سەرۆک کۆماری عیراق لەگەڵ راوێژکاری ئاسایشی نیشتمانی تاجیکستان کۆبووەوە و رایگەیاند، هاوکاری لەگەڵ تاجیکستان لە بواری ئەمنی و هەواڵگریدا هەنگاوێکی گرنگە بەرەو بنیاتنانی تۆڕێکی هەواڵگری کە بەشداربێت لە سەقامگیری ناوچەکە.

د.لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق، ئەمڕۆ یەکشەممە ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ لە کۆشکی بەغداد، پێشوازی لە یوسف رەحمان ئەحمەدزاد، راوێژکاری ئاسایشی نیشتمانی کۆماری تاجیکستان و وەفدی یاوەری کرد، بە ئامادەبوونی راوێژکاری ئاسایشی نیشتمانی قاسم ئەلعەرەجی، لە سەرەتای دیدارەکەدا سەرۆک کۆمار لە رێگەی وەفدەکەوە سڵاوی خۆی ئاڕاستەی سەرۆکی تاجیکستان کرد.

هەر لە دیدارەکەدا سەرۆک کۆمار دووپاتیکردەوە، کە عیراق هەوڵدەدات شارەزایی خۆی لە بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر بکاتە بنەمایەکی هاوکاری لە بواری بەرنگاربوونەوەی تیرۆر، ئاسایش، گەشەپێدان لە ناوچەکە هەروەها روونیشیکردەوە، هاوکاری لەگەڵ تاجیکستان لە بواری ئەمنی و هەواڵگریدا هەنگاوێکی گرنگە بەرەو بنیاتنانی تۆڕێکی هەواڵگری کە بەشداربێت لە سەقامگیری ناوچەکە بۆ رووبەڕووی ئاستەنگەکان.

هەروەها تاوتوێی پرسی گەڕانەوەی هاووڵاتیانی تاجیک لە کامپی ئەلهۆل و رادەستکردنیان بە دەسەڵاتدارانی تاجیکستان و پێویستی کارکردنی هاوبەش لەگەڵ کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بۆ هەماهەنگی هەوڵە مرۆیی و ئەمنییەکان بە مەبەستی کۆتاییهێنان بە ئازاری ئەو خێزانانەی لە کەمپەکەدا دەژین.

لەلای خۆیەوە راوێژکاری ئاسایشی نیشتمانی تاجیکستان سڵاوی سەرۆک ئیمام عەلی رەحمان و بانگهێشتەکەی بۆ سەردانی تاجیکستان گەیاندە سەرۆک کۆمار و پێزانینی وڵاتەکەی بۆ رۆڵی سەرەکی عیراق لە پاڵپشتیکردنی ئاسایشی ناوچەکە دەربڕی و جەختی لەسەر خواستی تاجیکستان کردەوە بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی هاریکاری دوولایەنە لەبوارەکانی ئاڵوگۆڕی زانیاری ئەمنی و هەماهەنگی هاوبەش.

سەرۆکایەتی کۆمار بەبۆنەی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراقەوە، راگەیەنراوێکی بڵاوکردووەتەوە و تێیدا هاتووە؛ ئەمڕۆ گەل و وڵاتمان لەبەردەم دەسکەوتێکی گەورەی نیشتمانیدا وەستاون، داوا لە دەنگدەرانی عیراق و تەواوی هێزە ئەمنییەکان دەکەین کە چالاکانە بەشداری هەڵبژاردنەکان بکەن و بە ئازادی و دادپەروەرانە دەنگ بدەن .

دەقی راگەیەنراوەکەی سەرۆکایەتی کۆمار:

گەل و وڵاتمان ئەمڕۆ لەبەردەم دەسکەوتێکی گەورەی نیشتمانیدا وەستاون، قۆناغێکی نوێ و گرنگ بەرەو بەرقەرارکردنی ئاشتی و سەقامگیری و گەشەپێدان، لەڕێگەی سازکردنی هەڵبژاردنی پەرلەمانییەوە. ئەمەش پابەندبوونمان بە پرەنسیپی گواستنەوەی ئاشتیانەی دەسەڵات بە پێی ڕێکارە دەستووری و دیموکراسیەکان لە ڕێگەی سندوقی دەنگدانەوە دووپات دەکاتەوە.

لەم ڕوانگەیەوە داوا لە دەنگدەرانی عێراق و تەواوی هێزە ئەمنییەکان دەکەین کە چالاکانە بەشداری هەڵبژاردنەکان بکەن و بە ئازادی و دادپەروەرانە دەنگ بدەن لە هەڵبژاردنی نوێنەرەکانیان بۆ ئەنجومەنی نوێنەران، بەمەش بەشداری دەکەن لە بەهێزکردنی ئاسایش و سەقامگیری وڵات.

بەشداری کارا و فراوان تاکە ڕێگای ئێمەیە بۆ چارەسەرکردنی کەموکوڕییەکان و پەرەپێدانی سیستەمی سیاسیمان، دواجار دەبێتە هۆی پێکهێنانی حکومەتێکی فیدراڵی نوێ و بەهێز و بەتوانا کە ڕەنگدانەوەی ویستی هاوڵاتیان بێت و پێداویستیەکانیان دابین بکات و یەکڕیزی و سەربەخۆیی و سەروەری عێراق بپارێزێت و پەیوەندییەکی دەستووری لەسەر بنەمای هاوکاری نێوان حکومەتی فیدراڵی و حکومەتی هەرێمی کوردستان و پارێزگاکانی تر بنیات بنێت.

هەروەها نابێ ئەو قوربانییە بێئەندازەی گەلەکەمان و هێزە ئەمنییەکانمان- سوپا، پۆلیس، پێشمەرگە و حەشدی شەعبی- لە پێناوی شکۆی وڵاتەکەیاندا، و ئەو شەهیدانەش لەبیر بکەین کە گیانیان لە پێناو ئەم دۆزە بەرزەدا بەخشی: بەرەو عێراقێکی ئازاد و بەهێز و سەربەخۆ کە گەلەکەی چێژ لە خۆشگوزەرانی ببینێت.

