هەواڵەکان
ئەمڕۆ بەهۆی گۆڕانی کەشوهەوا و کەوتنەوەی هەورەبروسکە لە چەند ناوچەیەکی جیاوازی هەرێمی کوردستان، چوار هاووڵاتی بوونە قوربانی، بە جۆرێک سێ کەسیان گیانیان لەدەستداوە و ئەویتریش بریندار بووە.
کاروان حەبیب، پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، لە سنوری خورماتوو هەورەبروسکە لە دوو شوێنی جیاوازدا لە سنوری گوندەکانی (ئاخجەمەشەد) و (ئەلبۆ سەباح)، دوو کەس بەهۆی هەورەبروسکەوە گیانیان لەدەستدا.
بەڕێوەبەری نەخۆشخانەی گشتیی خورماتووش، بە کوردسات نیوزی راگەیاند، تەرمی دوو کەسەکە گەیەندراوەتە نەخۆشخانەی خورماتوو.
دوانیوەڕۆی ئەمڕۆش لە گوندی ئالانی سەر بە ناحیەی زەڕایەن لە سنوری ناحیەی زەرایەن، شوانێکی تەمەن 24 ساڵان، کە بە نەتەوەی عەرەب بوو بە هەمان هۆکار گیانی لەدەستداوە.
هاوكات جگە لەوانەش، ئەمڕۆ لە گوندی دێڵزەی سەر بە قەزای چۆمان، هەورەبروسکە لە ماڵێکداوە و بەهۆیەوە ژنێک بریندار بووە.
گەشتی ئاسمانیی هێڵەکانی ئێران بۆ عیراق دەستپیدەکاتەوە؛ تەنها لە نێوان فڕۆکەخانەی نەجەفدا دەبێت و رۆژانە 40 گەشت ئەنجام دەدەن.
میدیاکانی ئێران بڵاویانکردوەتەوە، بە هەوڵەکانی عەلى زەیدى سەرۆک وەزیرانى عیراق و بە رەزامەندی ئەمریکا، گەشتە ئاسمانییەکانی کۆمپانیا ئێرانییەکان لە رێگەی فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی نەجەفەوە بۆ عیراق دەستپیدەکەنەوە.
ئاماژەیان بەوەکردوە، دەستپێکردنەوەی گەشتەکان ئامانج لێی گواستنەوەی گەشتیار و زیارەتکارانە و تەواوی کۆمپانیا ئێرانییەکان دەگرێتەوە، جگە لە کۆمپانیای ماهان ئێر.
ئەمە لە کاتێکدایە پێشتر، لە رۆژت 23ـی9ـی 2026 وەزارەتی گەنجینەی ئەمریکا هاتنی فڕۆکەی ئێرانی بۆ عیراق قەدەغە کردبوو، بەڵام بە هەوڵی عەلی زەیدی واشنتۆن رازیبووە بە دەستپێکردنەوەی گەشتەکان.
ئاژانسی رۆیتەرز بە پشتبەستن بە سێ لێپرسراوی باڵای ئێران و سەرچاوەیەکی ئاگادار لەو بابەتە بڵاویکردەوە، تاران ئامادەکاری تەواوی کردوە و لە ئەگەری هێرشی ئەمریکادا وەڵامدانەوەکەی فراوانتر و توندتر دەبێت لە چاو رابردودا.
رۆیتەرز رایگەیاندوە، لەئەگەری دەستپێکردنەوەی هێرشەکان، فەرماندە باڵاکانی ئێران پلانیان هەیە و بیر لە زیادکردنی مەودای ئامانجە ئەگەرییەکان دەکەنەوە.
بەپێی راپۆرتەکە، ئەو پلانانەی کە لەبەرچاو دەگیرێن بریتین؛ لە فراوانکردنی مەودای ئامانجەکان لە بەرژەوەندییە پەیوەندیدارەکانی ئەمریکاوە بۆ ئەو وڵاتانەی کە پشتگیری لە ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی واشنتۆن دەکەن.
رۆیتەرز ئاشکرای کردوە، تاران نیازیەتی ئامانجەکانی دەرەوەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستیش بگرێتەوە، بەڵام تا ئێستا بڕیاری کۆتایی لەسەر مەودا و کاتی وەڵامدانەوەی لەو شێوەیە نەدراوە.
