بەشی راگەیاندن و پەیوەندییەکانی نەخۆشخانەی رزگاریی فێرکاری راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا رێکار و هۆکاری ئەنجامدانی نەشتەرگەرییەکی دەگمەنی راگەیاند.

لە راگەیەنراوەکەی نەخۆشخانەکەدا هاتووە: لە چوارچێوەی بەردەوامیی پێشکەشکردنی خزمەتگوزارییە پسپۆڕییە تەندروستییەکان و بە مەبەستی بەرزکردنەوەی ئاستی چاودێری پزیشکی ، تیمی نەشتەرگەریی نەخۆشخانەی ڕزگاری فێرکاری ، سەرکەوتوو بوو لە ئەنجامدانی نەشتەرگەرییەک بۆ دەرهێنانی زیاتر لە 160 بەرد لە میزڵدانی نەخۆشێکدا.

ئاماژەی بەوەشداوە، ئەم پرۆسەیە بە هەوڵ و هاوکاریی تیمێکی پزیشکی پسپۆڕ و کادری تەندروستیی شارەزا کە ژمارەیان هەشت دکتۆر و چاودێر بوو، ئەنجامدرا.

ئەوەشی روونکردووەتەوە: بەڕێوەبەرایەتی و کادری تەندروستیی نەخۆشخانە، جەخت لە گرنگیی کارکردنی بە تیم و پسپۆڕیی پزیشکی و بەردەوامیی پێشکەشکردنی خزمەتگوزارییە تەندروستییەکان دەکاتەوە.

بەڕێوەبەرایەتیی گشتیی حەج و عومرەی هەرێمی کوردستان راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا داوایەکی بەپەلە ئاڕاستەی سەرجەم ئەو هاووڵاتییانە دەکات کە ناویان بۆ ئەنجامدانی فەریزەی حەج دەرچووە و تێیدا هاتووە: پێنجشەممە دوا وادەیە بۆ تەواوکردنی مامەڵەکانیان.

کاروان ستوونی، وتەبێژی حەج و عومرەی کوردستان رایگەیاند؛ پێویستە ئەو کەسانەی ناویان دەرچووە، تا رۆژی پێنجشەممە، رێکەوتی 5ـی 11 سەردانی نووسینگەکانی حەج و عومرە لە پارێزگاکان و ئیدارە سەربەخۆکان بکەن بە مەبەستی تەواوکردنی مامەڵەکانیان.

وتیشی، ئەم وادەیە بە هیچ شێوەیەک درێژ ناکرێتەوە و هەر کەسێک دوا بکەوێت یاخود لە وادەی دیاریکراودا سەردان نەکات، مافی حەجکردنی نامێنێت.

ئەوەشی روونکردەوە، هەر کەسێک لەو وادەیەدا مامەڵەکانی تەواو نەکات،  راستەوخۆ کەسانی یەدەگ دەخرێنە شوێنەکانیان.

لە دیمەشقی پایتەختی سوریا، کۆبوونەوەیەکی هاوبەش لە نێوان وەزارەتی خوێندنی باڵا و لیژنەکانی تایبەت بە یەکخستنی هەردوو زانکۆی رۆژئاڤا و کۆبانێ بەڕێوەچوو، تێیدا لەسەر چارەنووسی زانکۆکان، مامۆستایان و دانپێدانانی بڕوانامەکان چەند بڕیارێکی گرنگ دران.

حەسەن شەرۆ، لێپرسراوی کۆمیتەی یەکگرتنەوە، لەبارەی یەکگرتنەوەی زانکۆکانی رۆژئاوا و کۆبانێ لەگەڵ زانکۆکانی سوریا بە کوردسات نیوزی راگەیاند، لە دەرئەنجامی کۆبوونەوەکەدا بڕیاردراوە کۆلێژەکانی سەر بە زانکۆی رۆژئاوا بگۆڕدرێن بۆ 'کۆمەڵگەی کۆلێژەکانی قامیشلۆ' و بە شێوەیەکی راستەوخۆ بە خودی زانکۆی 'فوراتەوە' ببەسترێنەوە، نەک بە لقی حەسەکەی ئەو زانکۆیە، ئەم هەنگاوەش کاتییە تا ئەو کاتەی لە ساڵی داهاتوودا بەرەسمی 'زانکۆی حەسەکە' دادەمەزرێت.