سەرۆکایەتی کۆمار

٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥

دەقی چاوپێکەوتنەکەی د.لەتیف رەشید:

پێش ئەوەی رژێم لە ساڵی 2003دا بڕوخێت ئێمە وەك ئۆپۆزسیۆنی كوردی و عیراقی بە شێوەیەكی چالاكانە بەشداریمان لە هەوڵەكاندا دەكرد، لە پەیوەندیدا بووین و پلانمان دادەڕشت چ لەگەڵ ئەمریكا یان ووڵاتانی ئەوروپا، زۆربەی ووڵاتانی ئەوروپا دانیان بە ئێمەدا نابوو لە ئاستی نێودەوڵەتی پێگەیەكی باشمان هەبوو بۆ داكۆكیكردن لە مافەكانی گەلی عیراق. بۆیە ئێمە لە 2003دا چاوەڕێی ئەو گۆڕانەمان دەكرد، تەنانەت سوپای عیراق و بەرپرسانی ڕژێمیش چاوەڕوانی ئەو رووداوە بوون. بەڵام دیكتاتۆر سوور لەسەر ئەوەی كە لە دژی عیراقییەكان شەڕ بكات، لە ڕاستیدا ئێمە وەك ئۆپزسیۆni عیراقی لەگەڵ ئازادیكردنی گەلی عیراقدا بووین نەك داگیركردنی عیراق.

كاتێك كە هێزە نێودەوڵەتیەكان هاتنە ناو عیراق، ئێمەی عیراقیەكان پلانی جیاوازمان هەبوو، نەماندەویست گەلی عیراق نەهامەتی زیاتر بچێژێژێت ، نەماندەویست ئۆپەراسیۆنی سەربازی گەورە ئەنجامبدرێت، ڕژێم چەندین گروپی جیاوازی هەبوو كە بە ناوی ئەوەوە كار و چالاكیان دەكرد، نابێت ئەوەشمان لەبیربچێت كە پێش 2003 عیراق لە ژێر گەمارۆی ئابووریدا بوو كە زیانێكی گەورەی بە گەلی عیراق گەیاندبوو. بۆیە كاتێك كە ئێمە هاتین، عیراق ئەو عیراقە نەبوو كە كاتی بەجێمانهێشتبوو، ئەوەش بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە كە پێشتر هەواڵەكانی ناو عیراق نەدەگەیشتنە دەرەوە. بۆیە كەس پێشبینی ئەو زیانە زۆرەی نەدەكرد كە بەر عیراق كەوتبوو.

پێش 2003 هەموو لایەنە سیاسیەكانی عیراق پشتیوانیان لە گۆڕینی ڕژێم دەكرد، بەردەوام لە پەیوەندییەكانماندا لەگەڵ ووڵاتانی ئەوروپا و ئەمریكا داوای گۆڕینی ڕژێمی دیكتاتوریمان دەكرد، چونكە گەیشتبووینە ئەو بڕوایەی كە گەلی عیراق لە سایەی ئەو ڕژێمەدا ڕزگاری نابێت و لە سایەی ئەو ڕژێمەدا ژیانێكی ئاسایی نابێت. بەڵام پێش ئەوەی ئێمە بێین، هەندێ لێكتێگەیشتنمان لەگەڵ ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكا و ووڵاتانی ئەوروپا هەبوو كە دەبێت پرۆگرامی داهاتووی حكومەتی عیراق دەبێت لەلایەن خوودی عیراقیەكانەوە دابڕێژرێت و جێبەجێ بكرێت. بەڵام بە داخەوە كاتێك بەڕێز برێمەر بووە حاكمی عیراق یەكەمین كارێك كە كردی بریتی بوو لە هەوڵوەشاندنەوەی سوپای عیراق. ئەوەش كارێكی ژیرانە نەبوو، زیانێكی زۆری بە ڕەوشی عیراق گەیاند.

لە 2004 و 2005دا كە تیرۆر لە عیراق سەریهەڵدا هەموو شتێكی لەناوبرد، تیرۆر هیوا و ژێرخانی لە ناوبرد، لەو كاتەوە تاكو 2015 بە دەست تیرۆرەوە نەهامەتی زۆرمان چەشت، جاری وا هەبوو لە ڕۆژێكدا 25 بۆ 30 ئۆتۆمبیلی بۆمبڕێژكراو دەتەقینەوە، هەزاران كەس بوونە قوربانی، بەڵام گەلی عیراق سووربوو لەسەرئەوەی كە كار بكات ڕەوشی ژیانی باشتر بكات، تیرۆریستان یەك لەسەر سێی ووڵاتیان داگیركرد. شارە گەورەكانیان داگیركرد، ووڵاتیان وێرانكرد، تەلار و مزگەوت و كڵێساكان و زانكۆكان و قوتابخانەكان و نەخۆشخانەكان و یاریگاكانیان وێرانكرد، بەڵام لە 2018ەوە دۆخەكە گۆڕا..

هەموو لایەن و پارتە سیاسیەكان لە عیراق ئاشتی و ئاسایش و سەقامگیریان بۆ عیراق دەوێت، هەردوو گەلی كورد و عەرەب لەگەڵ پێكهاتەكانی تردا دیموكراسی بۆ عیراق و بەدیهێنانی مافەكانی كورد دەوێت لەگەڵ چەسپاندنی ئاشتی سەقامگیر بۆ عیراق.

