کوردستان
د. محەمەد سابیر باڵیۆزی دامەزراوەی سەرۆک جەلال تاڵەبانی رایگەیاند، لە 19ـی ئەم مانگەوە ناوی "فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی سلێمانی" بۆ "فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی جەلال تاڵەبانی" دەگۆڕێت.
ئاماژەی بەوەشدا، گۆڕینی ناوی فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی سلێمانی بۆ فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی جەلال تاڵەبانی لەسەر داوا و پێشنیازی دامەزراوەی سەرۆک جەلال تاڵەبانی بووە.
هاوکات، لەوبارەوەە دامەزراوەی سەرۆک مام جەلالیش راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا هاتووە، ئەم دەستکەوتە بەرھەمی کاری دامەزراوەیی و پیشەیی بەردەوامە.
ئاماژەی بەوەشداوە، ناونانی فڕۆکەخانە بە ناوی رەوانشاد سەرۆک مام جەلال دەستکەوتێکی نیشتمانییە و نیشاندانی رێزێکی رەمزییە بۆ پێگەکەی وەک یەکێک لە دیارترین سەرکردە مێژووییەکان.
سەرۆک وەزیرانی حکومەتی هەرێمی کوردستان راگەیەنراوێکی لەبارەی هەناردەکردنی نەوتی عیراق لەڕێگەی بۆرییە نەوتییەکانی هەرێمی کوردستانەوە بڵاوکردەوە.
مەسرور بارزانی سەرۆک وەزیرانی هەرێمی کوردستان رایگەیاند، بە لەبەرچاوگرتنی ئەو رەوشەی لە ناوچەکەدا هەیە، رێگە دەدەن نەوت لەڕێگەی بۆریی نەوتیی هەرێمی کوردستانەوە بڕوات.
ئەوەشی روونکردەوە، گفتوگۆکانیان لەگەڵ حکومەتی عیراقیشدا بۆ ئاسانکاریکردن و هەڵگرتنی رێگرییەکان لەسەر هاوردەکردنی نەوت و جوڵە بازرگانییەکانی هەرێم بەردەوامە.
سەرۆک وەزیرانی هەرێم لە کۆتایی راگەیەنراوەکەشیدا سوپاس و پێزانینی خۆی بۆ هاوبەشە ئەمریکییەکان دەربڕیوە بۆ ئەو رۆڵ و پاڵپشتییەی لە سەرپێخستنی پرۆسەکەدا هەیانبووە.
بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لەگەڵ کۆمەڵێک فەرماندە و لێپرسراوی هێزەکانی 70ـی پێشمەرگەی کوردستان کۆبووەوە
کۆبوونەوەکە بە ئامادەبوونی شێخ جەعفەر شێخ مستەفا، لێپرسراوی ئەنجوومەنی پاراستنی بەرژەوەندییە باڵاکانی یەکێتی، شاڵاو کۆسرەت رەسوڵ، لیوا روکن عومەر ساڵح، فەرماندەی هێزەکانی 70ـی پێشمەرگە، جەلال شێخ ناجی، سەرۆکی ئاژانسی پاراستن و زانیاری / زانیاری، هیوا ئەحمەد، سەرۆکی دەزگای ئاسایشی هەرێم، بەڕێوەچوو.
لە کۆبوونەوەکەدا، تاوتوێی نوێترین پێشهاتە سەربازی و ئەمنییەکانی ناوچەکەکرا و سەرۆکی یەکێتیش لەوبارەیەوە ئاماژەی بەوەدا، هەرێمی کوردستان بەشێک نییە لەم جەنگەی بەرۆکی ناوچەکەی گرتووە و ناشبنە هەڕەشە بۆسەر هیچ وڵاتێکی دراوسێ.
بافڵ جەلال تاڵەبانی ئەوەشی روونکردەوە، پێویستە هێزە ئەمنییەکان وەک هەمیشە پاراستنی ئاسایش و سەقامگیریی هەرێمی کوردستان لەپێشینەی کارەکانیان بێت و رێگەنەدەن لەلایەن هیچ گرووپ و لایەنێکی لادەر لە یاساوە مەترسی بۆ ژیانی خەڵکەکەمان دروست بکرێت.
قوباد تاڵەبانی، لێپرسراویی سکرتارییەتی سەرۆک مام جەلال هەردوو بۆردی تێکۆشەرە دێرینەکان و بۆردی رێکخستنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانی بەسەر کردەوە و بە ئامادەبوونی رەفعەت عەبدوڵا، جێگری سەرۆکی یەکێتی و رەهبەر سەید برایم سەرۆکی بۆردی تێکۆشەرە دێرینەکان و زیاد جەبار، سەرۆکی بۆردی رێکخستن بە جیا لەگەڵ ئەندامانی هەردوو بۆردەکە کۆبووەوە.
لە هەردوو کۆبوونەوەکەدا کە رۆژی سێشەممە 17ـی 3ـی 2026 بەڕێوەچوون، قوباد تاڵەبانی ئاماژەی بە پێویستیی گۆڕانکاری و چاکسازییەکانی ناو یەکێتی کرد و خۆشحاڵی خۆی دەربڕی کە گۆڕانکارییەکان لە هەیکەل و بەرپرسیارێتییەکان لەناو یەكێتییدا دەستی پێ کردووە.
