هەواڵەکانهەواڵەکان

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، لە وتارێکی ڤیدیۆییدا دەستپێکردنی ئۆپەراسیۆنێکی سەربازیی "فراوان و بەردەوام"ـی دژی ئێران راگەیاند.

دۆناڵد ترەمپ رایگەیاند، ئامانجی هێرشەکانیان "پاراستنی ئەمریکییەکانە و بەڵێنی دا کە "بەرنامە موشەکییەکەی ئێران بە تەواوی بسڕێتەوە.

ئەوەشی خستەڕوو، ئێران بۆ چەندین ساڵ هێرشی کردووەتە سەر ئامانجەکانی ئەمریکا و دروشمی "مەرگ بۆ ئەمریکا"ی بەرزکردووەتەوە، ئێستا واشنتۆن ئەمریکا کار دەکات بۆ ئەوەی تاران چیتر هەڕەشەیەکی ئەتۆمی نەبێت.

سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەشکرد، سوپای پاسداران دەبێت چەکەکانیان دابنێن، ئەگەرنا لەناویان دەبەن، هەروەها پێویستە ئێران فێری ئەوە بێت کە ناتوانێت ئاڵەنگاری ئەمریکا بکات.

راشیگەیاند، ئەمریکا پشتگیری لە گەلی ئێران دەکات و کاتی ئازادی نزیک بووەتەوە.

سەرۆکی ئەمریکا جەختی لەوەشکردەوە، ئێران نابێتە خاوەنی بۆمبی ئەتۆمی و لە دانوستانەکاندا ئێران تەنها كاتی بە فیڕۆدا.

ترەمپ راشیگەیاند، بەرنامەی موشەكی و هێزی دەریایی ئێران لەناو دەبەن و داوا لە هاووڵاتیانی ئێران دەكەات لەماڵەكانیان نەیەنە دەرەوە.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

سوپای ئیسرائیل رایگەیاند، زنجیرەیەک هێرشی پێشوەختەی بۆ سەر ئامانجە ناوخۆییەکانی ئێران دەستپێکردووە.

سوپای ئیسرائیل لە راگەیەنراوێکی بەپەلەدا ئاشکرایکرد؛ هێزە ئاسمانییەکانیان دەستیان کردووە بە وەشاندنی "هێرشی پێشوەختە" بۆ سەر چەند پێگەیەکی سەربازی و ستراتیژی لە ناوخۆی ئێران.

هاوکات میدیاکانی ئێران بڵاویانکردەوە، دەنگی چەند تەقینەوەیەک لە تارانی پایتەختی ئێران بیستراوە.

ئاماژەیان بەوەشکرد، چەند موشەکێک لە ناوەڕاستی تاران کەوتووەتە خوارەوە.

میدیاکانی ئیسرائیل رایانگەیاندووە، هێرشەکان بە هاوبەشی لەگەڵ ئەمریکا بووە.

جێگەی ئاماژەیە دوای ئەو هێرشەکانی سەر ئێران، ئاسمانی ئیسرائیل داخرا.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

سەرۆکی ئۆکراین ئامادەیی وڵاتەکەی نیشان دەدات بۆ وەرگرتنی چەکی ئەتۆمی لە هاوپەیمانە ئەوروپییەکانی، روسیاش هۆشداریی توند دەدات و دەڵێت: "ئەم هەنگاوە جیهان بەرەو کارەسات دەبات."

ڤۆلۆدیمێر زیلینسکی، سەرۆکی ئۆکراین لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ تۆڕی "سکای نیوز" رایگەیاند؛ ئەگەر پاریس و لەندەن بڕیاری پێدانی چەکی ئەتۆمی بە وڵاتەکەی بدەن، ئەو "بەوپەڕی خۆشحاڵییەوە" پێشوازی لەو هەنگاوە دەکات. زیلینسکی ئاماژەی بەوەکرد، تا ئێستا هیچ پێشنیازێکی رەسمی لەو شێوەیەی پێنەگەیشتووە، بەڵام بۆ پاراستنی ئۆکراین ئامادەیە ئەو جۆرە چەکانە وەربگرێت.

ئەم لێدوانانەی زیلینسکی دوای ئەوە دێت کە دەزگای هەواڵگریی دەرەوەی روسیا ئاشکرای کرد؛ هەریەک لە فەرەنسا و بەریتانیا تاوتوێی بژاردەی پڕچەککردنی ئۆکراین بە چەکی ئەتۆمی یان "بۆمبی پیس" دەکەن، ئەوەش دوای تێکچوونی رەوشی بەرەکانی جەنگ و نەمانی هیوا بۆ سەرکەوتنی سەربازیی کیێڤ.

