لە پەیامەکەی قوباد تاڵەبانیدا ھاتووە، "کۆچکردوو لە بنەماڵەیەکی دیار و کەسوکاری ئەنفال و تێکۆشەری دەڤەری گەرمیانەو چەندین قوربانییان لەپێناو گەلەکەمان داوە، لەدەستدانی مایەی نیگەرانیمانە."

دەقی پەیامەکە:

برای بەڕێزم کاک شێخ جەلال سەرپەرشتیاری ئیدارەی گەرمیان

بەداخ و پەژارەیەکی زۆرەوە ھەواڵی کۆچی دوایی خاتوو (خەدیجە شێج جەبار)ی دایکی بەڕێزتانم بیست. بۆ ئەم کۆستە، پرسە و سەرەخۆشی ئاڕاستە ئێوەو کەسوکارتان دەکەم و بەشداری خەمی قووڵتانم.

کۆچکردوو لە بنەماڵەیەکی دیار و کەسوکاری ئەنفال و تێکۆشەری دەڤەری گەرمیانەو چەندین قوربانییان لەپێناو گەلەکەمان داوە، لەدەستدانی مایەی نیگەرانیمانە. 

خوای گەورە سەبوریی و دڵنەوایی بەھەموو لایەکمان ببەخشێت و ئەمەش دوا کۆستی کەسوکارو ھاوڕێیانی بێت و کۆچکردوو بەبەھەشتی بەرین شاد بکات.

پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، وەفدێکی یەکێتی نیشتمانیی کوردستان بە سەرۆکایەتی بافڵ جەلال تاڵەبانی سەردانی بزوتنەوەی گۆڕانیان لە گردی زەرگەتە کردووە و  لەگەڵ عومەر سەید عەلی ڕێکخەری گشتی بزوتنەوەی گۆڕان و بەشێک لە ئەندامانی خانەی ڕاپەڕاندن و جڤاتی نیشتمانی لە کۆبوونەوەدان.

ئاماژەی بەوەشکرد، لە کۆبوونەوەکە دوایین گۆڕانکارییەکانی ھەرێم و عێراق و چەند پرسێکی گرنگ  تاوتوێ دەکرێت.

د. بڕیار رەشید ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لەگەڵ بەڕێوەبەری ژووری بازرگانی سلێمانی و ژمارەیەک لە بازرگانانی شارەکە کۆبووەوە و رایگەیاند، سەرۆک وەزیرانی عێراق چەند بریارێکی بۆ ئەو بازرگان و کۆمپانیایانە دەرکردووە کە خواردەمەنی و پێداویستی رۆژانەی ھاوڵاتیان ھاوردە دەکەن، بەشێوەیەک لەکاتی کڕینی ئەو پێداویستیانە، لە بانکی ناوەندی ١٠٠ دۆلاریان پێدەدرێت بە ١٤٦ ھەزار و ٥٠٠ دینار، لەپێناو دروست نەبوونی گرانی لەبازاڕدا.

وتیشی بەڵام ئەو بڕیارە ھەرێمی کوردستانی نەگرتووەتەوە و گرفتی بۆ بازرگانان دروستکردووە، بۆیە ھەموو ھەولێک دەدەن بڕیارەکە بازرگانانی ھەرێمیش  بگرێتەوە.

 

ڕێکخراوی مافی مرۆڤی ھەنگاو بڵاویکردەوە، رۆژی ٢١ی ئەم مانگە ھێزەکانی ئێران لە سنووری نەوسوود لە پارێزگای کرماشان بە چەکی ساچمەیی و کڵاشینکۆف تەقەیان لە ژمارەیەک کۆڵبەری خەڵکی شاری جوانڕۆ کردووە و بەھۆیەوە پێنج کۆڵبەریان بریندار کردووە.

رێکخراوی ھەنگاو ڕاشیگەیاند، لە ماوەی ساڵی ٢٠٢٢دا لە سنوورەکانی پارێزگای کرماشان لە رۆژھەڵاتی کوردستان، نزیکەی ١٦١ کۆڵبەر کوژراو و برینداربوون، ئەو ئامارەش بە بەراورد بە ساڵی ٢٠٢١ لە ٢١١% زیادیکردووە.

لە شاری ھەولێر قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکی حکومەتی ھەرێم و کونسوڵی گشتی ئیمارات بە ئامادەبوونی وەزیری کشتوکاڵ و سەرچاوەکانی ئاوی ھەرێم کۆبوونەوە.