ئەو سەرچاوانەی قسەیان بۆ رۆیتەرز کردوە، وتویانە؛ بە گوێرەی پلانەکان، وەڵامی ئێران بۆ ئەمریکا، جگە لە گەروی هورمزە و بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا لە ناوچەکە، لە دەرەوەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاستیش دەبێت.
ئەمە لە کاتێکدایە پێشتر ئاژانسی رۆیتەرز رایگەیاند بوو، تاران داوای لە گروپە هاوپەیمانەکانی لە لوبنان، یەمەن و عیراق کردووە، ئەگەر ئەمریکا دەست بە هێرش بکاتەوە،ئامادەبن بۆ پشتیوانی لە کۆماری ئیسلامی ئێران.
سوپای پاسداران هەڕەشە دەکات و دەڵێت؛ هەڕەشەی بێباج کۆتاییهاتوە و دەستیان لەسەر پەلەپیتکەی چەکەکانیان و ئامادەی وەڵامدانەوەی هەر هەڕەشەیەکن بکرێتە سەر ئێران.
سوپای پاسدارانی ئێران لە راگەیەندراوێكدا، بە بۆنەی دووەمین ساڵیادی هێرشەکانی ئێران بۆ سەر ئیسرائیل، کە بە "ئۆپەراسیۆنی بەڵێنی راستەقینەی 2" ناسراوە، بانگەشەی ئەوەدەکات، لە بەرانبەر هەر هەڕەشە یان هێرشێکدا، ئامادەی وەڵامدانەوەی خێرا و توندترە لەو ئۆپەراسیۆنە.
لە راگەیەندراوەکەدا، سوپای پاسداران رایگەیاندوە، سەردەمی هەڕەشەی بێباج کۆتاییهاتووە و هەر دەستدرێژییەک وەڵامێکی پەشیمانکەرەوە و ئازاربەخشی بەدوادا دێت.
ئاماژەی بەوەکراوە، بە پەیڕەوکردنی رێنماییەکانی موجتەبا خامنەیی، رێبەری باڵای ئێران، جەختکراوەتەوە، دەستیان لەسەر پەلەپیتکەیە بۆ وەڵامدانەوەی راستەوخۆ و خێرا، پەشیمانکەرەوە و کوشندەتر لە ئۆپراسیۆنی پێشوو بۆ هەر هەڕەشە یان هەڵەیەکی ئەگەر دژیان بکرێت.
جێی باسە ئۆپەراسیۆنی "بەڵێنی راستەقینەی 2" لە وەڵامی کوژرانی ئیسماعیل هەنیە، حەسەن نەسروڵڵا دژی ئیسرائیل ئەنجام درابوو.
مەکتەبی سیاسی یەکێتی، پەیامێکی لە ساڵیادی کۆچی دوایی سەرۆک مام جەلالدا پەیامێکی بڵاوکردەوە و تێیدا هاتووە؛دوای نۆساڵ بەسەر کۆچی دوایی سەرۆک مامجەلالدا، تا ئەمڕۆ ئەندێشە مەزنەکانی سـەرۆک مـام جـەلال بەردی بــناغـەی ئــەم پرۆسـە سیاسیەی عیراقە.
ئاماژەی بەوەشکردوە، مام جەلال وەک یەکەم پێشمەرگەو یەکەم رابەری دیموکراتی، سەرۆکایەتی کۆماری عیراقی فیدراڵی گرتەئەستۆ و بووە پارێزەری دەستووریی لە مافەکانی گەلی کورد و هەموو پێکهاتەکان.
دەقی پەیامەکەی مەکتەبی سیاسی یەکێتی
نۆ ساڵ بەسەر ماڵئاوایی یەکجارەکی ڕابەری نەتەوەیی و نیشتمانیی سەرۆک مام جەلال تێپەڕدەبێت و ئەمڕۆ لەهەر کاتێک زیاتر بەها مەزنەکانی کە تێکۆشانی لە پێناودا کرد، وەک رێگای درەوشاوەی کۆمەڵانی خەڵکی کوردستان و عیراق دووپات دەبێتەوە، رێگای سەرکەوتنی وڵاتێکی دەستووری و فیدراڵی کە هاوبەشی و هاوسەنگی حکومڕانی ڕێنوێنی خەباتی سیاسییان بێت.
