هەواڵەکان
سەرۆکایەتیی شارەوانیی سلێمانی ئاگاداریی شۆفێران و هاوڵاتییانی سلێمانی دەکات، بە مەبەستی خێرا کارکردن لە یەکتربڕی شەوکەت حاجی موشیر، سایدی رۆیشتن لە شەقامی بازنەیی مەلیک مەحمود بە ئاڕاستەی چوارڕیانی سەرچنار دادەخرێت.
شارەوانی سلێمانی ئاماژەی بەوەکردوە، داخستنەکە کاتییە و بە هەماهەنگییە لەگەڵ بەڕێوەبەرایەتی هاتوچۆی سلێمانی و لە دوو کاتی جیاوازدا دەبێت.
بە گوێرەی راگەیەندراوەکەی شارەوانی، لە سەعات 10ـی بەیانی تا 1ـی دوانیوەرۆ و دواتریش لە سەعات 12ـی شەو تا 6ـی بەیانی ئەو شەقامە دادەخرێت.
داواش لە هاوڵاتییان و شۆفێران هاوکاری و هەماهەنگیی تەواو لەگەڵ تیمەکانی شارەوانی بکەن و لەو کاتانەدا تا دەتوانن لە بەکارهێنانی ئەو شەقامە خۆبپارێزن، شەقامی جێگرەوە بەکاربهێنن.
پەیامنێری كوردسات نیوز لە توركیا ڕایگەیاند ، سەلچوك مزراكلی، سیاسەتمەداری كورد و سەرۆكی پێشوتری گەورەشارەوانی ئامەد لە دوایی حەوت ساڵ زیندانیكردن، ئەمرۆ لە زیندانی شاری ئەدیرنە ئازادكرا.
سەلچوك مزراكلی ماوەی 6 ساڵ لە زیندانی ئەدیرنە لەگەڵ سەڵاحەدین دەمیرتاش سەرۆكی پێشووی هەدەپە بووە .
سەڵچوك مزراكلی لە ساڵی 2019 وەكوو سەرۆكی گەورەشارەوانیی ئامەد هەڵبژێردرا، بەڵام لەجێگەی ئەو قەیووم سەپێنرا و دواتر لە هەمان ساڵدا بە تۆمەتی ئەندامبوون لە پەكەكە دەستگیر كرا .
ئاژانسی ئەسۆشێتد پرێس بڵاویکردەوە، لە شەپۆلێکی هێرشەکانی حوسییەکان بۆ سەر سعودیە زیاتر لە 70 کەس برینداربوون و دامەزراوە مەدەنی و ئابورییەکانیان کردوەتە ئامانج و وەزارەتی وزەی سعودیەش دەڵێت؛ ژمارەیەک دامەزراوە و ناوەندەکانی وزە زیانیان بەرکەوتوە.
ئەمڕۆ سێشەممە، وتەبێژی هاوپەیمانی سعودییە بە ئاژانسی ئەسۆشێتد پرێسی راگەیاندوە، حوسییەکانی یەمەن، کە ئێران پاڵپشتیان دەکات دامەزراوە مەدەنی و ئابورییەکانیان لە شارەکانی ئەبها، جازان، نەجران و خەمیس مشێت کردووەتە ئامانجی سحودییە کردوەتە ئامانج.
جەختیشیکردوەتەوە، بەهۆی هێرشەکانەوە 73 کەس بریندار بوون وهەموو رێکارێکی پێویست دژیان دەگرنبەر، ئەمەش پەرەسەندنێکی گەورەیە لە نوێبونەوەی ململانێی نێوان حکومەتی یەمەن و حوسییەکانی یەمەن.
وەزارەتی وزەی سعودیەش رایگەیاندوە، بەهۆی هێرشەکانی سەرلەبەیانی ئەمڕۆ لە باشوری وڵات، ژمارەیەک دامەزراوە و ناوەندەکانی وزە زیانیان بەرکەوتووە و ژمارەیەک کارمەندیش برینداربوون.
ئەمە لە کاتێکدایە، لە چەند هەفتەی رابردوودا پێکدادانەکانی نێوان حوسییەکان و هێزەکانی حکومەتی یەمەنی هاوپەیمانی سعودیە توندتر بوونەتەوە، ئەمەش بووەتە هۆی کۆتاییهێنان بەو ئاگربەستە چوار ساڵەیەی کە لە شەڕی ناوخۆی یەمەندا راگەیەندرابوو.
رۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵ بڵاویکردوەتەوە، گەمارۆی ئەمریکا و کەمبونەوەی یەدەگی نەوتی ئێران، ئابوری ئێرانی تێکشکاندوە و قەیرانی نەبونی دراوی بیانی دروست کردوە.
رۆژنامەکە ئاماژەی بەوەکردوە، بەگوێرەی داتاکانی کۆمپانیای کەپلەر کە بە بەدواداچونی بۆ جوڵەی کەشتیونای دەکات، لەو کاتەوەی هێزی دەریایی ئەمریکا لە ناوەڕاستی مانگی تەمموزەوە دەستی بە گەمارۆکە کردووە، هیچ نەوتێکی خاوی ئێران نەیتوانیوە بەو گەمارۆیەدا تێپەڕێت.
هاوکات، قەبارەی نەوتی خاوی ئێران، کە لە دەرەوەی گەمارۆکەیە و لەسەر کۆگائاوییەکانە، لە 90 ملیۆن بەرمیلەوە بۆ نزیکەی 29 ملیۆن بەرمیل دابەزیوە و پێشبینیش دەکرێت لە مانگی داهاتوودا بە تەواوەتی خاڵیببنەوە.
ئەمە لە کاتێکدایە شەش مانگ بەسەر جەنگدا تێپەڕیوە و فشاری هەناردەکردنی نەوت تارانی لە سەرچاوە سەرەکییەکەی دراوی بیانی بێبەش کردووە؛ بەهای تمەنی ئێرانی بۆ نزمترین ئاستی لە مێژودا دابەزیوە، هەڵاوسان بەرزبوەتەوە و ئابووری وڵاتەکەش لە قەیرانێکی تەواو قوڵدایە.
بە مەبەستی جێگیرکردنی پشکی هەرێم و شایستە داراییەکان لە پڕۆژەیاسای بودجەی عیراق بۆ ساڵی 2027، وەفدێکی باڵای حکومەتی هەرێمی کوردستان دەچنە بەغداد.
محەمەد عەبدولڕەحمان، پەیامنێری کوردسات نیوزی رایگەیاند، وەفدە باڵاکەی حکومەتی هەرێم پێکهاتوون لە ئاوات جەناب، وەزیری دارایی و ئابوری، د. ئامانج رەحیم سکرتێری ئەنجومەنی وەزیران، ئومێد سەباح سەرۆکی دیوانی سەرۆکایەتی حکومەتی هەرێمی کوردستان، حەکیم خەسرەو بەڕێوەبەری فەرمانگەی زانیاری و بەدواداچون.
بڕیارە وەفدەکە لەگەڵ فالح ساری، وەزیری دارایی عیراق کۆببنەوە بۆ تاوتوێکردنی چەند پرسێکی گرنگ، لەوانە؛ دیاریکردنی پشکی هەرێم لە بودجەی داهاتوو، چارەسەرکردنی کێشەی موچەی فەرمانبەرانی هەرێم، دۆسیەی 120 ملیار دیناری داهاتی نانەوتی.
هەروەها میکانیزمی جێبەجێکردنی سیستەمی ئەلیکترۆنی "ئەسیکۆدا" (ASYCUDA) لە دەروازە سنورییەکان، ئەمەش وەک هەنگاوێکی پێشوەختە بۆ یەکلاکردنەوەی کێشەکان بەر لە تەواوبونی رەشنووسی بودجەکە لەلایەن بەغداوە.
بەڕێوبەرایەتیی گشتیی دژەتیرۆر رایگەیاند، پاڵپشت بە زانیاری هەواڵگری ورد و پاش لێکۆڵینەوەی چڕ و وەرگرتنی ڕرزامەندی دادوەر، لە ئۆپەراسیۆنێکدا لە سنوری ناحیەی بازیان تیرۆریستێکی داواکراویان بەناوی (عەبدولموئمین ئەحمەد ساڵح الرفیعی) دەستگیرکردووە.
بەپێی راگەیەندراوەکە، ئەو تیرۆریستە لە ساڵی 2015 لە ناحیەی گەیارە بەیعەتی بە رێکخراوی تیرۆریستی داعش داوە و پاش تەواوکردنی خولی شەرعی، لە بەشی پشتیوانی (ئسناد) لە سنووری ویلایەتی سەڵاحەدین بەشداری چەندین شەڕی دژ بە هێزە ئەمنییەکانی عێراق کردووە.