لەمبارەیەوە لێپرسراویی سکرتارییەتی سەرۆک مام جەلال رایگەیاند: هەر حزبێکی سیاسی بۆ ئەوەی گەشە بکات بەردەوام پێویستی بە گۆڕانکاری و خۆڕێکخستنەوە و خۆگونجاندنە لەگەڵ سەردەم و خواست و داواکارییەکانی خەڵک.
قوباد تاڵەبانی ئاماژەی بەوەشدا: دەستخۆشیتان لێدەکەم کە لە ماوەی رابردوودا هەنگاوی زۆر باش نراوە بۆ چاکسازی، بەڵام دەبێت لە پرۆسەکەدا گرنگییەکی زۆر زیاتر بدەین بە چۆنییەتی نوێکردنەوە و داڕشتنەوەی هەیکەلییەتی حیزب و پەروەردەکردنی کادری شارەزا و لێهاتوو بۆ قۆناغەکە. جەختیشی کردەوە کە هەموو هەوڵێک دەدەن لەم پرۆسەیەدا ئەرک و بەرپرسیارێتی بە کەسی شیاو بسپێردرێت و رێز لە تێکۆشەرە دێرینەکان بگیرێت و سوود لە ئەزمونی دەوڵەمەندییان وەربگیرێت، هەروەها هەماهەنگی لەنێوان بۆردەکانی حکومەت و رێکخراوەکان و تەواوی بۆردەکانی دیکەی بە گرنگ و پێویست زانی لە پرۆسەی رێکخستنەوە و گۆڕانکارییەکاندا.
لە بەشێکی دیکەدا قوباد تاڵەبانی ئاماژەی بە یەکڕیزی ناوماڵی یەکێتی کرد و رایگەیاند: ئێستا جەماوەری یەکێتی دڵخۆشن کە هیچ کاتێک یەکێتییەکەیان وەک ئێستا یەکڕیز نەبووە. هەربۆیە دەبێت رۆژ لە دوای رۆژ ئەم یەکڕیزییە بەهێزتر بکەین، بۆ ئەمەش دەبێت بە دڵسۆزی و بە روحی هەڤاڵانەوە کار بکەین و ئەرک و ناونیشان لێک جیا بکەینەوە، چونکە هەموومان ئەرکمان هەیە بەرامبەر بە پێشخستنی یەکێتی، بەڵام هەموومان پۆست و ناونیشانمان نییە، کادر و ئەندامی دڵسۆز بەبێ گرنگیدان بە پۆست و ناونیشان ئەرکی خۆی جێبەجێ دەکات.
لە 28ی شوباتەوە تائێستا 307 هێرشكراوەتە سەر هەرێمی كوردستان و بەهۆیانەوە هەشت كەس شەهیدبوون و 51 كەسی تریش برینداربوون.
تیمی كوردستانی رێكخراوی سی پی تی ئەمریكی ئامارێكی لەبارەی هێرشەكانی سەر هەرێمی كوردستان بڵاوكردەوە و ئاماژەی بەوەكردووە، هەرچەندە لە هەفتەی رابردوودا ژمارەی هێرشەكانی سەر هەرێمی كوردستان كەمیكردووە، بەڵام ژمارەی شەهید و بریندار زیادیكردووە و بە پێی ئامارەكەش لە 28ی شوباتەوە تائێستا 307 هێرشكراوەتە سەر هەرێم و بەهۆیانەوە هەشت كەس شەهیدبوون و 51 كەسی تریش برینداربوون.
راشیگەیاندووە، لە هەفتەی رابردوودا 39 جار كونسوڵخانە و بنكە سەربازییەكان لە هەرێمی كوردستان كراونەتە ئامانج، 43 جاریش بنكە و بارەگای حزبەكانی رۆژهەڵاتی كوردستان بۆردومانكراون و 21 خانوو و شوێنی هاووڵاتیانیش زیانیان بەركەوتووەز
رافایێل رۆدریگێز ڤییارینۆ، سیناتۆری دیاری ئیسپانیا ئەمڕۆ لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا سەبارەت بە هێرشە درۆنییەکان کە دەکرێنەسەر هەرێمی کوردستان پەیامێکی بڵاو کردەوە و دەڵێت، سەرکۆنەی هێرشکردنەسەر هەرێمی کوردستان دەکات.
لە پەیامەکەدا هاتووە، سیناتۆر رافایێل رۆدریگێز بە توندی ئیدانە و سەرکۆنەی ئەو دەستدرێژییە قبوڵنەکراو و ناڕەوایانە دەکات دژ بە خاک و قەوارەیەک کە سیمبولی ئاشتی و ئاسایشە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستێکی پڕ لە ئاڵۆزی.
