روانگی سوری بڵاویکردوەتەوە، لەکاتێکدا کە کەرتی نەوتی سوریا بە قۆناغێکی هەستیاردا تێدەپەڕێت، ململانێ و کێشەیەکی توند لە نێوان چەند بەڕێوەبەرێکی ناوەندی لە ناو کۆمپانیای سوری بۆ نەوت (SPC) سەریهەڵداوە.

روانگەی سوری ئاماژەی بەوەکردوە؛ ئەم ململانێیانە تەنها لە چوارچێوەی کارگێڕیدا نەماونەتەوە، بەڵکو کاریگەرییەکی راستەوخۆیان لەسەر پڕۆسەی بڕیاردان لەم دامەزراوە هەستیارەدا دروست کردووە.

چەند سەرچاوەیەک لەناو کۆمپانیای نەوتی سوریاوە بە روانگەی سوریان راگەیاندوە،  ناکۆکی توند لەنێوان چەند بەڕێوەبەرێکی ناوەندیدا هەیە و لە کێبڕکێیەکی رووندان بۆ کاریگەری و دەسەڵاتی بڕیاردان.

بەگوێرەی ئەو زانیارییانەی دەست روانگەی سوری بۆ مافەکانی مرۆڤ کەوتوون، ئەو ناکۆکییانە چیتر تەنیا لە گفتوگۆی ئیداریی ناوخۆدا قەتیس نین، بەڵکو ئێستا کاریگەرییان لەسەر پرۆسەی بڕیاردان و سروشتی کاری دامەزراوەیی هەیە لە یەکێک لە گرنگترین کۆمپانیا گشتییەکانی پەیوەست بە ئاسایشی وزەی وڵاتەوە.

چاودێران هۆشداری دەدەن کە ئەم کێشە ناوخۆییانە دەبێتە هۆی قووڵتربوونەوەی قەیرانی بژێوی هاووڵاتیان و داوا دەکەن وەزارەتی وزە دەستوەردان بکات بۆ ئەوەی بەرژەوەندی گشتی نەبێتە قوربانی ململانێ کەسی و گروپییەکان.

دارایی هەرێم، بڵاویکردوەتەوە، موچەی مامۆستایانی گرێبەست و بەشێک لەفەرمانبەرانی هەمیشەیی و گرێبەست دابەش دەکرێت، کە شایستەداراییەکانیان لەسەر داهاتی ناوخۆیە.

وەزارەتی دارایی هەرێم رایگەیاند، رۆژی شەممە، موچەی مانگی کانوونی دووەمی مامۆستایانی گرێبەستی وەزارەتی پەروەردە و خوێندنی باڵا توێژینەوەی زانستی دابەش دەکرێت.

ئاماژەیان بەوەشکردوە، لەهەمان رۆژدا موچەی مانگی کانوونی دووەمی سەرجەم ئەو فەرمانبەرانە دابەش دەکرێت کەلەدوای (1-7-2024) بەشێوەی گرێبەست و هەمیشەیی لەسەر میلاکی دامەزراوەکانی حکومەتی هەرێم دامەزراون.

دارای هەرێم دەڵێت، دابەشکردنی ئەو موچانە، لەسەر داهاتی ناوخۆی هەرێمی کوردستان خەرج دەکرێت.

وەزارەتی بەرگریی سوریا، ئەمڕۆ پێنجشەممە، بە رەسمی وەرگرتنی بنکەی سەربازیی تەنەفی لە هێزەکانی ئەمریکا راگەیاند، ئەمەش دوای رێککەوتن و هەماهەنگیی نێوان هەردوو لا دێت.

وەزارەتی بەرگریی سوریا لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوە کرد، یەکەکانی سوپای سوریا بنکەی تەنەفیان وەرگرتووە و ئاسایشی بنکەکە و دەوروبەریان پاراستووە. هەروەها، هێزەکانی سوپا دەستیان بە بڵاوەپێکردن کردووە لەسەر سنورەکانی نێوان سوریا، عیراق و ئوردن لە بیابانی تەنەف.

لە بەشێکی دیکەی راگەیەندراوەکەدا هاتوە، کە هێزەکانی پاسەوانی سنوری سەر بە وەزارەت، لە رۆژانی داهاتوودا ئەرکەکانیان وەردەگرن و لە تەواوی ناوچەی تەنەف جێگیر دەبن بۆ پاراستنی سنورەکان.

سەرچاوەیەکی سەربازی بە ئاژانسی "فرانس پرێس"ی راگەیاندوە، هێزەکانی ئەمریکا بە تەواوەتی لە بنکەی تەنەف کشاونەتەوە و بەرەو بنکەی "ئەلبورج" لە وڵاتی ئوردن بەڕێکەوتوون. ئاماژە بەوەش کراوە کە پڕۆسەی کشانەوەکە لە 15 رۆژ لەمەوبەرەوە دەستیپێکردبوو و ئەمڕۆ کۆتایی هاتوە.