ئێمە لە سەردەمی كاری ئۆپزسیۆندا بە هیچ شێوەیەك پەیوەندیمان لەگەڵ ووڵاتانی دراوسێ و كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی نەبچڕاندووە و گەلی عیراق بە هەموو پێكهاتەكانیەوە ئارەزووی پەیوەندی دۆستانە دەكەن لەگەڵ هەموو لایەك. بۆیە لە پرسی ئاشتی و سەقامگیریدا ئێمە پەیوەندی بە هەموو وڵاتانی دراوسێوە دەكەین و واقیعی بارودۆخەكە دەخەینە بەردەمیان، ئەو كارەمان لەگەڵ ووڵاتانی عەرەبی و ئێران و توركیا و تەنانەت ووڵاتەكانی تریشدا كردووە ئەوەش لە ڕێگەی ناردنی نێردە و پێشوازیكردن لە نێردەكانیان. عیراق ووڵاتێكی دەوڵەمەندە و دراوسێی شەش ووڵاتین لەگەڵ هەندێكیشیان لە ئاو و كارەبا و كشتوكاڵ و لە باری ئاینیشەوە هاوبەشین، بۆیە ناتوانین ناوچەكەی خۆمان پشتگوێ بخەین، ئەگەر پەیوەندی دۆستانەمان لەگەڵیان نەبێت و هاریكاری لە نێوانمان نەبێت زیان بە ووڵات و گەلەكەشمان دەكات، ئێمە ڕۆڵێكی باشمان گێڕا لە نێوان ئێران و سعوودیە، من بۆ خۆم ڕۆڵم هەبوو لە نێوان ئازەربایجان و ئەرمینیا. ئێمە خۆمان بە بەشێك لە كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی دەزانین بۆیە دەبێت ئاشتی و سەقامگیریی و نەرمیمان هەبێت.

ئێمە لە ئێستادا ڕووبەڕووی كێشەی نوێ بووین، بۆ نموونە ژمارەی دانیشتوانی عیراق نزیكەی 50 ملیۆنە ئەوە كێشەیە. دەبێت پلانمان هەبێت، نزیكە لە 80% داهاتمان كە هەمووی داهاتی نەوتە بۆ خەرجكردنی مووچە تەرخان دەكرێت، هیچ ووڵاتێك نیە كاری وا بكات، ناشكرێت بۆ هەتاهەتایە بەردەوام بێت، بۆیە دەبێت هەنگاوی زیاتر بگرینە بەر بۆ چارەسەركردنی ئەو كێشانە، بۆ ئەو كارەش ئێمە كەسانی لێهاتوو و شارەزامان هەیە و هەروەها دەبێت ڕاوێژ بەو ووڵاتانەش بكەین كە پێشتر ڕووبەڕووی ئەو كێشانە بوونەتەوە.

ئاواتەخوازم لە چەند ساڵی داهاتوودا چەند پرۆژە یاسایەكمان هەبێت بۆ چارەسەركردنی كێشەكانی ووڵات، هەروەها بەهێزكردنی پەیوەندییەكانمان لەگەڵ كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی، ئێستا هەلی زۆر هەیە بۆ ئەنجامدانی وەبەرهێنان لە عیراق، لە هەمان كاتدا پێمخۆشە هانی كەرتی تایبەت بدەین و ئاسانكاری باشتریان بۆ بكەین، ئەنجامدانی وەبەرهێنان لە سامانی مرۆیی عیراقدا شتێكی ئێجگار گرنگە، ئێستاشی لەگەڵ بێت هەندێك لەو یاسانەی كە حكومەت كاریان پێدەكات یاساكانی سەردەمی دیكتاتۆریەتن كە بەهایەكی ئەوتۆیان نییە و دەبێت پەرلەمان چارەسەری بكات، هەروەها ڕێككەوتن لەسەر مەسەلەی نەوت و غاز لە نێوان حكومەت و هەرێمی كوردستان بە جۆرێك كە زۆرترین سوود لە بەرهەمی نەوت و گاز وەربگرین.

پێموابێت تاوەكو ساڵی 2045 دەبێت كۆمەڵگەكەمان فێربكەین كە زۆر پشت نەبەستن بە نەوت لە هەمان كاتدا تاكەكان لە سیستەمێكی دیموكراتێكی ڕاستەقینەدا بیروڕای ڕاستەقینەی خۆیان دەرببڕن.

 

ئەمڕۆ سێشەممە، لە پەراوێزی دووەمین لووتکەی جیهانیی گەشەپێدانی کۆمەڵایەتی لە دەوحەی پایتەختی قەتەر، د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق لەگەڵ ئاسف عەلی زەرداری، سەرۆک کۆماری پاکستان کۆبووەوە.

لە کۆبوونەوەکەدا، کە وەفدی یاوەری هەردوولاشیان ئامادەیبوون، پەیوەندییە دووقۆڵییەکان، رێگاکانی پەرەپێدانیان لە بوارە جیاجیاکاندا و دوایین پێشهاتەکانی ناوچەکە و جیهان تاوتوێکران.

سەرۆک کۆمار لەتیف رەشید، جەختی لە پەرۆشیی عیراق بۆ پتەوکردنی پەیوەندییە دۆستانەکانی لەگەڵ پاکستان کردەوە و رایگەیاند، پێویستە هەماهەنگی لەسەر پرسە هاوبەشەکان بکرێت بۆ چەسپاندنی سەقامگیری و بەدیهێنانی گەشەپێدانی بەردەوام لە ناوچەکەدا.

لای خۆیەوە، سەرۆکی پاکستان خواستی وڵاتەکەی بۆ پەرەپێدانی پەیوەندییەکان و فراوانکردنی بوارەکانی هاریکاریی دوولایەنە و ئاڵوگۆڕی ئەزموونەکان دووپاتکردەوە و ستایشی رۆڵی گرنگی عیراقی کرد لە پتەوکردنی ئاسایش و سەقامگیریی ناوچەکەدا.

سەرۆک کۆمار، د. لەتیف رەشید داوای کۆتاییهێنان بە دەستدرێژییەکان بۆ سەر غەززە کرد و لە کۆمەڵگەی نێودەوڵەتیی خواست بەرپرسیارێتییەکانی خۆی لە ئەستۆ بگرێت بۆ دڵنیابوون لە گەیاندنی خۆراک و هاوکاریی پزیشکی بە گەلی فەلەستین.

