ئەمڕۆ سێشەممە لە بەغداد، د.لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق، پێشوازیکرد لە عادل عەبدولمەهدی سەرۆک وەزیرانی پێشووتری عیراق.

لە سەرەتای دیدارەکەدا،  عادل عەبدولمەهدی پرسە و سەرەخۆشیی خۆی ئاراستەی سەرۆک کۆمار کرد بەهۆی کۆچی دوایی (شەماڵ رەشید)ی برایەوە و هاوخەمیی خۆی بۆ بنەماڵەکەیان لەم کۆستەدا دەربڕی.

هەروەها تاوتوێی دواین پێشهاتەکانی رەوشی سیاسیی وڵات کرا و جەخت لە گرنگیی بەردەوامیی گفتوگۆ نیشتمانییەکان لەنێوان هێزە جیاوازەکاندا کرایەوە، بە شێوەیەک کە ببێتە هۆی تەواوکردنی مافە دەستورییەکان و پێکهێنانی حکومەتێک کە توانای بەدیهێنانی خواستەکانی هاووڵاتییانی هەبێت و سەقامگیریی سیاسی و ئابوری و ئەمنی لە وڵاتدا بچەسپێنێت.

د.لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق، ئەمڕۆ یەکشەممە، پێشوازیکرد لە موحسن مەندەلاوی سەرۆکی هاوپەیمانی ئەلئەساس .

لە سەرەتای دیدارەکەدا، موحسن مەندەلاوی پرسەو سەرەخۆشی خۆی ئاراستەی سەرۆک کۆمار کرد بەبۆنەی کۆچی دوایی شەماڵ جەمال رەشیدی برایانەوە.

هەر لە دیدارەکەدا، باس لەدوایین پێشهاتە هەنوکەییەکانی بارودۆخی سیاسی کرا و جەختیان لەگرنگی درێژەدان بەدیالۆگی نیشتیمانی و دانوستانی بنیاتنەر لەنێوان فراکسیۆنە براوەکان کردەوە بۆ خێراکردنی یەکلاکردنەوەی شایستە دەستوورییەکان و دەستەبەرکردنی پێکهێنانی حکومەتێک کە لەئاست خواستەکانی هاووڵاتیاندا بێت و سەقامگیری سیاسی بپارێزێت.

د.لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق، ئەمڕۆ پەیوەندییەکی تەلەفۆنی لە جۆزێف عەون سەرۆک کۆماری لوبنان پێگەیشت، کە تێیدا پرسە و سەرەخۆشی گەرمی بۆ  سەرۆک کۆمار بەبۆنەی ماڵئاوایی برای کۆچکردوویەوە، شەماڵ رەشید دەربڕی.

سەرۆک کۆمار سوپاس و پێزانینی خۆی بۆ هاوتا لوبنانییەکەی دەربڕی بۆ ئەو هەستە برایانە و هیوای بەردەوامیی پێشکەوتن و سەقامگیری و خۆشگوزەرانی بۆ گەلی لوبنان خواست.

هاوکات لەپەیوەندییە تەلەفۆنیەکەدا، دوایین پێشهاتەکانی ناوچەکە خرایە ڕوو، کە تیایدا هەردوولا بیروڕایان لەبارەی پێشهاتەکانی ئێستای ناوچەکە ئاڵوگۆڕ کرد و جەختیشیان لەگرنگی بەردەوامی راوێژ  و هەماهەنگی کردەوە بە جۆرێک کە خزمەتی ئاسایش و سەقامگیری ناوچەکە بکات.

د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق لە بەغداد پێشوازی کرد لە محەمەد شیاع سودانی سەرۆک وەزیران، لە دیدارەکەدا گفتوگۆ لەبارەی پێشهاتەکانی گۆرەپانی سیاسی وهەوڵەکان بۆ پێکهێنانی کابینەی نوێی حکومەت کرا.

ئەمڕۆ شەممە، لە کۆشکی سەلام لە بەغداد، د.لەتیف رەشیدی سەرۆک کۆمار، پێشوازی لە محەمەد شیاع سودانی سەرۆک وەزیران  کرد، سودانی سەرەخۆشی لە سەرۆک کۆمار کرد بەهۆی کۆچی دوایی شەماڵ رەشیدی برایەوە.

لە بەشێکی دیکەی دیدارەکەدا، تاوتوێی پێشهاتەکانی گۆڕەپانی سیاسی و ئەمنی وڵات و بەردەوامی گفتوگۆکانی نێوان کوتلە سیاسییەکان کرا. 

هەروەها؛ باس لە ئامادەکارییەکانیش کرا  بۆ رێککەوتن لەسەر پێکهێنانی حکومەتی داهاتوو  بەپێی بنەما  و رێڕەوەکانی دەستوور.

سەرۆک کۆماری عیراق سوپاس و پێزانین ئاراستەی کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان دەکات بۆ هاوخەمی و سەرەخۆشییەکانیان بۆ کۆچی دوایی مامۆستا شەماڵ رەشیدی برای.

دەقی بەیاننامەکەی سوپاس و پێزانینی د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق

بۆ کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان

د.لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق، سوپاس و پێزانینی زۆری خۆی ئاراستەی سەرۆکی پارتەکانی هەرێم و نوێنەرانی ڕێکخراوە کۆمەڵایەتی و مەدەنییەکان و گەورە و شێخەکانی عەشایەر و سەرجەم کەسایەتییە نیشتمانی و کۆمەڵایەتییەکان دەکات، بۆ هاوخەمی و سەرەخۆشییەکانیان بۆ کۆچی دوایی براکەی (خودا لێی خۆش بێت).

بەشداریتان لە پرسەکەدا چ بە ئامادەبوون بێت یان پەیوەندی کردن یان لە ڕێگەی پەیامەوە بێت، هەڵوێستێکی بەنرخ بوو کە بەها ڕەسەنەکانی گەلی کوردستان و ڕۆحی هاوپشتی مرۆیی کە هەموومان شانازی پێوە دەکەین، بەرجەستە دەکات.