قوباد تاڵەبانی رایگەیاند، باسیان لە پەرەپێدانی کەرتی کشتوکاڵ و چۆنییەتی سودوەرگرتن لە ئەزموونی ئەو وڵاتە کردووە. 

وتیشی، ئاسانکاری دەکەن بۆ وەبەرھێنەرانی ئیمارات بۆ ئەوەی لە کوردستان کاری وەبەرھێنان لە بوارەکانی کشتوکاڵ و ئاسایشی خۆراک و سامانی ئاژەڵ ئەنجام بدەن.

ھاوپەیمانی بەڕێوەبردنی دەوڵەت راگەیەنراوێکی لەبارەی ناوەڕۆکی کۆبوونەوەکە بڵاوکردەوە و تێدا ئاماژەی بەوەکردووە، لە کۆبوونەوەکەدا دوا پێشھاتە ئەمنی و سیاسییەکان و رێکارەکانی حکومەت بۆ رێگری لە بەرزبوونەوەی بەھای دۆلار گفتوگۆیان لەبارەوەکراوە و محەمەد شیاع سودانی سەرۆک وەزیران روونکردنەوەیداوە لەبارەی چارەسەرەکانی حکومەت بۆ کەمکردنەوەی کاریگەرییەکانی نزمبوونەوەی بەھای دینار لەسەر توێژە ھەژار و پەراوێزخراوەکان و ئەو گۆڕانکارییانەی لە پۆستەکاندا کراون و پەیوەندیدارن بە گۆڕانکارییەکانی بەھای دینار.

لەبەشێکی تری کۆبوونەوەکەشدا ئامادەبووان تاوتوێی ئەو یاسا گرنگانەیان کردووە کە پێویستە لە ئەنجومەنی نوێنەران پەسەندبکرێن بە تایبەت پڕۆژە یاسای بودجە.

بەپێی زانیارییەکان لەنێو خانووەکە خێزانێکی پەناخوازی سووری دەژین و دوو لە منداڵەکان ھەر لە شوێنی رووداوەکە گیانیان لەدەستداوە و یەکێکی دیکەیان دوای گواستنەوە بۆ نەخۆشخانە گیانی لەدەستداوە.

میدیاکانی باکوری کوردستان بڵاویانکردەوە، بەرەبەیانی ئەمڕۆ لە ناحیەی دوڵکادیرئۆغڵوی سەر بە شاری مەرەش لە باکووری کوردستان، خانوویەکی کۆنی دوو نھۆمی ئاگری گرت.

ئاماژەیان بۆ ئەوەشکردووە، لەو خانووەدا خێزانێکی پەنابەری سووریایی دەژیان و لە ئەنجامی ئاگرەکەش سێ منداڵ بەھۆی دووکەڵ و تەنگەنەفەسی گیانیان لەدەستدا.

بەپێی زانیارییەکان، لە کاتی رووداوی ئاگرکەوتنەوەکەشدا دایکی منداڵەکان لە ماڵەوە نەبووە و باوکیشیان پێشتر گیانی لەدەستداوە.

چەند رۆژێکە گرتەیەکی ڤیدیۆیی بڵاوبووەتەوە کە تێیدا دوو کەس بە جل و بەرگی رەسمی و وەک کارمەندی پاراستنی ئاسایشی یاریگاکە دەردەکەون، ئاڵای کوردستان لە چەند گەنجێک وەردەگرن، ئەم ڤیدیۆیە کاردانەوەی لێکەوتووەتەوە.

سۆزان مەنسور وتی، "بۆ دواداچوونی ئەم گرتە ڤیدیۆیە پەیوەندیمان کرد بە نوسینگەی وەزیری ناوخۆ و داوامان لێکردن کە لێکۆلینەوە بکەن لەو کەسەی کە بە جل و بەرگی رەسمی و وەک ئاسایشی یاریگاکە دەردەکەوێ، لێپێچینەوەی یاسایی لەگەڵدا بکرێ."

دەشڵێت، بەپێ دەستور ئاڵای کوردستان وەک ئاڵای هەرێمیکی فیدرالی لە چوارچێوەی عێراقدا، ئاڵایەکی رەسمیە و لەهیچ شوێنێکیش نابێ رێگیری لە بەرزکردنەوەی بکرێ.

راشیگەیاند، "لەلای خۆیانەوە نوسینگەی وەزیری ناوخۆ بەڵێنیان لێکۆلینەوە بکەن و لەئەنجامەکەی ئاگادارمان بکەنەوە."