سەرۆک مام جەلال بە بەرچاو ڕوونی وتێگەیشتنێکی قووڵەوە لە هەموو قۆناغەکانی گۆڕانکاری سیاسی ناوچەکە و جیهان ، نزیکەی حەوت دەیەی لە تەمەنی پڕ بەرەکەتی خۆی لە خەباتێکی هەمەلایەنەی حزبایەتی ، فیکری ، ڕوناکبیری و پێشمەرگایەتی، بەتایبەتیش لە ڕێبەرایەتی کردنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و شۆڕشی نوێی گەلەکەمان، ئینجا لەسەرخستنی ئەزموونی کوردستان و لە دوای پرۆسەی ئازادی عیراقیش لە ڕەگداکوتینی بناغەی وڵاتێکی دەستوریدا خستەگەڕ. لە ترۆپکی ئەم خەباتە درێژخایانەشدا مام جەلال وەک یەکەم پێشمەرگەو یەکەم ڕابەری دیموکراتی، سەرۆکایەتی کۆماری عیراقی فیدراڵی گرتەئەستۆ و بووە پارێزەری دەستووریی لە مافەکانی گەلی کورد و هەموو پێکهاتەکان، بووە سەممام ئەمانی وڵاتێک کە سەرەنجام بەسەر دژوارییەکانی حوکمی دیکتاتۆریی زاڵ دەبێت و ڕوو لە سیستمێکی پەرلەمانی و حکومەتێکی سەربەخۆ و فیدرال دەکات.
بە جۆرێک هەتا ئەمڕۆش ئەندێشە مەزنەکانی سەرۆک مام جەلال ستوونی پتەوی ئەزموونەکەمان و بەردی بناغەی ئەم پرۆسە سیاسییەی عیراقیشە.
بێگومان یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بە سەرۆکایەتی سەرۆک بافل جەلال تاڵەبانی هەم شانازیی بەم پێگە سەربەرزەی سەرۆک مام جەلالەوە دەکات و هەمیش وەفاداری درێژەپێدانی کەلتورەکەیەتی لە هەلومەرجی تازەی ناوچەکەدا. بۆیە سەر لەنوێ پابەندبوونی خۆی بەو ڕێبازە ئاوەدانە دووپات دەکاتەوە کە تێکۆشانی گەلی کوردستانی پایەدار کرد، عیراقی لە دیکتاتۆری رزگارکرد و نەخشەڕێی چارەسەری دەستووری کێشەکانی داڕشت، بە کێشەی ناوچە دابڕاوەکانی کوردستانیشەوە، بەتایبەتی کەرکوک ، وەک شاری برایەتی و پێکەوەژیان.
لەم بۆنە سەنگینەی
یادی نۆساڵەی کۆچی دوایی سەرۆک مام جەلالدا
درود بۆ گیانی بەرزەفڕی ڕابەری گەورەی نەتەوەیی و نیشتمانیمان.
ڕۆحی گشت شەهیدانی رێی ئازادی کوردستان و عیراق شاد و ئاسوودە بێت.
مەکتەبی سیاسیی
یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
بەپێی راپۆرتی نوێی فیدراسیۆنی جیهانیی روبۆتیک، چین لە ساڵی 2025دا نزیکەی لە 59%ـی روبۆتە پیشەسازییە تازە جێگیرکراوەکانی جیهانی دروستکردوە.
فیدراسیۆنەکە دەڵێت؛ چین پێگەی خۆی وەک گەورەترین بازاڕی رۆبۆتی پیشەسازی لە جیهاندا بەهێزتر کردووە و لەو ساڵەدا، 354 هەزار روبۆتی پیشەسازی لە چین دروستکراون و خراونەتە خزمەتی پیشەسازییەوە.
چین بەردەوامە لە پێشکەوتنەکانی و بەراورد بە ساڵی 2024، بە رێژەی لە 20% دروستکردنی رۆبۆتی زیادکردوە و ریکۆردەکەی خۆی جارێکیتر شکاندوەتەوە.
سبەینێ 3ـی10ـی2025 نۆ ساڵ کۆچی دوایی، سکرتێری گشتیی یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان و سەرۆک کۆماری پێشووتری عیراق تێدەپەڕێت، کە هەمووان بێ جیاوازی سیاسی و ئاینی و نەتەوەیی، بە سەرۆک و کاربەدەستانی وڵاتانى جیهانەوە بۆی تاسەبارو چاو بە فرمێسک بوون.