جەختیشدەکاتەوە، ئەم راگەیاندنە ئەمڕۆ زۆر گرنگە، چونکە رۆژی یادکردنەوە کارەساتێکی ئازاربەخشە بۆ هەرێمی کوردستانی عیراق، کە ئەمڕۆ یادی 38 ساڵەی کارەساتی کیمیابارانی هەڵەبجە دەکاتەوە بە گازە ژەهراوییەکان، کە لە ئەنجامدا زیاتر لە پێنج هەزار کەس بوون بە قوربانی. کارەساتی هەڵەبجە لە لایەن سەدام حوسەینەوە فەرمان بە ئەنجامدانی کرا وەک پرۆسەیەکی تۆڵەسەندنەوە لە کوردستان کە بە (ئۆپەراسیۆنی ئەنفال) ناسراوە.
ئەمەی خوارەوە دەقی بەیاننامەی ئیدانەی سیناتۆر رافایێل ڕۆدریگێز ڤییارینۆیە ....
سەرکۆنەکردنی هێرشکردنە سەر هەرێمی کوردستانی - عێراق
لە پاش گفتوگۆم لەگەڵ بەڕێز (دارەوان حامید غەفار) نوێنەری حکومەتی هەرێمی کوردستان لە ئیسپانیا دەربارەی ئەو دۆخە دژوارەی کە کوردستانی عێراق پێیدا تێپەڕدەبێت و بووەتە ئامانجی هێرشی ناڕەوا.
بە توندی ئیدانە و سەرکۆنەی ئەو دەستدرێژییە قبوڵنەکراو و ناڕەوایانە دەکەم دژ بە خاک و قەوارەیەک کە سیمبولی ئاشتی و ئاسایشە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستێکی پڕ لە ئاڵۆزی.
ئەم ڕاگەیاندنە ئەمڕۆ زۆر گرنگە، چونکە بەرواری یادکردنەوە کارەساتێکی ئازاربەخشە بۆ هەرێمی کوردستانی عێراق، کە ئەمڕۆ یادی ٣٨ ساڵەی کارەساتی کیمیابارانی هەڵەبجە دەکاتەوە بە گازە ژەهراوییەکان، کە لە ئەنجامدا زیاتر لە ٥٠٠٠ کەس بوون بە قوربانی. کارەساتی هەڵەبجە لە لایەن سەدام حوسەینەوە فەرمان بە ئەنجامدانی کرا وەک پرۆسەیەکی تۆڵەسەندنەوە لە کوردستان کە بە (ئۆپەراسیۆنی ئەنفال) ناسراوە.
رافایێل ڕۆدریگێز ڤییارینۆ
قاسم ئەعرەجی، راوێژكاری ئاسایشی نەتەوەیی عیراق، لە ساڵیادی کیمیابارانی هەڵەبجەدا پەیامێکی ئاڕاستەی بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستانی کرد و دەڵێت: کیمیابارانی هەڵەبجە یەکێکە لە "دڕندەترین تاوانەکانی مێژوو.
لە پەیامەکەیدا، ئاماژەی بەوەکردووە کە کیمیابارانی هەڵەبجە یەکێکە لە "دڕندەترین تاوانەکانی مێژووی هاوچەرخ" و رایگەیاندووە: "ئەم مەرگەساتە برینێکی قووڵە لە یادەوەرەی عیراق و هەموو مرۆڤایەتیدا، هەروەها وەک شایەتێکی زیندوو لەسەر مەترسیی بەکارهێنانی چەکی قەدەغەکراو دژی خەڵکی سڤیل دەمێنێتەوە."
راوێژکاری ئاسایشی نەتەوەیی لە بەشێکی تری پەیامەکەیدا، وێڕای دەربڕینی هاوسۆزی بۆ خەڵکی هەرێمی کوردستان، جەختی لەسەر پابەندیی نەگۆڕ کردەوە بۆ پاراستنی کەرامەتی مرۆڤ و چەسپاندنی دادپەروەری و کاروخەباتی هاوبەش بە مەبەستی رێگریکردن لە دووبارەبوونەوەی تاوانی هاوشێوە لە داهاتوودا.
لە کۆتاییدا، قاسم ئەعرەجی دروودی بۆ گیانی پاکی شەهیدانی هەڵەبجە و سەرجەم شەهیدانی عیراق نارد و جەختی کردەوە کە یادیان هەمیشە لە ویژدانی نەتەوەدا بە زیندوویی دەمێنێتەوە.
سەرکونسوڵگەری کۆماری ئیسلامی ئێران لە سلێمانی، لە ساڵیادی کیمیابارانکردنی هەڵەبجەدا پەیامێکی بڵاوکردووەتەوە و تێیداهاتووە: بە ئەوپەڕی ڕێز و خەمەوە، یاد و یادەوەریی قوربانیانی ئەم کارەساتە گەورەیە بەرز ڕادەگرین و هاوسۆزی و سەرەخۆشی خۆمان ئاراستەی بنەماڵە داغدارەکان و خەڵکی شەریف و شەهیدپەروەری هەڵەبجە و هەرێمی کوردستانی عێراق دەکەین.