عەلی عەبدوڵا، وتەبێژی بەرگری شارستانی راپەڕین بە کوردسات نیوزی راگەیاند، بەیانی ئەمڕۆ لە خانوویەکی گەڕەکی ئۆردوگای چۆمان لە ناحیەی چوارقوڕنەی سەر بە قەزای رانیە ئاگرکەوتەوە و لە ئەنجامدا ژنێکی دووگیان کە تەمەن ٢٥ ساڵ بووە گیانی لەدەستدا و بەشێکی زۆری ماڵەکەش سوتا.

روونیشیکردەوە، خاوەن ماڵەکە پێشمەرگەیە و لە دەوام بووە، ژنە دووگیانەکەشی بە تەنھا لە ماڵ بووە و لە ئەنجامی لێکۆڵینەوەکان دەرکەوت کە ژنەکە شەو ھیتەری داگیرساندووە و بەھۆی توانەوەی سویچ پلاکی ھیتەرەکە شۆرتی کارەبا دروستبووە و ماڵەکەیان سوتاوە.

وتەبێژی بەرگری شارستانی راپەڕین وتیشی، ھاووڵاتیان زۆر درەنگ پەیوەندییان بە بنکەی بەرگری شارستانییەوە کردووە و داواشی کرد لە کاتی ھەر رووداوێکی ئاگرکەوتنەوەدا بە زووترین کات پەیوەندی بە ژمارە ١١٥ بکەن، بۆ ئەوەی رووداوەکان کارەساتی لێنەکەوێتەوە.

زیاد جەبار سەرۆکی فراکسیۆنی یەکێتی لە پەرلەمانی کوردستان بە کوردسات نیوزی راگەیاند، رۆژی دووشەممە دەستەی سەرۆکایەتی پەرلەمان لەگەڵ سەرۆکی فراکسیۆنەکان کۆبونەوەیەکی راوێژکاری ئەنجام دەدات.

وتیشی، ئامانجی کۆبونەوەکە گفتوگۆکردنە لەسەر ھەمواری یاسای ھەڵبژاردن و کارکردنەوەی کۆمیسیۆنی باڵای ھەڵبژاردنی ھەرێمی کوردستان.

ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، کۆبونەوەکان بەردەوام دەبێت تادەگەن بە رێککەوتن لەسەر ھەمواری یاسای ھەڵبژاردن و کاراکردنەوەی کۆمیسیۆنی ھەڵبژاردن، دواتر کۆبونەوەی پەرلەمانی کوردستان ساز دەکرێت.

قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی ھەرێمی کوردستان، لەھەولێر لەگەڵ ئیریک شۆڤالیێ باڵیۆزی فەرەنسا و مارتین یێگەر باڵیۆزی ئەڵمانیا لە عێراق کۆبوەوە و  جەختی لە گرنگیی ئەنجامدانی ھەڵبژاردنێکی بێگەرد لە ھەرێمی کوردستان کردەوە بەڕەچاوکردنی تێبینییەکانی لایەنە سیاسییەکان و ماف و پێگەی ھەموو پێکھاتەکان.

لە کۆبونەوەکەدا قوباد تاڵەبانی ئاماژەی سبە گرفتە سیاسییەکانی ھەرێمی کوردستان و ھەنگاوەکانی قۆناغی داھاتوو بۆ چارەسەری ئەو گرفتانە کردو جەختی کردەوە، دەبێت کێشەکان بەگفتوگۆ چارەسەر بکرێن لەپێناو بەرژەوەندی گشتیدا.

سەبارەت بە پەیوەندییەکانیش لەگەڵ عێراق رایگەیاند، تێگەیشتنی باش ھەیە بۆ چارەسەرکردنی گرفتەکان لەگەڵ حکومەتەکەی سودانی و چاوەڕێن ئەوەش لەیاسای بوودجەی ٢٠٢٣ رەنگدانەوەی ھەبێت و بە رێککەوتن لەگەڵ بەغداد کۆی کێشە ھەڵپەسێردراوەکان چارەسەر بکرێن.

ھاوکات سەبارەت بە پرسی ووزە و نەوت و غاز راشیگەیاند، ئەو پرسە نیشتمانییە و دەبێت سازانی لەسەر بێت تا سامان و داھاتی وڵات بۆ خۆشگوزەرانی خەڵک بەکار بێت.

