وەزارەتی نەوتی عیراق رایدەگەیەنێت، بەهۆی بەرفراوانبوونی پرۆژەکان و پلانەکانی دەوڵەت بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی بەرهەمهێنان، کەرتی نەوت پێویستی بەپەلەی بە دامەزراندنی دەرچووانی پەیمانگەکانی نەوت هەیە.

وەزارەتی نەوتی عیراق، راگەیەنراوێکی سەبارەت بە پرسی دامەزراندنی دەرچووانی پەیمانگەکانی نەوت بڵاوکردەوە ئاماژەی بەوەشکرد، لەبەر رۆشنایی داواکارییەکانی کار و بەرفراوانبوونی بەردەوامی پرۆژەکان و پلانی حکومەت بۆ زیادکردنی توانای بەرهەمهێنانی نەوت و غاز و پەرەپێدانی کەرتەکەیان، پێویستی بەپەلەیان بە دامەزراندنی دەرچووانی پەیمانگەکانی نەوت هەیە.

ئاماژەی بەوەشکردووە، دەرچووانی پەیمانگەکانی نەوت کۆڵەکەیەکی سەرەکین بۆ دابینکردنی کەسانی پسپۆڕی راهێنراو بۆ دامەزراوە نەوتییەکان، بەهۆی ئەوەی ئەو زانیاریی و لێهاتووییەی هەیانە بە تەواوی لەگەڵ سروشتی کارکردن لە کێڵگە، پاڵاوگە و دامەزراوە جیاوازەکانی نەوتدا دەگونجێت.

لە بەشێکی تری راگەیەندراوەکەدا هاتووە، باسم محەمەد، وەزیری نەوتی عیراق بە هەوڵێکی چڕ و لە رێگەی هەماهەنگی لەگەڵ حکومەت و لایەنە پەیوەندیدارەکاندا، کاردەکات بۆ ئەوەی "پێداویستییە وەزیفییەکان"ـی کەرتی نەوت لە چوارچێوەی بودجەی گشتیی ساڵانی داهاتوودا جێگیر بکرێن، تاوەکو بەپێی پێداویستییە کردارییەکان و تەرخانکراوە داراییە بەردەستەکان، پرسی دامەزراندنی دەرچووان چارەسەر بکرێت.

لە میانی سەردانەکەیدا بۆ سوریا، عەلی زەیدی سەرۆک وەزیرانی عیراق، سەردانی مەزارگەی سەیدە زەینەبی کرد و  10 ملیۆن دۆلاری بەخشیی .

ئەمڕۆ چوارشەممە، نوسینگەی سەرۆک وەزیرانی عیراق رایگەیاند،  لە میانی سەردانیکردنی بۆ مەزارگەی سەیدە زەینەب، عەلی زەیدی  لەسەر ئەرکی تایبەتی خۆی 10 ملیۆن دۆلاری بەخشیەوە.

نوسینگەکەی ئاماژەی بەوەکردوە، عەلی زەیدی رێوڕەسمی سەردانیکردن و نوێژکردنی لەناو حەرەمی پیرۆزدا بەجێهێنا و لە نزیکەوە ئاگاداری بەش و شوێنەوارەکانی مەزارگەکە بوو.

هەروەها لەسەر ئەرکی تایبەتی خۆی بڕی 10 ملیۆن دۆلاری بەخشی، کە 5 ملیۆن دۆلاریان بۆ دابینکردنی پێداویستییەکانی مەزارگەی خاتو خاتوو زێنەب و 5 ملیۆن دۆلارەکەی تریش بۆ مزگەوتی گەورەی ئومەوی تەرخان کرا.

بانکی ناوەندی عیراق بڵاویکردەوە، یەدەگی عیراق لە 70 ملیار دۆلارەوە گەیشتووەتە 80 ملیار دۆلار و نزیکەی ملیارێک دۆلاری کاشیش گەیشتووەتە عیراق.

بانکی ناوەندی عێراق، ئەمڕۆ، بوژانەوە و بەرزبوونەوەی یەدەگی دۆلاری عیراقی بۆ نزیکەی 80 ملیار دۆلار لە ماوەی مانگەکانی ئەیلول و تشرینی یەکەمی ئەمساڵدا راگەیاند، هاوکات پەیامێکی دڵنیایی ئاڕاستەی هاووڵاتیان کرد سەبارەت بە بەردەستبوونی دۆلاری کاش و ئاماژەی بە بەردەوامیی گەیشتنی دۆلاری نوێی لە رۆژانی داهاتوودا کرد.