سەرۆک مام جەلال وەک یەکەم کورد و یەکەم سەرۆک کۆماری عیراق دوای روخانی رژێمی بەعس، لە رۆژی 6 ی نیسانی 2005 بۆ یەکەمجار لە مێژووی عیراقدا وەک کوردێک بووە سەرۆک کۆماری عیراق.
سەرۆک مام جەلال لە ناوەڕاستی ساڵی 1970 لەگەڵ خاتوو هێرۆ ئیبراهیم ئەحمەد هاوسەرگیریی کردووە، مام جەلال لەگەڵ ئەوەی خوێندکار بووە لە بەغداد و دوای تەواوکردنیشی لە کاری سیاسی و رێکخراوەیی بەردەوامبووە.
لەدوای روخانی رژێمی بەعس، لە ساڵی 2003، سەرۆک مام جەلال ئەندامی مەجلیسی حوکمی عیراق بووە و بۆ خولێکیش سەرۆکی ئەو مەجلیسە بووە، لە داڕشتنەوەی دەستوری عیراقدا رۆڵی سەرەکیی گێڕاوە.
سەرۆک مام جەلال لە رۆژی 17ـی12ـی2012 تەندروستی تێکچوو، دواتر چەندین جار بەمەبەستی چارەسەری پزیشکی سەردانی ئەڵمانیا و نەخۆشخانەکانی کرد و دەگەڕایەوە بۆ کوردستان، بەڵام ئیتر تەندروستی رێگەی نەدا درێژە بە کاروانی خەباتی رزگاریخوازی گەلی کورد بدات و هەر بەهۆی نەخۆشییەکەوە دوای زیاتر لە نیو سەدە خەبات لە رۆژی 3ـی10ـی2017، لە تەمەنی 84 ساڵیدا لە وڵاتی ئەڵمانیا ماڵئاوایی لە گەلەکەی و تەواوی ئازادیخوازان کرد.
لەگەڵ زیادبوونی هەڕەشەكانی ترەمپ، ئەمریكا پلانی هەیە لە هەفتەكانی داهاتوودا نۆ هەزار سەرباز رەوانەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست بكات.
رۆژنامەی واشنتۆن پۆست لە سەرچاوەیەكی باڵای ئەمریكاوە بڵاویكردەوە، ئیدارەی ترەمپ حەوت هەزار سەربازی هێزی دەریایی و دوو هەزار مارێنز رەوانەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەكات.
بەپێی ڕۆژنامەكە، هێزە نوێیەكە توانای ئەنجامدانی هێرشی موشەكی و روبەڕووبوونەوەیان هەیە و ژمارەی سەربازانی ئەمریكا لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەبێتە 50 هەزار سەرباز.
ئاماژە بەوەشكراوە، كەشتی فڕۆكەهەڵگری یو ئێس ئێس جۆرج واشنتۆن كە ئێستا لە دەریای عەرەبدایە یو ئێس ئێس جۆرج ئێچ دەبلیو بوش كە ئێستا لە زەریای هیندیدایە و یو ئێس ئێس تیۆدۆر رۆزڤێڵت بەرەو شوێنی بەرەو بەڕێدەكەون.
راوێژكاری ئاسایشی نیشتمانی عیراق رایگەیاند، عێراق ئێستا هەنگاو دەنێت بەرەو قۆناغێكی نوێ و هاوكاری لەگەڵ هاوپەیمانان.
قاسم عەبودی راوێژكاری ئاسایشی نیشتمانی عیراق رایگەیاند، لە قۆناغی سەركەوتن بەسەر داعشدا دەچنە قۆناغی چەسپاندنی توانای عیراق بۆ رێگریكردن لە گەڕانەوەیان و بەشداریكردنی كارا لە ئاسایش و سەقامگیریی ناوچەكەدا.
وتیشی، دەسەڵاتی دادوەریی خاوەن ئەزموونێكی زۆرە بەهۆی قەبارەی ئاڵنگارییەكان كە هیچ دادگایەكی جیهان رووبەڕووی نەبووەتەوە، لەسەر ئەو بنەمایشە كۆمەڵگەی نێودەوڵەتی بەرپرسیارێتیی دادگاییكردنی 62 تۆمەتباری بیانی سپاردووە بە عیراق.