دەقی پەیامەکە
به ناوی خودای گەوره
سی و هەشتەمین ساڵیادی کارەساتی لەبیرنەکراوی کیمیابارانکردنی خەڵکی مەزڵوومی و ستەملێکراوی هەڵەبجەی ئازیز، وەبیرهێنەرەوەی یەکێکە لە هەرە خەمناکترین لاپەڕە ڕەشەکانی مێژووی هاوچەرخی جیهان لە دەفتەری قوربانیانی تیرۆریزمی نێودەوڵەتیدا؛ رووداوێک کە تێیدا هەزاران مرۆڤی بێتاوان، لە ژن و پیاو و منداڵ و بەساڵاچوو، بەهۆی بەکارهێنانی نامرۆڤانەی چەکی کیمیایی لەلایەن ڕژێمی پێشووی بەعسی عێراقەوە، گیانیان سپارد و شارێکی لێوانلێو لە ژیان و گەشانەوە لە کوردستانی عێراقدا، لە ماوەی چەند کاتژمێرێکدا بوو بە وێنەیەکی کورت لە ئازار و مەزڵوومییەت.
بە ئەوپەڕی ڕێز و خەمەوە، یاد و یادەوەریی قوربانیانی ئەم کارەساتە گەورەیە بەرز ڕادەگرین و هاوسۆزی و سەرەخۆشی خۆمان ئاراستەی بنەماڵە داغدارەکان و خەڵکی شەریف و شەهیدپەروەری هەڵەبجە و هەرێمی کوردستانی عێراق دەکەین. کارەساتی دڵتەزێنی هەڵەبجە، هۆشدارییەکی خەمناکە بۆ ویژدانی خەوتووی مرۆڤایەتی تاوەکو هەرگیز ڕێگە نەدەن کاری نامرۆڤانەی لەو شێوەیە دووبارە ببێتەوە.
سەرکونسوڵگەری کۆماری ئیسلامیی ئێران، وێڕای بەرزڕاگرتنی یادی شەهیدانی هەڵەبجە، جارێکی دیکە جەخت لەسەر پێویستیی پابەندبوونی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بە بنەما مرۆییەکان، هەوڵی هاوبەش بۆ ئاشتی و ئارامی جیهانی، دادپەروەری و کەرامەتی مرۆڤ دەکاتەوە.
بەو ئومێدەی کە یادی ئەم قوربانییە بێتاوانانە ببێتە هەوێنی هەوڵی زیاتر بۆ بنیاتنانی جیهانێکی خاڵی لە توندوتیژی و چەکی کۆمەڵکوژ، و داهاتوویەکی لێوانلێو لە ئاشتی، پێکەوەژیان و ڕێزی دوولایەنە بۆ هەموو گەلان.
سەرکونسوڵگەری کۆماری ئیسلامی ئێران لە سلێمانی – عێراق
دەرباز کۆسرەت رەسوڵ لێپرسراوی مەکتەبی پەیوەندییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و ئێرمان تۆپچو، کونسوڵی گشتیی تورکیا لە هەرێمی کوردستان کۆبوونەوە و گفتوگۆیان لەبارەی ئاڵۆزییەکانی ناوچەکەو پێشهاتە نوێیەکان کرد.
دەرباز کۆسرەت رەسوڵ رایگەیاندووە: جەختمان لەوەکردەوە، شەڕ ماڵوێرانی گەورەی بەدوادادێت، پێویستە دەرفەتی دیبلۆماسی و گفتوگۆ بگیرێتەبەر.
ئاماژەی بەوەشداوە: سوپاسی حکومەتی تورکیامان کرد بۆ ئەو ئاسانکاریانەی کە پێشکەشی ئەو هاوڵاتییانەی هەرێمی کوردستانیان کردووە کە بەهۆی هەڵوەشاندنەوەی گەشتە ئاسمانییەکانەوە تووشی گرفت بووبوون، هاوڕابووین، بۆ سەقامگیری و ئاسایشی ناوچەکە، پێویستە هەمووان بە بەرپرسیارێتییەوە مامەڵە بکەن.
قوباد تاڵەبانی جێگری سەرۆک وەزیرانی حکومەتی هەرێمی کوردستان، لە 38ـەمین ساڵیادی کیمیابارانکردنی هەڵەبجەدا پەیامێکی بڵاوکردەوە و دەڵێت، هەڵەبجە سمبولی خۆڕاگریی کوردە
دەقی پەیامەکە:
لاوێکی شەرمێون بووم مێشکم دەدرا بە ماران
ئێستاش کە پیر و ماندووم دەرم دەکەن لە شاران
هەموو ساڵێک کە لە رۆژی 16/3، یادی کارەساتی هەڵەبجە دەکەینەوە، بۆ چرکەساتێک کورتکراوەیەک لە هەموو مێژووی کورد دێتەوە بیر و خەیاڵمان. چونکە هەڵەبجە سیمبولی ستەملێکراویی گەلی کوردە، کە بە درێژایی مێژوو ستەمی لێکراوە و هەوڵی لەناوبردن و سڕینەوەی دراوە.