وتەبێژی بانکی ناوەندی عیراق رایگەیاند، کۆی یەدەگی دراوی دۆلار، چ لە هەژماری بانکی ناوەندی بێت یان لە هەژماری حکومەت لە بانکى فیدراڵی، لە ماوەی مانگەکانی ئەیلول و تشرینی یەکەمی ساڵی 2026دا باشتر بووە دوای ئەوەی پێشتر بۆ 73 ملیار دۆلار دابەزیبوو، بەڵام ئێستا یەدەگەکە گەڕاوەتەوە بۆ نزیکەی 80 ملیار دۆلار."

وتیشی، رەوشی یەدەگی زێڕ هیچ گۆڕانکارییەکی بەسەردا نەهاتووە و بڕەکەی لە 170 تۆندا ماوەتەوە.

وتەبێژی بانکی ناوەندی جەختیکردەوە، باشبوونی یەدەگی دۆلار لەم دوو مانگەدا بەهۆی داهاتی هەناردەکردنی نەوت بووە کە گەیشتووەتە نزیکەی شەش ملیار دۆلار، ئەمەش ئاستێکی پەسەندکراوە لە سایەی قەیرانی ئێستادا.

ئاماژەی بەوەشکرد، گرفتە سەرەکییەکەی عیراق پشتبەستنی زۆرە بە نەوت وەک داهاتی گشتی و بۆ دابینکردنی خەرجییەکان، بەتایبەت موچە.

وتەبێژی وەزارەتی بانکی ناوەندی، داوای لە وەزارەتی دارایی کرد هەوڵەکانی چڕبکاتەوە بۆ دۆزینەوەی سەرچاوەی دیکە تا پشتبەستن بە یەدەگەکان کەمبکرێتەوە.

لە بەشێکی تری قسەکانیدا ئەوەشی خستەڕوو، عەلی زەیدی سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران خۆی بە شێوەیەکی راستەوخۆ چاودێری گەیشتنی دۆلاری کاش دەکات، کە هەر فڕۆکەیەکی بارهەڵگر نزیکەی نیو ملیار دۆلاری تێدایە.

وتیشی، دوو فڕۆکەی بارهەڵگر بەبڕی پێویستی دۆلاری کاش گەیشتوونەتە وڵات و لە رۆژانی داهاتوودا دۆلاری تری کاش دەگاتە عیراق.

وتەبێژی بانکی ناوەندی ئەوەشی خستەڕوو، گەیشتنی بەردەوامی دۆلاری کاش بەستراوەتەوە بە بارودۆخی ئەمنییەوە، چونکە هەڵگیرسانی هەر شەڕ یان ئاڵۆزییەک دەبێتە ئاستەنگ لەبەرانبەر دابینکردنی پاراستنی پێویست بۆ گواستنەوەی ئەو بڕە پارانە کە هەر بارێکیان نیو ملیار دۆلارە.

عەلی زەیدی، سەرۆك وەزیرانی عیراق بە مەبەستی پاراستنی بەرژەوەندیی گشتی، كۆتاییهێنانی بە گرێبەستی كاری 69 راوێژكاری لە نوسینگەكەی خۆیدا راگەیاند.

بەپێی بەڵگەنامەیەكی رەسمیی نوسینگەی سەرۆكایەتیی ئەنجوومەنی وەزیران کە بڵاوکراوەتەوە، لەسەر راسپاردەی راستەوخۆی سەرۆك وەزیران بڕیاردرا بە هەڵوەشاندنەوەی گرێبەستی 69 راوێژكار لە ناو نوسینگەی سەرۆكایەتیی حكومەتدا.

لە بڕیارەكەدا روونكراوەتەوە ئەم هەنگاوە لە پێناو بەرژەوەندیی گشتی و رێكخستنەوەی كارگێڕیی فەرمانگەكانی سەرۆكایەتی دراوە، بە مەبەستی كەمكردنەوەی خەرجییەكان و رێكخستنەوەی میلاكی راوێژكاری لە سەرجەم بوارەكاندا.