دەشڵێت، حكومەت جەخت لە پابەندبوون خۆی بۆ كاركردن لەگەڵ هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی دەكاتەوە بە مەبەستی لەناوبردنی یەكجاریی داعش
مێژوونوسین لە بۆشایی ئاسماندا؛ جێسیکا واتکینز بۆ یەکەمجار سەرکردایەتی تیمی ناسا دەکات.
لە دەستکەوتێکی مێژوویی و سەرنجڕاکێشدا بۆ ژنان و بواری بۆشایی ئاسمان، جێسیکا واتکینز، زانای زەویناسی و گەشتیاری بۆشایی ئاسمان، بۆ یەکەمجار لە مێژوودا وەک یەکەم ژنی ئەفریقی سەرکردایەتی تیمی ناسای بۆ وێستگەی نێودەوڵەتی بۆشایی ئاسمان (ISS) کرد.
ئەم گەشتە مێژووییە کە لەلایەن کۆمپانیای سپەیس ئێکسـەوە بۆ ئاژانسی ناسا بەڕێوەچوو، توانی خێراترین گەیشتن بۆ تاقیگە خولگەیییەکە تۆمار بکات؛ بە جۆرێک کە چوار گەشتیارەکە دوای تێپەڕبوونی تەنها هەشت سەعات بەسەر دەستپێکردنی گەشتەکەیاندا، بە سەلامەتی گەیشتنە شوێنی مەبەست.
جێسیکا واتکینز زانای زەویناسییە و پێشتر لەگەڵ ئامێری گەڕان بەدوای ژیاندا (کوریۆسیتی) لەسەر هەسارەی مەریخ کار کردووە. ئەمە دووەم گەشتی واتکینزە بۆ وێستگەی نێودەوڵەتی، دوای ئەوەی لە ساڵی 2022ـیشدا ماوەیەک لەوێ ماوەتەوە.
ئەندامانی تیمی گەشتەکە:
واتکینز لەم ئەرکەدا سەرکردایەتی سێ کەس دەکات کە بۆ یەکەمجارە سەردانی بۆشایی ئاسمان دەکەن، ئەوانیش پێکدێن لە:
لوک دیلانی: لە ناسا (سەربازی پێشووی هێزە دەریاییەکانی ئەمریکا).
جۆشوا کۆتریک: لە کەنەدا (عەقید لە هێزی ئاسمانی شاهانەی کەنەدا).
سێرگی تیتریاتنیکۆڤ: لە روسیا (مەلەوان و غەواسێکی پێشوو).
کەشناسیی هەرێم رایگەیاند، کەشوهەوا ناجێگیر دەبێت و نمەباران وبارانی مامناوەند بەردەوام دەبێت؛ پلەکانی گەرماش نزم دەبنەوە.
بەڕێوەبەرایەتی گشتیی کەشناسیی و بومەلەرزەزانی هەرێم پێشبینی 48 سەعاتی داهاتوی بۆ کەشوهەوا بڵاوکردوەتەوە، بە گوێرەی پێشبینییەکانیش نمەباران و بارانی مامناوەند بە شێوازی پچڕ پچر لە چەند ناوچەیەکی هەرێم دەبارێن، بە تایبەت لە ناوچە شاخاوییەکان.
ئەمڕۆ هەینی، کەشناسیی هەرێم ئاماژەی بەوەکردوە پلەکانی گەرما یەک بۆ دوو پلە نزمدەبنەوە بەراورد بە دوێنێ و بارانبارین بەردەوام دەبێت.
لەبارەی کەشی سبەینێوە، کەشناسی دەڵێت؛ پلەکانی گەرما نزیک دەبن لە تۆمارکراوەکانی ئەمڕۆ و بارانبارین بە هەمانشێوە بە شێوازی پچڕ پچڕ بەردەوام دەبێت.
بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بە پلەی سیلیزی بۆ سبەینێ بەمشێوەیە دەبێت؛
هەولێر: 29 پلەی سیلیزی
سلێمانی: 25 پلەی سیلیزی
دهۆک: 27 پلەی سیلیزی
هەڵەبجە:28 پلەی سیلیزی
سۆران : 27 پلەی سیلیزی
پیرمام: 24 پلەی سیلیزی
چەمچەماڵ: 28 پلەی سیلیزی
زاخۆ: 30 پلەی سیلیزی
ئاکرێ: 27 پلەی سیلیزی
گەرمیان: 33 پلەی سیلیزی
حاجی ئۆمەران: 20 پلەی سیلیزی
گەشتە ئاسمانییە راستەوخۆکان لە نێوان بەغداد و ئەڵمایا دەستپێدەکاتەوە.