سەرۆک کۆمار کۆتایی هاتنی پرسەکە لە پارێزگای سلێمانی رادەگەیەنێت، و بڕیارە رۆژی چوارشەممە 19ـی11ـی2025 لە بەغدادی پایتەخت مەجلیسی فاتحە بەڕێوەبچێت، داواکارین لە خوای گەورە خوالێخۆشبوو بە بەهەشتی خۆی شاد بکات و هەمووتان بپارێزێت و بەردەوامی بە ئاسایش و تەندروستیتان بدات.

بەرزترین ڕێز و پێزانینم قبوڵ بفەرموون.

لەیادی 241 ساڵەی دامەزراندنی شاری سلێمانیدا، دکتۆر لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق، پەیامێکی پیرۆزبایی بڵاوکردەوە و رایگەیاند، سلێمانی بەدرێژایی مێژوو سیمبولی خەبات و تێکۆشان بووە و شایستەی ئەوەیە لە خێر و سامانی نیشتماندا بایەخی زیاتری پێبدرێت.

سەرۆک کۆمار لە پەیامەکەیدا ئاماژەی بەوەکردووە، "ئەمساڵ سلێمانی یادی 241 ساڵەی بونیادنانی دەکاتەوە، کە لەسەردەستی بابانەکان و لەلایەن ئیبراهیم پاشای بابان لە ساڵی 1784 دامەزرا و لە سەرەتای دروستبوونیەوە تا ئەمرۆ پێشەنگ بووە لە کاروانی پێشکەوتنی شارە گەورە و گرنگەکانی عیراق و تەنانەت ناوچەکەشدا."

راشیگەیاندووە، سلێمانی بووەتە نمونەیەک لە جوانییەکانی هەرێمی کوردستان و عیراق و بەدرێژایی مێژوو سیمبولی خەبات و تێکۆشان و خزمەت بە نیشتمان بووە.

لە بەشێکی دیکەی پەیامەکەیدا، سەرۆک کۆمار دەڵێت: "سلێمانی پێشەنگ بووە لە بەرەنگاربوونەوەی زوڵم و زۆرداریی رژێمە ستەمکارەکانی عیراق و هەمیشە دەیویست ئازاد و سەربەست بژی."

هەروەها ئاماژەی بەوەکردووە، لەپێناو بەدەستهێنانی مافی رەوای گەلی کورد و بەهێزکردنی دۆستایەتی لەگەڵ گەلی عەرەب و پێکهاتەکانی دیکە، سەرکردەکانی کورد وەک شێخ مەحمودی حەفید خەباتیان کردووە.

دکتۆر لەتیف رەشید جەختیکردووەتەوە، "ئەم شارە زیندووەی نیشتمان لە بونیادنانی عیراقێکی دیموکراتی ئازادی فیدراڵدا رۆڵێکی بەهێزی گێڕا، هەربۆیە شایستەی ئەوەیە لە خێر و خۆشی و سامانی نیشتماندا بایەخی زیاتری پێبدرێت و کاربکرێت بۆئەوەی جوانتر بێت."

لە کۆتاییدا رایگەیاندووە، "ئێمە لە سەرۆکایەتیی کۆمار هەمیشە هەوڵمانداوە بۆ خزمەتکردنی هەموو پارێزگا و شارەکانی نیشتمان، دەمانەوێت خزمەتگوزاری و گەشەپێدان و پێشکەوتنی شارەکانی وڵات لە باشترین ئاستدا بێت."

مامۆستا شەماڵ جەمال رەشید، برای دکتۆر لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق، رۆژی چوارشەممە، 12ی 11ی 2025، لە وڵاتی سوید کۆچی دواییکرد.

بڕیارە ئەمڕۆ هەینی، 14ی 11ی 2025، یەکەم رۆژی پرسەکەی لە شاری سلێمانی بەڕێوەبچێت و دواتر لە بەغداش پرسەی بۆ دابنرێت.

بەرنامە و کاتی پرسەکەی لە سلێمانی و بەغداد:

لە شاری سلێمانی:

• ئەمڕۆ هەینی 14ی 11ی 2025: لە مزگەوتی شێخ فەرید، لە سەعات 1:00ی پاشنیوەڕۆ تا 5:00ی ئێوارە.

• رۆژانی شەممە و یەکشەممە 15و 16ی مانگ: لە هۆڵی نیعمەت خان لە گەڕەکی ئیبراهیم ئەحمەد (قرگە)، لە سەعات ١٠:٣٠ی بەیانی تا 6:00ی ئێوارە.

لە شاری بەغدا:

• رۆژی چوارشەممە 19ی 11ی 2025: لە هۆڵی "البرار" لە ئەلجادریە، لە سەعات 2:00ی پاشنیوەڕۆ تا 5:00ی ئێوارە (تەنها بۆ یەک رۆژ).

موحسین مەندەلاوی، جێگری یەکەمی سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق، لە پرسەنامەیەکدا هاوخەمیی خۆی بۆ کۆچی دوایی شەماڵ رەشید، برای دکتۆر لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق دەربڕی.

لە پرسەنامەکەدا، مەندەلاوی سەرەخۆشیی گەرمی خۆی ئاراستەی سەرۆک کۆمار و بنەماڵە بەڕێزەکەی کردووە.

موحسین مەندەلاوی لە پەیامەکەیدا دەڵێت: "داواکارین لە خوای گەورە رۆحی کۆچکردوو بە بەهەشتی بەرینی خۆی شاد بکات و ئارامی و دڵنەواییش بە خانەوادە و کەسوکاری ببەخشێت."

سەرۆك كۆماری عیراق لە پەیامێكدا پیرۆزبایی سەركەوتنی هەڵبژاردنی خولی شەشەمی ئەنجومەنی نوێنەران لە هاووڵاتیان و سەرجەم لایەنە سیاسییەكان دەكات.

