی نیشتەجێبوون دەدرێت.
ھێزەکانی سوریای دیموکرات لە راگەیەنراوێکدا ئاشکرایکرد، لە ئاکامی ھێرشێکی سوپای تورکیا لە شارۆچکەی رمێلانی سەر بە قامیشلو شەرڤانێک کوژراو یەکێکی تریش بریندار بووە.
ئەو ھێرشەی تورکیا بۆ سەر رمێلان ھاوکاتە لەگەڵ ھۆشدارییەکانی ھەسەدە و وڵاتانی ناوچەکە و جیھان لەبارەی مەترسی ئامادەکارییەکانی تورکیا بۆ ئەنجامدانی ھێرشێکی بەرفراوان بۆ سەر رۆژئاوای کوردستان.
بەپێی ئامارێکی رێکخراوی ھەنگاو بۆ مافی مرۆڤ، لە ساڵی ٢٠٢٢ دا، ٥٢ ھاووڵاتیی کورد لە شارەکانی کوردستان و شارەکانی تری ئێران لە سێدارە دراون و تا ئێستا ناسنامەی ٥١ کەسیان ئاشکرا بووە. بە بەراورد بە ساڵی ڕابردووش ئامارەکە ٨% زیادیکردوە.
ئاماژەی بەوەشکردووە، زۆرترین ژمارەی لە سێدارە دراوان لە بەندیخانەکانی ئورمیە و خوڕەمئاوا بووە کە لەھەریەکەیان ٩ حاڵەت تۆمارکراوە، لە بەندیخانەی ناوەندیی لە ئیلام و کەرەجیش ٨ حاڵەت و لە کرماشان ٦، لە ئەراک ٥، سنە ٤ حاڵەت تۆمارکراون.
دوو لە بریندارەکان لەشەقامی قودس بوو بەناوەکانی (عەبدول موئمن ئایدن بەھجەت) و (قێی چیا ئەحمد).
لە گەڕەکی دۆمیزیش ھاوڵاتییەکی دیکە بەناوی (گورھان عبود مدد) بەھۆی تەقەی خۆشیەوە برینداربوو ، جگە لەوە لەگەڕەکی عەدەن کچێکی تەمەن ١٢ ساڵان بەناوی (ھێلین ھیشام ئەحمەد) برینداربوو.
ھەر بەھۆی تەقە کردنەوە لە ناحیەی پردێ ٧ کەس دەستگیر کراون کە ٥ کەسیان چەکداری حەشدی شەعبین و ٢ یشیان پێشمەرگەن.
ئەمە لە کاتێکدایە بەر لە دەستپێکردنی یاریەکە، ھێزە ئەمنیەکان چەند بانگەوازێکیان بڵاو کردەوە و تەقەی خۆشیان بە ھەموو شێوەیەک قەدەغەکرد.
بەرەبەیانی ئەمڕۆ تەرمی ئەو پێنج ھاوڵاتییەی لە شاری نسێبینی سەر بە پارێزگای مێردین لە باکوری کوردستان کوژران لە رێگەی دەروازەی نێودەوڵەتی ئیبراھیم خەلیلەوە گەڕێنردرانەوە بۆ ھەرێمی کوردستان.
پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، سەرلەبەیانی ئەمڕۆ تەرمی دووان لە قوربانییەکان لەزێدی خۆیان لە شیلادزێ بەخاک سپێردران و سێ تەرمەکەی دیکەش لە دھۆک بەخاک سپێردران.
لای خۆیەوە، پارێزگاری مێردین دەستگیرکردنی چوار کەسی بەتۆمەتی تێوەگلانیان لە کوژرانی ئەو پێنج کەسە راگەیاند کە خەڵکی نسێبینن. بەپێی میدیاکانی تورکیا، تۆمەتبارەکان لە دانپێدانەکانیاندا وتوویانە کە بۆ پارە ئەو کارەیان کردووە.
لەبەرانبەردا کەسوکاری قوربانیانی رووداوەکە لە مەراسیمی بە خاکسپاردنی تەرمی قوربانییەکاندا رایانگەیاند، بڕوا بە دانپێدانانی تۆمەتبارەکان ناکەن و داوایان کرد ھۆکاری راستەقینەی روداوەکە ئاشکرابکرێت.
ھاوکات، باڵیۆزی عێراق لە ئەنقەرە لە راگەیەنراوێکدا داوای لە حکومەتی تورکیا کرد بە زویی ھۆکاری ھێرشەکە ئاشکرابکات و تۆمەتباران بداتە دادگا.
دوێنێ لە شاری نسێبینی سەر بە پارێزگای مێردین لە باکوری کوردستان پێنج ئەندامی دوو خێزانی دانیشتووی شاری دھۆک لەلایەن کەسانی نەناسراوەوە کوژران کە بۆ چارەسەر روویان لەو پارێزگایە کردبوو.