بڕیارە لە مانگی کانونی یەکەمی داهاتودا، گەشتی ئاسمانیی راستەوخۆ لە نێوان بەغداد و شارەکانی ئەڵمانیا دەستپێبکاتەوە. لەم چوارچێوەیەدا، کۆمپانیای "یۆرۆ وەنکس"ـی ئەڵمانی، کە یەکێکە لە پاشکۆکانی کۆمپانیای گەورەی لوفتهانزا، رایگەیاند کە لە 10ی کانونی یەکەمی داهاتووەوە هەفتانە چوار گەشتی راستەوخۆ لە نێوان هەردوو وڵاتدا ئەنجام دەدات.
بە پێی خشتەی کۆمپانیاکە، گەشتەکان بە رێژەی دوو گەشت لە بەرلینەوە و دوو گەشت لە دوسلدۆرفەوە بەرەو بەغداد بەڕێدەکەون. ئەم هێڵە نوێیانە دەچنە پاڵ ئەو گەشتە راستەوخۆیانەی کە لە ئێستادا هەولێر بە شارە جیاوازەکانی ئەڵمانیاوە دەبەستنەوە.
کۆمپانیا ئەڵمانییەکە ئاماژەی بەوە کردووە، کە ئەم هەنگاوە دوای زیادبوونی ژمارەی گەشتیاران لە ئەڵمانیاوە بۆ عیراق دێت،هاوکات، کۆمپانیاکە دەیەوێت سوود لە کەمبوونی گەشتە راستەوخۆکانی نێوان بەغداد و ئەوروپا ببینێت بۆ بەهێزکردنی پێگەی خۆی لە ناوچەکەدا، هەروەها پەرەپێدانی جووڵەی بازرگانی و سوودمەندبوون لەو ئاسانکارییە نوێیانەی بۆ کەرتی بزنس و پێدانی ڤیزا لە فڕۆکەخانەکاندا کراون بۆ کەمکردنەوەی رۆتینی کارگێڕی.
لە ترسی هێرشەکانی ئێران، ئەمریکا ژمارەی پاتریۆتەکانی لە سعودییە و قەتەر زیاد دەکات بەمەبەستی پاراستنی کەرتی وزەی ئەو دوو وڵاتە.
بەگوێرەی راپۆرتێکی پێگەی ئاکسیۆس و بە پشتبەستن بە زانیاریی دوو لێپرسراوی ئەمریکی، ئەمریکا لە هەفتەکانی رابردودا دوو سیستمی بەرگریی موشەکیی پاتریۆتی تری رەوانەی عەرەبستانی سەعودییە و قەتەر کردووە.
ئاکسیۆس دەڵێت؛ ئامانج لە جێگیرکردنی ئەم سیستمە بەرگرییانە، پاراستنی دامەزراوە گرنگەکانی نەوت و غازی ئەو دوو وڵاتەیە لە ئەگەری دەستپێکردنەوەی ئۆپەراسیۆنی سەربازیی بەربڵاوی ئەمریکا دژی ئیران.
دوو پاتریۆتەکە، کە یەکێکیان بۆ بەرگریی لە دامەزراوەیەکی نەوتی لە سەعودییە و ئەوی دیکەیان بۆ پاراستنی کێڵگەیەکی غازی سروشتی لە قەتەر تەرخان کراوە.
ئەم هەنگاوەی واشنتن وەک وەڵامەکە بۆ رەواندنەوەی نیگەرانییەکانی سەعودییە و قەتەر و دڵنیاکردنەوەیان لە پارێزراویی ژێرخانی وزەی وڵاتەکانیان.
پێشتر ئەو دوو وڵاتە، لە مانگی ئابدا داوایان لە دۆناڵد ترەمپ، کردبوو خۆ لە بەئامانجگرتنی دامەزراوە وزەیییەکانی ئێران بپارێزێت، چونکە نەیاندەویست وڵاتەکانیان ببنە ئامانجی هێرشی تۆڵەسێنەرەوەی تاران بۆ سەر کێڵگە نەوتی و غازییەکانیان.