سیمبولی خۆڕاگریی کوردە بەو مانایەی نە کیمیاباران و نە قڕکردن و نە بۆردومان و نە هیچ هەوڵێکی دڕندانە و دوژمنکارانەی دیکە ئیرادەی گەلی کورد تێکناشکێنێت و کورد تەسلیمی ئیرادەی کەس نابێت و بۆ ساتێکیش لە هەوڵ و تێکۆشان بۆ بەدیهێنانی مافەکانی ناوەستێت.
سیمبولی بێ کەسییە، وەکچۆن کاتی خۆی لە ئاست ئەو کارەساتە مەزنەدا جیهان مت و بێدەنگ بوو. هەڵەبجە بیرمان دەخاتەوە کە دۆستایەتیی هەموو جیهان بکەین، بەڵام دواجار بەس خۆمان کەسی یەکتر و پشتوپەنای یەکترین.
هەڵەبجە سیمبولی ئاشتی و بیری ئاشتیخوازانەی کوردە، لە خۆڕانییە کە ئێستا پایتەختی ئاشتیی کوردستانە، سەرباری ئەو کارەساتە گەورەیە و ئەو هەموو ستەمە کورد بیر لە تۆڵە ناکاتەوە و رێگەی ئاشتی گرتووەتەبەر بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی.
ئێستاش کە یادی 38مین ساڵیادی کیمیابارانی هەڵەبجە دەکەینەوە و شەڕ و ئاڵۆزی سەرتاپای ناوچەکەی گرتووەتەوە، ئەرکی هەموو لایەکمانە یەکگرتووانە هەوڵ بۆ پاراستنی نیشتمانەکەمان لە هەڕەشە و مەترسییەکان بدەین و لە هەمان کاتیشدا پەیامی ئاشتیی هەڵەبجە و ئاشتیخوازیی کورد بە هەموو لایەک بگەیەنین.
خانمی یەکەمی عیراق: یادی هەڵەبجە وەبیرمان دێنێتەوە کە ئاشتی پێویستی بە کردارە
شاناز ئیبراهیم ئەحمەد خانمی یەکەمی عیراق، لە ساڵیادی بۆردومانی هەڵەبجە بەچەکی کیمیایی پەیامێکی بڵاو کردەوە و تێیداهاتووە: ئەگەر ژیانی مرۆڤ بەهای راستەقینەی هەبوایە لای ئەو کەسانەی خۆیانلەپشت چڵە زەیتونە نایلۆنەکانەوە حەشار داوە و بانگەواز بۆ ئاشتی دەکەن، خۆرهەڵاتی ناوەڕاست نەدەبوە گۆڕەپانی جەنگ. ئەگەر ژیانی مرۆڤ لەبەرمیلێک نەوت بە نرختر بوایە، نە مەرگەساتی هەڵەبجە و نەئەو جەنگانەئەقەومان کە ئەمڕۆ دەیبینین.
دەقی پەیامەکەی خانمی یەکەمی عیراق
یادی هەڵەبجە وەبیرمان دێنێتەوە کە ئاشتی پێویستی بە کردارە، نەک هەردروشم لەساڵیادی بۆردومانی هەڵەبجە بەچەکی کیمیایی لەرۆژی ١٦ی ئازاری ١٩٨٨دا، رێز لەو قوربانیانە دەنێین کە باجی بێدەنگیی و فەرامۆشیی جیهانیان دا. چونکە ئاشتی بە دروشمبازی نایەتەدی لەکاتێکدا لەسەر زەمینی واقیع توندوتیژی بەردەوامە.
ئەگەر جیهان گوێی بۆ نوزەی بەساڵاچوان، هاوار و ناڵەی ژنان و دڵەکوتێ ونیگەرانیی منداڵ بگرتایە، ڕووبەڕووی ئەم مەرگەساتانەی ئەمڕۆ نەدەبوینەوە.
ئەگەر ژیانی مرۆڤ بەهای راستەقینەی هەبوایە لای ئەو کەسانەی خۆیانلەپشت چڵە زەیتونە نایلۆنەکانەوە حەشار داوە و بانگەواز بۆ ئاشتی دەکەن، خۆرهەڵاتی ناوەڕاست نەدەبوە گۆڕەپانی جەنگ. ئەگەر ژیانی مرۆڤ لەبەرمیلێک نەوت بە نرختر بوایە، نە مەرگەساتی هەڵەبجە و نەئەو جەنگانەئەقەومان کە ئەمڕۆ دەیبینین.
شاناز ئیبراهیم ئەحمەد
سەرۆکایەتی کۆماری عیراق، لە 38ـەمین ساڵیادی کیمیابارانکردنی هەڵەبجەدا پەیامێکی بڵاوکردەوە.