د.لەتیف رەشید، سەرۆك كۆماری عیراق لە پەیامەكەیدا دەڵێت، سەركەوتنی پرۆسەی هەڵبژاردن پابەندبوونی گەلی عیراق بە بژاردەی ئاشتییانە دووپاتدەكاتەوە بۆ داڕشتنەوەی حكومڕانیی.

ئاماژەی بەوەشداوە، پێویستە رێز لە ئەنجامی هەڵبژاردن بگیرێت و بە رۆحی نیشتمانپەروەریی و رەچاوكردنی بەرژەوەندیی باڵا، كار بۆ پێكهێنانی ئەنجومەنی نوێنەران و حكومەتێك بكرێت كە رەنگدانەوەی ئیرادەی راستەقینەی هاووڵاتییان بێت و كاربكات بۆ دابینكردنی پێداویستی و داواكارییەكانیان لە ژیانێكی شایستە و ئارام و سەقامگیردا.

سەرۆك كۆماری عیراق لە پەیامەكەیدا، سوپاس و پێزانینی ئاڕاستەی سەرجەم ئەو لایەنانەش كردووە كە بەشدارییانكردووە لە رێكخستن و سەرخستنی هەڵبژاردن، هیوای سەركەوتنیش بۆ سەرجەم هێز و لایەنە سیاسییەكانی بەشدار لە هەڵبژاردنەكەدا دەخوازێت.

د.لەتیف رەشید، سەرۆک کۆمار لەکۆشکی بەغداد، پێشوازیکرد لە ژمارەیەک  لە چاودێرانی نێودەوڵەتی  تایبەت بەچاودێریکردنی هەڵبژاردنەکانی پەرلەمان، بەسەرۆکایەتی خاتوو  تامالا لۆنگبێرگەر و شاندی یاوەری، کە ژمارەیەک کەسایەتی دیار و پسپۆرانی نوێنەرایەتی هەڵبژاردنەکانی یەکێتی ئەوروپا و بەرپرسانی پەیوەندیدار بەکاروباری ئەفریقا و رۆژهەڵاتی ناوەڕاست کرد و لە میانی دیدارەکەدا جەختیان لە بەڕیوەجونی هەڵبژاردنێکی بێگەرد و شەفاف کرد، بە جۆرێک لە ئاستی چاوەڕوانی هەموو لایەکدا بێت

لە میانی دیدارەکەدا، کە  شارەزایانی سیاسی و یاسایی و هەڵبژاردن و نوێنەرانی نێودەوڵەتی و رێکخراوەکانی تایبەتمەند بەپشتگیریکردنی پرۆسەکانی هەڵبژاردن وگەشەپێدانی دیموکراسی لەخۆگرتبوو، باسیان لەرێگاکانی هاریکاری و هەماهەنگی نێوان ئۆرگان و دامەزراوە عیراقییەکان و هاوتا نێودەوڵەتییەکانیان کرد کە پەیوەندییان بە چاودێریکردنی هەڵبژاردنەوە هەیە، لەگەڵ چۆنیەتی پاڵپشتیکردنی پراکتیزەکردنی دیموکراسیەت و بەرەوپێشبردنی کلتووری بەشداریکردن و دەستەبەرکردنی بەرزترین ستانداردەکانی بێگەردی و شەفافیەت لە پرۆسەی هەڵبژاردنی داهاتوودا. 

سەرۆک کۆمار پابەندبوونی عیراقی بەدابینکردنی هەموو پێداویستییە پێویستەکان بۆ گەرەنتیکردنی بێگەردی و شەفافیەتی پرۆسەی هەڵبژاردن دووپاتکردەوە، بۆ ئەوەی چاودێرانی نێودەوڵەتی بتوانن بەئازادی و سەربەخۆ ئەرکەکانیان ئەنجام بدەن، هاوکات ڕۆڵی هاوبەشە نێودەوڵەتییەکانی لەپاڵپشتیکردنی پرۆسەی دیموکراسی وبەهێزکردنی متمانە بە هەڵبژاردنەکانی بەرز نرخاند و بەپەرەپێدانی متمانەی نیشتمانیی ناوبرد، کەڕەنگدانەوەی ئیرادەی گەلە.

سەرۆک کۆمار روونیکردەوە، ئەو سەقامگیرییە سیاسی و ئەمنییەی عیراق ئەمڕۆ پێوەی بەهرەمەندە، بەرهەمی هەوڵە نیشتمانییە هاوئاهەنگەکان و ئیرادەی جەماوەرییە، هەروەها نوێنەرایەتی و دەستپێکی بنەڕەتییە بۆ پرۆسەی ئاوەدانکردنەوە و گەشەپێدانی هەمەلایەنە، ئاماژەی بەوەشکرد، ئەم سەقامگیرییە کاریگەری ئەرێنی لەسەر بارودۆخی ئابووری و کۆمەڵایەتی هەبووە، یارمەتیدەر بووە لەدروستکردنی کەشێکی لەبار بۆ پێشخستنی کەرتی بەرهەمهێنان و خزمەتگوزاری، وەبەرهێنەرانی بیانی بۆ خۆی ڕاکێشاوە، هاوکات بەشداری کردووە لەچەسپاندنی پێگەی ناوچەیی و نێودەوڵەتیی عیراق و ڕۆڵی کارای عیراق لە پاڵپشتیکردنی ئاسایش و ئاشتی لە ناوچەکەدا هەبووە، هەروەها ئاسۆی فراوانی بۆ هاوکاری لەگەڵ وڵاتانی دۆست و رێکخراوە نێودەوڵەتییەکان لەبوارەکانی گەشەپێدان و چاکسازی دامەزراوەیی کردۆتەوە.