وتیشی، هەر لەو چوارچێوەیەشدا سەرجەم دەسەڵاتەکانی یاریدەدەری سەرۆکی زانکۆی فورات دەبەخشرێتە سەرۆکی کۆمەڵگەی کۆلێژەکانی قامیشلۆ.

ئاماژەی بەوەشدا، هەر لە کۆبوونەوەکەدا تاوتوێی چارەنووسی ئەو کۆلێژانە کرا کە لە فۆڕمی وەرگرتنی خوێندکارانی ئەمساڵدا ناویان تۆمار نەکراوە، لەو بارەیەوە رێککەوتن کراوە لەسەر ئەوەی ئەو خوێندکارانەی پێشتر ناویان تۆمارکردووە لە خوێندن بەردەوام بن تا کاتی دەرچوونیان، هاوکات لەڕووی کارگێڕی، هونەری و وانەوتنەوەشەوە هەڵسەنگاندن بۆ رەوشی ئەو کۆلێژانە دەکرێت، تا لەگەڵ دەستپێکردنی کارەکانی زانکۆی حەسەکە لە ساڵی نوێدا، دەرگایان بەڕووی خوێندکاراندا بکرێتەوە.

ئەوەشی روونکردەوە، لە تەوەرێکی دیکەی کۆبوونەوەکەی دیمەشقدا، بڕیاری پێویست درا سەبارەت بە پاراستنی ماف و ساڵانی خزمەتی پێشینەی سەرجەم ستافی مامۆستایان و ستافی هونەریی زانکۆ، لە هەمووشی گرنگتر، رەزامەندی درا لەسەر پەسەندکردن و دانپێدانانی فەرمیی سەرجەم بڕوانامە بەخشراوەکان، بە بڕوانامەکانی خوێندنی باڵاشەوە.

لیژنەی دارایی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق بە ئامادەبوونی بەڕێوەبەری گشتیی فەرمانگەی قەرزی گشتی، كۆبوونەوەیەكی بۆ تاوتوێكردنی قەرزە ناوخۆیی و دەرەكییەكان لە رەشنووسی پڕۆژەیاسای بودجەی گشتیی ساڵی 2027 ئەنجامدا.

ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق بڵاویكردەوە، لیژنەی دارایی ئەنجومەنەكە بە سەرۆكایەتیی عودەی عەواد میوانداریی بەڕێوەبەری گشتیی فەرمانگەی قەرزی گشتیی لە وەزارەتی دارایی كرد بۆ تاوتوێكردنی چەند دۆسێیەک كە پەیوەندیدارن بە قەرزی گشتی و ئەو قەرزانەی لە رەشنوسی پرۆژەیاسای بودجەی گشتی ساڵی دارایی 2027دا هاتوون.

ئاماژەی بەوەشكردووە، لیژنەكە كۆی گشتیی قەرزی ناوخۆیی و دەرەكی و كۆی گشتیی گەرەنتی دراوەكان و هەروەها ئەو قەرزە ناوخۆیی و دەرەكیانەی لە بودجەدا پۆلێن كراون تاوتوێ كرد.

راشیگەیاند، لە میانی كۆبونەوەكە باس لەو بابەتانەی پەیوەندییان بە قەبارەی پابەندبوونی دارایی ناوخۆیی و دەرەكییەكانەوە هەیە كرا لەگەڵ پێداچوونەوە بە قەرزی گشتی عیراق

وەزارەتی نەوتی عیراق  جەخت دەكاتەوە لەوەی بری پێویست نەوتی سپی و غازی ماڵان  لەبەردەستدایە بۆ وەرزی زستان داواش دەكات هاوڵاتیان.

سەلیم رووكابی، وتەبێژی وەزارەتی نەوت لە لێدوانێكیدا بۆ ئاژانسی هەواڵی عیراق دڵنیایی دایە هاووڵاتیان و رایگەیاند،  وەزارەتەكەیان  بڕی پێویست ی  لە نەوتی سپی و غازی ماڵانیان هەیە  كە بەشی پڕكردنەوەی تەواوی پێداویستییە ناوخۆییەكان دەكات لە وەرزی زستاندا.