هاوکات، سەرۆک کۆمار هەڵوێستی نەگۆڕی پاکستانی لە پشتیوانیکردنی دۆزی فەلەستین و مافە رەواکانیان بۆ دامەزراندنی دەوڵەتی سەربەخۆ بەرز نرخاند.

هەردوولا جەختیان لە گرنگیی پشتیوانیکردنی هەوڵەکان بۆ هێورکردنەوەی گرژییەکان و بەهێزکردنی زمانی دیالۆگ کردەوە، بەشێوەیەک کە یارمەتیدەر بێت بۆ پتەوکردنی ئاشتی و ئاسایشی نێودەوڵەتی.

هەروەها، هەردوو سەرۆک بیروڕایان لەبارەی بابەتەکانی کارنامەی لووتکەی جیهانیی گەشەپێدانی کۆمەڵایەتی ئاڵوگۆڕکرد و تەئکیدیان لەوە کردەوە کە بڕیارەکانی کۆنفرانسەکە یارمەتیدەر بن بۆ پاڵپشتیی کێشەکانی گەشەپێدانی کۆمەڵایەتی لەسەر ئاستی هەرێمی و جیهان.

د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق پێشوازیکرد لە هاکان فیدان وەزیری دەرەوەی تورکیا و وەفدی هاوڕێی.

لە میانی دیدارەکەدا کە ئەمڕۆ لە کۆشکی بەغداد بە ئامادەبوونی فوئاد حسێن، جێگری سەرۆک وەزیر و وەزیری دەرەوە بەڕێوەچوو ،  پەیوەندیی دووقۆڵی نێوان هەردوو وڵات لە بوارە جیاجیاکان و بابەتەکانی جێی بەرژەوەندی هاوبەش تاوتوێ کرا ، هاوکات باس  لە پێشهاتی هەرێمیی و هەوڵەکانی چەسپاندنی ئاسایش و ئاشتی ناوچەکە کرا.

سەرۆک کۆمار پابەندبوونی عیراقی بە سیاسەتی کراوەیی و بنیاتنانی هاوبەشی و پاراستنی پەیوەندی باشی دراوسێیەتی لەگەڵ وڵاتانی ناوچەکە و جیهان دووپاتکردەوە، جەختیکردەوە لەسەر نەگۆڕی سیاسەتی نیشتمانی لەسەر بنەمای رێزگرتن لە سەروەری و کاری لە پێشینە کە بەرژەوەندیی هاوبەش بپارێزێت.

سەرۆک کۆمار داوای گرتنەبەری سیاسەتێکی دادپەروەرانەی کرد سەبارەت بە پشکی ئاو کە مافی عیراق لە رووبارەکانی دیجلە و فورات دەستەبەر بکات، لەسەر بنەمای باشترکردنی بەڕێوەبردنی ئاو بۆ کەمکردنەوەی پاشەڕۆ و هەڵرژانی بەردەوامی  ئاو.

لای خۆیەوە وەزیری دەرەوەی تورکیا، پەرۆشی وڵاتەکەی بۆ پتەوکردنی پەیوەندیی دووقۆڵیی لەگەڵ عیراق و کردنەوەی ئاسۆی نوێ بۆ هاریکاری لە بوارە جیاجیاکاندا دووپات کردەوە و داوایکرد دەرفەتەکانی هاریکاری فراوان بکرێن لە نێوان هەردوو وڵات بە شێوەیەک کە خزمەت بە بەرژەوەندیی هاوبەش بکات.

ئەمڕۆ یەکشەممە ، سەرۆک کۆمار د.لەتیف رەشید، لە کۆشکی بەغدا، پێشوازی لە بەڕێز عەبدولئەمیر شمەری، وەزیری ناوخۆ کرد و تاوتوێی بەڕێوەچونی هەڵبژاردن و دڵنیابونەوە لەسەرکەوتنی کرا.

لە دیدارەکەدا، گفتوگۆ دەربارەی ئامادەکارییەکانی بەڕێوەچوونی پڕۆسەی هەڵبژاردنی داهاتوو و رێگاکانی دڵنیابوون لە سەرکەوتنی کرا، بە شێوەیەک کە رێڕەوی دیموکراسی لە وڵاتدا بەهێزتر بکات.

سەرۆک کۆمار ئاماژەی بە گرنگی دابینکردنی کەشێکی ئارام و جێگیر کرد، تا هەڵبژاردنەکان و بەکارهێنانی مافی دەستووری هاووڵاتیان لە دەنگداندا زیاتر  ئازادی و شەفافیەت لە وڵاتدا مسۆگەر بکەن.

هەروەها جەختی لە گرنگی رۆڵی وەزارەتی ناوخۆ لە پاراستنی ناوەندەکانی هەڵبژاردن و دڵنیابوون لە پڕۆسەی دەنگدان لە رێگەی جێبەجێکردنی پلانێکی ئەمنی لە بەغدا و پارێزگاکانی دیکەدا کردەوە بۆ مسۆگەرکردنی سەلامەتی بەڕێوەچوونی هەڵبژاردنەکان.

لەلای خۆیەوە، بەڕێز وەزیری ناوخۆ پلانی تایبەتی وەزارەتەکەی بۆ پاراستنی ناوەندەکانی دەنگدان و پاراستنی پڕۆسەی هەڵبژاردن خستەڕوو، جەختی لەسەر ئامادەیی هێزە ئەمنییەکان کردەوە بۆ جێبەجێکردنی ئەرکەکانیان و بە شێوەیەک کە هەڵبژاردنەکان لە کەشێکی ئەمنی و رێک و پێکدا بەڕێوەبچن.