لەلای خۆیانەوە ئەندامانی شاندەکە، سوپاس و پێزانینی خۆیان بۆ سەرۆک کۆمار دەربڕی بۆ ئەو پێشوازییە گەرمە و پەرۆشیان بۆ بەهێزکردنی هاوکاری لەگەڵ دامەزراوەکانیان وهاوکات پابەندبوونی خۆیان دووپاتکردەوە بۆ کارکردن بەپێی ستانداردە نێودەوڵەتییەکان بۆ چاودێریکردنی هەڵبژاردن، بە شێوەیەک کە هاوکاربێت لە سەرکەوتنی ئەم بۆنە گرنگە نیشتمانییە.

لە میانی وتارێکیدا بەبۆنەی بەرێوەچونی هەڵبژاردنی پەرلەمانی عیراق، د. لەتیف رەشید رایگەیاند؛ بەشداری کاریگەر و بەرفراوان لەهەڵبژاردنەکاندا تاکە رێگەیە بۆ راستکردنەوەی هەڵەکان و چارەسەرکردنی لایەنە نێگەتیڤەکان و پەرەپێدانی سیستمی سیاسی.

سەرۆک کۆمار ئاماژەی بەوەکرد؛ ئەمڕۆ لەبەردەم قۆناغێکی نوێ و گرنگ وەستاون، لەسەر رێگای بەرقەرارکردنی ئاشتی و سەقامگیری و پێشکەوتن، گەلی عیراق سەلماندویەتی کە شایستەی درێژەدانن بە دەستکەوتە شارستانییەکان و مۆدێلی دێموکراسیان لە پێکەوەژیان لە نێوان پێکهاتە جیاوازەکاندا پێشکەش کردووە.

 لەبارەی هەڵبژاردنیشەوە سەرۆک کۆمار جەختیکردەوە کە هەڵبژاردن ماف و ئەرکێکی نیشتمانییە و ئەوان لە سەرۆکایەتی کۆمار کاریان کردووە بۆ پشتیوانیکردنی هەموو لایەنەکانی بەشدار لە جێبەجێکردنی مافەکانی هەڵبژاردن.

هەروەها داواشیکرد لە هەموو دەنگدەران کە واقیعبینانە و راستگۆیانە بیر لە کاندیدەکان بکەنەوە بۆ ئەندامێتی پەرلەمانی عیراق.

لە کۆتایی وتارەکەشیدا، سەرۆک کۆمار دوپاتیکردەوە کار دەکەن بۆ پشتیوانیکردن له پەرلەمانی عیراقی دهاتوو بۆ دەرکردنی یاسای گرنگ که مادەکانی دەستوور چالاک بکات بۆ تەواوکردنی بنیاتنانی دەستووری دەوڵەت.

ئەمەش لە کاتێکدایە بریارە سبەینێ کاتژمێر حەوت دەنگدانی گشتی بۆ خولی شەشەمی پەرلەمانی عێراق لە هەرێم وعیراق بەرێوەبچێت و زیاتر لە 20 ملیۆن و 63 هەزار کەس مافی دەنگدانیان هەیە.

ئەمەی خوارەوە دەقی وتارەکەی سەرۆک کۆمارە

"بەناوی خوای گەورە و میهرەبان

گەلی عیراقی خۆشەویست

 خوشک و برایانی هاووڵاتیانم

سڵاوتان لێبێت و ڕەحمەت و بەرەکەتی خواتان لەسەر بێت.

ئەمڕۆ لەسەر دەروازەی قۆناغێکی نوێ و گرنگین لە ڕێگامان بۆ دامەزراندنی ئاشتی و سەقامگیری و گەشەپێدان لە وڵاتەکەماندا، لە ڕێگەی ئەنجامدانی هەڵبژاردنی پەرلەمانییەوە ، بۆ ئەوەی پابەندبوونی خۆمان بە ژیانی سیاسی دەستووری و دیموکراسی و گواستنەوەی ئاشتییانەی دەسەڵات دووپات بکەینەوە.

گەلەکەمان سەلماندوویەتی کە شایستەی بەردەوامیدانە لە دەستکەوتە شارستانییەکانی و نموونەیەکی دیموکراسی پێشکەش کردووە لە پێکەوەژیانی نێوان پێکهاتە و ئاراستە جیاوازەکانی لەگەڵ پاراستنی مافی جیاوازی و ناڕەزایەتی و ئازادی ڕا دەربڕین.

بەشدارییەکی کارا و بەرفراوان لە هەڵبژاردنەکاندا تاکە ڕێگامانە بۆ ڕاستکردنەوەی هەڵەکان و چارەسەرکردنی لایەنە نەرێنییەکان و پەرەپێدانی سیستەمی سیاسیمان و ڕێگریکردن لە دیکتاتۆرییەت و تاکڕەوی لە دەسەڵاتدا و دەنگدانی بەرفراوانی گەل و ڕێزگرتن لە ئەنجامەکانی هەڵبژاردن و ڕێڕەوی دەستووریی پرۆسەی دیموکراسی گەورەترین بەڵگەیە لەسەر خواستی گەلەکەمان بۆ پێکەوەژیان و ئاشتی و ئازادی.

 گەلی خۆشەویستمان

دەبێت هەمیشە ئەو قوربانییە گەورانەمان بیر بێت کە پێشکەشمان کردوون بۆ دامەزراندن و پاراستنی سیستەمی دیموکراسی بەتایبەتی شەهیدان و بریندارانی هێزە ئەمنی و سەربازییەکان بە جۆرەها دەزگا و دامەزراوەکانیانەوە هەروەها قوربانییانی مەدەنی لە کردەوە تیرۆریستییەکاندا تاوەکو توانیمان بەسەر تیرۆردا سەربکەوین و شکۆی بشکێنین و لە توندڕەوی و بانگەشەکارانی ڕزگارمان بێت کە بوونەتە نامۆ و دابڕاو.

هەڵبژاردن ماف و ئەرکێکی نیشتمانییەو ئێمە لە سەرۆکایەتی کۆمار کارمان کردووە لەسەر پشتگیریکردنی هەموو لایەنە بەشداربووەکان لە جێبەجێکردنی شایستەیی هەڵبژاردن و سوور بووین لەسەر هەوڵدان بۆ دڵنیابوون لە کەشوهەوایەکی پێشبڕکێکارانەی بێگەرد و دادپەروەر.