لەلایەکی دیکەوە، ئەنجومەنی فیدراڵیی روسیا ئەم هەوڵانەی بە "پیلانگێڕییەکی نایاسایی" وەسف کرد کە دەبێتە هۆی هەڵگیرسانی کارەساتێکی گەورە لە جیهاندا. ڤالێنتینا ماتڤینکۆ، سەرۆکی ئەنجومەنەکە رایگەیاند؛ ئەم پلانانە ئاسایشی کیشوەری ئەوروپا تێکدەدەن و داوای لێکۆڵینەوەی نێودەوڵەتی لە نێوان نەتەوە یەکگرتووەکان و ئاژانسی وزەی ئەتۆمی کرد.

هاوکات، دیمیتری مێدڤێدێڤ ، جێگری سەرۆکی ئەنجومەنی ئاسایشی روسیا هۆشدارییەکی توندی ئاراستەی وڵاتانی رۆژئاوا کرد و ئاشکرایکرد؛ ئەگەر تەکنەلۆژیای ئەتۆمی بگاتە دەستی کیێڤ، مۆسکۆ ناچار دەبێت چەکی ئەتۆمی لە دژیان بەکاربهێنێت، لێپرسراوانی روسیا جەخت دەکەنەوە کە هەر هەنگاوێکی لەو شێوەیە وەک "هێرشێکی راستەوخۆی هاوبەش" بۆ سەر خاکی روسیا هەژمار دەکرێت.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

لە هەنگاوێکی نوێدا، سەرۆکی کۆریای باکور وەک پاداشتێک بۆ دڵسۆزییان، نوێترین جۆری چەکی نیشانەشکێن دەبەخشێتە فەرماندە و لێپرسراوانی باڵای وڵاتەکەی و کچەکەشی لە مەیدانی تەقەکردن دەردەکەوێت.

دوای کۆتاییهاتنی کۆنگرەی پارتی کرێکارانی دەسەڵاتدار، کیم جۆنگ ئون، رێبەری کۆریای باکور، کۆمەڵێک تفەنگی نیشانەشکێنی (قەناس) ـی نوێی پێشکەش بە ژمارەیەک لە لێپرسراوانی باڵای حکومی و سەربازیی وڵاتەکەی کرد.

ئاژانسی هەواڵی رەسمی کۆریای باکور بڵاویکردەوە؛ کیم جۆنگ ئون ئەم دیارییانەی وەک هێمایەک بۆ "متمانەی رەها" و پێزانین بۆ ماندووبوونی ئەو لێپرسراوانە لە پێنج ساڵی رابردوودا بەخشیویانە، هاوکات، میدیا رەسمییەکانی ئەو وڵاتە وێنەی کچە هەرزەکارەکەی کیم جۆنگ ئون بڵاوکردەوە کە چاکەتێکی چەرمیی هاوشێوەی باوکی پۆشیوە و لە مەیدانی راهێناندا سەرقاڵی تەقەکردنە، ئەمەش جارێکی تر دەنگۆکانی سەبارەت بە ئامادەکردنی ئەو کچە وەک سەرۆکی داهاتووی وڵات گەرم کردووەتەوە.

لە لایەکی دیکەوە، کۆنگرەی پارتەکە گۆڕانکاریی نوێی لە پۆستە باڵاکاندا بەخۆوە بینی؛ کیم یۆ جۆنگ، خوشکە دەستڕۆیشتووەکەی کیم، پلەکەی بەرزکرایەوە بۆ بەڕێوەبەری کاروباری گشتی لە لیژنەی ناوەندی، کە ئەمەش ئاماژەیە بۆ فراوانبوونی دەسەڵاتەکانی لە سەرپەرشتیکردنی کاروبارە ناوخۆیی و کارگێڕییەکاندا.

دیمەنە بڵاوکراوەکان ئەوەش نیشان دەدەن کە خوشکی کیم و لێپرسراوە باڵاکان بەو چەکە نوێیانەی پێیان دراوە، مەشقی نیشانەشکێنییان ئەنجامداوە، ئەمەش لە کاتێکدایە کە کۆریای باکور بەردەوامە لە نمایشکردنی هێز و بەهێزکردنی ریزەکانی ناوخۆی پارتە دەسەڵاتدارەکەی.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

لە روداوێکی سەختی هاتوچۆدا لەسەر رێگای نێوان پردێ و قەزای دووبز، پێنج ئەندامی یەک خێزان گیانیان لەدەستدا.