هێزەکانی ئەمریکا لە ساڵی 2014ـەوە لە چوارچێوەی هاوپەیمانیی نێودەوڵەتی دژی داعش لە سوریا و عیراق جێگیر کرابوون، تاوەکو رێگری لە جموجۆڵەکانی ئەو رێکخراوە تیرۆریستییە بکەن و ناوچە ستراتیژییەکان بپارێزن. ئێستا و بەپێی بونیاتە نوێیە سیاسییەکان، دۆسیەی ئەمنیی ئەو ناوچەیە رادەستی حکومەتی سوریا کرایەوە.

د.لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق پێشوازی لە غولام ئیسحاق رێکخەری گشتی نێشتەجێ نەتەوە یەکگرتووەکان و وەفدی یاوەری کرد و  لە میانەی دیدارەکەدا کە ئەمڕۆ پێنجشەممە 12-2- 2026 لە کۆشکی بەغداد بەڕێوەچوو ، هەماهەنگی و هاریکاری نێوان عیراق و نەتەوە یەکگرتووەکان بەگوێرەی کاری پێشینەی قۆناغی ئێستا تاوتوێ کرا.

هەروەها باس لەو بەرنامە و پڕۆژانە کرا کە لەلایەن دەزگاکانی نەتەوە یەکگرتووەکانەوە لە وڵاتدا جێبەجێ دەکرێن، سەرۆک کۆمار جەختیکردەوە لە گرنگی هەماهەنگی و ئاڵوگۆڕی شارەزایی تەکنیکی و بەکارهێنانی بەرنامەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ بەدەستهێنانی گەشەپێدانی بەردەوام لە وڵاتدا.

لای خۆیەوە رێکخەری گشتی نیشتەجێی نەتەوە یەکگرتووەکان ستایشی ئاستی هاریکاریی هەنووکەیی کرد و ئامادەیی رێکخراوەکەی دەربڕی بۆ بەردەوامبوون و فراوانکردنی کاری هاوبەشی نێوان عیراق و نەتەوە یەکگرتووەکان.

ئەمڕۆ پێنجشەممە، 12-2-2026، قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیران پێشوازی لە حەسەن محەمەد ئەلزەمان، باڵیۆزی کوەیت لە عیراق کرد و پێکەوە چۆنییەتیی بەهێزترکردنی پەیوەندییەکانی نێوان هەردوولایان گفتوگۆ کرد.

لە کۆبوونەوەکەدا، کە بە ئامادەبوونی عوسمان ئەلداوود، کونسوڵی گشتیی کوەیت لە هەرێمی کوردستان بەڕێوەچوو، بە گرنگییەوە باس لە پەیوەندییە مێژووییەکانی نێوان هەردوولا کرا. جەختیش لەسەر پێویستیی زیاتر پەرەپێدانی پەیوەندییەکان لە بوارە جیاوازەکاندا کرایەوە، بەتایبەتیش لە بوارەکانی ئابوری و بازرگانیدا.

قوباد تاڵەبانی ئاماژەی بە سیاسەتی حکومەتی هەرێمی کوردستان کرد بۆ پشتگیریکردنی وەبەرهێنانی بیانی و رایگەیاند: "دەرفەتێکی زۆر گەورە بۆ کۆمپانیا و وەبەرهێنەرانی کوەیتی هەیە تاوەکو بەشداری لە پڕۆسەی گەشەپێدانی کوردستاندا بکەن." راشیگەیاند کە حکومەتی هەرێم ئامادەیە هەموو جۆرە پشتگیری و کارئاسانییەکیان بۆ دابین بکات.

سەبارەت بە دۆخی ناوچەکە، هەردوولا هاوڕابوون لەسەر گرنگیی پێکەوەکارکردنی لایەنە ناوخۆیی و نێودەوڵەتییەکان بۆ پاراستنی سەقامگیری، بەتایبەتیش لە عیراقدا. لەم چوارچێوەیەدا، باڵیۆزی کوەیت ئاماژەی بەوە کرد کە وڵاتەکەی وەک دراوسێیەک، پشتگیری لە عیراقێکی سەقامگیر، بەهێز و گەشەسەندوو دەکات.

بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی کەشناسی و بومەلەرزەزانیی هەرێم، پێشبینییەکانی کەشوهەوای 48 سەعاتی داهاتووی بڵاوکردەوە و ئاماژە بە بەردەوامیی ناسەقامگیریی کەشوهەوا دەکات.