د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق، ئەمڕۆ پێنجشەممە ٣٠ـی ١٠ـی ٢٠٢٥ لە کۆشکی بەغداد، پێشوازی لە وەفدێکی حزبی شیوعی کوردستان بە سەرۆکایەتی ئەبو کاروان سکرتێری لیژنەی ناوەندی حزبەکەوەفدی هاوڕێی کرد.

سەرۆک کۆمار لە میانی دیدارەکەدا، جەختی لەسەر پێویستی کاراکردنی کاری هاوبەش لە نێوان هێزە نیشتمانییە جیاوازەکاندا کردەوە بە شێوەیەک کە ئاسایش و سەقامگیری سیاسی پتەو بکات، ستایشی رۆڵی حزبی شیوعی کوردستان و مێژووی خەباتی حزبەکەی کرد.

هەروەها لە دیدارەکەدا، باس لە ئامادەکارییە بەردەوامەکانی هەڵبژاردنی داهاتووی ئەنجومەنی نوێنەران و پێویستی ئەنجامدانی لە کاتی دیاریکراوی خۆیدا و دڵنیابوون لە پاکی و شەفافیەت کرا، سەرۆک کۆمار ئاماژەی بەوەدا کە پێویستە کەشێکی دادپەروەر و یەکسان بۆ هەموو هێزە سیاسییەکان دابین بکرێت، بە شێوەیەک کە رێگە بە هاووڵاتیان بدات بە ئازادی ویستی خۆیان دەرببڕن و نوێنەرانی خۆیان بە شێوەیەکی دیموکراسی هەڵبژێرن کە رەنگدانەوەی ئاواتەکانیان بێت.

لەلای خۆیانەوە ئەندامانی وەفدی حزبی شیوعی کوردستان سوپاس و پێزانینی خۆیان بۆ هەڵوێستەکانی سەرۆک کۆمار دەربڕی کە پشتگیری لە گفتوگۆی نیشتمانی و دەستپێشخەرییەکانی چاکسازی دەکات، جەختیان لەسەر ئامادەییان بۆ بەشداریکردنی کارا لە پشتگیریکردنی ئاسایش و سەقامگیری و بەدیهێنانی دادپەروەری کۆمەڵایەتی لە نێوان هەموو پێکهاتەکانی گەلدا کردەوە.

 د.لەتیف ڕەشید، سەرۆک کۆماری عیراق ئەمڕۆ پێشوازیکرد لە جۆرجیوس جێراپتریتس وەزیری دەرەوەی یۆنان  و وەفدی یاوەری .

لەمیانەی دیدارەکەدا تاوتوێی بارودۆخی گشتیی ناوچەکە و جیهان کرا و هەردو لا جەختیان لە گرنگی هەماهەنگی لەبارەی ئەو پرسانە کردەوە کە هاوکارن لە بەهێزکردنی بناغەکانی ئاسایش و سەقامگیری نێودەوڵەتی.

سەرۆک کۆمار، دووپاتیکردەوە کەهەردوو وڵات خاوەنی توانایەکی ئومێدبەخشن بۆ کردنەوەی ئاسۆی هاوکاری لەچەندین بواردا، کەبەهاکانی هاوڕێیەتی هاوبەش بەهێزتر دەکەن، هەروەها ئاماژەی بەوەشکرد، عێراق هەوڵدەدات مەودای هاوکاری ئابووری و وەبەرهێنان فراوان بکات و هاوبەشی کاریگەر لەگەڵ هەموو لایەنەکان دروست بکات بە شێوەیەک کە خزمەت بە بەرژەوەندی هاوبەش بکات و بەشداربێت لە پێشخستنی گەشەپێدان و پێشکەوتنی هاوبەش.

لەلای خۆیەوە وەزیری دەرەوەی یۆنان، خواستی وڵاتەکەی بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی پەیوەندییە دووقۆڵییەکان و پەرەپێدانی کەناڵەکانی گفتوگۆ و هەماهەنگی بەشێوەیەک دەربڕی کەخزمەتی بەرژەوەندییەکانی هەردوو وڵات و گەلی دۆست بکەن.

ئەمڕۆ چوارشەممە 29ی تشرینی یەکەمی 2025، ژمارەیەک باڵیۆزی نوێی عیراق لە رێوڕەسمێکی رەسمیدا کە لە کۆشکی بەغداد بەڕێوەچوو، لە بەردەم  د.لەتیف رەشیدی سەرۆک کۆمار و بە ئامادەبوونی د. فوئاد حسێن،  وەزیری دەرەوە، بۆ دەستبەکاربوون سوێندی یاساییان خوارد. 

لەمیانی رێوڕەسمەکەدا سەرۆک کۆمار هیوای سەرکەوتنی بۆ باڵیۆزە نوێیەکان خواست لەئەرکەکانی داهاتوویان بۆ خزمەتکردنی وڵات و گەلەکەیان و جەختیشی لەگرنگی ئەو رۆڵەی باڵیۆزەکان لە نوێنەرایەتیکردن و پتەوکردنی پێگەی نێودەوڵەتی عیراق کردەوە.

سەرۆک کۆمار داواشی کرد بە هەستێکی بەرزی بەرپرسیارێتی و پیشەییەوە کار بۆ خزمەتی بەرژەوەندییەکانی وڵات و پتەوکردنی پەیوەندییەکانی لەگەڵ گەلانی دراوسێ و دۆستدا بکەن.

هەروەها پابەندبوونی عیراقی بۆ بەردەوامبوون لەپەرەپێدانی پەیوەندییە دەرەکییەکانی بەشێوەیەک کە خزمەت بە بەرژەوەندییە باڵاکانی نیشتمانی بکات و بەشداربێت لەدامەزراندنی بناغەی ئاسایش و سەقامگیری لە ناوچەکە و جیهاندا کردەوە.