دژەتیرۆر ئاماژەی بەوەش کردووە، کە تۆمەتبارەکە پاش تێکشکانی رێکخراوەکە هەڵهاتووە بۆ سوریا و لە کەمپی هۆل نیشتەجێ بووە، دواتر گەڕاوەتەوە بۆ کەمپی حاج عەلی لە موسڵ و لە کۆتاییدا خۆی گەیاندووەتە هەرێمی کوردستان و لە بازیان حشار درابوو.
کۆمپانیای ئادیداسی ئەڵمانی بۆ پێداویستییە وەرزشییەکان داوای لێبوردنی کرد، دوای ئەوەی روبەڕوی شەپۆلێکی رەخنە و داوای بە بایکۆتکردن بووەوە بەهۆی بەشداریکردنی سەربازێکی پێشوی ئیسرائیل کە قاچێکی لەدەستداوە لە کمپینێکی ریکلامکردندا.
شالێڤ بیتۆن، سەربازێکی پێشوی ئیسرائیل بەشداریی لە هەڵمەتێکی ناوخۆیی کرد بۆ پەرەپێدانی خزمەتگوزاری "یەک پێڵاو"، کە رێگە بەو کەسانەدەدات کە یەکقاجیان هەیە سود لەو جۆرە پێڵاوە وەربگرن کە ئەدیداس دروتسی کردوە.
بڵاوبوونەوەی وێنەی ئەو سەربازە توڕەیی چالاکوانانی لایەنگری فەلەستینی لێکەوتەوە، بەتایبەت، دوای ئەوەی بەهۆی هێڕسيکانی ئیسرائیلەوە ژمارەیکی زۆر هاووڵاتی لە غەززە قاچێکیان لە دەستداوە بەهۆی جەنگەوە.
کۆمپانیاکە رایگەیاندوە، ئامانجیان بە هیچ شێوەیەک دڵئێشاندن نەبووە و داوای لێبوردنیان لە هەموو ئەو کەسانە کرد کە کاریگەر بوون بەم بابەتە.
هاوکات رونیان کردەوە، کە ریکلامەکە لەلایەن تیمە خۆجێییەکەیانەوە تەنها لەناو ئیسرائیل ئەنجامدراوە و بەشێک نەبووە لە هەڵمەتێکی جیهانی.
سەرۆک کۆماری تورکیا رایگەیاند، ئەو جەنگەی ئیسرائیل هۆکارەکەیەتی لە ئێستادا هەموان باجەکەی دەدەن، جەختیشدەکاتەوە بە دەستەوسانی ناوەستن بەرانبەر ئەو هەوڵانەی بۆ گەمارۆدانی تورکیا دەدرێن.
رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆک کۆماری تورکیا دوای کۆبونەوەی کابینەی حکومەتەکەی رایگەیاند، وڵاتەکەی دەستەوسان ناوەستێت بەرانبەر ئەو هەنگاوە دوژمنکارانەی، کە ئامانجیان گەمارۆدانی تورکیایە.
جەختی کردەوە لەوەی رێگە نادەن هیچ لایەنێک رێگرییان لێ بکات لە بەردەوامبوون وەک وڵاتێکی سەربەخۆ و گەشەسەندوو.
سەرۆک کۆماری تورکیا، ئاماژەی بەوەش کرد، باجی ئەو جەنگەی بە پیلانەکانی ئیسرائیل دەستی پێکردووە تەنها بەرۆکی ئێران و وڵاتانی کەنداو ناگرێتەوە بەڵکو هەموان دەیدەن.
هاوکات ئیسرائیلی تۆمەتبار کرد بەوەی بە درۆ و کارە تێکدەرەکانی بووەتە هۆی شکستپێهێنانی "رێککەوتنی ئیسلام ئاباد" کە ناوچەکە زۆر پێویستی پێی بوو.
سەرۆک کۆماری تورکیا دەشڵێت؛ تا ئەو عەقڵییەتە توندڕەوەی ئیسرائیل بەردەوام بێت قەیرانەکانی ناوچەکە هێور نابنەوە.
رۆژنامەی تەلەگراف بڵاویکردوەتەوە، وەزارەتی جەنگی ئەمریکا، بە بیانوی ئەوەی لەگەڵ ئێراندا رودەدات جەنگ نییە؛ قەرەبوی بنەماڵەی سەربازە کوژراوەکان ناکاتەوە و بنەماڵەکانیشیان هەڵمەتێکیان دژی ئەو بڕیارە راگەیاندوە.