عەلی زەیدی سەرۆكی هێزە چەكدارەكانی عیراق بە فەرمانێك كۆتایی بە ئەركی حەمید شەتری سەرۆكی دەزگای هەواڵگریی نیشتمانی وڵاتەكە هێنا.

لە نوسراوێكدا عەلی زەیدی سەرۆك ئەنجومەنی وەزیران و سەرۆكی هێزە چەكدارەكانی عیراق، كۆتایی بە ئەرك و خزمەتەكانی حەمید شەتری لە پۆستی سەرۆكی دەزگای هەواڵگریی نیشتمانی عیراق هێناوە.

نوسراوەكە رۆژی دووشەممە بڵاوبووەتەوە و ئیمزای رەشاد خەڵەف هاشم، بەڕێوەبەری نوسینگەی سەرۆك وەزیرانی عیراقی لەسەرە.

لە نوسراوەكەدا باس لەوە كراوە، بڕیارەكە پاڵپشت بە رێنماییەكانی فەرماندەی گشتیی هێزە چەكدارەكان دراوە و لە رۆژی دەرچوونییەوە جێبەجێ دەكرێت.

حەمید شەتری، یەكێكە لە كەسایەتییە ئەمنییە دیارەكانی عیراق و لە مانگی كانوونی یەكەمی 2024وە بە بڕیاری محەمەد شیاع سودانی سەرۆك وەزیرانی پێشووی عیراق كراوە بە سەرۆكی دەزگای هەواڵگریی نیشتمانی، ناوبراو یەكێك بوو لە ناوە دیارەكان بۆ وەرگرتنی پۆستی سەرۆك وەزیرانی عیراق لەم كابینەیەدا.

دادگای باڵای فیدراڵیی عیراق ئەمڕۆ بۆ یەكلاكردنەوەی سێ سكاڵای هەستیار لەسەر چارەنووسی پەرلەمان و دەسەڵاتەكانی حكومەتی هەرێمی كوردستان کۆبووەوە و سکاڵاکەی عەلی حەمەساڵحیشی رەتکردەوە.

دادگای باڵای فیدراڵیی عیراق ئەمڕۆ کۆبووەوە بۆ تاوتوێكردنی سێ سكاڵای دەستووریی كە كاریگەریی راستەوخۆیان لەسەر پێگەی یاسایی دامەزراوەكانی هەرێمی كوردستان هەیە و ئەگەر سکاڵاکان قبوڵبکرابووبان، ئەگەری هەڵوەشانەوەی خولی شەشەمی پەرلەمانی هەرێم دەهاتە ئاراوە.

لەوبارەیەشەوە، پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، سكاڵای یەكەم کە لە لایەن عەلی حەمەساڵحەوە، ئەندامی پەرلەمانی كوردستان تۆمار كراوە و لە سكاڵاکەیدا داوا دەكات خولی شەشەمی پەرلەمانی كوردستان بەهۆی كۆتاییهاتنی وادەكەیەوە بكرێتە 'كاربەڕێكەر'، بەڵام دادگای فیدراڵ سکاڵاکەی رەتکردەوە.

وتیشی، شێوازی تۆمارکردنی سکاڵاکە بەجۆرێکە کە دەبووایە لەسەر بەتەمەنترین ئەندامی پەرلەمان سکاڵاکە تۆماربکرێت، چونکە بەتەمەنترین ئەندامی پەرلەمانی هەرێم تا پێکهێنانی دەستەی ئەنجوومەنی سەرۆکایەتیی پەرلەمان، راستەوخۆ دەبێتە سەرۆکی پەرلەمان، لە دادگاشدا پێویستە سکاڵا لەسەر کەسێک تۆماربکرێت تاوەکو قبوڵبکرێت، بۆیە سکاڵاکە بە مەبەستی هەڵوەشاندنەوەی خولی شەشەمی پەرلەمانی كوردستان و بە 'کاربەڕێکەر' لەقەڵەمدانی کابینەی حکومەت بووە، بەڵام داواکەی رەتکرایەوە.

