هەواڵەکان
وەزارەتی بەرگریی عیراق کوژران و برینداربوونی چوار لە ئەندامانی هێزەکانی بەهۆی تەقینەوەی بۆمبێکی چێنراوی پاشماوەکانی رێکخراوی تیرۆریستی داعش لە پارێزگای نێنەوا راگەیاند.
لیوا یەحیا رەسوڵ، وتەبێژی وەزارەتی بەرگری لە بەیاننامەیەکدا رایگەیاند: دوو لە ئەفسەرانی فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنەکانی جەزیرە - فیرقەی حەوتی پیادە، لە کاتی ئەنجامدانی ئەرکی گەڕان و پشکنین لە باکوری بیابانی راوە لە باشوری نێنەوا، بەهۆی تەقینەوەی بۆمبێکی چێنراوی پاشماوەکانی داعش کەژران، هاوکات دوو سەربازی تریش بریندار بوون و بۆ وەرگرتنی چارەسەر رەوانەی نەخۆشخانە کراون.
وتەبێژی وەزارەتەکە سەرەخۆشیی ئاڕاستەی کەسوکاری کوژراوان کرد و جەختیشی کردەوە کە هێزەکانی سوپا بە ئیرادەیەکی بەهێزەوە بەردەوام دەبن لە جێبەجێکردنی ئەرکەکانیان بۆ راوەدوونانی پاشماوەکانی تیرۆریستان و سەقامگیرکردنی ئاسایشی وڵات.
وەزارەتی خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستیی حکومەتی هەرێمی کوردستان ئامار و داتاکانی پرۆسەی وەرگرتنی دەرچووانی پۆلی 12ی ئامادەیی لە زانکۆ و پەیمانگە حکومییەکان بۆ ساڵی خوێندنی (2026-2027) راگەیاند:
- کۆی گشتیی پلانی وەنگرتن: 65,324 کورسی.
- کۆی گشتیی دەرچووان: 40,716 دەرچوو (30,847 زانستی، 7,923 وێژەیی، 1,240 پیشەیی، 706لە خوێندنگە نێودەوڵەتییەکان).
- کۆی گشتیی پێشکەشکاران: 39,950 داواکار (32,739 لە دەرچووانی ئەمساڵ و 7,211 لە دەرچووانی ساڵانی رابردوو).
- کۆی گشتیی وەرگیراوان: 39,052 خوێندکار (32,422 لە دەرچووانی ئەمساڵ کە دەکاتە 99٪ی وەرگیراوان، و 6,630 لە دەرچووانی ساڵانی رابردوو).
- ژمارەی وەرهەنەگیراوان: تەنها 317 خوێندکار (1٪) وەرنەگیراون.
- کورسییە بەتاڵەکان: 27,391 کورسیی خوێندن لە زانکۆ و پەیمانگەکان بە بەتاڵی ماونەتەوە.
- خوێندنگە نێودەوڵەتی و پیشەیییەکان: دەرچووانی خوێندنگە نێودەوڵەتییەکان: لە کۆی 376 پێشکەشکار، 370 خوێندکار وەرگیراون (لە سیستەمی ئەمریکی 258، بەریتانی 84، فەرەنسی و ئەی بی و ئەڵمانی 28).
- دەرچووانی خوێندنگە پیشەیییەکان: لە کۆی 901 پێشکەشکار، 716 خوێندکار وەرگیراون و 185 وەرنەگیراون، 493 خوێندکاریش داواکارییان پێشکەش نەکردووە.
- دەرچووانی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ئیدارەی هەرێم:کۆی گشتییان 2,700 قوتابی و خوێندکارن، کە لە چەند رۆژی داهاتوودا دەرگای پێشکەشکردنیان بۆ دەکرێتەوە.
کۆمپانیای "یۆرۆوینگز"ی ئەڵمانی گەڕانەوەی گەشتە ئاسمانییە راستەوخۆکانی بۆ بەغدادی پایپەخت راگەیاند؛ بەجۆرێک لە 10ی کانونی یەکەمی 2026ەوە هەفتانە چوار گەشت لە بەرلین و دۆسڵدۆرفەوە بۆ بەغداد ئەنجام دەدرێن، ئەوەش دوای زیاتر لە 40 ساڵ لە راوەستانی گەشتی کۆمپانیا ئەڵمانییەکان بۆ عیراق.