داوا لە هەموو دەنگدەران دەکەین کە بە واقیعی و ڕاستگۆیی و ئەمانەتەوە سەیری پرۆسەکە بکەن لە کاتێکدا کاندیدەکانی ئەندامێتی پەرلەمان هەڵدەبژێرن کە چاودێری پاراستنی ماف و بەرژەوەندییەکانی دەبن.

کار دەکەین بۆ پشتگیریکردنی پەرلەمانی داهاتوو بۆ دەرکردنی یاسا گرنگەکان ،بەتایبەتی ئەو یاسایانەی کە ماددە دەستوورییەکان کارا دەکەن بۆ تەواوکردنی بنیادنانی دامەزراوەیی دەوڵەت و پێکهێنانی حکومەتێکی فیدراڵی نوێی بەهێز و کارا بۆ وەڵامدانەوەی ئاواتەکانی هاووڵاتیان لە ئاسایش و دادپەری کۆمەڵایەتی و پەرەپێدانی ئابووری و دابینکردنی هەلی کار و خزمەتگوزارییەکان و پاراستنی یەکێتی و سەربەخۆیی و سەروەری عێراق و بنیادنانی پەیوەندییەکی جێگیر و دەستووری لەسەر بنەمای هاوکاری لەگەڵ حکومەتی هەرێمی کوردستان و بەرزکردنەوەی ئاستی دامەزراوە و دەزگا ئەمنی و سەربازییەکان و پەرەپێدانی پەیوەندی دۆستایەتی و هاوکاری لەگەڵ وڵاتانی جیهان.

هیوای سەرکەوتن بۆ هەمووان دەخوازین بۆ هەڵبژاردنی ئەنجومەنێکی نوێنەرایەتی کارا و پێکهێنانی حکومەتێکی سەرکەوتوو و سوپاسی کۆمسیۆنی باڵای سەربەخۆی هەڵبژاردنەکان دەکەین بۆ هەوڵەکانیان لە ئامادەکردنی پێداویستییەکانی هەڵبژاردن.

 هەروەها ستایشی هەوڵەکانی هێزە ئەمنییەکانمان دەکەین، بە هەموو پێکهاتەکانیانەوە، و هەموو لایەنە پشتیوانەکان لە سەرکەوتنی ئەم شایستە نیشتمانییەدا.

خودا عێراق و گەلەکەی بپارێزێت

سەرۆک کۆماری عیراق لەگەڵ راوێژکاری ئاسایشی نیشتمانی تاجیکستان کۆبووەوە و رایگەیاند، هاوکاری لەگەڵ تاجیکستان لە بواری ئەمنی و هەواڵگریدا هەنگاوێکی گرنگە بەرەو بنیاتنانی تۆڕێکی هەواڵگری کە بەشداربێت لە سەقامگیری ناوچەکە.

د.لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق، ئەمڕۆ یەکشەممە ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ لە کۆشکی بەغداد، پێشوازی لە یوسف رەحمان ئەحمەدزاد، راوێژکاری ئاسایشی نیشتمانی کۆماری تاجیکستان و وەفدی یاوەری کرد، بە ئامادەبوونی راوێژکاری ئاسایشی نیشتمانی قاسم ئەلعەرەجی، لە سەرەتای دیدارەکەدا سەرۆک کۆمار لە رێگەی وەفدەکەوە سڵاوی خۆی ئاڕاستەی سەرۆکی تاجیکستان کرد.

هەر لە دیدارەکەدا سەرۆک کۆمار دووپاتیکردەوە، کە عیراق هەوڵدەدات شارەزایی خۆی لە بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر بکاتە بنەمایەکی هاوکاری لە بواری بەرنگاربوونەوەی تیرۆر، ئاسایش، گەشەپێدان لە ناوچەکە هەروەها روونیشیکردەوە، هاوکاری لەگەڵ تاجیکستان لە بواری ئەمنی و هەواڵگریدا هەنگاوێکی گرنگە بەرەو بنیاتنانی تۆڕێکی هەواڵگری کە بەشداربێت لە سەقامگیری ناوچەکە بۆ رووبەڕووی ئاستەنگەکان.

هەروەها تاوتوێی پرسی گەڕانەوەی هاووڵاتیانی تاجیک لە کامپی ئەلهۆل و رادەستکردنیان بە دەسەڵاتدارانی تاجیکستان و پێویستی کارکردنی هاوبەش لەگەڵ کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بۆ هەماهەنگی هەوڵە مرۆیی و ئەمنییەکان بە مەبەستی کۆتاییهێنان بە ئازاری ئەو خێزانانەی لە کەمپەکەدا دەژین.

لەلای خۆیەوە راوێژکاری ئاسایشی نیشتمانی تاجیکستان سڵاوی سەرۆک ئیمام عەلی رەحمان و بانگهێشتەکەی بۆ سەردانی تاجیکستان گەیاندە سەرۆک کۆمار و پێزانینی وڵاتەکەی بۆ رۆڵی سەرەکی عیراق لە پاڵپشتیکردنی ئاسایشی ناوچەکە دەربڕی و جەختی لەسەر خواستی تاجیکستان کردەوە بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی هاریکاری دوولایەنە لەبوارەکانی ئاڵوگۆڕی زانیاری ئەمنی و هەماهەنگی هاوبەش.

سەرۆکایەتی کۆمار بەبۆنەی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراقەوە، راگەیەنراوێکی بڵاوکردووەتەوە و تێیدا هاتووە؛ ئەمڕۆ گەل و وڵاتمان لەبەردەم دەسکەوتێکی گەورەی نیشتمانیدا وەستاون، داوا لە دەنگدەرانی عیراق و تەواوی هێزە ئەمنییەکان دەکەین کە چالاکانە بەشداری هەڵبژاردنەکان بکەن و بە ئازادی و دادپەروەرانە دەنگ بدەن .