دەقی پەیامەکە:
سەرۆکایەتی کۆمار، بەبۆنەی ساڵیادی تاوانەکانی ڕژێمی بەعسی سەدام: قوربانیدانی عێراقییەکان لە نەتەوە و پێکهاتە جۆراوجۆرەکان بۆ ڕووخاندنی کۆماری ترس و ستەم یەکیان گرت
ڕۆژی دووشەممە 16 ی ئاداری 2026 جێگری سەرۆکی دیوان لە سەرۆکایەتی کۆمار بەڕێز عزالدین مەجید بەبۆنەی ساڵیادی تاوانەکانی ڕژێمی پێشوو لە بۆمبارانکردنی شاری هەڵەبجە و شاڵاوەکانی ئەنفال و گۆڕە بەکۆمەڵەکان و سەرکوتکردنی ڕاپەڕینی جەماوەری و تیرۆرکردنی زانایان و چەوساندنەوەی حیزب و هێزە سیاسییەکان، وتاری سەرۆکایەتی کۆماری پێشکەش کرد.
وتارەکە جەختی لەوە کردەوە کە قوربانیدانی هەڵەبجە بۆتە سیمبولی خۆڕاگری و ئیرادە و پابەندبوون بەژیان و ئازادی و گەلەکەمان لەکوردستان قوربانی گەورە و خەباتی درێژخایەنیان لەپێناو ئازادی و کەرامەت و بەدەستهێنانی مافە دەستوورییە ڕەواکانیان داوە و لەگەڵ براکانیان لەسەرتاسەری عێراقدا بەشدارییان کردووە لەقوربانیدانی هاوبەش لەبەرامبەر دیکتاتۆری و ستەمدا
لە وتارەکەدا ئاماژە بەوەکراوە کە سەرۆکایەتی کۆمار دەستپێشخەری کردووە بۆ پێشکەشکردنی پڕۆژەی بەپارێزگابونی هەڵەبجە وەک پارێزگای نۆزدەیەم، کە فەرمانی کۆماریی ژمارە (19) ی ساڵی 2025 بۆ پێکهێنانی پارێزگایەکی سەربەخۆ وەک سوپاسگوزاری و یادکردنەوەی قوربانییەکانی شارەکە دەرکراوە.
هەروەها لە وتارەکەدا باسی ڕۆڵی گەلەکەمان لە ڕاپەڕینی جەماوەری پیرۆز و ئەو خوێنە پاکەی کرد کە لە پێناو ئازادی و ڕزگاری لە دەستی ڕژێمی ستەمکار بەخشیویانە.
ئەمەی خوارەوە دەقی وتارەکەی سەرۆکایەتی کۆمارە :
بەناوی خوای گەورەو میهرەبان
کۆمەڵانی خەڵکی ئازیزی وڵاتەکەمان
کەسەوکاری سەربەرزی هەڵەبجەی شەهید و خۆڕاگر
سڵاوی خواتان لێبێت
ئەمڕۆ بەوپەڕی ڕێز و شکۆوە لەبەردەم یادی سی و هەشت ساڵەی کارەساتی هەڵەبجەی شەهیددا دەوەستین؛ ئەو تاوانە قێزەونەی کە وەک پەڵەیەکی شەرمەزاری بە نێوچەوانی مرۆڤایەتییەوە دەمێنێتەوە، کاتێک چەکی کیمیایی قەدەغەکراوی نێودەوڵەتی دژی هاوڵاتیانی بێتاوان بەکارهێنرا و بووە هۆی شەهیدبوونی زیاتر لە پێنج هەزار منداڵ و ژن و پیر و گەنج، لە یەکێک لە دڕندانەترین تاوانەکانی کۆمەڵکوژی (جینۆساید) و تاوان دژی مرۆڤایەتی کە ڕژێمی دیکتاتۆریی لەناوچوو ئەنجامی دا.
تاوانی هەڵەبجە تەنها تاوان نەبوو دەرهەق بە مرۆڤ، بەڵکو تاوانێکیش بوو بەرامبەر بە ژیان و سروشت و ژینگە، کە تا ئێستاش ئاسەوارە بەژانەکانی لە تەندروستی مرۆڤ و لەو ژینگەیەی کە بۆ چەندین دەیەیە بەهۆی بەکارهێنانی ئەو چەکە قەدەغەکراوانەوە زیانی بەرکەوتووە، ماونەتەوە.
هەڵەبجە، بەو قوربانییە مەزنانەی کە پێشکەشی کردن، بووە سیمبولی خۆڕاگری و ئیرادە و دەستگرتن بە ژیان و ئازادییەوە.
گەلەکەمان لە کوردستان قوربانیی گەورە و خەباتی درێژخایەنی لەپێناو ئازادی و کەرامەت و بەدەستهێنانی مافە دەستوورییە ڕەواکانی ئەنجامدا، و لەگەڵ براکانیان لە سەرتاسەری عێراقدا لە خەباتێکی هاوبەشدا بوون بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی دیکتاتۆری و ستەمکاری.
وەک وەفایەک بۆ ئەو قوربانییانەی هەڵەبجەی بریندار و خەڵکە بەخشندەکەی پێشکەشیان کردووە، و بۆ نەمریی یادی ئەو کارەساتەی کە دڕندانەترین تاوانی سەدەی بیستەمی تۆمارکرد، سەرۆکایەتی کۆمار دەسپێشخەری کرد بۆ پێشکەشکردنی پڕۆژەی گۆڕینی قەزای هەڵەبجە بۆ نۆزدەهەمین پارێزگای عێراق، و مەرسوومی کۆماری ژمارە (١٩)ی ساڵی ٢٠٢٥ دەرچوو بۆ هێنانەکایەی وەک پارێزگایەکی سەربەخۆ.