وتیشی، پێویست بە دوو دڵی ناكات و ئەو برە نەو وغازە لەبەردەستدایە  كە هەیە  بە تەواووەتی بەشی پێداویستیی ناوخۆیی هاووڵاتیان دەكات لە وەرزی زستاندا.

وەزارەتی نەوتی عیراق رایدەگەیەنێت، بەهۆی بەرفراوانبوونی پرۆژەکان و پلانەکانی دەوڵەت بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی بەرهەمهێنان، کەرتی نەوت پێویستی بەپەلەی بە دامەزراندنی دەرچووانی پەیمانگەکانی نەوت هەیە.

وەزارەتی نەوتی عیراق، راگەیەنراوێکی سەبارەت بە پرسی دامەزراندنی دەرچووانی پەیمانگەکانی نەوت بڵاوکردەوە ئاماژەی بەوەشکرد، لەبەر رۆشنایی داواکارییەکانی کار و بەرفراوانبوونی بەردەوامی پرۆژەکان و پلانی حکومەت بۆ زیادکردنی توانای بەرهەمهێنانی نەوت و غاز و پەرەپێدانی کەرتەکەیان، پێویستی بەپەلەیان بە دامەزراندنی دەرچووانی پەیمانگەکانی نەوت هەیە.

ئاماژەی بەوەشکردووە، دەرچووانی پەیمانگەکانی نەوت کۆڵەکەیەکی سەرەکین بۆ دابینکردنی کەسانی پسپۆڕی راهێنراو بۆ دامەزراوە نەوتییەکان، بەهۆی ئەوەی ئەو زانیاریی و لێهاتووییەی هەیانە بە تەواوی لەگەڵ سروشتی کارکردن لە کێڵگە، پاڵاوگە و دامەزراوە جیاوازەکانی نەوتدا دەگونجێت.

لە بەشێکی تری راگەیەندراوەکەدا هاتووە، باسم محەمەد، وەزیری نەوتی عیراق بە هەوڵێکی چڕ و لە رێگەی هەماهەنگی لەگەڵ حکومەت و لایەنە پەیوەندیدارەکاندا، کاردەکات بۆ ئەوەی "پێداویستییە وەزیفییەکان"ـی کەرتی نەوت لە چوارچێوەی بودجەی گشتیی ساڵانی داهاتوودا جێگیر بکرێن، تاوەکو بەپێی پێداویستییە کردارییەکان و تەرخانکراوە داراییە بەردەستەکان، پرسی دامەزراندنی دەرچووان چارەسەر بکرێت.

سەردانی عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق بۆ دیمەشقی پایتەختی سوریا و کۆبوونەوەی لەگەڵ ئەحمەد شەرع، سەرۆکی سوریا، دەروازەیەکی نوێی لە پەیوەندییەکانی نێوان بەغداد و دیمەشق واڵا کرد، ئەم سەردانەش، کە یەکەمین سەردانی سەرۆک وەزیرانێکی عیراقە بۆ سوریا لە دوای گۆڕانکارییەکانی دەسەڵات لەو وڵاتەدا، لەلایەن چاودێرانەوە وەک وەرچەرخانێکی ستراتیژی لە ئاستی ئابووری، وزە و هەماهەنگیی ئەمنیی ناوچەکە لێکدەدرێتەوە.

بۆریی بانیاس؛ دەروازەیەکی نوێ بۆ دەریای ناوەڕاست

لە پێشینەی کارنامەی سەردانەکەی شاندی عیراقدا، پرسی وزە و هەناردەکردنی نەوت بوو، لە کاتێکدا عیراق بەدوای هەمەچەشنکردنی دەروازەکانی هەناردەی نەوتەکەیدا دەگەڕێت بۆ کەمکردنەوەی مەترسییەکانی پشتبەستن بە رێڕەوە تەقلیدییەکان، لەبەرئەوە دەریای ناوەڕاست لەڕێگەی خاکی سوریاوە گرنگترین بژاردەی بەغدادە.