لەلایەکی دیکەشەوە رێبوار ئەورەحمان ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرای عیراق لە فراکسیۆنی نەوەی نوێ بە کوردسات نیوزی راگەیاند، دوو سكاڵای دیكەش لە لایەن پەرلەمانتارانی جووڵانەوەی نەوەی نوێ، رێبوار ئەورەحمان و ئەكبەر غەریب، لە دژی سەرۆكی حكومەتی هەرێم تۆمار كراون، بە هۆکاری ئەوەی ماوەی كاركردنی بەسەرچووە و دەبێت دەسەڵاتەكانی لێبسێنرێتەوە، بەڵام دادگا ئەو داوایەشی دواخست بۆ 14ـی 12ـی 2026.

سكاڵاكاران دووپاتی دەكەنەوە تەمەنی یاسایی حكومەت و پەرلەمان بەسەرچووە و دەبێت سەرجەم بڕیارەكانیان رابگیرێن و تەنها وەك كاربەڕێككەر مامەڵە بكەن.

بەرەبەیانیی ئەمڕۆ دووشەممە، 26ـی 10ـی 2026 نووسینگەی راگەیاندنی سەرۆک وەزیرانی عیراق، لەبارەی لێدوانەکانی سەرۆکی ئەنجومەنی پارێزگای میسان راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و تێیدا هاتووە: ئەم هەنگاوە وەک دووپاتکردنەوەیەکە لەسەر پێویستیی پابەندبوون بە یاسا.

لە راگەیەنراوەکەدا ئەوەش هاتووە: عەلی زەیدی، سەرۆک وەزیرانی عیراق بڕیاریداوە لێکۆڵینەوە لەگەڵ مستەفا دعێر عەبدولحەسەن، سەرۆکی ئەنجومەنی پارێزگای میسان بکرێت، لەسەر ئەو لێدوانانەی رۆژی یەکشەممە دابوونی.

هەر بەپێی راگەیەندراوەکە، سەرۆکی ئەنجومەنی پارێزگای میسان لە لێدوانەکانیدا هەڕەشەی ئەوەی کردووە کە ئەگەر دەروازەی سنووریی 'ئەلشەیب' نەکرێتەوە رەوشی یاخیبوون رادەگەیەنن و سەرباری ئەوەش، چەند دەستەواژەیەکی نەشیاویشی بەکارهێناوە.

نووسینگەی سەرۆک وەزیران ئاماژەی بەوەش کردووە، ئەم هەنگاوە وەک دووپاتکردنەوەیەکە لەسەر پێویستیی پابەندبوون بە یاسا و گرتنەبەری رێکارە دەستوریی و کارگێڕییەکان بۆ چارەسەرکردنی کێشە خزمەتگوزارییەکان و دیاریکردنی بەرپرسیارێتیی یاساییش لەسەر لێدوانەکان، بۆ لایەنە پەیوەندیدار و دادوەرییەکان جێهێڵراوە.

 

دەستەی گشتیی کەشناسیی عیراق ئاشکرایکرد، بەپێی دواین پێشبینییەکانی کەشوهەوا، لە ئێوارەی رۆژی سێشەممەوە، عیراق و هەرێمی کوردستان دەکەوێتە ژێر کاریگەریی شەپۆلێکی بارانبارینی پاییزە کە بۆ چەند رۆژێک بەردەوام دەبێت.

کەشناسیی عیراق ئاماژەی بەوەشکرد،، شەپۆلەکە لە سەرەتا نە نمەباران و پچڕ پچر دەبێت و لە رۆژانی دواتردا شەپۆلی بارانبارینەکە کاریگەری زیاتر دەبێت.

کەشناسیی عیراق راشیگەیاند، رێژەی باران بارینەکە لە ناوچەکانی ناوەڕاست و هەرێمی کوردستان زیاتر دەبێت، هاوکات ئەگەری هەورەبروسکە و بارانی بەلێزمە و رەشەبا و خۆڵبارین هەیە.

دەستەی کەشناسی ئاماژەی بەوەش کردووە کە شەپۆلەکە لە سەعاتەکانی رۆژی شەممەدا لاواز دەبێت و کۆتایی پێدێت، بەڵام پێشبینی دەکرێت لە ناوەڕاستی هەفتەی داهاتوودا شەپۆلێکی تری بارانبارین روو لە ناوچەکە بکاتەوە.