روداوەکە پاشنیوەڕۆی ئەمڕۆ هەینی روویداوە، کاتێک ئۆتۆمبێلێکی جۆری پیکاب کۆنترۆڵی لەدەستداوە و کەوتووەتە نێو چاڵێکەوە. بە گوتەی شایەتحاڵەکان، قوربانییەکان خەڵکی گەڕەکی تسعینن لە پردێ و سەرجەمیان ئەندامی یەک خێزانن کە پێکهاتوون لە (خالید کەریم خالید، ئیسماعیل نوری سابر، خاتوون کەریم خالید، شایە خالید کەریم، و کەریم خالید کەریم).

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

هێڵی ئاسمانیی تورکیا (تۆرکیش ئەیرلاین) سەرجەم ئەو دەنگۆیانەی رەتکردەوە کە باس لە هەڵوەشاندنەوەی گەشتەکانیان بۆ ئێران دەکەن و جەختی لە بەردەوامیی گەشتەکان کردەوە.

یەحیا ئوستوون، بەرپرسی باڵای پەیوەندییەکان لە هێڵی ئاسمانیی تورکیا لە راگەیەندراوێکدا بڵاویکردەوە، ئەو دەنگۆیانەی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان سەبارەت بە هەڵوەشاندنەوەی گەشتەکانیان بۆ ئێران بڵاوبوونەتەوە، بە هیچ شێوەیەک راستی نین. ناوبراو روونیکردووەتەوە کە هیچ گەشتێکیان بۆ ئەو وڵاتە رانەگرتووە و سەرجەم ئەو گەشتانەی لە کاتەکانی رۆژدا بەرنامەیان بۆ داڕێژراوە، وەک خۆیان و بەبێ هیچ کێشە و گۆڕانکارییەک ئەنجام دەدرێن.

ئەم لێدوانە فەرمییەی بەرپرسەکەی تۆرکیش ئەیرلاین راستەوخۆ دوای ئەوە دێت کە چەندین دەزگای راگەیاندن وەک هەواڵێکی بەپەلە بڵاویانکردەوە گوایە بەهۆی ئاڵۆزییەکانی ناوچەکەوە، گەشتە ئاسمانییەکانی نێوان تاران و ئیستەنبوڵ لەلایەن کۆمپانیاکانی هەردوو وڵاتەوە هەڵوەشاونەتەوە.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

وەزیری دەرەوەی عوممان دوای کۆبوونەوەی لەگەڵ جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند کە پێشکەوتنی باش لە دانوستانەکانی نێوان واشنتۆن و تاراندا بەدەستهاتووە و ئاشتی لە نزیکدایە.

بەدر بوسعیدی، وەزیری دەرەوەی سوڵتانیشنی عومان لە هەژماری فەرمی خۆی بڵاویکردەوە کە ئەمڕۆ لەگەڵ جێگری سەرۆکی ئەمریکا کۆبووەتەوە و وردەکارییەکانی پەیوەست بە دانوستانە بەردەوامەکانی نێوان ئەمریکا و ئێرانی لەگەڵدا تاوتوێ کردووە. بوسعیدی سوپاسی پێشوازی و گرنگیدانی لایەنی ئەمریکی کردووە و هیوای خواستووە لە چەند رۆژی داهاتوودا هەنگاو و پێشکەوتنی یەکلاکەرەوە لەو دۆسیەیەدا بێتە ئاراوە، هاوکات گەشبینی خۆی نیشانداوە بەوەی کە گەیشتن بە ئاشتی و رێککەوتن لەبەردەستدایە.

ئەم کۆبوونەوەیە و لێدوانانەی وەزیری دەرەوەی عومان لە کاتێکدایە کە مەسقەت وەک نێوەندگیرێکی سەرەکی و مێژوویی، رۆڵێکی کارا دەگێڕێت لە نزیککردنەوەی دیدگاکانی نێوان تاران و واشنتۆن. لە ماوەی رابردوودا هەوڵە دیپلۆماسییەکان بۆ گەیشتن بە رێککەوتنێکی نوێ لەسەر دۆسیەی ئەتۆمی و کەمکردنەوەی گرژییەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست چڕتر بوونەتەوە، و ئەم پێشهاتەش ئاماژەیە بۆ ئەگەری گەیشتن بە لێکتێگەیشتنێکی هاوبەش لە داهاتوویەکی نزیکدا.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

محەمەد شەیاع سودانی، سەرۆک وەزیرانی عێراق، ئەمڕۆ هەینی لە بەغداد پێشوازی لە تۆم باراک، نێردەی تایبەتی ئەمریکا بۆ سوریا کرد و جەختی لە گرنگیی دوورخستنەوەی عێراق لە ململانێ و کاردانەوەکانی ناوچەکە کردەوە.