کەشناسیی هەرێم رایگەیاند، ئەمڕۆ پێنجشەممە، 12-2-2026، ئاسمان بە گشتی نیمچە هەور دەبێت و لە ناوچە شاخاوییەکان دەگۆڕێت بۆ هەوری تەواو، لەگەڵ ئەگەری نمە بارانی پچڕپچڕ. لە سەنتەری پارێزگاکانی سلێمانی و دهۆکیش ئەگەری نمە بارانێکی کەم هەیە. کەشناسی هۆشداری دەدات کە بەهۆی ناسەقامگیریی کەشوهەواوە، ئەگەری گۆڕانکاریی خێرا لە ناوچە جیاوازەکاندا هەیە.

خێرایی با لە نێوان 10 بۆ 15 کم/س و مەودای بینین 7 بۆ 9 کم دەبێت.

پلەکانی گەرمای تۆمارکراوی ئەمڕۆ بە پلەی سیلیزی:
هەولێر: 17
سلێمانی: 16
دهۆک: 14
کەرکوک: 17
هەڵەبجە: 18
گەرمیان: 19
سۆران: 13
پیرمام: 12
چەمچەماڵ: 17
حاجی ئۆمەران: 7

سەبارەت بە کەشی سبەینێ هەینێ، کەشناسی رایگەیاند: ئاسمانی هەرێم بە نیمچە هەوری و لە هەندێک کاتدا بە هەوری تەواو دەمێنێتەوە. بارانبارین لە ناوچە شاخاوییەکان بەردەوام دەبێت و لە شاخە بەرزەکان بڕی دابارین زیاتر دەبێت.

کەشناسی ئاماژەی بەوەش کردووە کە سبەینێ ئەگەری زیادبوونی باران لەسەر بەشێک لە ئیدارەی گەرمیان هەیە؛ بە جۆرێک لە هەندێک کاتدا دەبێتە لێزمە باران و هەورەتریشقەی لەگەڵدا دەبێت. پلەکانی گەرماش بەراورد بە ئەمڕۆ، کەمێک روو لە بەرزبوونەوە دەکەن.

بەرزترین پلەکانی گەرمای پێشبینیکراو بۆ سبەینێ:
هەولێر: 18
سلێمانی: 16
دهۆک: 16
هەڵەبجە: 17
گەرمیان: 18
زاخۆ: 17
سۆران: 13
پیرمام: 13
چەمچەماڵ: 17
حاجی ئۆمەران: 6

 

پەروین بوڵدان و میتحەت سانجار، ئەندامانی وەفدی ئیمراڵیی پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان (دەم پارتی)، راگەیەندراوێکیان دەربارەی کۆبوونەوەیان لەگەڵ رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆک کۆماری تورکیا بڵاوکردەوە.

لە راگەیەندراوەکەدا هاتوە، وەفدی دەم پارتی لەگەڵ سەرۆک کۆمار ئەردۆغان دەربارەی پێشهاتەکانی ناوچەکە و کاریگەریی ئەو روداوانە لەسەر تورکیا و "پرۆسەی ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراسی" گفتوگۆیان کردوە. هەردوولا جەختیان لەسەر ئیرادەی هاوبەش بۆ بەردەوامبوونی پرۆسەکە بە شێوەیەکی جدی کردوەتەوە.

لە دیدارەکەدا ئاماژە بەوە کراوە کە پێویستە پەرلەمانی تورکیا، وەزارەتە پەیوەندیدارەکان و دامەزراوە گشتییەکان، هەوڵەکانیان چڕ بکەنەوە تاوەکو هەنگاوی کردارەکی و متمانەبەخش بۆ سەرخستنی ئەم پڕۆسەیە بنرێت. هەروەها جەخت لەوە کراوەتەوە کە دەبێت راپۆرتی لێژنەی نیشتمانی بۆ برایەتی و دیموکراسی بە شێوەیەکی گشتگیر ئامادە بکرێت، تا ببێتە بونیاتێکی بەهێز بۆ دیموکراسی و ئازادییەکان.

وەفدەکەی دەم پارتی رایانگەیاندوە، زۆر گرنگە بەبێ دواکەوتن و لە رێگەی فراوانترین کۆدەنگییەوە، بونیاتێکی یاسایی دابڕێژرێت کە هەموو پێکهاتەکانی ناو کۆمەڵگە بگرێتەوە و ببێتە بنەما بۆ ئاییندەی دیموکراسی لە تورکیادا.

لە کۆتایی راگەیەندراوەکەدا، پەروین بوڵدان و میتحەت سانجار ئومێدیان خواستوە کە ئەم دیدارە لەم قۆناغە هەستیارەی ناوچەکەدا، ببێتە هۆکارێک بۆ پێکەوەژیانی ئاشتییانەی گەلانی تورکیا و ناوچەکە و سوپاسی سەرۆک کۆماریان کردوە بۆ پێشوازیکردن لێیان.