 وەفدێکی باڵای عیراق سەردانی هەرێم دەکات و بەمەبەستی هەماهەنگیی زیاتر و گەیشتن بە لێکتێگەیشتن لەسەر دۆسییەکانی نەوت و بودجە  لەگەڵ سەرۆکی حکومەت و وەفدی باڵای هەرێم کۆدەبنەوە.

فەرمانەگی میدیا و زانیاری هەرێم رایگەیاند، شاندێکی باڵای حکومەتی فیدڕاڵ بە سەرۆکایەتیی موحسین مەندەلاوی، جێگری سەرۆک وەزیران بۆ کاروباری وزە و بە ئەندامیەتیی باسم محەمەد، وەزیری نەوت و عەلی سەعد، وەزیری کارەبا، سەردانی هەرێمی کوردستان دەکەن.

ئاماژە بەوەکردوە وەفدەکە، کە سەرۆکی دەستەی راوێژکاران، بریکارانی وەزارەتی دارایی و نەوت و چەندین لێپرسراوای تر لە خۆدەگرێت لە زاخۆ لەگەڵ سەرۆکی حکومەت کۆدەبنەوە.

فەرمانەگی میدیا و زانیاری دەڵێت؛ بڕیارە دواتر وەفدە فیدڕاڵییەکە لەگەڵ وەفدی دانوستانکاری هەرێم کۆببێتەوە، کە پێکهاتوون لە محەمەد کەمال، وەزیری سامانە سروشتییەکان بەوەکالەت، دکتۆر ئومێد سەباح، سەرۆکی دیوانی ئەنجومەنی وەزیران چەند لێپرسراوێکی تری وەزارەتی دارایی، بە ئامانجی دروستکردنی هەماهەنگیی زیاتر و گەیشتن بە لێکتێگەیشتن لەسەر دۆسیە هاوبەشەکانی نێوان هەردوو حکومەت.

دەستەی دەستپاكی عیراق فەرمانی گرتنی بۆ لێپرسراوێكی پێشوو لە پارێزگای سەڵاحەدین دەركرد بە تۆمەتی دەستبەسەرداگرتنی بڕی سێ ملیار دیناری سوتەمەنی مۆلیدە.

دەستەی دەستپاكی ئاشكرای كردووە لێپرسراوێكی پێشووی بەشی ژمێریاری پارێزگای سەلاحەدین دەستی بەسەر نزیكەی 3 ملیار دیناری تەرخانكراو بۆ سووتەمەنیی موەلیدەی فەرمانگەكاندا گرتووە بە بیانوی ئەوەی لە لایەن پارێزگارەوە دەسەڵاتی پێدراوە، دادوەری لێكۆڵینەوەش بەپێی ماددەی 316ی یاسای سزادان فەرمانی دەستگیركردنی بۆ دەركردووە.

لە دۆسیەیەكی جیاوازیشدا لە هەمان پارێزگا، دەستەكە بەهەدەردانی سامانی گشتی لە بەڕێوەبەرایەتیی تەندروستی ئاشكرا كرد، بەهۆی دابینكردنی كۆمەڵێك ئامێری پزیشكی بۆ نەخۆشخانەی خورماتوو بێ ئەوەی پێویستیان پێیان بێت.

ئامێرەكانیش بە دەستلێنەدراوی بەجێهێڵدراون و مەترسیی تێكچونیان لەسەرە، لە ئێستادا رێكارە دادوەرییەكان بۆ لێپێچینەوە لە كەمتەرخەمان دەستیپێكردووە.

لە ساڵیادی خۆپیشاندانەكانی تشرینیەكان لە بەغداد، هێزە ئەمنییەكان رێكاریە ئەمنییەكانیان لە مەیدانی تەحریر چڕكردووەتەوە.

ئەمرۆ حەوت ساڵ بەسەر خۆپێشاندانەكانی تشرینی یەكەم لە عیراق تێدەپەرێت، كە  یەكێك بوون لە گەورەترین و كارگەرترین راپەڕین و جووڵانەوە جەماوەریییەكان لە مێژووی هاوچەرخی عیراقدا.