لێپرسراوانی ئەمریکا بە ئەکسیۆسیان راگەیاندوە ئەم نیگەرانییانەی وڵاتانی کەنداو هۆکارێکی سەرەکی بوون لەوەی ترەمپ لەو قۆناغەدا لەبری پەنابردن بۆ ئۆپراسیۆنی بەربڵاوی سەربازی، جەخت لەسەر بەردەوامیی گوشاری ئابوری بکاتەوە، ئێستاش بە جێگیرکردنی ئەم سیستمە بەرگرییانە هەوڵی بەهێزکردنی ئاسایشی هاوپەیمانەکانی دەدات.
وەزارەتی دەرەوەی ئێران داوای لە عیراق كرد گەشتە ئاسمانییەكانی نێوانیان ئاسایی بكاتەوە لە چوارچێوەی دراوسێیەتی باشدا.
وەزارەتی دەرەوەی ئێران لە راگەیەنراوێكدا بڵاویكردەوە، وێڕای رێزگرتن لە سەروەریی خاكی وڵاتەكە داوا لە حكومەتی عیراق دەكات بڕیاری پێویست بگرێتە بەر بۆ بەرەنگاربوونەوەی سزا ئابورییەكانی ئەمریكا و سنورداركردنی گەشتەكان هەڵبوەشێنێتەوە و گەشتە ئاسمانییەكان ئاسایی بكاتەوە.
دەشڵێت، سنورداركردنی گەشتنی ئاسمان نێوان ئێران و عیراق زیان بە بەرژەوەندییە ئابورییەكانی هەردولا دەگەیەنێت.
ئاماژەی بەوەشكردووە، هاتوچۆی ملیۆنان هاووڵاتیی ئێران و عیراق بۆ مەبەستی بازرگانی، ئابووری، سەردانی شوێنە پیرۆزەكان، گەشتیاری، خوێندن و چارەسەری پزیشكی پێویستی بە دەستپێكردنەوەی گەشتەكان هەیە.
هێڵی ئاسمانی توركش ئێرلاین گەشتە ئاسمانییەكانی بۆ فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتیی جەلال تاڵەبانی دەستپێكردەوە و بریارە هەفتانەش چوار گەشت ئەنجام بدات.
بەپێی راگەیەنراوێكی فڕۆكەخانەی نێودەوڵەتیی جەلال تاڵەبانی، ئەمڕۆ هێڵی ئاسمانی توركش ئێرلاین گەشتە ئاسمانییەكانیان بۆ فرۆكەخانەكە دەستپێكردەوە.
بەپێی راگەیەنراوەكە، هێڵی ئاسمانی توركش ئێرلاین لە سەرەتادا هەفتانە چوار گەشت لە نێوان (ئەستەنبول-سلێمانی-ئەستەنبول) ئەنجام دەدات.
ئەوە لەكاتێكدایە پێشتریش هەریەك لە كۆمپانیاكانی هێڵی ئاسمانی ئەی جێت و پیگاسۆسی توركی گەشتەكانیان بۆفرۆكەخانەی نێودەوڵەتی جەلال تاڵەبانی دەستپێكردەوە.
سەرۆكی ئەمریكا جارێكی تر هەڕەشەی هێرشكردنەسەر ئێران و روخانی دەسەڵاتەكەی دەكات.
دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا لە چاوپێككەوتنێكدا لەگەڵ گۆڤاری تایمی ئەمریكی رایگەیاند، دەسەڵاتی ئێران دەروخێنێت لە پێناوی هێنانەدی ئاشتی لە جیهاندا و خۆی ناو ناوە سەرۆكی ئاشتی.
دەشڵێت، تائێستا بڕیاری نەداوە جەنگەكە بوەستێت و چاوەڕێی كاتێكی دیاریكراو دەكات بۆ دەستپێكردنەوە جەنگ.
وتیشی، سوپای ئەمریكا بەهۆی بۆردومانی بنكە ئەتۆمییەكانی ئێرانەوە یۆرانیۆمی وڵاتەكەی خستوەتە ژێر خۆڵ و ناتوانرێت جارێكی تر دەستی پێبگات.
ترەمپ راشیگەیاند، 159 كەشتی ئێران نقومكراون و رادار و سیستمی بەرگری وڵاتەكە بە تەواوی تێكشكاون و بەهۆی گەمارۆی سوپای ئەمریكاوە ئێران هیچ چالاكییەكی لە بەندەرەكانی نەماوە.