کەناڵی "رووناهی" بڵاویکردەوە، ئەمشەو لە شاری کۆبانێ منداڵێکی تەمەن 8 مانگ بەهۆی تێکچوونی باری تەندروستییەوە گیانی لەدەستدا، کە هۆکارەکەی بۆ نەبوونی خۆراک و ئاوی پاک دەگەڕێتەوە.

بەپێی زانیارییەکان، بنەماڵەی ئەم منداڵە پێشتر لە شاری رەققەوە کۆچیان کردبوو بۆ کۆبانی و لە ناوەندێکی کاتیی نیشتەجێبووندا ژیانیان بەسەر دەبرد.

گیانلەدەستدانی ئەم منداڵە لە کاتێکدایە کە شاری کۆبانی بەهۆی ئەو گەمارۆیەوە کە هێزەکانی سوریا و چەکدارانی تورکیا خستویانەتە سەری روبەڕوی رەوشێکی سەختی مرۆیی بووەتەوە؛ کەمیی خۆراک، دەرمان و پیسبوونی ئاوی خواردنەوە، ژیانی هاووڵاتییان و ئاوارەکانی ناوچەکەی خستوەتە مەترسییەکی جدییەوە.

زێلێنسکی، سەرۆک کۆماری ئۆکراین زنجیرەیەک پەیامی گرنگی لەبارەی ئاییندەی جەنگ، ئەندامبوونی وڵاتەکەی لە یەکێتیی ئەوروپا و پرسی هەڵبژاردنەکان بڵاوکردەوە و جەختی لەسەر وەرگرتنی گەرەنتیی جێگیر کردەوە.

زێلێنسکی رایگەیاند کە پێویستە ئۆکراین تا ساڵی 2027 لە رووی تەکنیکییەوە بۆ چوونە ناو یەکێتیی ئەوروپا ئامادە بێت. وتیشی: "من رێکەوتێکی دیاریکراوم دەوێت؛ ئەگەر لەو رێککەوتنەی کە لە نێوان ئەمریکا، روسیا -بە تایبەت پوتن-، من و ئەوروپادا ئیمزا دەکرێت رێکەوتێکی دیاریکراو نەبێت، ئەوا روسیا هەموو هەوڵێک دەدات بۆ پەکخستنی پڕۆسەکە، تەنانەت لەرێگەی هەندێک نوێنەری ئەوروپییەوە." ئاماژەی بەوەش کرد کە ئەندامبوون لە یەکێتیی ئەوروپا بۆ ئەوان بونیاتێکی سەرەکییە بۆ گەرەنتیی ئەمنی.

سەبارەت بە پێشنیازی ئاگربەستی کەرتی وزە کە لە لایەن ئەمریکاوە لە ئەبوزەبی خرابووە روو، سەرۆک کۆماری ئۆکراین ئاشکرای کرد کە هیچ وەڵامێکی ئەرێنییان لە لایەن روسیاوە پێ نەگەیشتووە، بەڵکو وەڵامەکە لەرێگەی هێرشی درۆن و موشەکەوە بووە. ئەمەش وەک ئاماژەیەک نیشان دەدات کە مۆسکۆ لە ئێستادا ئامادەی ئەو ئاگربەستە نییە.

دەربارەی شوێنی کۆبوونەوەی باڵای داهاتوو، زێلێنسکی رونیکردەوە: "لایەنی ئەمریکی پێشنیازی کردووە هەفتەی داهاتوو لە میامی کۆببینەوە و ئێمە دەستبەجێ رەزامەندیمان نیشانداوە، بەڵام روسیا تاوەکو ئێستا دوودڵە." جەختیشی کردەوە کە بۆ ئەوان گرنگ نییە کۆبوونەوەکە لە ئەمریکا بێت یان رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، بەڵکو گرنگ گەیشتنە بە ئەنجامێکی کردارەکی.

سەبارەت بە ئەنجامدانی هەڵبژاردنەکان، زێلێنسکی رۆژی 24ی شوباتی (کە چوارەم ساڵیادی دەستپێکردنی جەنگە) وەک رۆژێکی پیرۆز و جدی ناوبرد و وتی: "بە هیچ شێوەیەک ناتوانرێت ئەم رۆژە بۆ راگەیاندنی هەڵبژاردن بەکاربهێنرێت." راشیگەیاند کە ئۆکراین ئامادەی هەڵبژاردنە، بەڵام بە مەرجێک؛ "سەرەتا ئاسایش، پاشان سیاسەت. هەر کاتێک ئاگربەست جێگیر کرا، ئەوا هەڵبژاردنیش ئەنجام دەدرێت."