لە جەنگی ئێراندا، ئەمریکا بە رەسمی کوژرانی 18 سەربازی راگەیاندوە، کەسوکاری ئەو سەربازە ئەمریکییانە لە ئێستادا هەوڵدەدەن بۆ دەستبەرکردنی موچە و ئیمتیازاتی شایستە بۆ کەسەکانیان.
لێبی کلینەر، هاوسەری یەکێکە لە سەربازە کوژراوەکان رایگەیاندوە، پێیان وتوە موچە و شایستەدارییەکان مێردەکوژراوەکەی ناگرێتەوە چونکە ئەوان بە رەسمی لە جەنگدا نین.
هاوسەری لێبی کلینەر،کە لە مانگی ئاداردا لە کاتی پشتگیریکردنی هێرشەکانی ئەمریکا بۆ سەر ئێران بەهۆی کەوتنەخوارەوەی فڕۆکەکەیان لە رۆژئاوای عێراق گیانی لەدەستدا رایگەیاند، هێزی ئاسمانی ئەمریکا شایستەبوونی ئەوی بۆ سودمەندبوون لە ئیمتیازاتە زیادەکان رەتکردووەتەوە؛ ئەمەش بە پاساوی ئەوەی کۆنگرێس بە رەسمی جەنگی رانەگەیاندووە.
ئەمە لە کاتێکدایە، لە سەرەتای دەستپێکردنی ململانێکانەوە، 18 ئەندامی هێزەکانی ئەمریکا کوژراون و 780ی دیکەش بریندار بوون، لە کاتێکدا بنەماڵەی کوژراوەکان جەخت لەوە دەکەنەوە کە لە دەستدانی ئیمتیازاتەکانیان پێشێلکردنی مافی رەوای کوژراوەکانیانە.
سەرۆک وەزیرانی عیراق بەرەسمی وەزارەتی دارایی راسپارد، لە چوارچێوەی پڕۆژەیاسای بودجەی نوێی گشتیی فیدراڵیدا دامەزراندن بۆ دەرچوانی ساڵانی رابردوو دابنرێت.
ئاژانسی (واع) بڵاویکردوەتەوە، عەلی زەیدی سەرۆک وەزیرانی عیراق، وەزارەتی دارایی عیراقی راسپاردوە، بۆ تەرخانکردنی هەلی کار بە شێوە هەمیشەیی یاخود گرێبەست بۆ دەرچوانی ساڵانی پێشو لە چوارچێوەی پڕۆژەیاسای بودجەی نوێی گشتیی فیدراڵیدا.
ئاماژە بەوەشکراوە، ئەم هەنگاوە بە مەبەستی و سودوەرگرتە لە توانا و لێهاتویی دەرچوانی زانکۆکان و دابەشکردنیان بەپێی پێداویستیی راستەقینەی وەزارەتەکان و دامەزراوە گشتییەکان.
نوینەرایەتیی حکومەتی هەرێمی کوردستان لە بەغداد لە رێگەی نووسراوێکی رەسمییەوە لێژنەی نەوت و گازی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق ئاگادارکردەوە لە پێداویستییە بەپەلەکانی هەرێم بۆ بەرهەمە نەوتییەکان و چارەسەرکردنی قەیرانی سووتەمەنی.
لە نووسراوەکەدا بەپشتبەستن بە ئامارەکانی وەزارەتی سامانە سروشتییەکان هاتووە: بڕی (50.000) بەرمیل نەوتی رۆژانە کە بۆ ناوخۆی هەرێم تەرخانکراوە بەش ناکات و پێویستە بکرێتە (140.000) بەرمیل نەوتی خاو.
بەپێی نووسراوەکە پێداویستییە راستەقینەکانی هەرێم بریتیین لە: بەنزین بە بڕی 7.000.000 لیتر رۆژانە، گازوایل بە بڕی 1.950.000 لیتر رۆژانە بۆ وێستگەکانی کارەبا، زەیتی سووتەمەنی 3.250 تەن رۆژانە بۆ کارەبا، گازی شل بە بڕی (LPG) 2.000 طەن رۆژانە، نەوتی سپی بە بڕی 563،500،000 لیتر ساڵانە.