دەقی راگەیەنراوەکەی سەرۆکایەتی کۆمار:

گەل و وڵاتمان ئەمڕۆ لەبەردەم دەسکەوتێکی گەورەی نیشتمانیدا وەستاون، قۆناغێکی نوێ و گرنگ بەرەو بەرقەرارکردنی ئاشتی و سەقامگیری و گەشەپێدان، لەڕێگەی سازکردنی هەڵبژاردنی پەرلەمانییەوە. ئەمەش پابەندبوونمان بە پرەنسیپی گواستنەوەی ئاشتیانەی دەسەڵات بە پێی ڕێکارە دەستووری و دیموکراسیەکان لە ڕێگەی سندوقی دەنگدانەوە دووپات دەکاتەوە.

لەم ڕوانگەیەوە داوا لە دەنگدەرانی عێراق و تەواوی هێزە ئەمنییەکان دەکەین کە چالاکانە بەشداری هەڵبژاردنەکان بکەن و بە ئازادی و دادپەروەرانە دەنگ بدەن لە هەڵبژاردنی نوێنەرەکانیان بۆ ئەنجومەنی نوێنەران، بەمەش بەشداری دەکەن لە بەهێزکردنی ئاسایش و سەقامگیری وڵات.

بەشداری کارا و فراوان تاکە ڕێگای ئێمەیە بۆ چارەسەرکردنی کەموکوڕییەکان و پەرەپێدانی سیستەمی سیاسیمان، دواجار دەبێتە هۆی پێکهێنانی حکومەتێکی فیدراڵی نوێ و بەهێز و بەتوانا کە ڕەنگدانەوەی ویستی هاوڵاتیان بێت و پێداویستیەکانیان دابین بکات و یەکڕیزی و سەربەخۆیی و سەروەری عێراق بپارێزێت و پەیوەندییەکی دەستووری لەسەر بنەمای هاوکاری نێوان حکومەتی فیدراڵی و حکومەتی هەرێمی کوردستان و پارێزگاکانی تر بنیات بنێت.

هەروەها نابێ ئەو قوربانییە بێئەندازەی گەلەکەمان و هێزە ئەمنییەکانمان- سوپا، پۆلیس، پێشمەرگە و حەشدی شەعبی- لە پێناوی شکۆی وڵاتەکەیاندا، و ئەو شەهیدانەش لەبیر بکەین کە گیانیان لە پێناو ئەم دۆزە بەرزەدا بەخشی: بەرەو عێراقێکی ئازاد و بەهێز و سەربەخۆ کە گەلەکەی چێژ لە خۆشگوزەرانی ببینێت.

سەرۆکایەتی کۆمار

٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥

دەقی چاوپێکەوتنەکەی د.لەتیف رەشید:

پێش ئەوەی رژێم لە ساڵی 2003دا بڕوخێت ئێمە وەك ئۆپۆزسیۆنی كوردی و عیراقی بە شێوەیەكی چالاكانە بەشداریمان لە هەوڵەكاندا دەكرد، لە پەیوەندیدا بووین و پلانمان دادەڕشت چ لەگەڵ ئەمریكا یان ووڵاتانی ئەوروپا، زۆربەی ووڵاتانی ئەوروپا دانیان بە ئێمەدا نابوو لە ئاستی نێودەوڵەتی پێگەیەكی باشمان هەبوو بۆ داكۆكیكردن لە مافەكانی گەلی عیراق. بۆیە ئێمە لە 2003دا چاوەڕێی ئەو گۆڕانەمان دەكرد، تەنانەت سوپای عیراق و بەرپرسانی ڕژێمیش چاوەڕوانی ئەو رووداوە بوون. بەڵام دیكتاتۆر سوور لەسەر ئەوەی كە لە دژی عیراقییەكان شەڕ بكات، لە ڕاستیدا ئێمە وەك ئۆپزسیۆni عیراقی لەگەڵ ئازادیكردنی گەلی عیراقدا بووین نەك داگیركردنی عیراق.

كاتێك كە هێزە نێودەوڵەتیەكان هاتنە ناو عیراق، ئێمەی عیراقیەكان پلانی جیاوازمان هەبوو، نەماندەویست گەلی عیراق نەهامەتی زیاتر بچێژێژێت ، نەماندەویست ئۆپەراسیۆنی سەربازی گەورە ئەنجامبدرێت، ڕژێم چەندین گروپی جیاوازی هەبوو كە بە ناوی ئەوەوە كار و چالاكیان دەكرد، نابێت ئەوەشمان لەبیربچێت كە پێش 2003 عیراق لە ژێر گەمارۆی ئابووریدا بوو كە زیانێكی گەورەی بە گەلی عیراق گەیاندبوو. بۆیە كاتێك كە ئێمە هاتین، عیراق ئەو عیراقە نەبوو كە كاتی بەجێمانهێشتبوو، ئەوەش بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە كە پێشتر هەواڵەكانی ناو عیراق نەدەگەیشتنە دەرەوە. بۆیە كەس پێشبینی ئەو زیانە زۆرەی نەدەكرد كە بەر عیراق كەوتبوو.

پێش 2003 هەموو لایەنە سیاسیەكانی عیراق پشتیوانیان لە گۆڕینی ڕژێم دەكرد، بەردەوام لە پەیوەندییەكانماندا لەگەڵ ووڵاتانی ئەوروپا و ئەمریكا داوای گۆڕینی ڕژێمی دیكتاتوریمان دەكرد، چونكە گەیشتبووینە ئەو بڕوایەی كە گەلی عیراق لە سایەی ئەو ڕژێمەدا ڕزگاری نابێت و لە سایەی ئەو ڕژێمەدا ژیانێكی ئاسایی نابێت. بەڵام پێش ئەوەی ئێمە بێین، هەندێ لێكتێگەیشتنمان لەگەڵ ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا و ووڵاتانی ئەوروپا هەبوو كە دەبێت پرۆگرامی داهاتووی حكومەتی عیراق دەبێت لەلایەن خوودی عیراقیەكانەوە دابڕێژرێت و جێبەجێ بكرێت. بەڵام بە داخەوە كاتێك بەڕێز برێمەر بووە حاكمی عیراق یەكەمین كارێك كە كردی بریتی بوو لە هەوڵوەشاندنەوەی سوپای عیراق. ئەوەش كارێكی ژیرانە نەبوو، زیانێكی زۆری بە ڕەوشی عیراق گەیاند.