 هاوکات ئاماژەی بەوەشکرد، سیاسەتی دەرەوەی عیراق لەسەر بنەماکانی رێزگرتنی یەکتر و هاوکاریی بنیاتنەر و کراوەیی بەڕووی ناوچەکە و جیهاندا، بەگوێرەی بەرژەوەندییە هاوبەشەکان دامەزراوە.

لەلای خۆیانەوە باڵیۆزەکان سوپاس و پێزانینی خۆیان بۆ رێنماییەکانی سەرۆک کۆمار دەربڕی و جەختیان لەهەوڵەکانیان کردەوە بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی کاری دیپلۆماسی عیراق لەگۆڕەپانی نێودەوڵەتی و تەرخانکردنی رۆڵی چالاکانەی لە پرسە نێودەوڵەتییە جیاوازەکاندا.

د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق لە عەممانی پایتەختی ئوردن پێشوازی لە مەحمود عەباس سەرۆک دەسەڵاتی فەلەستین کرد، لە میانەی دیدارەکەدا پەیوەندیی دووقۆڵیی نێوان هەردوو وڵات و گەلی برا تاوتوێ کرا، هاوکات جەختیانکردەوە لەسەر بەردەوامیی کاری هاوبەش بۆ پتەوکردن و پەرەپێدانیان لە بوارە جیاجیاکاندا.

سەرۆک کۆمار، هەڵوێستی پتەوی عیراقی لەبارەی کێشەی فەلەستین و پشتیوانی تەواویان لە مافە رەواکانی گەلی فەلەستین بۆ دامەزراندنی دەوڵەتی سەربەخۆی خۆیان دووپاتکردەوە و ئاماژەیکرد بەوەی لە کەرتی غەززە و ناوچەکانی دیکەدا گەلی فەلەستین رووبەڕووی بوونەتەوە، بە کارەساتێکی گەورەی مرۆیی دادەنرێت.

د.لەتیف رەشید جەختیکردەوە، لەسەر پێویستی هاریکاریی نێودەوڵەتیی جددی لەسەر ئاستە جیاجیاکان بۆ گەیاندنی کۆمەک و فریاگوزاری بۆ گەلی فەلەستین دوای ئەو دەستدرێژییە ئاشکرایەی کە رووبەڕووی بوونەوە، هەروەها کارکردن بۆ دابینکردنی پێداویستیی پزیشکی و خۆراکی پێویست.

سەرۆک کۆمار جەختیکردەوە، لەسەر پێویستی گرتنەئەستۆی بەرپرسیارێتیی لەلایەن کۆمەڵی نێودەوڵەتی لە پاراستنی هاووڵاتیانی مەدەنی و رێگریکردن لە دووبارەبوونەوەی ئەو دەستدرێژییانە.

لای خۆیەوە مەحمود عەباس، سەرۆکی دەسەڵاتی فەلەستین پێزانینی خۆی نیشاندا بۆ پاڵپشتی عیراق لەسەر ئاستی گەل و ئاستی رەسمی بۆ گەلی فەلەستین و دۆزی دادپەروەرانەیان و جەختیکردەوە لە پەیوەندیی پتەوی نێوان هەردوو وڵات و گەل.

دیدارەکە بەئامادەبوونی سەرۆکی دەستەی راوێژکاران و پسپۆڕان لە سەرۆکایەتی کۆمار، د. عەلی شوکری، بەڕێوەبەری نووسینگەی سەرۆک کۆمار، گوهدار محەمەد سەعید و باڵیۆزی کۆماری عیراق لە شانشینی ئوردن، عومەر بەرزنجی، لەگەڵ ژمارەیەک لە لێپرسراوانی فەلەستین بەڕێوەچوو.

سەرۆک کۆمار خواستی عیراقی  بۆ پتەوکردنی پەیوەندیی مێژووی و برایانەی لەگەڵ وڵاتی ئوردن دوپات کردەوە، لە کۆبونەوەکەیاندا، بەردەوامبوون لە کاری هاوبەش بۆ خزمەتکردنی بەرژەوەندییەکانی هەردوولا و بەشداریکردن لە چەسپاندنی ئاسایش و سەقامگیری و گەشەپێدان لە ناوچەکەدا تاوتوێکران. 

لەلای خۆیەوە شا عەبدوڵڵای دووەم بەخێرهاتنی سەرۆک کۆمار و شاندی یاوەری کرد و ستایشی پەیوەندی قووڵی نێوان عیراق و ئوردنی کرد و جەختی لە گرنگی بنیاتنانی هاریکاری لەبوارەکانی وزە، بازرگانی، گواستنەوە، و ئابووری کەبەدەستهاتوون کردەوە، بەمەش هاریکاری نێوان هەردوو وڵات بەهێزتر دەکات.

لەدیدارەکەدا باس لەڕێگاکانی فراوانکردنی هاوکارییە ئابووری و بازرگانی و وەبەرهێنانەکان و پەرەپێدانی پڕۆژەی هاوبەشی گواستنەوەی کارەبا و ئاسانکاری بازرگانی و گواستنەوەی کاڵاکان لە نێوان هەردوو وڵات و هاندانی کۆمپانیا ئوردنی و عیراقییەکان بۆ وەبەرهێنان لەپڕۆژە هاوبەشەکان کە بەشدارن لەڕەخساندنی هەلی کار و گەشەی ئابووری بەردەوام دەکەن.

هەروەها باس لە پێشهاتەکانی ئێستای ناوچەکە و جیهان کرا، هەردوولا جەختیان لەسەر چڕکردنەوەی راوێژ و هەماهەنگی عەرەبی کردەوە بۆ رووبەڕووبوونەوەی ئاستەنگە هاوبەشەکان، دیارترینیان قەیرانە سیاسی و ئابوورییەکانی بەردەم ناوچەکە، هەروەها کارکردن بۆ پشتیوانیکردن لە چارەسەری ئاشتیانە بۆ ئەم قەیرانانە بە شێوەیەک کە گەرەنتی سەروەری و ئاسایشی خاکی دەوڵەتان بکات.