بەپێی لێدوانی شارەزایانی ئابوری، نۆژەنکردنەوەی هێڵی بۆریی نەوتی حەدیسە - بانیاس بە توانای هەناردەکردنی ئامانجدار کە دەگاتە دووملیۆن بەرمیل لە رۆژێکدا، دەبێتە پردێکی ستراتیژی بۆ گەیاندنی نەوتی عیراق بە بازاڕەکانی ئەوروپا.

هەرچەندە پسپۆڕان جەخت لەوە دەکەنەوە ئەم هەنگاوە پێویستی بە دابینکردنی دارایی و رێککەوتنی تەکنیکیی خێرا هەیە، بەڵام دەستپێکێکی گرنگە بۆ سەردەمێکی نوێی کەرتی نەوتی عیراق.

تەواوکاریی ئابوری و رێگەی گەشەپێدان

لە روانگەی ئابوورییەوە، بەغداد چاوی لەوەیە پەیوەندییە بازرگانییەکانی لەگەڵ سوریا لە ئاڵۆگۆڕی کاتییەوە بگۆڕێت بۆ پەیوەندییەکی بەردەوام و لەوبارەیەشەوە، راوێژکارانی دارایی لە حکومەتی عیراق ئاماژە بەوە دەکەن کە پڕۆژەی 'رێگەی گەشەپێدان' و بەستنەوەی بەندەری گەورەی فاو بە دەروازەکانی سوریاوە، دەبێتە هۆی دروستکردنی شادەمارێکی نوێی بازرگانی بەرەو دەریای ناوەڕاست.

ئەم رێچکە بازرگانییە، چەندین کەرتی وەک پیشەسازی، کشتوکاڵ، خۆراک و کەرەستەی بیناسازی دەگرێتەوە، جگە لە بەشداریکردنی کۆمپانیا عیراقییەکان لە پڕۆژەکانی ئاوەدانکردنەوەی سوریادا.

هاوکات، لە کۆبوونەوەکەی دیمەشقیشدا جەخت لەسەر ئاسانکاریی گومرگی و کەمکردنەوەی رۆتینی بارهەڵگرەکان لە سنورەکان کراوەتەوە.

600 کیلۆمەتر سنور؛ هەماهەنگیی ئەمنی دژی تیرۆر

هیچ کام لە پڕۆژە ئابوری و نەوتییەکان بەبێ سەقامگیریی ئەمنی ناچنە بواری جێبەجێکردنەوە و عیراق و سوریاش خاوەنی زیاتر لە 600 کیلۆمەتر سنووری هاوبەشن؛ ناوچەیەک کە لە ساڵانی رابردوودا مەیدانی سەرەکیی جموجۆڵی پاشماوەکانی داعش، بازرگانیکردن بە ماددە هۆشبەرەکان و تاوانی فرەسنوور بووە.

پسپۆڕانی ئەمنی باوەڕیان وایە کە بڕیاری پێکهێنانی ژووری ئۆپەراسیۆنی هاوبەش و ئاڵوگۆڕی پێشوەختەی زانیارییە هەواڵگرییەکان لە نێوان هەردوو پایتەختدا، هەنگاوێکی بنەڕەتییە بۆ لەناوبردنی هەڕەشەی گروپە چەکدارەکان و دابینکردنی چەترێکی ئەمنیی تۆکمە بۆ ئەو پڕۆژە ئابوری و بازرگانییانەی کە بڕیارە جێبەجێبکرێن.

سەربەخۆیی بڕیاری سیاسی و پێگەی هەرێمی

لەڕووی سیاسی و دیپلۆماسیشەوە، کۆبوونەوەی نێوان سەرۆک وەزیرانی عیراق و سەرۆکی سوریا لە ژێر دروشمی 'یەک گەل لە دوو وڵاتدا'، نیشانەی پەڕینەوەیە لە کۆبوونەوە پرۆتۆکۆڵییەکان بەرەو کارکردنێکی مەیدانی.