ئەم لێدوانانەی زێلێنسکی لە کاتێکدایە کە هەوڵە نێودەوڵەتییەکان بۆ کۆتاییهێنان بە جەنگی روسیا و ئۆکراین بەردەوامییان هەیە و پرسی گەرەنتییە ئەمنییەکان بوەتە گرێکوێرەی سەرەکیی دانوستانەکان.

عەزیز ئەحمەد، جێگری بەڕێوەبەری نووسینگەی سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان، چەند رونکردنەوەیەکی لەبارەی سیستەمی کارەبای 24 سەعاتی و هۆکاری بەرزیی بڕی پارەی پسوولەکانی ئەم دواییە بڵاوکردەوە.

عەزیز ئەحمەد رایگەیاند، پسوولەی ئەم مانگەی هاووڵاتییان کرێی 46 رۆژی رابردووی تێدایە، ئەوەش بەهۆی فراوانبوونی سیستەمەکە و کاتی چاپکردنی پسوولەکان بووە. جەختی کردەوە کە ئەم زیادەیەی رۆژانە (16 رۆژەکە) نابێتە هۆی ئەوەی هاووڵاتییان بچنە ناو "تاریفەی گرانتر" و وتی: "400 کیلۆواتی یەکەم بۆ 30 رۆژ هەژمار دەکرێت و رۆژە زیادەکانیش بە هەمان نرخی هەرزان هەژمار دەکرێن." ئاماژەی بەوەش کرد کە بەو هۆیەوە مانگی داهاتوو تەنیا پسوولەی 14 رۆژیان بۆ دەچێتەوە.

ناوبراو ئاماژەی بەوەش کرد، بە هیچ شێوەیەک دەستکاریی نرخی کارەبا نەکراوە، چونکە وەزارەتی کارەبا دەسەڵاتی گۆڕینی نرخی نییە و ئەوە بە بڕیاری ئەنجومەنی وەزیران دەبێت. هۆکاری زیادبوونی پارەکەی بۆ ئەوە گەڕاندەوە کە لە مانگی رابردوودا بەهۆی وەرزی زستانەوە، زۆرینەی هاووڵاتییان بە رێژەی 50% زیاتر کارەبایان بەکار هێناوە، لەگەڵ ئەوەشدا ماوەی خوێندنەوەی پسوولەکە لە 30 رۆژەوە بووەتە 46 رۆژ.

لەبارەی ئاسانکارییەکان بۆ هاووڵاتییان، جێگری بەڕێوەبەری نووسینگەی سەرۆکی حکومەت وتی: "حکومەت لە بابەتی داشکاندن کەمتەرخەم نەبووە؛ داشکاندنی 20% بۆ پسوولەی داهاتوو ئەو هاوبەشانە دەگرێتەوە کە لە رێگەی سیستەمی دیجیتاڵییەوە (ئی-پسوولە) لە ماوەی 30 رۆژی داهاتوودا کرێی کارەبا بدەن."

سەبارەت بە قەرزەکانی پێش پڕۆژەی رووناکیش، رایگەیاند کە تاوەکو ئێستا بڕیاری کۆتایی نەدراوە، بەڵام بە دڵنیاییەوە رەچاوی بارودۆخی هاووڵاتییان و موچەخۆران دەکرێت و بە شێوەیەکی درێژخایەن ئەو قەرزانە وەردەگیرێنەوە.

وەزارەتی دەرەوەی عیراق، ئەمڕۆ پێنجشەممە، ئەو هەواڵانەی رەتکردەوە کە باس لە فرۆشتنی بینای باڵیۆزخانەی عیراق لە سیئۆلی پایتەختی کۆریا دەکەن بە کەسایەتییەکی هونەریی ئەو وڵاتە.

وەزارەتی دەرەوە لە راگەیەندراوێکدا ئاماژەی بەوە کردووە، بە وردی بەدواداچوونیان بۆ ئەو هەواڵانە کردووە کە لە هەندێک لە میدیاکان بڵاوکراونەتەوە دەربارەی فرۆشتنی بینای باڵیۆزخانە. وەزارەت جەختی کردەوە کە: "کۆماری عیراق هیچ بینایەکی باڵیۆزخانە یان خانووی نیشتەجێبوونی لە کۆریادا نییە."

لە راگەیەندراوەکەدا ئەوەش روونکراوەتەوە، باڵیۆزخانەی عیراق لە سیئۆل لە رێگەی گرێبەستی کرێی رەسمییەوە شوێنەکەی دابین کردووە، هاوشێوەی ژمارەیەکی زۆر لە نێردە دیپلۆماسییەکانی وڵاتانی دیکە و بەپێی ئەو رێکارە ئیداری و رێکخراوەییانەی لە کاری دیپلۆماسیدا پەیڕەو دەکرێن.