بەپێی بەرنامەی کۆمپانیاکە، هەفتانە دوو گەشت لە بەرلین و دوو گەشت لە دۆسڵدۆرفەوە بۆ بەغداد ئەنجام دەدرێن، ئەمەش هەنگاوێکە بۆ بەهێزکردنی تۆڕی گەشتە ئاسمانییەکان لەنێوان هەردوو وڵات و رێگەخۆشکردن بۆ فراوانبوونی ئامادەییی کۆمپانیا ئەورووپییەکان لە بازاڕی عیراقدا.
دەستپێکردنەوەی ئەم گەشتانە لە چوارچێوەی هەوڵەکانی وەزارەتی گواستنەوەی عیراقدایە بۆ راکێشانی کۆمپانیا ئاسمانییە نێودەوڵەتییەکان و تەواوکردنی پێوەرە نێودەوڵەتییەکانی ئاسایش و سەلامەتیی فڕۆکەخانەکان.
شایەنی باسە، کۆمپانیا ئەڵمانییەکان لە سەرەتای هەشتاکانی سەدەی رابردووەوە گەشتەکانیان بۆ عیراق راگرتبوو، لە ئێستاشدا زیاتر لە 10 کۆمپانیای ئەڵمانی داواکارییان پێشکەش کردووە بۆ ئەنجامدانی گەشت بۆ عیراق لە قۆناغی داهاتوودا.
حكومەتی سوریا بڕیاریدا پرۆگرامی خوێندنی بەڕێوەبەرایەتیی ئیدارەی خۆسەر لەناو ژمارەیەك خوێندنگەی رۆژئاوای كوردستان بۆ ماوەی ساڵێك پەسەند بكات.
پەیامنێری كوردسات نیوز رایگەیاند، حكومەتی سوریا ژمارەیەك خوێندنگەی لە ناوچە كوردنشینەكان دیاریكردووە بۆ ساڵێكی راگوزەر كە تیایدا پرۆگرامی كوردی ژێر ئیدارەی خۆسەر پەسەند دەكرێت.
بڕیارەكەش پارێزگای حەسەكەو خوێندنگە كوردیەكان بۆ قۆناغەكانی پۆلی یەكەم تاوەكو 12 دەگرێتەوە، كە بەوتەی بەرێوەبەری پەروەردەی شارەكە، ئێستا كار دەكرێت بۆ وەرگێڕانی بابەتەكانی مێژوو، جوگرافیا و فەلسەفە بۆ سەر زمانی كوردی، تاوەكو لە قۆناغەكانی ناوەندی و ئامادەییدا بە سیستەمی دوو زمانی بوترێنەوە.
لەگەڵ ئەم پێشكەوتنەشدا لە سیاسەتی زماندا، سێكتەری پەروەردە لە پارێزگای حەسەكە روبەڕووی ئاستەنگی گەورە بووەتەوە.
دوای دەستپێكردنی ساڵی خوێندن لە 6ی ئەیلوولدا، لە كۆی دوو هەزار و 317 خوێندنگەی پارێزگاكە، تەنیا نزیكەی هەزار و 800 خوێندگە كراوەن و ئەوانی تر وێران بوون.
دەستەی كەشناسیی عیراق رایگەیاند، لە سبەینێوە باران بارین دەستپێدەكات و پلەكانی گەرماش روو لە نزمبوونەوە دەكات.
دەستەی كەشناسیی عیراق لە راگەیەنراوێكدا پێشبنیەكانی خۆی بۆ رۆژانی داهاتوو ئاشكرایكردو رایگەیاند: لە سبەینێوە ئاسمان نیمچەهەور دەبێت و لە هەندێك ناوچەی ناوەڕاست و باكور و هەرێمی كوردستان دەبێتە هەوری تەواو باران بارین بەشێوەی پچڕ پچڕ دەبارێت،هەروەها هەرەبروسكەشی لەگەڵدا دەبێت.