هەروەها ڕۆڵەکانی گەلەکەمان ڕۆڵێکی بەرچاویان هەبوو لە ڕاپەڕینە شکۆدارەکەی ئادار (شەعبانییە)، کە تێیدا خوێنی گەشیان لەپێناو ئازادی و ڕزگاربوون لە ڕژێمی ستەمکار بەخشی، تاوەکو قوربانییەکانی هەموو عێراقییەکان لە پێکهاتە و نەتەوە جیاوازەکان یەکبگرن بۆ ڕووخاندنی کۆماری ترس و ستەمکاری، و کردنەوەی ڕێگا بەرامبەر بونیادنانی عێراقێکی نوێ کە لەسەر بنەمای سیستەمی دیموکراسیی پەرلەمانیی فیدراڵی بێت، کە ماف و ئازادییەکان گەرەنتی بکات و کەرامەتی مرۆڤ بپارێزێت.
لەو یادە خەمناکەدا، جەخت دەکەینەوە لەسەر پێویستیی وەفاداری بۆ قوربانییەکانی شەهیدانی هەڵەبجە و سەرجەم شەهیدانی عێراق، ئەویش لە ڕێگەی بەردەوامبوونی کارکردنی ڕژد بۆ ئاوەدانکردنەوەی پارێزگای هەڵەبجە و قەرەبووکردنەوەی ئەو زیانە گەورانەی کە بەهۆی تاوانە کیمیاییەکەوە لێی کەوتووە، و داوا لە حکومەتی فیدراڵی و ئەنجومەنی نوێنەران دەکەین بودجەی پێویست بۆ ئەو مەبەستە تەرخان بکەن، بە شێوەیەک کە شایستەی قوربانییەکانی ڕۆڵەکانی بێت و ڕەنگدانەوەی پابەندیی دەوڵەت بێت بەرامبەر بەم شارە کارەساتبارە.
خانمان و بەڕێزان
یادکردنەوەی ئەم کارەساتە دڵتەزێنە هانمان دەدات بۆ بەهێزکردنی یەکڕیزی نیشتمانیمان و چەسپاندنی بەهاکانی پێکەوەژیان و برایەتی لەنێوان پێکهاتەکانی گەلی عێراقدا.
عێراق نیشتمانی هەمووانە؛ عەرەب، کورد، تورکمان، ئاشووری و سەرجەم پێکهاتەکانی تر، لە موسڵمان و مەسیحی و ئێزیدی و سابئە، کە چارەنووسێکی یەکگرتوو و تەحەددیاتی هاوبەش و بەرپرسیارێتییەکی هاوبەش لە بونیادنانی دەوڵەتێکی دادپەروەر و بەهێزدا کۆیان دەکاتەوە.
یەکڕیزی نیشتمانیمان و پتەویی سیستەمە دەستوورییە دیموکراسییە فیدراڵییەکەمان، گەرەنتی بنەڕەتین بۆ سەقامگیریی عێراق و پێشکەوتنی.
لەژێر ڕۆشنایی ئەو بارودۆخە هەستیارەی ناوچەکەمان پێیدا تێپەڕ دەبێت، عێراق جەخت لە هەڵوێستی نەگۆڕی خۆی دەکاتەوە بۆ دوورخستنەوەی گەلانی ناوچەکە لە نەهامەتییەکانی جەنگ و ململانێ، و کارکردن بۆ پەیڕەوکردنی گفتوگۆ و لێکتێگەیشتن وەک ڕێگەیەک بۆ چارەسەرکردنی ناکۆکییەکان.
گەلەکەمان بەهۆی جەنگەکانەوە باجێکی زۆری داوە، و بە باشی درک بەوە دەکات کە ئاشتی و سەقامگیری ڕێگەی ڕاستەقینەن بۆ بونیادنانی داهاتوویەکی ئارام و گەشەسەندوو بۆ گەلانی ناوچەکە.
بەدیهێنانی ئاسایش و سەقامگیری لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا پێویستییەکی هەرێمایەتی و نێودەوڵەتییە، و دەبێت هەموو هەوڵەکان یەکبخرێن بۆ چەسپاندنی بنەماکانی گفتوگۆ و هاوکاری و ڕێزگرتن لە سەروەریی وڵاتان و بەرژەوەندیی گەلەکانیان.
لە کۆتاییدا، بە شکۆوە یادی شەهیدانی هەڵەبجە و تەواوی شەهیدانی عێراق دەکەینەوە، و پەیمان نوێ دەکەینەوە کە قوربانییەکانیان وەک مەشخەڵێک بمێنێتەوە کە لە کاروانماندا بەرەو بونیادنانی دەوڵەتی یاسا و دادپەروەری و کەرامەتی مرۆڤ، ڕێگامان بۆ ڕووناک بکاتەوە.