سۆران عەبدولغەفوور، بەڕێوەبەری چاودێری و بازرگانی سلێمانی بە کوردسات نیوزی راگەیاند، ھەفتەی ڕابردوو نرخی یەک کارتۆن ھێلکە بە ٧٩ ھەزار دینار بوو، لە ئێستادا نرخەکەی بۆ دەوروبەری ٦٤ ھەزار دینار دابەزیوە، بەوەش ھەر کارتۆنێک ھێلکە نزیکەی ١٥ ھەزار دینار ھەرزان بووە.
لەبارەی ھۆکاری ھەرزانبوونی نرخی ھێلکەوە، سۆران عەبدولغەفوور وتی، ئاستی بەرھەمھێنانی ھێلکە لە ناوخۆ زیادی کردووە و چەند کارگەیەکی نوێی بەرھەمھێنانی ھێلکەش کراونەتەوە، ھەروەھا کەمتر رێگا دەدرێت بە ھەناردەکردنی بەرھەمی ھێلکە بۆ پارێزگاکانی ناوەڕاست و باشووری عێراق، ئەوانەش ھۆکارن بۆ دابەزینی نرخەکەی.
لیوا حەیدەر عومەر بەرپرسی ناوچەی یەکی پۆلیسی گومرگ لە ھەولێر بە کوردسات نیوزی راگەیاند، عەقید بەھزاد محەمەد کە لە ناوچەی یەکی پۆلیسی گومرگ کاردەکات، رۆژی پێنج شەمە دەوامی ئاسایی خۆی کردوە و دواتر لەکاتی رۆیشتنەوەی بێسەروشوێن بووە و تا ئێستا چارەنوسی نادیارە.
بەپێی زانیارییەکانی کوردسات نیوز، عەقید بەھزاد کە خەڵکی ئاکرێیە و لە ھەولێر دەوام دەکات رۆژی پێنج شەممە دوای تەواوبوونی دەوام، دوو ئۆتۆمبێلی جام رەش چاوەڕوانیان کردووە و لەگەڵ خۆیان بردویانە و لەو کاتەوە چارەنوسی نادیارە.
تا ئێستا پۆلیس و ھێزە ئەمنییەکانی ھەولێر ھیچ رونکردنەوەیەکیان لەو بارەیەوە نەداوە.
مەولود سابیر، بەڕێوەبەری گشتی بانکە بازرگانییەکان لە ھەرێمی کوردستان رایگەیاند، بانکی نیشتمان بانکێکی حکومییە، بە یاسای بانکی ناوەندی عێراقی دادەمەزرێت، ڕێکارەکانی دامەزراندنی دەست پێ کراوە و کارەکانی لە ھەرێم بە سەرمایەی نزیکەی ٢٥٠ ملیار دینار کۆتایی ھاتووە و ٢٥ ملیار دیناریش بە کاش لە بانکی ناوەندی عێراقی لە ھەولێر دانراوە، بەڵام چاوەڕوانی بانکی ناوەندی عێراقن مۆڵەت بدات بە کردنەوەی بانکەکە و کارەکان دەست پێ بکەن.
ئاماژەی بۆ ئەوەشکردوە، کە مۆڵەت لە بانکی ناوەندی عێراقی وەردەگرن، واتە ھەموو ئەو کارانەی بانکی ناوەندی عێراقی ئەنجامی دەدات لە رووی رێنمایی و یاساوە لە بانکی نیشتمان لە ھەرێم جێبەجێی دەکرێن.
بەوتەی مەولود سابیر، دوای کردنەوەی بانکەکە، ھەموو پێشینەکان بۆ ھاووڵاتیانی ھەرێم دەکرێتەوە، ھەروەھا دەرگا وڵا دەکات تا بانکەکانی ھەرێم بکرێنە سیستەم و بەڕووی دەرەوە و جیھاندا بکرێنەوە.
دەشڵێت، ئەگەر ئەوان ئەندام بن لە بانکی ناوەندی عێراقی و بە یاسا مۆڵەت وەربگرن، ئەو کاتە بانکی ناوەندی عێراقی ڕێژەیەک لەو دۆلارەی دەیخاتەڕوو دەداتەوە بە بانکی نیشتمان و لە ھەرێمی کوردستان دەخرێتە بازاڕ، ئەوەش دەبێتە ھۆی دابەزینی نرخی دۆلار.