چاودێرانی سیاسی پێیانوایە کە ئەم هەنگاوەی بەغداد هاوکاتە لەگەڵ هەوڵەکانی بۆ پاراستنی هاوسەنگی و سەربەخۆیی لە بڕیارە سیاسییەکانیدا دوور لە کاریگەری و جەمسەربەندییە هەرێمییەکان، بە جۆرێک کە عیراق لە ناوچەکەدا وەک ئەکتەرێکی کاریگەر و هێزێکی سەقامگیرکەر ڕۆڵ ببینێت و بەرژەوەندییە نیشتمانییەکانی خۆی لە سەرووی هەموو هاوکێشەکانەوە دابنێت.

ئێران لە رێگەی  تۆڕێکی نهێنیی کۆمپانیای سەربازییەوە، کەرەستەی سەربازیی و پارچەی موشەک و تەقەمەنی گواستوەتەوە و توانیویەتی خۆی لە گەمارۆکانی ئەمریکا دەرباز بکات.

ئەمڕۆ پێنجشەممە، ئاژانسی رۆیتەرز بڵاویکردوەتەوە، ئێران تۆڕێکی نهێنی لە کۆمپانیا سەربازییەکان لەسەر ئاستی جیهان دروستکردووە، و توانیویەتی لەو رێگەیەوە لە سەرەتای ساڵی 2025ـوە لایکەم بە بەهای دوو ملیار دۆلار کەرەستەی سەربازی هاوردەکردوە.

رۆیتەرز ئاماژەی بەوەکردوە، ئەم هەنگاوەی تاران بۆ تێپەڕاندنی گەمارۆی دەریایی ئەمریکا و سزاکانی رۆژئاوا بووە، بڕیارەکان و گەیاندنی ئەم کەرەستەیانەش لە رێگەی وشکانی، دەریایی و ئاسمانییەوە بەردەوام بوون.

 رۆیتەرز دەڵێت؛ ئەم تۆڕە کە پێکهاتوون لە زیاتر لە پێنج هەزار کۆمپانیا و بە ناوی نهێنی کە بە پیتەکانی (MOD) -ئاماژە بۆ وەزارەتی بەرگریی، دەستپێدەکەن شاردراوەتەوە.

 بەڵگەنامەی بارکردن و داتاکانی کەشتیوانی کە مێژووەکەیان بۆ ساڵی 2016 دەگەڕێتەوە، دەریانخستووە کە بەشێک لەم کۆمپانیایانە بە شێوەیەکی راستەوخۆ بە سوپای پاسداران  بەستراونەتەوە کە لەلایەن نوخبەی دەسەڵاتداری ئێرانەوە کۆنتڕۆڵکراون.

رۆیتەرز ئاماژەی بەوەشکردوە، ئاشکرابونی ئەمزانیاریانە، رەنگە وەڵامی  یەکێک لە گەورەترین تەمومژەکانی جەنگەکە بدەنەوە؛ کە  چۆن سوپای پاسداران دەتوانێت کۆگاکانی ووشەک و درۆنەکانی پڕبکاتەوە لە کاتێکدا زۆریان لە جەنگدا تێکشکێندراون.

سوپای پاسدارانی ئێران رایگەیاند،  لە 24 سەعاتی رابردودا سێ کەشتی سەرپێچیکار،  لە گەروی هورمز بەر مینی دەریای کەوتون و تێکشکاون.

سوپای پاسدارنی ئێران راگەیەندراوێکی بڵاوکردوەتەوە و تێیدا هاتووە؛ لە 24 سەعاتی رابردودا سێ کەشتی نەوتهەڵگری سەرپێچیکار، لە کاتی تپەڕبون بە گەروەکەدا بە بێ مۆڵەت بەر مینی دەریای کەوتون و ئاگریان گرتووە.

سوپای پاسداران ئاماژەی بەوەکردوە، ئەو کەشتیانە سیستمی راداریان کوژاندوەتەوە و بێ گوێدانە هۆشیارییەکانییان هەوڵیانداوە گەروەکە تێپەڕێنن.

سوپای پاسداران داوا لە خاوەن کەشتیی و بازرگانەکانیش دەکات، بڕوا بە قسەکانی سێنتکۆم نەکەن، چونکە تێپەڕبون بە گەروەکەدا ئاڵۆزە  و ئاسان نییە، بێ وەرگرتنی مۆڵەتی ئەوان باجی قورسی دەبێت.