لە میانی دیدارەکەدا، تاوتوێی پەیوەندییە دووقۆڵییەکانی نێوان بەغداد و واشنتۆن و دوایین پێشهاتەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست کرا. نێردەکەی ئەمریکا پەیام و تێڕوانینی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی وڵاتەکەی بۆ دۆخی ناوچەکە گەیاندە سودانی و رۆڵی عێراقی لە بونیاتنانی سەقامگیری و بەرەوپێشبردنی گەشەپێدان بە گرنگ وەسف کرد. لای خۆیەوە سەرۆک وەزیرانی عێراق ئاماژەی بەوە کرد کە سەرکردایەتیی وڵاتەکەی کار بۆ پاراستنی بەرژەوەندییە باڵا و ستراتیژییەکانی گەل دەکات کە قوربانییەکی زۆریان بۆ داوە، و دووپاتی کردەوە کە سەروەری و سەقامگیریی عێراق پایەیەکی بنەڕەتییە بۆ هاوسەنگیی ناوچەکە.

ئەم کۆبوونەوەیە لە کاتێکدایە کە هەوڵە دیپلۆماسییەکان بۆ هێورکردنەوەی گرژییەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست چڕبوونەتەوە. لە بەشێکی دیکەی دیدارەکەدا، هەردوولا هاوڕا بوون لەسەر پێویستیی پەنابردن بۆ دیالۆگ و کەناڵە دیپلۆماسییەکان بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان و دوورکەوتنەوە لە پەرەسەندنی ململانێکان، هاوکات گرنگیدان بە گەشەسەندنی ئابوورییان وەک ئامرازێکی کاریگەر بۆ کەمکردنەوەی گرژییەکان و زامنکردنی سەقامگیریی بەردەوام لە ناوچەکەدا دانا.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

نوری مالکی، سەرۆکی هاوپەیمانی دەوڵەتی یاسا لە بەغداد لەگەڵ تۆم باراک، نێردەی تایبەتی ئەمریکا بۆ سوریا کۆبووەوە و جەختی لە پاراستنی سەروەریی عیراق و سەقامگیریی سیاسی وڵات کردەوە.

لە میانی کۆبوونەوەکەدا کە ئەمڕۆ بەڕێوەچوو، هەردوولا تاوتوێی دوایین پێشهاتەکانی گۆڕەپانی سیاسیی عیراق و قۆناغەکانی داهاتووی پرۆسەی سیاسییان کرد. مالکی ئاماژەی بە گرنگیی پاڵپشتیکردنی رێڕەوی دیموکراسی و رێزگرتن لە بڕیارەکانی گەلی عیراق کرد. لە بەرامبەردا، نێردەکەی ئەمریکا ستایشی رۆڵی عیراقی کرد لە کەمکردنەوەی ململانێکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، پاڵپشتیکردنی گفتوگۆ و بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر، هەروەها هەردوولا رێککەوتن لەسەر بەردەوامبوونی هەماهەنگییەکانی نێوانیان لەسەر دۆسیە هاوبەشەکان.

ئەم سەردانەی نێردەی تایبەتی ئەمریکا بۆ ماڵی سەرۆکی هاوپەیمانی دەوڵەتی یاسا لە کاتێکدایە کە جموجۆڵە سیاسییەکان بۆ یەکلاکردنەوەی پرسە ناوخۆییەکانی عیراق چڕبوونەتەوە. کۆبوونەوەی واشنتۆن لەگەڵ کاندید و سەرکردە دیارەکانی چوارچێوەی هەماهەنگی، وەک هەوڵێک دەبینرێت بۆ لێکتێگەیشتن و زامنکردنی سەقامگیریی سیاسی لە عیراقدا، بەتایبەت کە ئارامیی عیراق کاریگەریی راستەوخۆی لەسەر دۆسیەی ئاڵۆزی سوریا و تەواوی ناوچەکە هەیە.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

گەورەترین و نوێترین کەشتیی فڕۆکەهەڵگری جیهان بە ناوی "جێراڵد فۆرد" گەیشتە کەناراوەکانی ئیسرائیل، ئەوەش دوای ئەوەی هێزی دەریایی ئەمریکا جەختی لە ئامادەباشیی تەواوی کەشتییەکە کردەوە بۆ هەر ئۆپەراسیۆنێکی سەربازی.