كەشناسیی عیراق ئاماژەی بەوەش كرد، شەپۆلی بارانبارین بە شێوەی پچڕپچڕ تا كۆتایی هەفتە بەردەوام دەبێت، هاوكات ئەگەری هاتنی شەپۆلێكی خۆڵبارینیش لە سەرانسەری عیراقدا هەیە و لەگەڵ بارانەكەدا پلەكانی گەرما ڕوو لە نزمبوونەوە دەكەن.
وەزیری دەرەوەی ئێران هۆشداری دایە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ئەنجامدانی هەر هێرشێک بۆ سەر وڵاتەکەی، لە هەمان کاتدا جەختی لە پشتیوانیی تاران بۆ ئاشتی و رێگەی دپلۆماسی بڕیاردا بۆ چارەسەرکردنی ناکۆکی و کێشە هەڵپەسێردراوەکانی لەگەڵ واشنتۆن.
عەباس عەراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران، ئەمڕۆ یەکشەممە، لە لێدوانێکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند: ئەگەر هێرشمان بکرێتە سەر، وەڵاممان لە جارەکانی پێشوو بەهێزتر دەبێت، ئەگەر رێگەی دیپلۆماسیش هەڵبژێردرێت ئێمە بۆی ئامادەین، ئاماژەی بەوەش کرد: ئەوانەی هەوڵیان دا ئێران لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی پەراوێز بخەن، لە بەدیهێنانی شکستیان هێنا.
ئەم لێدوانانە هاوکاتن لەگەڵ راگەیەندراوەکەی دوێنێ شەممەی سکۆت بیسێنت، وەزیری خەزێنەی ئەمریکا سەبارەت بە راگرتنی تەواوەتیی هەناردەی نەوتی ئێران لە رێگەی دەریاوە، ئەوەش لە چوارچێوەی سیاسەتێکدا کە واشنتۆن پەیڕەوی دەکات بۆ پەراوێزخستنی ئابووریی ئێران.
وەزیری دەرەوەی ئێران جەختی کردەوە: گەلی ئێران ئاشتی دەوێت.
عەراقچی داوای لە ویلایەتە یەکگرتووەکان کرد رێگە دانایانەکە هەڵبژێرێت، دووپاتیشی کردەوە کە وڵاتەکەی لە جارەکانی پێشوو ئامادەترە ئەگەر واشنتۆن پەنا بۆ بژاردەی سەربازی ببات.
لە کاتێکدا عیراق وڵاتێکی دەوڵەمەندە بە سەروەت و سامانەکەی، داتاکانی نەتەوە یەکگرتووەکان ئاشکرای دەکەن کە سالانە دەیان ملیۆن دۆلار لە گەنجینەی دەوڵەت تەنها بۆ دابینکردنی چا رەوانەی دەرەوە دەکرێت.
عەلی کەریم زەهیب، توێژەری ئابووری و دارایی لە رێکخراوی (أضواء دجلة) بۆ برنامەڕێژیی ستراتیجی، ئەمڕۆ یەکشەممە، رایگەیاند: داتا رەسمییەکانی بنکەی زانیاریی (COMTRADE)ی سەر بە نەتەوە یەکگرتووەکان، ئاماری شۆکهێنەریان دەربارەی بەردەوامیی چوونەدەرەوەی دراوی قورس لە عیراق ئاشکرا کردووە، ئەوەش تەنها لەپێناو دابینکردنی سادەترین پێداویستییەکانی ژیانی رۆژانەی هاووڵاتییان.
زەهیب لە بەیاننامەیەکی رێکخراوەکەدا ئاماژەی بەوە کرد: تەنها هەناردەی چای هیندستان بۆ عیراق لە ساڵی 2025دا بەرزبووەتەوە بۆ 125.24 ملیۆن دۆلاری ئەمریکی، روونیشی کردەوە کە ئەمە بڕە پارەیەکی زۆر گەورەیە تەنها بۆ دابینکردنی "چا" دەدرێت کە لە هیچ ماڵ و چایخانەیەکی عیراقدا دەستبەرداری نابن.