خۆپێشاندانەكان لە 1ی تشرینی یەكەمی 2019 بە شێوەیەكی رەسمی دەستیانپێكرد و پاشان لە 25ی تشرینی یەكەمی هەمان ساڵدا گەیشتنە لووتكە، مەیدانی تەحریر لە ناوەڕاستی بەغداد شوێنی سەرەكی و هێمای دیاری خۆپێشاندانەكان بوو.

داواكارییەكانی گەنجان و خۆپێشاندەران سەرەتا ئابووری و خزمەتگوزاری بوون، بەڵام زۆر بەخێرایی بوونە داواكاری ریشەیی سیاسی، داواكاری بۆ رووخاندنی سیستەمی پشكپشكێنەی تایفی كە لە دوای ساڵی 2003وە جێبەجێ دەكرا، خۆپیشاندانە 600 كوژرا و 25 هەزار بریندار لێكەوتەوە.

ئەم ڕاپەڕینە ئەنجامی سیاسی گەورەی بەدوای خۆیدا هێنا، دەستلەكاركێشانەوەی سەرۆك وەزیرانی ئەو كاتە عادل عەبدولمەهدی لێكەوتەوە، دواتر یاسای هەڵبژاردنەكان هەمواركرانەوە، ئەمە جگە لە ئەنجامدانی هەڵبژاردنی پێشوەختەی ئەنجومەنی نوێنەران لە تشرینی یەكەمی 2021دا.

ئێستاش تشرین وەك وەرچەرخانێكی مێژوویی لە هوشیاری سیاسی گەنجانی عیراق دەبینرێت و ساڵانە لە مانگی تشرینی یەكەمدا یاد دەكرێتەوە، چاوەرواندەكرێن ئەمرۆ خۆپیشاندێك بەو بۆنەیەوە بەرێوەبچێت و هێزە ئەمنیەكانیش رێكارەكانیان لە بارەیەوە توندكردووەتەوە.

 

هاوپەیمانی ئیدارەی دەوڵەت لە بەغداد كۆبوونەوەی ئاسایی خۆی سازكرد و چەند پرسیارێكی گرنگی تاوتوێ كرد.

هاوپەیمانی ئیدارەی دەوڵەت كۆبوونەوەی ئاسایی خۆی بە ئامادەبوونی سەرۆك كۆمار، سەرۆكی وەزیران، سەرۆكی ئەنجومەنی وەزیران و سەرۆكی ئەنجومەنی باڵای دادوەری و نوێنەر و سەرۆكی لایەنە سیاسیەكان سازكرد، لە كۆبوونەوەكەشدا پەرەسەندنە ئەمنی و سەربازییەكانی عیراق و ناوچەكە تاوتوێكران و جەخت لە پاراستنی ئاسایش و سەروەریی وڵات كرایەوە.

هەروەها كۆبوونەوەكە پشتیوانی لە مافی خۆپیشاندانی ئاشتییانە كرد بە مەرجی پابەندبوون بە دەستوور و نەبڕینی رێگەوبانەكان.

سەبارەت بە لایەنی ئابووریش، جەخت لە خێراكردنی پەسەندكردنی پرۆژەیاسای بودجە، دابەشكردنی دادپەروەرانەی سامانەكان و ئەولەویەتدان بە خزمەتگوزارییەكان كرایەوە.

لە كۆتاییدا، كۆبوونەوەكە ستایشی لە هەنگاوەكانی فرەچەشنكردنی سەرچاوەكانی داهات و هەناردەی نەوت كرد بۆ بەهێزكردنی سەقامگیریی ئابووری وڵات.

سەرۆك وەزیرانی عیراق بڕیاریدا هەموو گرێبەستەكان بكرێن بە هەمیشەیی و 120 هەزار گرێبەستی دیكەش لەسەر بودجەی ساڵی داهاتوو دابمەزرێن.

نوسینگەی راگەیاندنی سەرۆك وەزیرانی عیراق بڵاویكردەوە، عەلی زەیدی سەرۆكایەتی كۆبونەوەیەكی كردووە بۆ تاوتوێكردنی وردەكارییەكانی بودجەی 2027 بە ئامادەبوونی وەزیری دارایی.

ئاماژەی بەوەش كردووە، زەیدی رێنمایی داوە بۆ بە هەمیشەییكردنی سەرجەم كارمەندانی گرێبەست و گرێبەستی رۆژانە لەگەڵ رەخساندنی دامەزراندنی 120 هەزار فەرمانبەری تر بەشێوەی گرێبەست لە بودجەی ساڵی 2027 بەشێوەیەكی دادپەروەردانە بەپێی رێژەی دانیشتوان.