لە خوای گەورە داواکارین شەهیدە نەمرەکانمان بە بەزەیی و ڕەحمەتی خۆی شاد بکات، و عێراق و گەلەکەی بپارێزێت، و نیعمەتی ئاسایش و سەقامگیریمان بەسەردا ببارێنێت.
سەربەرزی و نەمری بۆ شەهیدانی هەڵەبجە،
سەربەرزی و نەمری بۆ سەرجەم شەهیدانی عێراق.
والسلام علیکم ورحمة الله وبركاته
بافڵ جەلال تاڵەبانی سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بەبۆنەی یادی 38 ساڵەی کیمیابارانکردنی هەڵەبجەوە پەیامێکی ئاڕاستەی هەڵەبجەییەکان کرد
دەقی پەیامەکەی سەرۆکی یەکێتی:
بە خەمێکی قووڵەوە هەموو ساڵێک لەم رۆژەدا، دەست لەسەر سنگ بە وەفاداریمانەوە یادی کارەساتی کیمیابارانی هەڵەبجەی شەهید دەکەینەوە.
شەهیدانی هەڵەبجە و هەموو قوربانییانی گەلەکەمان هەمیشە لە یادمانن. ئێمە لەم ساتەدا بە سەربەرزییەوە لەگەڵ هەڵەبجە و هەڵەبجەییەکان دەوەستین و پێکەوە هەنگاو دەنێین بۆ داهاتوویەکی گەشتر بۆ گەلەکەمان.
یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان هەمیشە خزمەتکردنی هەڵەبجەی بە ئەرکی خۆی زانیوە، هیوادارم بۆ کەمکردنەوەی زامی ئەم کارەساتە گەورەیە و لەدەستدانی ئازیزانمان، حکومەتی هەرێمی کوردستان و حکومەتی عیراق زیاتر لە جاران خزمەتی ئەم شارە خۆشەویستەمان بکەن تاوەکو پێکەوە ناخۆشییەکانیان بگۆڕین بۆ هیوا و بوژاندنەوە و ئاوەدانی زیاتری شارەکە.
بەداخەوەین ئەمساڵ بەهۆی دۆخی نەخوازراوی ناوچەکە و جەنگەوە مەراسیمی فەرمی و شایستە بە شەهیدانی هەڵەبجە ناکرێت، بەڵام هەڵەبجە زامی گەلێکە و هەمیشە لە دڵماندایە.
دروود و سڵاو بۆ گیانی پاکی شەهیدانی هەڵەبجە و سەرجەم شەهیدانی گەلەکەمان.
بافڵ جەلال تاڵەبانی
سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
مەسعود بارزانی لەبارەی گرژییەکانی ناوچەکە و کێشەکانی نێوان هەرێم و بەغداد پەیامێکی بڵاوکردەوە و دەڵێت؛ داوا لە حکومەتی عیراقی فیدراڵ و حکومەتی هەرێمی کوردستان دەکەم پێکەوە کۆببنەوە بۆ ئەوەی چارەسەری کێشە و گرفتەکان بکەن.
دەقی پەیامەکە مەسعود بارزانی سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان...
بەناوی خودای بەخشندە و میهرەبان
لەو کاتەیدا کە شەڕ و ئاڵۆزییەکی زۆر لە ناوچەکەماندا هەیە، عێراق لەژێر هەڕەشەی قەیرانی جۆراوجۆر دایە و جیاوازی لە بۆچوونی سیاسیی لایەنەکانیش پەرەی سەندووە.
داوا لە حکوومەتی عێراقی فیدڕاڵ و حکوومەتی هەرێمی کوردستان دەکەم پێکەوە کۆببنەوە
بۆ ئەوەی چارەسەری کێشە و گرفتەکان بکەن و بگەنە ڕێکەوتن و ڕێگەش لەو خەڵکە هەلپەرستە بگیرێت کە بەنیازن قەیران و کێشەکان قووڵتر بکەنەوە.
بە مەبەستی کەمکردنەوەی ژاوەژاو و پاراستنی ئارامی بۆ هاووڵاتیان، رێگری لە بەکارهێنانی بڵندگۆی دەستگێڕ و فرۆشیارەکان لە ناوەندی بازاڕی چەمچەماڵ دەکرێت.
لیژنە هاوبەشەکانی قائیمقامیەتی قەزای چەمچەماڵ رایگەیاند، بەهۆی دروستکردنی بێزاری بۆ هاووڵاتیان و دروستبوونی جەنجاڵی، چیتر رێگە بە بەکارهێنانی بڵندگۆ لەلایەن فرۆشیارانی ناوبازاڕەوە نادرێت.
هەر لەو چوارچێوەیەدا، لیژنەکە ئاماژەی بەوەکرد، هەر فرۆشیارێک پابەندی بڕیارەکە نەبێت، دەست بەسەر ئامێرەکەیدا دەگیرێت و رێکاری یاسایی توند بەرانبەر خاوەنەکەی دەگیرێتەبەر بۆ ئەوەی رەوش و ئارامی بازاڕ بپارێزرێت.