سەبارەت بە پرسی فەلەستین، هەردوو سەرکردە هەڵوێستی پتەوی عیراق و ئوردنیان دووپاتکردەوە لەپشتیوانیکردن لە مافە ڕەواکانی گەلی فەلەستین، و دامەزراندنی دەوڵەتی سەربەخۆیان، هاوکات جەختیان لەگرنگی کەمکردنەوەی پەرەسەندن و پاراستنی خەڵکی سیڤیل و پێویستی هەستانی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بە ڕۆڵی خۆیان کردەوە ، بۆ چارەسەرکردنی پرسی فەلەستین بە پێی یاسا نێودەوڵەتییەکان .

هەروەها لەدیدارەکەدا باس لەڕێگاکانی بەرزکردنەوەی هاوکاری هاوبەشی ئەمنی و سەربازی کرا، بەتایبەتی لە بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر و توندڕەوی و بەهێزکردنی ئاسایشی سنوورەکان، جەختیش لەگرنگی ئاڵوگۆڕی شارەزایی و زانیاری هەواڵگری و بەردەوامی هەماهەنگی نێوان دەزگا ئەمنییەکانی عێراق و ئوردن بۆ دەستەبەرکردنی ئاسایش و سەقامگیری هەردوو وڵات کرایەوە.

 لەکۆتاییدا، سەرۆک کۆمار و  شا عەبدوڵڵای دووەم، جەختیان لە پێویستی بەردەوامی پەیوەندی و ڕاوێژکاری نێوان هەردوولا کردەوە، بە شێوەیەک کە یەک هەڵوێستی عەرەبی پتەوتر بکات و بەشداری بکات لە پشتیوانیکردنی ئاسایشی ناوچەیی و نێودەوڵەتی، وخزمەت بەبەرژەوەندییەکانی گەلانی ناوچەکە لەڕووی سەقامگیری و خۆشگوزەرانی و گەشەپێدانەوە بکات.

پاشان کۆبوونەوەیەکی فراوانکراو بەسەرۆکایەتی سەرۆک کۆمار، د.لەتیف رەشید و  شا عەبدوڵڵای دووەم، بەئامادەبوونی ئەندامانی شاندی عیراق و ئوردن بەڕێوەچوو و رێوشوێنەکانی پتەوکردنی پەیوەندییە دووقۆڵییەکان و فراوانکردنی هاریکاری و ئاڵوگۆڕی بازرگانی، خزمەتکردنی بەرژەوەندییەکانی هەردوو گەلی برا، تاوتوێ کران، هەروەها جەخت لەسەر هەماهەنگی هاوبەش لەسەر پرسەکانی بەرژەوەندی هاوبەش کرایەوە.

لە دیدارەکەدا لە لایەنی عیراقی سەرۆکی دەستەی راوێژکاران و پسپۆڕان لە سەرۆکایەتی کۆمار، دکتۆر عەلی شوکری، بەڕێوەبەری نووسینگەی  سەرۆک کۆمار، گوهدار محەمەد سەعید و باڵیۆزی کۆماری عیراق لە شانشینی ئوردن، عومەر بەرزنجی، ئامادەبوون.

لەلایەنی ئوردنیشەوە، هەریەک لەجێگری سەرۆک وەزیران و وەزیری دەرەوە و تاراوگەکان، بەڕێز ئەیمەن ئەلسەفدی، بەڕێوەبەری نووسینگەی شا عەبدوڵڵا، ئەندازیار عەلا بەتاینە و وەزیری پیشەسازی و بازرگانی بەڕێز یەعروب قەزات، لەگەڵ ژمارەیەک بەرپرسی عێراقی و ئوردنی.

ئەمڕۆ شەممە ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥، د.لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عێراق لە کۆشکی سەلام پێشوازیکرد لە گۆردان گریلیچ رادمان، وەزیری دەرەوەی کۆماری کرواتیا و تاوتوێی پەیوەندییە دوو قۆڵییەکانی نێوان عیراق و کرواتیایان کرد و جەخت لە کاری هاوبەشی نێوان هەردوولا کرایەوە.

لە دیدارەکەدا، فوئاد حوسێن، جێگری سەرۆک وەزیران و وەزیری دەرەوەی عیراق ئامادە بوو، لە میانی کۆبونەوەکەدا تاوتوێی پەیوەندییە دووقۆڵییەکانی نێوان عێراق و کرواتیا کرا، هەروەها رێگاکانی بەهێزکردنی هاریکاری هاوبەش لە بوارەکانی سیاسی، ئابووری، و کلتووریدا بە شێوەیەک کە خزمەت بە بەرژەوەندییەکانی هەردوو گەلی دۆست بکات.

سەرۆک کۆمار جەختی لەسەر گرنگی بەردەوامبوونی پەیوەندی و ئاڵوگۆڕی سەردانەکان لە نێوان بەرپرسانی هەردوو وڵات کردەوە و جەختی لە کارکردنی هاوبەش بۆ پەرەپێدانی دەرفەتەکانی وەبەرهێنان و گەشەپێدانی زیاتر کردەوە.

هەروەها، سەرۆک کۆمار دووپاتی کردەوە کە عیراق خوازیاری فراوانکردنی ئاسۆکانی هاریکاریە لەگەڵ کرواتیا و وڵاتانی یەکێتی ئەوروپایە و  ئاماژەی بەوەشدا کە عیراق سەقامگیری ئەمنی، سیاسی و کۆمەڵایەتی بەخۆیەوە دەبینێت و بەرەو ئەنجامدانی هەڵبژاردنێکی پەرلەمانی نوێ دەچێت کە ڕێبازی دیموکراسی قووڵتر دەکاتەوە و بنەماکانی پرۆسەی سیاسی و گواستنەوەی ئاشتیانەی دەسەڵات جێگیر دەکات.