باڵانبۆ محەمەد جێگری لیژنەی ناوخۆو ئاسایش و ئەنجومەنە خۆجێییەکان لە پەرلەمانی کوردستان بە کوردسات نیوزی راگەیاند، رۆژی دووشەممە کۆبونەوەکانیان لەگەڵ لیژنەی ئاسایش و بەرگریی ئەنجومەنی نوێنەران دەست پێدەکات بۆ گفتوگۆکردن لەسەر پێشێلکارییەکان و بەزاندنی سنورەکانی عێراق و ھەرێمی کوردستان لەلایەن وڵاتانی دراوسێ وە، لەگەڵ بابەتی دانانی پاسەوانی سنور.

وتیشی، چارەسەرکردنی کێشەی ناوچە جێناکۆکەکان و ئەو ناوچانەی بۆشایی ئەمنی تێدیە، لەگەڵ کێشەی پێشمەرگە یەکێکی ترە لە تەوەری گفتوگۆکان.

ئاماژەی بۆ ئەوەشکرد، ئەگەر دەرفەتیان بۆ بڕەخسێت لەگەڵ لیژنەی پەرەپێدانی ھەرێم و پارێزگاکانیش کۆدەبنەوە بۆ تاوتوێکردنی گرفتەکانی پارێزگای ھەڵەبجە و کردنەوەی دەروازەی سنوری سازان.

ھەریەک لە سۆران عومەر ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق و عەلی حەمە ساڵح ئەندامی پەرلەمانی کوردستان لە راگەیەنراوێکدا ئاماژە بۆ ئەوە دەکەن، شێوازێکی مەترسیداری سپیکردنەوەی پارە لەڕێگەی بانکە ئەھلیەکانی عێراقەوە ئەنجامدراوە، لەماوەی شەش ساڵدا ٧٨ ملیار دۆلار لە ٤٨ بانکەوە نێردراوە، بەبێ ئەوەی ناوی ئەو کەسانە تۆمارکرابێت کە پارەکەیان نادرۆتە دەرەوەی عێراق، چوار لەو بانکانەش لە ھەرێمی کوردستانن.

لە بەشێکی راگەیەنراوەکەدا ھاتووە، لە ساڵی ٢٠٠٩ تا ٢٠١٤ نزیکەی ١٢٨ ھەزار و ١٦٥ حەواڵە بۆ دەرەوەی عێراق ئەنجامدراوە، کە بڕی پارەکە ٢٠٩ ملیار و ٩٩٩ ملیۆن دۆلار بووە، لە کۆی ئەو حەواڵەیە ١٩ ھەزار و ٩٣ حەواڵەی کەس نازانێ کێ ناردویەتیە دەرەوەی عێراق، بڕی پارەکەش ٧٨ ملیار و ٥٨٣ ملیۆن دۆلارە.

جەخت لەوەشکراوەتەوە، ئەو ٧٨ ملیار دۆلارە، ناوی کەسی لەسەر نەبووە و حەواڵە کراوە و لەڕێگەی ٤٨ بانکەوە براوەتە دەرەوەی وڵات، بەشێکی ئەو بانکانەش لقیان لە ھەرێمی کوردستان ھەیە، کە بڕی ١٠ ملیار و ٧٨١ ملیۆن دۆلاری لەڕێگەی چوار بانکی ھەرێمەوە حەواڵە کراوە.

ئەمڕۆ شەممە لە نوسینگەکانی دەرەوەی بازاڕی ئاڵوگۆڕی دراو لە شارەکانی عێراق و ھەرێم بەھای کڕین و فرۆش بە جیاوازی ھەزار تا ١٥٠٠ دینار مامەڵەی پێوە دەکرێت، بەھای فرۆشتنی دۆلار بە ١٦٦ ھەزار و بەھای کڕینیش بە ١٦٥ ھەزارە و لە ھەندێک شوێنیش کەمترە.

سەرچاوەیەک لە بازاڕی ئاڵوگۆڕی دراو لە سلێمانی بە کوردسات نیوزی رایگەیاند: چاوڕوان دەکرێت رۆژی یەکشەممە بانکی ناوەندی عێراق بڕی خستنەڕووی کاش و حەواڵەی دۆلار زیابکات، ئەوەش کاریگەری دەبێت لەسەر بەھای دینار بەرامبەر دۆلار.