ئەو توێژەرە باسی لەوەش کرد: ئەم هاودژییە سیستمی ئابووری و دارایی وڵات دەخاتە ژێر پرسیارەوە، چونکە لۆجیکی نییە وڵاتێکی دەوڵەمەند بە سەروەت و سامان نەتوانێت بیر لە جێگرەوەیەک بکاتەوە بۆ کاڵایەکی بەکاربەری سەرەکی کە دەیان ملیۆن دۆلار لە گەنجینەی دەوڵەت بۆ جووتیار و وەبەرهێنەرانی هیندستان و وڵاتانی دەرەوە دەبات، لە کاتێکدا توانای ناوخۆیی پەکخراوە و لە هەموو پلانێکی ستراتیجی بۆ بەخۆماڵیکردنی پیشەسازیی خۆراک پەراوێز خراوە.
میدیای ئیسرائیلی ئاشكرای دەكات، سوپای وڵاتەكەیان سەرقاڵی ئامادەكارییە بۆ ئەنجامدانی هێرشی سەربازی بۆ سەر گروپە چەكدارەكانی عیراق.
بەپێی زانیارییەكانی راپۆرتەكە، واشنتۆن گڵۆپی سەوزی بۆ تەلئەبیب هەڵكردووە بۆ جێبەجێكردنی ئەم ئۆپراسیۆنە سەربازییانە، بەتایبەت دوای كشانەوەی هێزەكانی ئەمریكا لە عیراق.
ئاماژە بەوەش كراوە، كشانەوەی ئەمریكا بووەتە هۆی كردنەوەی رێڕەوێكی راستەوخۆ لە تارانەوە بۆ لوبنان، كە لەلایەن گروپە چەكدارەكانەوە بۆ گواستنەوەی هاوكاریی سەربازی و دارایی بەكاردەهێنرێت.
بەیانی ئەمڕۆ یەکشەممە، دەرگای خوێندنگەەکانی عیراق بەڕووی 12 ملیۆن خوێندکاردا کرانەوە، بەمەش زەنگی دەستپێکردنی ساڵی نوێی خوێندن لێدرا.
لەو باریەیەوە، وەزارەتی پەروەردەی عیراق رایگەیاند: ژمارەی قوتابیانی پۆلی یەکەمی سەرەتایی بۆ ساڵی نوێی خوێندن زیاتر لە ملیۆنێک و 200هەزار قوتابییە، ئاماژەی بەوەش کرد کە ژمارەی قوتابخانەکان زیاتر لە 124هەزار قوتابخانەیە.
سەرچاوەیەک لە فەرمانگەی تەندروستیی کەرکوک بە کوردسات نیوزی راگەیاند، لە سنووری ناحیەی ریازی سەر بە قەزای حەویجە، زیاتر لە 150 کەس بەهۆی پیسبوونی ئاوی خواردنەوەوە دۆخی تەندروستییان تێکچووە و گەیەندراونەتە نەخۆشخانەی قەزاکە.
بەپێی بەدواداچوونە سەرەتاییەکانی فەرمانگەی تەندروستیی کەرکوک، هۆکاری روداوەکە بۆ کەمتەرخەمی لە پڕۆژەی ئاوی ناحیەی ریاز دەگەڕێتەوە لە کاتی دابەشکردنی ئاودا؛ بەوهۆیەی مادەی کلۆر بەپێی پێویست بەکارنەهێنراوە یان بەتەواوی فەرامۆش کراوە، ئەمەش زیانی تەندروستیی بە دانیشتووانی ناوچەکە گەیاندووە.
سەرچاوەکە ئاماژەی بەوەش کرد، زۆربەی نەخۆشەکان تووشی سکچوون و رشانەوە بوون.
روداوەکە لە کۆتایی هەفتەی رابردوودا بە درێژایی دوو رۆژ رویداوە؛ بە جۆرێک لە رۆژی یەکەمدا 70 کەس و لە رۆژی دووەمدا 80 کەس رەوانەی نەخۆشخانە کراون.
لە ئێستادا لیژنەیەکی تایبەت بە شێوەیەکی مەیدانی سەردانی پڕۆژەکەیان کردووە و لێکۆڵینەوەکان بۆ گەیشتن بە دەرئەنجامی کۆتایی بەردەوامن.