لە لای خۆیەوە، وەزیری دەرەوەی کرواتیا ستایشی هەڵوێستەکانی عیراقی کرد لە پشتگیریکردنی سەقامگیری هەرێمی و نێودەوڵەتی، و ئارەزووی وڵاتەکەی دەربڕی بۆ پەرەپێدانی هاریکاری دووقۆڵی لە بوارە جیاوازەکاندا، بەتایبەتی لە بوارەکانی وەبەرهێنان، وزە، پەروەردە، و ئاڵوگۆڕی کلتووری.

دەرباز کۆسرەت رەسوڵ، ئەندامی سەرکردایەتیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، ئەمڕۆ لە شاری هەولێر پێشوازیی لە فەرامەرز ئەسەدی، کونسوڵی گشتیی کۆماری ئیسلامی ئێران لە هەرێمی کوردستان کرد.

لە دیدارێکدا کە دواین پێشهاتەکانی دۆخی عیراق و هەرێمی کوردستانی تێدا تاوتوێ کرا، دەرباز کۆسرەت رەسوڵ جەختی لە گرنگیی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق کردەوە بۆ راگرتنی هاوسەنگیی پەیوەندییەکان لەسەر ئاستی عیراق.

دەرباز کۆسرەت رەسوڵ دووپاتیکردەوە کە "یەکێتی کۆڵەکەی سەرەکیی راگرتنی سەرجەم هاوسەنگییەکانە، چ لەسەر ئاستی عیراق و چ لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان."

ناوبراو وتیشی: "بۆیە کاتێک دەڵێین 'هێزی تۆین لە بەغداد'، ئەمە تەنها دروشم نییە، بەڵکو ئەمە بەرنامەی کاری یەکێتی بووە و لە قۆناغی داهاتوشدا هەر بەم سیاسەتەوە کار دەکەین."

د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق و شاناز ئیبراهیم ئەحمەد خانمی یەکەم، ئەمڕۆ پێنجشەممە٢٣ـی ١٠ـی ٢٠٢٥ پێشوازییان لە شێخ نەهرۆ کەسنەزانی، سەرۆکی تەریقەتی قادری کەسنەزانی و وەفدی هاوڕێی کرد.

لە دیدارەکەدا، بارودۆخی گشتیی وڵات و گرنگیی یەکخستنی هەوڵەکانی نێوان هێزە سیاسییەکان بۆ رووبەڕووبوونەوەی ئەو ئاڵنگاریانەی ناوچەکە کە بەهۆیەوە ئاسایش و سەقامگیری لە وڵاتدا جێگیر دەبێت و داواکارییەکانی هاووڵاتییان بۆ باشترکردنی گوزەران و خزمەتگوزارییەکان تاوتوێ کرا.

سەرۆک کۆمار جەختی لەسەر پێویستیی چاندنی بەهاکانی یەکڕیزی و برایەتی لە رێگەی گوتارێکی میانڕەوانە کردەوە، کە ببێتە مایەی بەهێزکردنی یەکگرتوویی کۆمەڵایەتی و بنەماکانی لێبوردەیی و لێکتێگەیشتن و پێکەوەژیانی نێوان پێکهاتەکانی گەلی عیراق بچەسپێنێت.

هەروەها لە دیدارەکەدا، ئامادەکارییەکان بۆ هەڵبژاردنەکانی داهاتوو تاوتوێ کرا، سەرۆک کۆمار جەختی لەسەر گرنگیی ئامادەکردنی ژینگەیەکی گونجاو بۆ بەڕێوەچوونی هەڵبژاردنێکی پاک و بێگەرد و شەفاف بە بەشدارییەکی فراوانەوە کردەوە، کە ئاواتەکانی عیراقییەکان بۆ ژیانێکی ئارام و شکۆمەند بەدی بهێنێت.

لەلای خۆیەوە، شێخ نەهرۆ کەسنەزانی، سوپاسی هەوڵەکانی سەرۆک کۆماری کرد لە دانانی بنەماکانی یەکڕیزیی نیشتمانی، و جەختی لەسەر پابەندبوونی تەریقەتی کەسنەزانی کردەوە بۆ بەردەوامیدان بە هەوڵە چاکسازییەکانیان لەپێناو خزمەتکردنی عیراق و بەرژەوەندییە باڵاکاندا.

د. لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق لە بەغداد پێشوازی لە عەبدولسادە فریجی، سەرۆکی هاوپەیمانی نەهجی نیشتمانی کرد و جەختی لەسەر گرنگی بەڕێوەچوونی هەڵبژاردنێکی دادپەروەرانە کردەوە.

لە میانی دیدارەکەدا سەرۆک کۆمار جەختیکردەوە لە پێویستی بەڕێوەچونی هەڵبژاردنی سەرتاسەری و دابینکردنی کەشێکی ئارام بۆ ئەوەی رێگە خۆش بکات بۆ بەشدارییکردنی فراوانی جەماوەری و ئاماژەی بەوەشکرد، پاراستنی ئاشتی مەدەنی و بەرەوپێشبردنی گفتوگۆ، بناغەی سەرکەوتنی پرۆژە نیشتمانییەکانن، کە دیارترینیان هەڵبژاردنە.

هاوکات سەرۆک کۆمار جەختیشیکردەوە کە سەقامگیری وڵات بەرپرسیارێتییەکی کۆدەنگیە کە پێویستی بە هاوکاریی دڵسۆزانە لە نێوان هەموو هێزە سیاسییەکان هەیە.

لای خۆیەوە فریجی پاڵپشتی هاوپەیمانییەکەی بۆ هەوڵەکان دووپاتکردەوە، کە ئامانجیان دەستەبەرکردنی سەرکەوتنی پرۆسەی هەڵبژاردن و چەسپاندنی سەقامگیری سیاسییە لە رێگەی چەسپاندنی پرەنسیپەکانی دیالۆگ و لێکتێگەیشتن لە نێوان هێزە جیاوازە نیشتمانییەکاندایە.