وەزارەتی دەرەوە جەختی کردەوە کە ئەو دەنگۆیانەی باس لە فرۆشتنی بینایەکی موڵکی دەوڵەتی عیراق دەکەن، دوورن لە راستییەوە و هیچ بنەمایەکیان نییە. هاوکات داواشی لە دەزگاکانی راگەیاندن کرد لە کاتی بڵاوکردنەوەی هەواڵەکاندا ورد بن و تەنیا پشت بە سەرچاوە رەسمییەکان ببەستن، تاوەکو رێگری لە بڵاوبوونەوەی زانیاریی نادروست دەربارەی دامەزراوەکانی دەوڵەت بکرێت.

هەندێک کەس راهاتوون لەسەر دوبارەکردنەوەی هەندێک رەفتاری رۆژانە، وەک دڵنیابوونەوە لە داخستنی دەرگای ماڵ یان کوژاندنەوەی فڕن بۆ چەند جارێک پێش خەوتن. هەرچەندە ئەم رەفتارانە لە سەرەتادا ئاسایی دەردەکەون، بەڵام لە هەندێک حاڵەتدا نیشانەن بۆ توشبوون بە تێکچوونی "وەسوەسەی ناچاری" (OCD).

تۆبیاس هۆرنیگ، پسپۆڕی ئەڵمانی لە بواری دەروونناسی، جەخت دەکاتەوە کە جیاکاری لە نێوان "رەفتاری ئاسایی" و "وەسوەسەی ناچاری" بە پلەی یەکەم پەیوەستە بە ئاستی ئەو فشارە دەروونییەی لەگەڵ رەفتارەکەدایە، جگە لەو کات و سەعاتانەی کە کەسەکە بۆ ئەنجامدانی کارەکە تەرخانی دەکات.

توشبووانی ئەم حاڵەتە هەست بە ئارەزوویەکی زۆر بەهێزدەکەن کە ناچاریان دەکات بۆ بیرکردنەوە یان ئەنجامدانی رەفتارێکی دیاریکراو، سەرەڕای ئەوەی دەزانن کارەکەیان مەنتیقی نییە یان تەنانەت زیانبەخشە. بۆ نمونە، کەسی توشبوو، رۆژانە جانتاکەی رێکناخات بۆ چێژوەرگرتن، بەڵکو بەهۆی دڵەڕاوکێیەکی توندی ناوخۆیی و هەستکردن بەوەی کە ئەگەر نەیکات "کارەساتێکی ناوخۆیی" رودەدات، ناچار دەبێت رەفتارەکە دوبارە بکاتەوە.

وەسوەسەی ناچاری یەکێکە لە تێکچوونەکانی دڵەڕاوکێ، کە تێیدا بیرۆکە و مەترسیی نامەنتیقی (وەسوەسە) وا لە کەسەکە دەکەن بە ناچاری رەفتارێک دوبارە بکاتەوە، ئەمەش دەبێتە هۆی پەککەوتنی بونیاتی ژیانی رۆژانەی. سەرەڕای ئەوەی زۆرێک لە توشبووان دەزانن رەفتارەکانیان مەنتیقی نییە، بەڵام هەوڵدان بۆ پشتگوێخستنیان تەنیا فشاری دەروونییان زیاد دەکات، بۆیە رەفتارەکە وەک رێگەیەکی کاتی بۆ کەمکردنەوەی دڵەڕاوکێ بەکاردێنن.

پسپۆڕان رێنمایی دەدەن کاتێک دڵەڕاوکێی ناوخۆیی رەفتارە ناچارییەکان بەسەر کەسەکەدا دەسەپێنێت، یان کاتێک پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکانی بەهۆی ئەم روداوەوە زیانیان پێدەگات، پێویستە سەردانی دکتۆر بکرێت. هەروەها زۆر جار توشبووان شەرم لە رەفتارەکانیان دەکەن و هەوڵدەدات لەوانی دیکەی بشارنەوە، کە ئەمەش نیشانەیەکی دیکەی پێویستیی وەرگرتنی چارەسەرە.

• چارەسەری دەروونی: لە حاڵەتە سوک و مامناوەندەکاندا رێگەی "بەرکەوتن و رێگری لە وەڵامدانەوە" بەکاردێت. چارەسەری "رەفتاریی مەعریفی" یەکێکە لە سەرکەوتووترین رێگەکان بۆ منداڵ و گەورە، کە رەنگە دەرئەنجامەکانی چەند مانگێکی پێ بچێت.