رۆژی هەینی، ئاژانسی رۆیتەرز دیمەنی نزیکبوونەوەی کەشتیی "جێراڵد فۆرد"ی لە کەناراوەکانی ئیسرائیل بڵاوکردەوە. هێزی دەریایی ئەمریکا وێڕای راگەیاندنی ئامادەباشی کەشتییەکە، هەموو ئەو دەنگۆیانەشی رەتکردەوە کە باس لە بوونی کێشەی تەکنیکی یان پەککەوتنی بەشێک لە کارەکانی دەکەن. ئەم جموجۆڵە دەریاییە هاوکاتە لەگەڵ بڵاوبوونەوەی وێنەی مانگە دەستکردەکانی کۆمپانیای (MizarVision)ی چینی، کە تێیدا جێگیرکردنی 11 فڕۆکەی جەنگیی جۆری (F-22 Raptor)ی ئەمریکی لە بنکەی ئاسمانیی "عۆڤدا" لە ناو خاکی ئیسرائیل نیشان دەدەن.

کەشتیی جێراڵد فۆرد بە پێشکەوتووترین سیستمی بەرگری و هێرشبەر لە جیهاندا دادەنرێت و رەوانەکردنی بۆ ناوچەکە وەک پەیامێکی هێز و پشتیوانیی واشنتۆن بۆ ئیسرائیل لێکدەدرێتەوە. جێگیرکردنی فڕۆکە جەنگییە جۆری "ڕاپتۆر"ەکانیش لە بنکە ئاسمانییەکان، بەشێکە لە ستراتیژی نوێی ئەمریکا بۆ بەهێزکردنی باڵی سەربازیی خۆی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست لە کاتی هەر ئەگەرێکی نەخوازراودا.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا بەهۆی تێکچوونی باری ئەمنی و زیادبوونی مەترسییەکان، بڕیاری دا بە کشاندنەوەی ئەو کارمەندانەو خێزانەکانیان، کە ئەرکیان بەپەلە نییە.

رۆژی 26ـی شوبات، واشنتۆن فەرمانی بە کارمەندە لاوەکییەکانی حکومەت و خێزانەکانیان کرد کە خاکی ئیسرائیل جێبهێڵن. باڵیۆزخانەی ئەمریکا هۆشداری داوە کە رەنگە لە هەر کاتێکدا گەشتکردنی کارمەندەکانی بۆ ناوچە جیاوازەکان، بەتایبەت قودس و کەرتی رۆژئاوا قەدەغە بکات. هەروەها داوا لە هاوڵاتیانی ئەمریکی کراوە تاوەکو گەشتە ئاسمانییە بازرگانییەکان بەردەوامن، ئەو وڵاتە جێبهێڵن.

ئەم بڕیارەی ئەمریکا دوای زنجیرەیەک رووداوی ئەمنی لە ناوچەکە دێت و هاوکاتە لەگەڵ بەردەوامیی گرژییەکانی نێوان ئیسرائیل و گروپە چەکدارەکان، و گرژییە بەردەوامەکان لەگەڵ ئێران.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

عەبدوڵا ئۆجەلان، ڕێبەری پارتی کرێکارانی کوردستان لە پەیامێکی نوێدا بەبۆنەی ساڵیادی بانگەوازی ئاشتی، ڕایگەیاند کە سەردەمی "سەرهەڵدانی نەرێنی" و خەباتی چەکداری تێپەڕێنراوە و ئێستا کاتی گواستنەوەیە بۆ سیاسەتی دیموکراسی و یەکگرتن (ئینتیگراسیۆن).

دەقی پەیامەکەی عەبدوڵا ئۆجەلان:

بانگەوازەکەمان لە ٢٧ی شوباتی ٢٠٢٥، گوزارشتە لەوەی لەو شوێنەی سیاسەتی دیموکراتیک چەکەرە دەکات، چەک مانا و بایەخی خۆی لەدەست دەدات. ئەمە ڕاگەیاندنێکی ڕاشکاوە کە بژاردەی ئێمە سیاسەتە و تەواکەری بنەماکانمانە.

 ئێمە بە ئیرادە و پراکتیکێکی مکوڕانە، بە شێوەیەکی بنەڕەتی قۆناغی سەرهەڵدانی نەرێنیمان تێپەڕاند. ئەزموونی ڕابردوو هێز و توانای ئێمەی بۆ گفتوگۆ و دانوستان سەلماندووە؛ دەتوانین ڕێگا بۆ گۆڕانکاری لە سیاسەتی توندوتیژی و لێکترازانەوە بەرەو سیاسەتی دیموکراتیک و تەواکاری (ئینتیگراسیۆن) بکەینەوە. تەواوی بانگەواز، کۆنفرانس و کۆنگرەکانمان لە پێناو ئەم ئامانجەدا بوون. بڕیارە ڕێکخراوەییەکان بۆ هەڵوەشاندنەوە و کۆتاییهێنان بە ستراتیژی خەباتی چەکداری، نەک تەنیا ڕەتکردنەوەیەکی فەرمی و کردەیی توندوتیژییە، بەڵکو گۆڕانکارییەکی دەروونییە بەرەو ئاسۆیەکی سیاسی. ئەم هەنگاوە لە هەمان کاتدا ڕاگەیاندنی ئاشتبوونەوەیەکی دەروونی بوو لەگەڵ چەمکی کۆماردا.