بەپێی تۆمارە ڤیدیۆییەکانی کامێراکانی چاودێری کە لە دۆسیەی لێکۆڵینەوەکەدا ھەیە، دەرکەوتووە تۆمەتباران بە ئۆتۆمبێلەکەیانەوە دەچنە شوێنێکی پشوودان، دوای ئەوەی ئۆتۆمبێلی قوربانییەکان دێتە شوێنەکە، تۆمەتباران شوێنەکە جێدەھێڵن، ھەر بەپێی تۆمارە ڤیدیۆییەکان کە لە کامێرا ئەمنییەکاندا دەرکەوتووە ئۆتۆمبێلی تۆمەتباران لە دوای ئەنجامدانی ھێرشەکە لە بەنزینخانەیەکدا لادەدات.
ھاوکات سەرۆکایەتی داواکاری گشتی کۆماریی مێردین رایگەیاند، لێکۆڵینەوەکان سەبارەت بەو رووداوەی لە سەر رێگای نسێبین روویدا بەردەوامە، کە لە کۆی شەش تۆمەتبار کە دەستبەسەرکرابوون دووانیان ئازاد کران، رێکارە ئەمنییەکان لەبارەی چوار تۆمەتبارەکەی تر درێژەی ھەیە و تۆمەتبارەکان لە دانپێدانانەکانیاندا ھۆکاری تاوانەکەیان بۆ دزیکردن گەڕاندووەتەوە.
دەقی پرسەنامەکە...
بەڕێز کاک قەرەنی ئاغا
بەخەمێکی قووڵەوە ھەواڵی کۆچی دوایی (ئامینە میر ئەحمەد) دایکی بەڕێزتانم پێگەیشت.
بۆ ئەم خەمە گەورەیە پرسە و ھاوخەمی خۆمان ئاڕاستەی ئێوە، کەسوکار و بنەماڵە تێکۆشەرەکەتان دەکەم و ھاوبەشی خەمتانم.
لەخوای گەورە داواکارم رۆحی کۆچکردوو شاد بکات و سەبووری بەھەموولایەک ببەخشێت.
دڵسۆزتان
بافڵ جەلال تاڵەبانی
سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
رائید بەھمەن عەبدوڵا، وتەبێژی ھاتوچۆی سلێمانی بە کوردسات نیوزی راگەیاند، ئۆتۆمبێلە بێسەرەتاکان کێشەیان بۆ ھاتوچۆ درووستکردووە و سەرجەم بەڕێوەبەرایەتییەکانی ھاتوچۆ داوایان لە وەزارەتی ناوخۆ کردووە، بەشێوەیەکی رەسمی تۆماربکرێن، چونکە بەو رێگەیە پابەندی یاساکانی ھاتوچۆ دەبن و کەمتر سەرپێچی دەکەن.
وتیشی ھەر ئۆتۆمبێلێک بێسەرەتا بێت، لەکاتی سەرپێچیدا بەبڕی ملیۆنێک دینار سزا دەدرێت.
سەرۆک بافڵ لە پەیامەکەیدا رایگەیاندوە، لە ماوەی رابردوودا بەھۆی ناکۆکییە سیاسییەکانەوە ھەرێمی کوردستان بە دۆخێکی سیاسی و ئابووریی ئاڵۆزدا تێپەڕی و کاریگەرییەکی نەرێنی لەسەر ژیان و گوزەرانی خەڵکە خۆشەویستەکەمان بەجێھێشت. ئەمەش خواستی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان نەبووە و لەپێناو ژیانی خەڵک و پاراستنی ھەرێمەکەیان دەیانەوێت ھەنگاوی دیبلۆماسی و بونیادنەرانە بنێین و سیاسەت ئامرازێک بێت بۆ خزمەتکردنی خەڵک نەوەک ترازان و دوورکەوتنەوە.
ئاماژەی بەوەشداوە، بەھەمووشێوەیەک دژی ناکۆکی و دووبەرەکی وەستاوینەتەوە. یەکێتی دەیەوێت لەپێناو گوزەرانی خەڵک و دەستەبەرکردنی ژیانێکی شایستە، دۆخەکە بەرەو ئارامی و ئاشتەوایی ببات و دەرگایان بۆ ھەموو ھێز و لایەنێک کراوەیە کە دەیەوێت بە رۆحێکی کوردانە و دوور لە بەرژەوەندی تەسکی حزبایەتی کار بۆ چارەسەرکردنی بنچینەیی کێشەکان بکات.
سەرۆکی یەکێتی دەڵێت، پێویستە تێبگەن سیاسەت بە عینادی و ناوزڕاندن ناکرێت و بەرپرسیارێتی گەورەیان بەرامبەر خاک و خەڵکەکەمان لەسەر شانە. دۆخی ئەمڕۆی ھەرێم نەخوازراوە و سیاسەت بەمشێوەیە خزمەت بە ھیچ کەسێک ناکات و دروستکردنی پشێوی و ھەڵای میدیایی ھەرگیز ھۆکارێک نەبووە بۆ دڵخۆشکردنی خەڵک، بەڵکو ئامرازێک بووە بۆ نائومێدکردنیان لە کۆی ھێزە سیاسییەکان و پرۆسەی حوکمڕانی لە وڵاتدا.