ئەحمەد داودئۆغڵو، سەرۆکوەزیرانی پێشووی تورکیا بەبۆنەی ساڵیادی کۆچی دوایی سەرۆک مام جەلال رایگەیاند: مام جەلال سەرکردەیەکی گەورە بوو کە توانایەکی سەرسوڕهێنەری لە گفتوگۆکردن و قایلكردنی یار و نەیاردا هەبوو؛ هەمیشە گوێی لە لایەنە ناکۆکەکان دەگرت، بۆچوونە جیاوازەکانی لێکنزیک دەکردەوە و پێکهاتەکانی عیراقی یەکدەخست.
داودئۆغڵو ئاماژەی بەوەش کرد: مام جەلال رۆڵێکی کاریگەری لە پرۆسەی ئاشتیدا لە تورکیا هەبوو، لەگەڵ هەموو لایەنەکاندا پەیوەندیی باشی دەپاراست و پێداگری لەسەر هاوبەشی لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ و چەسپاندنی بنەماکانی دیموکراسی دەکرد، زۆرجاریش ئاڵۆزترین کێشەکانی لە کاتی ئامادەکردنی خوانێکدا بۆ لایەنە ناکۆکەکان چارەسەر دەکرد و توانیی باری ناوخۆیی کەرکوکیش رێکبخاتەوە.
سەرۆکوەزیرانی پێشوی تورکیا جەختیشی کردەوە: زۆر وانەی دەروونناسیی لە مام جەلال فێر بووە و پێویستە لە ئێستادا هەمووان سود لە سیاسەت و حیکمەتی ئەو سەرکردەیە وەربگرن.
محەمەد شیاع سودانی، سەرۆکوەزیرانی پێشوی عیراق بەبۆنەی ساڵیادی کۆچی دوایی سەرۆک مام جەلال رایگەیاند، مام جەلال بۆ بەڕێوەبردنی عیراق هەمیشە جەختی لەسەر شەراکەتی راستەقینەی نێوان سەرجەم پێکهاتەکان دەکردەوە و پارێزگاری لە بەرژەوەندییەکانی گەلانی عیراق بەبێ جیاوازی دەکرد.
سەرۆکوەزیرانی پێشوی عیراق جەختیشی کردەوە: دەبێت پارێزگاری لە دەستکەوتەکانی سەرۆک مام جەلال بکرێت.
سوودانی ئاماژەی بەوە دا: رێبازی سیاسیی ناوبراو بۆ بونیادنانی دەوڵەت لە عیراقدا بۆ چەندین نەوەی داهاتووش بەردەوام دەبێت.
عەممار حەکیم، سەرۆکی رەوتی حیکمەی نیشتمانی بەبۆنەی ساڵیادی کۆچی دوایی سەرۆک مام جەلال رایگەیاند، مام جەلال پێگەیەکی گەورەی لە دڵی عیراقییەکاندا هەیە و لە هەموو قۆناغە هەستیارەکانی وڵاتدا رۆڵی دیار و کاریگەری هەبووە، بە تایبەت لە رووبەڕووبوونەوەی دیکتاتۆریەت و بەرگریکردن لە ئەزموونی دیموکراسی.
سەرۆکی رەوتی حیکمە ئاماژەی بەوە کرد: مام جەلال بەهای گفتوگۆی دەزانی و وەک چەترێکی کۆکەرەوە لایەنە ناکۆکەکانی لەسەر مێزی گفتوگۆ کۆدەکردەوە.
بەهۆی هەڵوێستە نیشتمانییەکانی و بەرگریکردنی لە مافی هەموو عیراقییەکان بەبێ جیاوازی، مەرجەعی باڵای شیعە لە عیراق نازناوی «سەمام ئەمانی عیراق»ی پێبەخشی.
حەکیم جەختیشی کردەوە: مام جەلال شانازی بە کوردبوونی خۆی و ئینتیماکەی بۆ عیراق دەکرد، و بڕوای بە (کوردستانێکی بەهێز لە چوارچێوەی عیراقێکی بەهێزدا) هەبوو.
ئاماژەی بەوەش دا کە شەراکەتی راستەقینەی کردبووە بنەما بۆ بەڕێوەبردنی وڵات و پێویستە لە ئێستادا پارێزگاری لە دیدگاکەی بکرێت و پەرەی زیاتری پێبدرێت.