​من ئیرادەی بەڕێز ئەردۆغان، بانگەوازەکەی بەڕێز باخچەلی، هاوکاریی بەڕێز ئۆزەل و هەوڵی هەموو ئەو کەسایەتی و ناوەندە سیاسی و مەدەنییانەی کە لە ساڵی ڕابردوودا بە شێوەیەکی ئەرێنی بەشدار بوون، بە هەند وەردەگرم و بە گرنگی دەزانم. لێرەدا بە تایبەتی یادی هاوڕێمان 'سڕی سورەییا' بە ڕێز و حەسرەتێکی زۆرەوە دەکەمەوە.

​تورک بێ کورد و کوردیش بێ تورک نابن. ئەم دیالەکتیکی پەیوەندییە، خاوەن ڕەگ و ڕیشەیەکی مێژوویی ڕەسەنە. تەنانەت دەقە بنەڕەتییەکانی سەردەمی دامەزراندنی کۆماریش ئاماژەیان بە یەکێتیی تورک و کورد دەدا. بانگەوازەکەی ٢٧ی شوبات، هەوڵێکە بۆ زیندووکردنەوەی ئەو ڕۆحی یەکێتییە و خەونێکە بۆ کۆمارێکی دیموکراتیک. ئامانجمان تێپەڕاندنی خولی خوێنڕشتن و ململانێ بوو. ئەگەر لەبری بینینی ڕەهەندی مێژوویی و مەترسییە قووڵەکان، تەنیا شوێن بەرژەوەندیی سیاسیی کورتخایەن و تەسک بکەوین، ئەوا هەموومان لاواز دەبین. پێداگری لەسەر ئینکارکردن و بەردەوامیی سەرهەڵدان، گەورەترین ناسازی و ناتەواوییە. ئێمە ئەو بەربەستانە ڕادەماڵین کە لە دووسەد ساڵی ڕابردوودا بۆ شێواندنی ئەم یەکێتییە دروست کراون و مەرجە یاساییەکانی پێکەوەژیان دەچەسپێنین. دەمانەوێت گفتوگۆ لەسەر ئەوە بکەین کە چۆن پێکەوە کۆببینەوە و ژیانێکی هاوبەش بنیاد بنێین.

​ئێستا کاتی ئەوەیە لە قۆناغی نەرێنییەوە بەرەو قۆناغی ئەرێنیی 'بنیادنان' هەنگاو بنێین. ئاسۆیەکی نوێ بۆ ستراتیژیی سیاسی کراوەتەوە. ئامانجمان کۆتاییهێنانە بە سەردەمی توندوتیژی و دەستپێکردنی پرۆسەیەکە لەسەر بنەمای کۆمەڵگایەکی دیموکرات و سەروەریی یاسا. داوا لە هەموو توێژەکانی کۆمەڵگا دەکەین بەرپرسیاریی مێژوویی خۆیان بگرنە ئەستۆ.

​کۆمەڵگای دیموکرات و تەبایی نیشتمانی، کۆڵەکەکانی ئەم قۆناغە نوێیەن. ئەم قۆناغە هەموو جۆرە توندوتیژی و ململانێیەکی زۆرەملێ ڕەتدەکاتەوە. ئامانجی ئەم بنیادنانە، دەستبەسەرداگرتنی هیچ دەزگایەک نییە، بەڵکو ڕەخساندنی دەرفەتە بۆ هەر تاکێک تا بەشداری لە داڕشتنەوەی کۆمەڵگادا بکات. گروپە چەوساوەکان، نەتەوەکان، ئایین و کولتوورە جیاوازەکان دەتوانن لە ڕێگەی خەباتی دیموکراتیی ڕێکخراوەوە پارێزگاری لە بوونی خۆیان بکەن. لەم نێوەندەدا، زۆر گرنگە کە دەوڵەتیش وەڵامێکی ئەرێنی بۆ ئەم گۆڕانکارییە دیموکراتییانە هەبێت.