لە 2004 و 2005دا كە تیرۆر لە عیراق سەریهەڵدا هەموو شتێكی لەناوبرد، تیرۆر هیوا و ژێرخانی لە ناوبرد، لەو كاتەوە تاكو 2015 بە دەست تیرۆرەوە نەهامەتی زۆرمان چەشت، جاری وا هەبوو لە ڕۆژێكدا 25 بۆ 30 ئۆتۆمبیلی بۆمبڕێژكراو دەتەقینەوە، هەزاران كەس بوونە قوربانی، بەڵام گەلی عیراق سووربوو لەسەرئەوەی كە كار بكات ڕەوشی ژیانی باشتر بكات، تیرۆریستان یەك لەسەر سێی ووڵاتیان داگیركرد. شارە گەورەكانیان داگیركرد، ووڵاتیان وێرانكرد، تەلار و مزگەوت و كڵێساكان و زانكۆكان و قوتابخانەكان و نەخۆشخانەكان و یاریگاكانیان وێرانكرد، بەڵام لە 2018ەوە دۆخەكە گۆڕا..

هەموو لایەن و پارتە سیاسیەكان لە عیراق ئاشتی و ئاسایش و سەقامگیریان بۆ عیراق دەوێت، هەردوو گەلی كورد و عەرەب لەگەڵ پێكهاتەكانی تردا دیموكراسی بۆ عیراق و بەدیهێنانی مافەكانی كورد دەوێت لەگەڵ چەسپاندنی ئاشتی سەقامگیر بۆ عیراق.

ئێمە لە سەردەمی كاری ئۆپزسیۆندا بە هیچ شێوەیەك پەیوەندیمان لەگەڵ ووڵاتانی دراوسێ و كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی نەبچڕاندووە و گەلی عیراق بە هەموو پێكهاتەكانیەوە ئارەزووی پەیوەندی دۆستانە دەكەن لەگەڵ هەموو لایەك. بۆیە لە پرسی ئاشتی و سەقامگیریدا ئێمە پەیوەندی بە هەموو وڵاتانی دراوسێوە دەكەین و واقیعی بارودۆخەكە دەخەینە بەردەمیان، ئەو كارەمان لەگەڵ ووڵاتانی عەرەبی و ئێران و توركیا و تەنانەت ووڵاتەكانی تریشدا كردووە ئەوەش لە ڕێگەی ناردنی نێردە و پێشوازیكردن لە نێردەكانیان. عیراق ووڵاتێكی دەوڵەمەندە و دراوسێی شەش ووڵاتین لەگەڵ هەندێكیشیان لە ئاو و كارەبا و كشتوكاڵ و لە باری ئاینیشەوە هاوبەشین، بۆیە ناتوانین ناوچەكەی خۆمان پشتگوێ بخەین، ئەگەر پەیوەندی دۆستانەمان لەگەڵیان نەبێت و هاریكاری لە نێوانمان نەبێت زیان بە ووڵات و گەلەكەشمان دەكات، ئێمە ڕۆڵێكی باشمان گێڕا لە نێوان ئێران و سعوودیە، من بۆ خۆم ڕۆڵم هەبوو لە نێوان ئازەربایجان و ئەرمینیا. ئێمە خۆمان بە بەشێك لە كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەزانین بۆیە دەبێت ئاشتی و سەقامگیریی و نەرمیمان هەبێت.

ئێمە لە ئێستادا ڕووبەڕووی كێشەی نوێ بووین، بۆ نموونە ژمارەی دانیشتوانی عیراق نزیكەی 50 ملیۆنە ئەوە كێشەیە. دەبێت پلانمان هەبێت، نزیكە لە 80% داهاتمان كە هەمووی داهاتی نەوتە بۆ خەرجكردنی مووچە تەرخان دەكرێت، هیچ ووڵاتێك نیە كاری وا بكات، ناشكرێت بۆ هەتاهەتایە بەردەوام بێت، بۆیە دەبێت هەنگاوی زیاتر بگرینە بەر بۆ چارەسەركردنی ئەو كێشانە، بۆ ئەو كارەش ئێمە كەسانی لێهاتوو و شارەزامان هەیە و هەروەها دەبێت ڕاوێژ بەو ووڵاتانەش بكەین كە پێشتر ڕووبەڕووی ئەو كێشانە بوونەتەوە.

ئاواتەخوازم لە چەند ساڵی داهاتوودا چەند پرۆژە یاسایەكمان هەبێت بۆ چارەسەركردنی كێشەكانی ووڵات، هەروەها بەهێزكردنی پەیوەندییەكانمان لەگەڵ كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی، ئێستا هەلی زۆر هەیە بۆ ئەنجامدانی وەبەرهێنان لە عیراق، لە هەمان كاتدا پێمخۆشە هانی كەرتی تایبەت بدەین و ئاسانكاری باشتریان بۆ بكەین، ئەنجامدانی وەبەرهێنان لە سامانی مرۆیی عیراقدا شتێكی ئێجگار گرنگە، ئێستاشی لەگەڵ بێت هەندێك لەو یاسانەی كە حكومەت كاریان پێدەكات یاساكانی سەردەمی دیكتاتۆریەتن كە بەهایەكی ئەوتۆیان نییە و دەبێت پەرلەمان چارەسەری بكات، هەروەها ڕێككەوتن لەسەر مەسەلەی نەوت و غاز لە نێوان حكومەت و هەرێمی كوردستان بە جۆرێك كە زۆرترین سوود لە بەرهەمی نەوت و گاز وەربگرین.