• چارەسەری دەرمانی: لە حاڵەتە پێشکەوتووەکاندا، دکتۆرەکان پەنا بۆ دەرمان دەبەن، کە زۆربەی کات بە دەرمانی دژە خەمۆکی دەست پێ دەکەن تاوەکو ئاستی فشار و دڵەڕاوکێی کەسەکە کەم بکەنەوە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، شەوی چوارشەممە ئەنجامی کۆبوونەوە سێ سەعاتییەکەی لەگەڵ بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆکوەزیرانی ئیسرائیل لە کۆشکی سپی بە "زۆر باش" وەسف کرد و جەختی لەسەر بەردەوامیی دیپلۆماسی لەگەڵ تاران کردەوە.

ترەمپ لە هەژماری رەسمیی خۆی لە پلاتفۆرمی "تروس سۆشیاڵ" رایگەیاند: "کۆبوونەوەیەکی زۆر باشمان لەگەڵ نەتەنیاهوو و وەفدی یاوەری هەبوو، پەیوەندییە بەهێزەکانی نێوان هەردوو وڵات بەردەوامن." ئاماژەی بەوەش کرد کە تەنیا لەسەر یەک خاڵ رێککەوتوون، ئەویش پێداگریی ترەمپە لەسەر بەردەوامبوونی دانوستانەکان لەگەڵ ئێران تاوەکو بگەنە رێککەوتنێکی نوێ.

سەرۆکی ئەمریکا باسی لەوە کرد کە رێککەوتن بژاردەی یەکەمی ئەوانە، بەڵام ئەگەر ئێران نەیەتە ژێر بار، ئەوا چاوەڕێ دەکەن تاوەکو بزانن دۆخەکە بەرەو کوێ دەچێت. ترەمپ هۆشداریی دایە تاران و وتی: "جارەکەی پێشوو ئێران بڕیاری دا رێککەوتن نەکات، هەر بۆیە هێرشی (چەکوشی نیوەشەو)ـی بەرکەوت کە لە بەرژەوەندیی ئەواندا نەبوو؛ هیوادارین ئەمجارە ئێران بە عەقڵانییەت و بەرپرسیارێتییەوە مامەڵە بکات."

لە کۆتایی پەیامەکەیدا، ترەمپ ئاماژەی بەوە کرد کە لەگەڵ نەتەنیاهوو باسیان لەو "پێشکەوتنە گەورەیە" کردووە کە لە کەرتی غەزە و تەواوی ناوچەکەدا بەدیهاتووە. وتیشی: "ئێستا ئاشتی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا باڵی کێشاوە."

لە لایەکی دیکەوە، نوسینگەی ناتانیاهۆ رایگەیاند، لە دیدارەکەدا جەخت لەسەر پێداویستییە ئەمنییەکانی ئیسرائیل کراوەتەوە لە ناوەڕۆکی دانوستانەکاندا. هەروەها، ناتانیاهۆ پێش کۆبوونەوەکەی لەگەڵ ترەمپ، لەگەڵ مارکۆ رۆبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا کۆبووەوە و وەک ئەندامێکی "ئەنجومەنی ئاشتی" ئیمزای لەسەر بەشداربوونی خۆی کرد.

بەپێی زانیارییەکانی میدیای ئیسرائیل، ناتانیاهۆ بە ترەمپی راگەیاندووە کە هەر رێککەوتنێکی باش لەگەڵ تاران، دەبێت بێ کات بێت و رێگریی تەواوەتی لە گەیشتنی ئێران بە چەکی ئەتۆمی بکات. سەرەڕای ئەمەش، هەندێک لە ناوەندە بڕیاربەدەستەکانی ئیسرائیل هێشتا گومانیان هەیە و پێیان وایە تاران تەنیا دەیەوێت کات بکوژێت.

جگە لە ترەمپ و ناتانیاهۆ، لەم کۆبوونەوە چارەنووسسازەدا مارکۆ رۆبیۆ، وەزیری دەرەوە، پیت هیگسێت، وەزیری بەرگری، ستیڤ ویتکۆف و جارید کوشنەر، نێردراوانی تایبەتی ترەمپ ئامادە بوون.

کاروان گەزنەیی، وتەبێژی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، راگەیەندراوێکی دەربارەی کۆبوونەوەی باڵای نێوان بافڵ جەلال تاڵەبانی و مەسعود بارزانی بڵاوکردەوە و تێیدا ناوەڕۆکی دیدارەکە و هەڵوێستی رەسمیی حزبەکەی روون کردەوە.

وتەبێژی یەکێتیی ئاماژەی بەوە کردووە، ئەمڕۆ چوارشەممە، 11-2-2026، کۆبوونەوەیەکی ئەرێنی لە نێوان بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و مەسعود بارزانی، سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان، لە کەشێکی زۆر ئارامدا بەڕێوەچووە.