حکومەتی هەرێم داوای کردووە بەغداد هاوشێوەی پارێزگاکانی تری عیراق تێچووی بەرهەمهێنان و گواستنەوەی نەوتەکە بگرێتە ئەستۆ، تاوەکو بتوانن بەنزین بە نرخی پشتیوانیکراو کە (450) دینارە دابین بکەن بۆ هاووڵاتییان.
ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق بەدواداچوون بۆ کەموکورتییەکانی کەرتی تەندروستی دەکات، لەو چوارچێوەیەدا لیژنەیەکی 10 کەسی پێکهێنراوە و داواش کراوە وەزیری تەندروستیی حکومەتی فیدراڵ میوانداری بکرێت.
پۆڵا شەهید سیروان دێڕەشەیی، ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق رایگەیاند؛ لە کۆبوونەوەکانی وەرزی یەکەمی ساڵی دووەمی یاساداناندا، پرسی کەموکورتییەکانی کەرتی تەندروستی تەوەرێکی سەرەکی بووە، بەتایبەت جیاوازیی نرخی دەرمان، خراپیی دۆخی هەندێک لە نەخۆشخانەکان و نۆرینگەکانی وڵات.
ئەو ئەندامەی ئەنجومەنی نوێنەران ئاماژەی بەوەشکرد، بۆ بەدواداچوونی زیاتر، لیژنەیەکی 10 کەسی لە ئەندامانی لیژنەکانی 'تەندروستی، دەستپاکی، خزمەتگوزاری و یاسایی' پێکهێنراوە، پێویستە لیژنەکە لە ماوەی 15 رۆژدا راپۆرت و ئەنجامی بەدواداچوونەکانیان پێشکەش بە ئەنجومەنی نوێنەران بکەن.
رۆژنامەی فاینەنشاڵ تایمز بڵاوی کردەوە، ئەمڕۆ دامەزراوە نەوتییەکانی کۆمپانیای ئارامکۆی سعودیە لە ناوچەی جازان تووشی هێرش بوونەتەوە و تا ئێستاش پرۆسەی هەڵسەنگاندن بۆ قەبارەی زیانەکان بەردەوامە. لە هەمان کاتدا گرووپی حوسییەکان بەرپرسیارێتیی خۆیان لە ئەنجامدانی هێرشەکە راگەیاند.
بەپێی زانیارییەکانی رۆژنامەکە، هێرشەکەی ئەمڕۆ لە رووی قەبارەی زیان و بەرفراوانییەوە هاوشێوەی ئەو هێرشەیە کە لە مانگی تەممووزی رابردوودا ئەنجام درا، کە ئەوکات بووە هۆی وەستاندنی پاڵاوگەی جازان (بە توانای پاڵاوتنی 400 هەزار بەرمیل لە رۆژێکدا) ئەمەش کۆمپانیای ئارامکۆی نەچار کرد هەناردەکانی لە رێگەی دەریای سورەوە دووبارە ئاڕاستە بكاتەوە.
شارۆچکەی جازان بە نزیکترین شاری صەنعایی سعودیە بۆ سەر سنوورەکانی یەمەن هەژمار دەکرێت و پێشتریش چەندین جار دامەزراوەکانی لەلایەن حوسییەکانەوە کراونەتە ئامانج.
فراكسیۆنی یەكێتی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق داوا لە وەزیری نەوت دەكات كۆتایی بە پەراوێزخستنی نەتەوەی كورد بهێنێت و پۆستەكان بە یەكسانی و بەپێی دەستوور دابەش بكات.
ئەندامانی فراكسیۆنی یەكێتی لە ئەنجومەنی نوێنەران لە کۆنفرانسێکی رۆژنامەوانیدا ئاماژەیان بەوە كرد، كە وەزارەتەكان بە خواستی خۆیان پۆستەكان دابەش دەكەن و رێز لە بنەما نەتەوەییەكان ناگرن و جەختی كردەوە كە دابەشكردنی پۆستەكانی نەوتی باكوور لە كەركوك نادادپەروەرانەیە و دوورە لە پرەنسیپە یاساییەكان.
داواشیان لە وەزیری نەوت كرد كە پابەندی دەستوور بێت و پۆستەكان بە یەكسانی لە نێوان پێكهاتەكاندا دابەش بكات، تاوەكو رێگری لە تێكچوونی هاوسەنگیی سیاسی لە دامەزراوەكانی دەوڵەتی عیراقدا بگیرێت و مافی كورد لە بەغداد پارێزراو بێت.