راشیگەیاندووە، پێویستە پلاتفۆرمێكی تایبەت بۆ دامەزراندن بكرێتەوە بە مەبەستی دڵنیابوون لە دادپەروەری لە نێوان پێشكەشكاراندا.

ئەوە لەكاتێكدایە، تا ئێستا دیارنییە بڕیارەكە گرێبەستەكانی هەرێمی كوردستان دەگرێتەوە یان تایبەت دەبێت بە پارێزگاكانی عیراق، لەوبارەیەوە سەرچاوەیەك بە كوردسات نیوزی راگەیاند، پێدەچێت وەفدی هەرێم لە گفتوگۆكانیاندا لەگەڵ بەغداد تاوتوێی ئەو پرسە بكەن.

روانگەی ئیكۆی عیراق ئاشکرایکرد، لە ماوەی نۆ مانگی رابردوودا عیراق 533 ملیۆن بەرمیل نەوتی هەناردەكردووە و داهاتەكەی زیاتر لە 37 ملیار دۆلارە.

روانگەی ئیكۆی عیراق لە راپۆرتێكدا ئاماژەی بەوەكردووە، بەپێی داتاكانی كۆمپانیانی سۆمۆ كە رادەستی ئەنجومەنی نوێنەرانی كردووە لە نۆ مانگی یەكەمی ئەمساڵدا 533 ملیۆن و 459 هەزار و 327 بەرمیل نەوتی خاو هەناردەكراوە.

دەشڵێت، داهاتی ئەو بڕە نەوتە 37 ملیار و 388 ملیۆن و 384 هەزار و 828 دۆلار بووە و زیاتر لە 33 ملیار دۆلار خراوەتەسەر هەژماری بانكی ناوەندی عیراق.

راشیگەیاند، نەوتی هەرێمی كوردستان لە نۆ مانگی ئەمساڵدا 25 ملیۆن و 95 هەزار و 454 بەرمیل لە رێگەی بەندەری جەیهانەوە هەناردەكراوە بە تێكڕایی رۆژانە دەكاتە 93 هەزار بەرمیل.

ئاماژەی بەوەشكردووە، نەوتی باكوری عیراقیش 50 ملیۆن و 757 هەزار و 644 بەرمیلی بۆ توركیا هەناردەكراوە.

ئەمریكا هۆشداری توند دەداتە هاووڵاتییانی لە گەشتكردن بۆ عیراق و دەڵێت، حكومەتی عیراق ناتوانێت گرەنتی پاراستنی ژیانی هاووڵاتییانی ئەمریكی بكات لە ئەگەری هەڵگیرسانەوەی جەنگ لە ناوچەكە.

وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا لە ماڵپەڕەكەیدا هۆشداری توندی داوەتە هاوڵاتییانی لە گەشتكردن بۆ عیراق و رایگەیاندووە، بەهۆی گرژی و ئاڵۆزییەكانی ناوچەكەوە مەترسی هێرشی ئێران و گروپە چەكدارەكانی هاوپەیمانی و حوسییەكان بۆ سەر هاووڵاتییانی ئەمریكی لە عیراق هەیە.

ئەوەشی خستووەتەڕوو، حكومەتی عیراق ناتوانێت گرەنتی پاراستنی ژیانی هاووڵاتییانی ئەمریكی بكات لە ئەگەری هەڵگیرسانەوەی جەنگ لە ناوچەكە.

وەزارەتی دەرەوەی ئەمریكا ئاماژەی بەوەشداوە، مەترسییەكانی رفاندن و ئەشكەنجەدانی هاوڵاتییانی ئەمریكی لە عیراق لە بەرزترین ئاستدایە و پێویستە هاوڵاتییانی ئەمریكی لە بەرزترین ئاستی هۆشیاریدا بن.

ئەوەش لەكاتێكدایە، نێردەی ئەمریكا بۆ عیراق رایگەیاندووە، رەنگە كۆتایی ئەم هەفتەیە جارێكی تر هێرشەكانی ئەمریكا بۆ سەر ئێران دەستپێبكاتەوە.