پێموابێت تاوەكو ساڵی 2045 دەبێت كۆمەڵگەكەمان فێربكەین كە زۆر پشت نەبەستن بە نەوت لە هەمان كاتدا تاكەكان لە سیستەمێكی دیموكراتێكی ڕاستەقینەدا بیروڕای ڕاستەقینەی خۆیان دەرببڕن.

ئەمڕۆ سێشەممە، لە پەراوێزی دووەمین لووتکەی جیهانیی گەشەپێدانی کۆمەڵایەتی لە دەوحەی پایتەختی قەتەر، د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق لەگەڵ ئاسف عەلی زەرداری، سەرۆک کۆماری پاکستان کۆبووەوە.

لە کۆبوونەوەکەدا، کە وەفدی یاوەری هەردوولاشیان ئامادەیبوون، پەیوەندییە دووقۆڵییەکان، رێگاکانی پەرەپێدانیان لە بوارە جیاجیاکاندا و دوایین پێشهاتەکانی ناوچەکە و جیهان تاوتوێکران.

سەرۆک کۆمار لەتیف رەشید، جەختی لە پەرۆشیی عیراق بۆ پتەوکردنی پەیوەندییە دۆستانەکانی لەگەڵ پاکستان کردەوە و رایگەیاند، پێویستە هەماهەنگی لەسەر پرسە هاوبەشەکان بکرێت بۆ چەسپاندنی سەقامگیری و بەدیهێنانی گەشەپێدانی بەردەوام لە ناوچەکەدا.

لای خۆیەوە، سەرۆکی پاکستان خواستی وڵاتەکەی بۆ پەرەپێدانی پەیوەندییەکان و فراوانکردنی بوارەکانی هاریکاریی دوولایەنە و ئاڵوگۆڕی ئەزموونەکان دووپاتکردەوە و ستایشی رۆڵی گرنگی عیراقی کرد لە پتەوکردنی ئاسایش و سەقامگیریی ناوچەکەدا.

سەرۆک کۆمار، د. لەتیف رەشید داوای کۆتاییهێنان بە دەستدرێژییەکان بۆ سەر غەززە کرد و لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتیی خواست بەرپرسیارێتییەکانی خۆی لە ئەستۆ بگرێت بۆ دڵنیابوون لە گەیاندنی خۆراک و هاوکاریی پزیشکی بە گەلی فەلەستین.

هاوکات، سەرۆک کۆمار هەڵوێستی نەگۆڕی پاکستانی لە پشتیوانیکردنی دۆزی فەلەستین و مافە رەواکانیان بۆ دامەزراندنی دەوڵەتی سەربەخۆ بەرز نرخاند.

هەردوولا جەختیان لە گرنگیی پشتیوانیکردنی هەوڵەکان بۆ هێورکردنەوەی گرژییەکان و بەهێزکردنی زمانی دیالۆگ کردەوە، بەشێوەیەک کە یارمەتیدەر بێت بۆ پتەوکردنی ئاشتی و ئاسایشی نێودەوڵەتی.

هەروەها، هەردوو سەرۆک بیروڕایان لەبارەی بابەتەکانی کارنامەی لووتکەی جیهانیی گەشەپێدانی کۆمەڵایەتی ئاڵوگۆڕکرد و تەئکیدیان لەوە کردەوە کە بڕیارەکانی کۆنفرانسەکە یارمەتیدەر بن بۆ پاڵپشتیی کێشەکانی گەشەپێدانی کۆمەڵایەتی لەسەر ئاستی هەرێمی و جیهان.

د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق پێشوازیکرد لە هاکان فیدان وەزیری دەرەوەی تورکیا و وەفدی هاوڕێی.

لە میانی دیدارەکەدا کە ئەمڕۆ لە کۆشکی بەغداد بە ئامادەبوونی فوئاد حسێن، جێگری سەرۆک وەزیر و وەزیری دەرەوە بەڕێوەچوو ،  پەیوەندیی دووقۆڵی نێوان هەردوو وڵات لە بوارە جیاجیاکان و بابەتەکانی جێی بەرژەوەندی هاوبەش تاوتوێ کرا ، هاوکات باس  لە پێشهاتی هەرێمیی و هەوڵەکانی چەسپاندنی ئاسایش و ئاشتی ناوچەکە کرا.

سەرۆک کۆمار پابەندبوونی عیراقی بە سیاسەتی کراوەیی و بنیاتنانی هاوبەشی و پاراستنی پەیوەندی باشی دراوسێیەتی لەگەڵ وڵاتانی ناوچەکە و جیهان دووپاتکردەوە، جەختیکردەوە لەسەر نەگۆڕی سیاسەتی نیشتمانی لەسەر بنەمای رێزگرتن لە سەروەری و کاری لە پێشینە کە بەرژەوەندیی هاوبەش بپارێزێت.

سەرۆک کۆمار داوای گرتنەبەری سیاسەتێکی دادپەروەرانەی کرد سەبارەت بە پشکی ئاو کە مافی عیراق لە رووبارەکانی دیجلە و فورات دەستەبەر بکات، لەسەر بنەمای باشترکردنی بەڕێوەبردنی ئاو بۆ کەمکردنەوەی پاشەڕۆ و هەڵرژانی بەردەوامی  ئاو.

لای خۆیەوە وەزیری دەرەوەی تورکیا، پەرۆشی وڵاتەکەی بۆ پتەوکردنی پەیوەندیی دووقۆڵیی لەگەڵ عیراق و کردنەوەی ئاسۆی نوێ بۆ هاریکاری لە بوارە جیاجیاکاندا دووپات کردەوە و داوایکرد دەرفەتەکانی هاریکاری فراوان بکرێن لە نێوان هەردوو وڵات بە شێوەیەک کە خزمەت بە بەرژەوەندیی هاوبەش بکات.