ھەروەھا سەرچاوەیەک لە بانکی ناوەندی عێراق بە میدیاکانی ووتووە، ھەفتەی رابردوو لە یەکشەممە تا پێنج شەممە، ٥٩١ ملیۆن و ٣١٦ ھەزارو ٨٤٠ دۆلار خراوەتەڕوو بە تێکڕای رۆژانەی ١١٨ ملیۆن و ٢٦٣ ھەزارو ٣٦٨ دۆلار،  کە بەراورد بە ھەفتەی رابردووتر رێژەی خستنەڕووی دۆلار لەسەدا ٦٣.٨٢ زیادی کردووە.

سبەینێ ٧٧ ساڵ تێپەڕدەبێت بەسەر دامەزراندنی کۆماری کوردستان لە لایەن پێشەوا قازی محەمەد لە شاری مھابادی رۆژھەڵاتی کوردستان، بەو بۆنەیەوە، ناوەندی ھاوکاری حزبەکانی رۆژھەڵات راگەیەنراوێکی بڵاوکردۆتەوەو ئاماژەی بەوەکردووە، ئەمساڵ لەکاتێکدا یادی ٢ی ڕێبەندان دەکەنەوە زیاتر لە ٤ مانگە شۆڕشی "ژن، ژیان، ئازادی" کە چەخماخەکەی لە کوردستان لێ درا و سەرتاسەری ئێرانی گرتووەتەوە و حزبەکانی ڕۆژھەڵات زیاتر لەھەر کاتێک ئامادەیی خۆیان بۆ ھاوکاری و ھاوئاھەنگی لەگەڵ یەکتر دەربڕیوە.

 راشیگەیاندوە، لە دوای ٧٧ ساڵ لە دامەزراندنی یەکەم کۆماری کوردی ئێستا کوردستان جارێکی دیکە و زۆر جەماوەرییتر و بەرینتر لە سەردەمی کۆمار ھاتۆتە مەیدان و بۆ مافە ڕەواکانی خۆی خەبات دەکات. ناوەندی ھاوکاری حزبەکانی رۆژھەڵات لەو بڕوایەدایە بە بەھێزکردنی گیانی یەکگرتوویی و پێکەوەیی و بەھێزکردن و خێراتر کردنی پرۆسەی ھاوکاری و پرۆژە و پلانی ھاوبەشی حزبەکانی رۆژھەڵاتی کوردستان، ئاسانتر گەلی کورد بە مافەکانی خۆی دەگات ، ئەوەش ھەمان ئەو ئامانجانەن کە کۆماری کوردستان لە ماوەی تەمەنی کورتی خۆیدا کاری بۆ کرد.

نەقیب بابان ئەحمەد سەرۆکی لیژنەی سەلامەتی باڵەخانە لە لیژنە ھاوبەشەکانی قائیمقامیەتی سلێمانی رایگەیاند، لە دوو ساڵی رابردوودا کاری زۆر باشیان لە شوێنە گشتییەکان و باڵەخانەکاندا کردووە، لەرێگەی پێدانی ھۆشیاری و گرتنەبەری رێکاری یاسایی لەگەڵ خاوەن بازاڕ و باڵەخانەکان بۆئەوەی پابەندی رێنماییەکانی بەرگری شارستانی بن، کارەکانیشیان ئەنجامی باشی ھەبووەو توانیویانە ژمارەی روداوەکانی ئاگرکەوتنەوە بەرێژەیەکی باش کەم بکەینەوە.

وتیشی، لیژنەکەیان لە ٢٠٢٢دا ھەزار و ٦٨٧ سەردانیان کردووە، سەرەڕای ئەوەی کە رێنمایی تەواویان داوە بەو شوێنانە، ١٥٥ شوێنیان ئاگادارکردووەتەوەو ١٥ شوێنیشیان داخستووە.

سەرۆکی لیژنەی سەلامەتی باڵەخانە ئاشکراشیکرد، لەئەنجامی کاری ئەو لیژنەیە و لیژنەکانی بەرگری شارستسنی روداوەکانی ئاگرکەوتنەوە لە تەلار و باڵەخانەکاندا بەرێژەیەکی باش کەمبووەتەوەو کەمترین قوربانی ھەبووە، بەشێوەیەک لەساڵی ٢٠٢٢ دا ژمارەی روداوەکانی ئاگرکەوتنەوە لە باڵەخانە و شوێنە بازرگانییەکان ١٤ حاڵەت بووە، لەساڵی ٢٠٢٠ دا ١٣٤ حاڵەت و لە ٢٠٢١دا ٣٨ حاڵەت بووە.