​تەواکاریی دیموکراتیک (ئینتیگراسیۆن) بەقەد خودی دامەزراندنی کۆمار گرنگە. ئەمە بانگەوازێکە بۆ داهاتوو و بوژانەوە. بنەمای ئەم کارە، مۆدێلی کۆمەڵگای دیموکراتیکە؛ کە بەدیلێکی ڕاستەقینەیە بۆ پەرتبوون یان توانەوەی زۆرەملێ. بۆ ئەم گواستنەوەیەش، پێویستمان بە 'یاساکانی ئاشتی' هەیە. ئەم چارەسەرە پێویستی بە مۆدێلێکی نوێی سیاسی، کۆمەڵایەتی و ئابوورییە.

​زۆربەی ئەو قەیرانانەی ئەمڕۆ دەیانبینین، دەرئەنجامی نەبوونی یاسایەکی دیموکراتیکن. ئێمە پارێزگاری لە چارەسەرێکی یاسایی دەکەین کە فەزا بۆ دیموکراسی بکاتەوە و گەرەنتیی بەهێز بۆ مافەکان دابین بکات.

​هاووڵاتیبوون دەبێت لەسەر بنەمای پەیوەندی بە دەوڵەتەوە بێت، نەک لەسەر بنەمای ڕەگەز و نەتەوە. ئێمە باوەڕمان بە هاووڵاتیبوونێکی ئازاد هەیە کە تێیدا ئایین، زمان و نەتەوە بەسەر کەسدا نەسەپێنرێت. لە ناو سنوورە دیموکراتییەکان و لە چوارچێوەی یەکپارچەیی دەوڵەتدا، دەبێت هەر ناسنامەیەکی ئایینی، فکری و نەتەوەیی مافی دەربڕین و ڕێکخستنی ئازادانەی هەبێت.

​ئەمڕۆ هیچ سیستمێکی فکری بێ پشت بەستن بە دیموکراسی ناتوانێت بەردەوام بێت. ئاڵۆزی و قەیرانەکان کاتین، بەڵام دیموکراسی دەبێتە ڕاستییەکی چەسپاو. بانگەوازەکەمان تەنیا بۆ تورکیا نییە، بەڵکو بۆ دۆزینەوەی چارەسەرە بۆ کێشەی پێکەوەژیان لە تەواوی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.

​ژن هێزی پێشەنگی کۆمەڵگایە؛ هیچ دەوڵەتێک بێ لەبەرچاوگرتنی ژن ناتوانێت بژی. توندوتیژیی خێزانی و چەوسانەوەی ژنان، نیشانەی ئەو هێرشە مێژووییەن کە بە کۆیلەکردنی ژن دەستی پێکردووە. هەر بۆیە ژنان کاراکتەری سەرەکین لە پرۆسەی گۆڕانکاریی دیموکراتیکدا.

​زمانی ئەم سەردەمە نابێت زمانی دەسەڵاتخوازی و خۆسەپاندن بێت. دەبێت گوێ لە یەکتری بگرین و ڕێگا بدەین هەر کەسێک ڕاستییەکانی خۆی دەرببڕێت. بۆ گەیشتن بەم ئامانجانەش، پێویستمان بە 'ئەقڵێکی هاوبەش' هەیە کە لەسەر بنەمای ڕێزی متقابیل (دوولایەنە) بێت.

ڕێز و سڵاو

عەبدوڵا ئۆجالان

۱۶_شوبات_۲۰۲۶

 

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

پارتی یەکسانی و دیموکراسی گەلان (دەم پارتی)، ئامادەکارییەکانی بۆ کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانی تەواو کرد، کە تێیدا پەیامی نوێی عەبدوڵڵا ئۆجەلان، رێبەری پارتی کرێکارانی کوردستان بەبۆنەی ساڵیادی دەستپێکردنی پڕۆسەی ئاشتی بڵاودەکرێتەوە.

کۆبوونەوەکە لە هۆڵی "یەڵماز گۆنای" لە چانکایەی ئەنکەرە بەڕێوەدەچێت و زیاتر لە 150 رۆژنامەنووسی ناوخۆیی و بیانی بۆ روماڵکردنی روداوەکە ئامادەن.

لە رێوڕەسمەکەدا کە دروشمەکانی "بانگەوازی ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراسی" بە زمانەکانی کوردی، تورکی و ئینگلیزی بەرزکراونەتەوە، پەیامەکەی ئۆجەلان لە لایەن پەروین بوڵدان و وەیسی ئاکتاش دەخوێندرێتەوە، کە ناوبراو یەکێکە لەو زیندانیانەی بەم دواییانە لەگەڵ ئۆجەلان لە زیندانی ئیمراڵی ئازاد کراوە. ئەمە دووەم پەیامی عەبدوڵڵا ئۆجەلانە دوای ئەوەی ساڵی رابردوو بانگەوازی بۆ دانانی چەک کردبوو، چاوەڕوانیش دەکرێت ئەم پەیامە کاریگەریی بەرچاوی لەسەر رەوشی سیاسی و پڕۆسەی ئاشتی هەبێت.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

وەزارەتی بەرگریی ئەفغانستان رایگەیاند، لە ئەنجامی زنجیرە ئۆپەراسیۆنێکی هێزەکانیان لەسەر "هێڵی دیورەند"ـی سنوری، زیانێکی زۆری گیانییان بە سوپای پاکستان گەیاندووە.