هەیبەت حەلبوسی، سەرۆکی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق بەبۆنەی ساڵیادی کۆچی دوایی سەرۆک مام جەلال رایگەیاند، مام جەلال کەسایەتییەکی نیشتمانپەروەر و پارێزەری سەرتاسەری عیراق بوو، و ناوی لە وێستگە گرنگەکانی عیراقی نوێدا تۆمار کراوە و قۆناغێکی مێژویی سەرەکیی لە وڵاتدا پێکھێناوە.
سەرۆکی پەرلەمان ئاماژەی بەوەش کرد: مام جەلال بە حیکمەتەوە عیراقی بەڕێوەدەبرد و هەمیشە پێداگری لەسەر شەراکەتی راستەقینە، رێزگرتن لە دەستوور و بەهێزکردنی لێکتێگەیشتنی نێوان سەرجەم لایەنەکان دەکرد.
حەلبوسی جەختیشی کردەوە کە عیراقی ئەمڕۆ بۆ بونیادنانی دەوڵەت و رووبەڕووبوونەوەی ئاڵنگارییەکان، پێویستی بە وانەوەرگرتن لە رابردوو و سوودوەرگرتن لە ئەزموون و سیاسەتی حەکیمانەی سەرۆک مام جەلال هەیە، و داوای کرد هەمووان بە هەمان رێچکەی ئەودا بڕۆن.
بەبۆنەی ساڵیادی کۆچی دوایی سەرۆک مام جەلال تاڵەبانی، نزار ئامێدی سەرۆک کۆماری عیراق رۆڵ و کاریگەریی مێژویی ناوبراویان لە بونیادنانەوەی عیراق و رووبەڕووبوونەوەی ئاڵنگارییەکان بەرز نرخاند.
نزار ئامێدی، سەرۆک کۆماری عیراق رایگەیاند: تا ئێستاش کاریگەریی سەرۆک مام جەلال لە عیراقدا بەردەوامە و لە سەختترین قۆناغەکاندا کێشە و ناکۆکییەکانی چارەسەر کردووە.
جەختیشی کردەوە: وڵات لە ئێستادا پێویستی بە دیدگای سەرۆک مام جەلال ە بۆ رووبەڕووبوونەوەی ئاڵنگارییەکان.
ئامێدی ئاماژەی بەوەش کرد: شانازی بەو میراتەوە دەکەن کە مام جەلال بەجێیهێشتووە، و وەک بونیادنەری دیموکراسی و ئازادی بۆ سەرانسەری وڵات وەسفی کرد کە ئازایانە رووبەڕووی ئاڵنگارییەکان بووەتەوە.
ئامێدی ئاماژەی بەوەش دا کە سیاسەتمەداران لە عیراق بە رێزەوە یادی داناییەکانی سەرۆک مام جەلال دەکەنەوە.
نێچیرڤان بارزانی، سەرۆکی هەرێمی کوردستان لە پەیامێکدا بەبۆنەی ساڵیادی کۆچی دوایی سەرۆک مام جەلال تاڵەبانی رایگەیاند، بە وپەڕی رێز و پێزانینەوە یادی سەركردەیەكی گەورەی نیشتمانی دەکەنەوە کە ژیانی خۆی بۆ خەبات لەپێناو مافەکانی گەلی کوردستان و خزمەتکردنی عیراق تەرخان کرد.
سەرۆکی هەرێم ئاماژەی بەوەش کرد کە مام جەلال لە سەخترین قۆناغەکاندا دەنگی گفتوگۆ، لێکتێگەیشتن و کاری پێکەوەیی بووە.
جەختیشی کردەوە کە باشترین وەفاداری بۆ یاد و میراتی مام جەلال ئەوەیە کە گفتوگۆ، تەبایی و یەکڕیزی بخرێنە رێگەی چارەسەرکردنی ناکۆکییەکان و کارکردنی پێکەوەیی بۆ پاراستنی ماف و دەستکەوتەکانی گەلی کوردستان و چەسپاندنی هاوبەشی و سەقامگیری لە عیراقدا