بەپێی راگەیەندراوەکە، لە کۆبوونەوەکەدا باس لە پرسە هەنووکەییەکانی ئێستای هەرێمی کوردستان، عیراق و ناوچەکە کراوە و هەردوولا گۆڕانکارییە سیاسییەکانیان تاوتوێ کردووە.

سەبارەت بەو هەواڵانەی لە میدیا و سۆشیاڵ میدیا دەربارەی رێککەوتنی هەردوولا لەسەر دابەشکردنی پۆستەکان بڵاودەکرێنەوە، کاروان گەزنەیی رایگەیاند: "ئێمە بە رەسمی و سەرلەبەری ئەم دەنگۆیانە رەتدەکەینەوە."

وتەبێژی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان جەختی کردەوە، هەر رێککەوتنێک لە نێوان هەردوولادا ئەنجامبدرێت، بە شێوەیەکی رەسمی بۆ رایگشتی بڵاودەکرێتەوە تاوەکو هاووڵاتییان لە راستیی بڕیارەکان ئاگادار بن.

دەزگای ئاسایشی هەرێم رایگەیاند، لە چەند چالاکییەکی جیاوازدا توانیویانە دەست بەسەر بڕێکی زۆر لە مادەی هۆشبەردا بگرن کە ئامادە کرابوو بۆ ئەوەی رەوانەی دەرەوەی وڵات بکرێت.

بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی نەهێشتنی مادەی هۆشبەرەکان بڵاویکردەوە، لە مانگی 1ی ساڵی 2026دا و لە ئەنجامی 3 چالاکیی جیاوازدا، 3 تۆمەتبار دەستگیر کراون. تۆمەتبارەکان بازرگانی ناوخۆیی و بیانی بوون و خەریکی مامەڵەکردن بوون بە مادە هۆشبەرەکانەوە.

لەو ئۆپەراسیۆنانەدا، هێزەکانی ئاسایش توانییان دەست بەسەر بڕی 24 کیلۆگرام مادەی هۆشبەر لە جۆری کریستاڵ و 11 کیلۆگرام لە جۆری حەشیشدا بگرن.

بەپێی راگەیەندراوەکەی ئاسایش، تۆمەتباران پلانیان هەبووە ئەو مادە هۆشبەرانە لە رێگەی خزمەتگوزاریی "پۆست"ـەوە بەرەو وڵاتانی ئەوروپا بنێرن و لەوێ ساغی بکەنەوە.

لە ئێستادا هەر 3 تۆمەتبارەکە بەپێی مادەی 25 لە یاسای مادە هۆشبەرەکان و کارتێکەرە ئەقڵییەکان راگیراون. لێکۆڵینەوە لە دۆسیەکانیان بەردەوامە تاوەکو تەواوی رێکارە رەسمییەکان بەرامبەریان جێبەجێ بکرێت.

دەزگای ئاسایشی هەرێم جەخت دەکاتەوە کە بەردەوام دەبن لە هەوڵەکانیان بۆ رێگریکردن لە بڵاوبوونەوەی مادە هۆشبەرەکان و پاراستنی سەلامەتیی کۆمەڵگە.

بەڕێوەبەرایەتیی چاککردنەوە و پاراستنی رێگەوبانی رانیە ئاگادارییەکی ئاڕاستەی شۆفێران و هاووڵاتییان کرد و رایگەیاند، بە مەبەستی پاراستنی گیانی گەشتیاران و شۆفێران، رێگەی (قەرەسرد - دوکان) بە شێوەیەکی کاتی دادەخرێت.

بەپێی راگەیەندراوەکە، لە رۆژی پێنجشەممە، 12-2-2026ـەوە، رێگەکە بۆ ماوەی چەند رۆژێک بەڕووی هاتوچۆدا دادەخرێت تاوەکو کارەکان تەواو دەبن.

بەڕێوەبەرایەتییەکە ئاماژەی بەوە کردووە، تیمەکانیان هەڵمەتێکی فراوان بۆ پاککردنەوەی رێگەکە لەو پارچە بەرد و پاشماوەی شاخانەی بەهۆی باران و بەفرەوە هەرەسیان هێناوە، ئەنجام دەدەن. هەروەها کار دەکەن بۆ لادانی ئەو بەشانەی شاخ کە مەترسیی داڕمانیان لێ دەکرێت، تاوەکو رێگری لە هەر روداوێکی نەخوازراو بکەن.

بەڕێوەبەرایەتیی چاککردنەوە و پاراستنی رێگەوبانی رانیە داوا لە شۆفێران دەکات بۆ کاری پێویست رێگەی جێگرەوە بەکاربهێنن و هاوکاری تیمەکانیان بن تاوەکو کارەکانی پاککردنەوەی رێگەکە بە سەرکەوتوویی کۆتاییان دێت.