بەپێی راگەیەنراوێکی وەزارەتی بەرگریی ئەفغانستان، 55 سەربازی سوپای پاکستان لە رووبەڕووبوونەوەکاندا کوژراون و هێزەکانیان توانیویانە دەستبەسەر دوو پێگەی سەرەکی و 19 خاڵی سەربازیی سوپای پاکستاندا بگرن.

لەلایەکی تریشەوە، وەزارەتەکە گیانلەدەستدانی 8 سەرباز و برینداربوونی 11 کەسی تری لە ریزەکانی هێزە ئەمنییەکانی ئەفغانستان پشتڕاستکردەوە.

ئەم پەرەسەندنانە لەکاتێکدایە، کە ناوچە سنوورییەکانی نێوان هەردوو وڵات ماوەیەکە ئاڵۆزیی توند بەخۆیانەوە دەبینن.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

كۆمیسیۆنی ئەوروپا هۆشداری لە پەككەوتنی كەرتی گواستنەوە دەدات و داوای 500 هەزار شۆفێری نوێ لە وڵاتانی دەرەوە دەكات.

رالۆكا ماریان، بەڕێوەبەری كەرتی گواستنەوە و رێگاوبانی سەر بە كۆمیسیۆنی ئەوروپا رایگەیاند، وەك چارەسەرێكی كردەیی بۆ روبەڕووبوونەوەی قەیرانی كەمیی 500 هەزار شۆفێر، كە بەهۆی پیربوونی هێزی كار و كەمیی گەنجانەوە دروست بووە،  لە ئێستادا سەرنجیان لەسەر ئەوە یە شۆفێری بارهەڵگر و پاس لە وڵاتانی دەرەوەی یەكێتیی ئەوروپاوە بهێننە ناو بازاڕی كاری كیشوەرەكە.

ماریان ئاماژەی بەوەشكرد، چارەسەری ئەو قەیرانە پێویستی بە ئاسانكاری یاسایی و پێوەرێكی یەكگرتوو هەیە بۆ وەرگرتنی شۆفێرانی وڵاتانی سێیەم، هاوكات پێویستە هەوڵ بدرێت ژنان و گەنجانی ناوخۆی ئەوروپاش رابكێشرێنە ناو مەیدانەكەوە.

 

بەردەوامبە لە خوێندنەوە

عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، کە گەڕی ئەمڕۆی دانوستانەکان لەگەڵ ئەمریکا یەکێک بووە لە جدیترین و باشترین گەڕەکان، کە تێیدا تاران داواکارییەکانی خۆی بە رونی ئاڕاستەی لایەنی ئەمریکی کردووە .

دوای تەواو بونی گفتوگۆکان بۆ ماوەی نزیکەی پێنج سەعات،  عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، بەرەوپێشوەچوونی باش لە دۆسیەی ئەتۆمی ️و هەڵگرتنی سزاکاندا بەدەستهاتووە، ئاماژەی بەوەشکرد، هەرچەندە هێشتا  هەندێک خاڵ ماون لەسەری رێکبکەون کە  جیاوازی و ناکۆکییە لە نێوان  هەردوو وەفدا لەسەر هەندێک پرسی تر.

عراقچی وتوشیەتی، ئەم جارە باشترین گەری دانوستانەکان بووە و هەردوو لا جدی بوون لە دانوستانەکەدا و بڕیار وایە رۆژی دووشەممەی داهاتوو لە ڤییەنا ، گفتوگۆی تەکنیکی لەگەڵ شارەزایانی ئاژانسی نێودەوڵەتی وزەی ئەتۆم بۆ تاوتێکردنی وردەکارییە پسپۆڕییەکان ئەنجام بدرێت.

 وەزیری دەرەوەی ئێران جەختی لەوەش کردەوە، کە هەردوولا پێویستیان بە راوێژ لەگەڵ حکومەتەکانیان هەیە و گەڕی داهاتووی دانوستانەکانیش لەگەڵ واشنتن دوای هەفتەیەکی تر بەڕێوەدەچێت.

بەردەوامبە لە خوێندنەوە
1...1213141516...981