بەڕێوەبەرایەتی ھاتوچۆی ھەولێر رایگەیاند، بۆ کەمکردنەوەی قوربانییەکانی ھاتوچۆ و کۆنترۆڵکردنی تیژڕۆیی، وەکو قۆناغی یەکەم، کامێرای تۆمارکردنی تیژڕۆیی خاڵ بۆ خاڵ یان Point to Point کە تێکڕای خێرایی لە نێوان دوو کامێرا تۆمار دەکات، لە شەقامی ١٢٠ مەتری ھەولێر لە نێوان شەقامی کەرکوک بۆ شەقامی بنەسڵاوە لە ھەردوو ساید ئەو کامێراییە لە ھەفتەی داھاتوو دەکەوێتە کار.
ھاتوچۆی ھەولێر شۆفێران ئاگادار دەکاتەوە و دەڵێت، بۆ ئەوەی خۆیان لە سزای دارایی کامێراکانی تۆمارکردنی تیژڕۆیی بپارێزن، نابێت لە شەقامی ١٢٠ مەتری لەمەولا تیژڕۆیی بکەن و نابێت ئۆتۆمبێلی بچووک لە ١١٠ کیلۆمەتر لە سەعاتێکدا و ئۆتۆمبێلی بارھەڵگر لە ٨٠ کیلۆمەتر لە سەعاتێکدا خێراتر بڕون، ھەر خێراییەکی زیادە بۆیان تۆمار دەکرێت و سزای دارایی دەدرێن جا کامێراکە دیار بێت یان نا.
دەشڵێت، شوفێرانی بارھەڵگر تەنھا ڕێگە پێدراون لە ھێلی دیاریکراو بۆیان شوفێری بکەن، بە پێچەوانەوە ڕوبەڕوی سزای دارایی دەبنەوە.
رێکخراوی ھەنگاو بۆ مافەکانی مرۆڤ بڵاویکردەوە، بەرەبەیانی ئەمڕۆ ھێزەکانی حکومەت لە شاری پیرانشار تەھا رەسووڵیان ھونەرمەند و چالاکی مەدەنی خەڵکی ئەو شارەیان لە دووکانی یەکێک لە ھاوڕێکانی رفاندووە و بۆ شوێنێکی نادیار گوازراوەتەوە.
بە وتەی یەکێک لە کەسوکاری ئەو ھونەرمەندە، ھێزە ئەمنییەکان دوای رفاندنی ھەڵیانکوتاوەتە سەر ماڵەکەی و پشکنینیان بۆ کردووە و دەستیان بەسەر مۆبایلەکەشیدا گرتووە.
رێکخراوی ھەنگاو راشیگەیاندووە، تا ئێستا زانیاری ورد لەسەر ھۆکاری دەستبەسەرکردنی ئەو ھونەرمەندە ناسراوە نییە و چارەنووس و شوێنی راگرتن و ئەو تۆمەتانەشی خراوەتەپاڵی، نەزانراوە.
سەرۆک کۆمار لە پەراوێزی بەشداریکردنی لە کۆڕبەندی ئابوری جیھان لە داڤۆس بە کوردسات نیوزی راگەیاند، گرفتەکانی دواکەوتنی ٤٠٠ ملیار دینارەکەی ھەرێم چارەسەر کراون و لە چەند رۆژی داھاتوودا وەزارەتی دارایی عێراق پارەکە دەخاتە سەر ھەژماری بانکی ھەرێمی کوردستان.
وتیشی ھەوڵەکانیان بەردەوامە بۆ ئەوەی کێشەی بودجە و شایستە داراییەکانی ھەرێم بەتەواوەتی و پشتبەستن بە یاسا و دەستووری چارەسەر بکەن و لە بودجەی گشتی ساڵی ٢٠٢٣ی عێراق پشکی ھەرێم جێگیر بکرێت و ھیچ گرفتێکی دارایی رووبەرووی ھەرێم نەبێتەوە.
سەرۆک کۆمار راشیگەیاند، رەزامەندی ئەنجومەنی وەزیرانی عێراق وەرگیراوە بۆ خەرج کردنی پارەی گەنمی جوتیاران، کە ماوەی چەند ساڵێکە جوتیارانی ھەرێمی کوردستان گرفتی گەورەیان ھەیە لەوەرگرتنەوەی شایستە داراییەکانیان .