عیراق
بافڵ جەلال تاڵەبانی، سەرۆکی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان پێشوازی لە کاندیدکردنی نوری مالیکی دەکات بۆ پۆستی سەرۆک وەزیرانی عیراق و هیوادەخوازێت پرۆسەی پێکهێنانی حکومەت خێراتر بێت.
لە پەیامێکدا بافڵ جەلال تاڵەبانی رایگەیاندووە: "پێشوازی لە کاندیدکردنی بەڕێز نوری مالیکی لەلایەن چوارچێوەی هەماهەنگییەوە بۆ پۆستی سەرۆک وەزیرانی عیراق دەکەین".
سەرۆکی یەکێتی هیوای خواستووە ئەم هەنگاوە رێکارە دەستووری و یاساییەکان بۆ پێکهێنانی حکومەتی نوێ خێراتر بکات.
هەروەها جەختی لە هاریکاری و هەماهەنگیی زیاتری نێوان لایەنە سیاسییەکان کردووەتەوە لەپێناو پاراستنی سەقامگیری و گەیشتن بە حکومەتێکی بەهێزی خزمەتگوزار کە وەڵامدەرەوەی خواستی خەڵک بێت.
رۆژی سێشەممە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق کۆدەبێتەوە و کۆبوونەوەکە تایبەتە بە هەڵبژاردنی سەرۆک کۆماری عیراق.
فەرمانگەی راگەیاندنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق بڵاویکردەوە، رۆژی سێشەممە 27ـی 1ـی 2026، ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق کۆدەبێتەوە و کۆبوونەوەکە تایبەتە بە هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار.
لەلای خۆشیەوە، سروە محەمەد ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق لە فراکسیۆنی یەکێتی بە کوردسات نیوزی راگەیاند، وەکو فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمنایی کوردستان هەوڵەکانیان چڕکردووتەوە بۆ سەرخستنی کاندیدی یەکێتی و لەئێستادا لەگەڵ لایەنەکانی دیکەیە لە گفتوگۆدا و دانوستانداین.
رێژەی ئاسایی دانیشتنی تایبەت بە هەڵبژاردنی سەرۆك كۆمار بریتییە لە دوو لەسەر سێی ژمارەی ئەندامانی ئەنجومەنی نوێنەران، واتا لە كۆی 329 پەرلەمانتار، دەبێت لەكاتی كردنەوەی دانیشتنەكەدا 220 ئەندام ئامادە بن.
سەرۆكی یەكێتی زانایانی ئایینی عیراق دەڵێت: داوا دەکەم پشتیوانیی لە گەلی كورد لە رۆژئاوا بکرێت.
خالید مولا سەرۆكی یەكێتی زانایانی ئایینی عیراق لە میانی بەشداریکردنی لە بەرنامەی پرسی رۆژی کوردسات نیوز رایگەیاند، داوا لە عەلی سیستانی مەرجەعی باڵای شیعەكان دەكام پاڵپشتیی گەلی كورد بكات.
وتیشی، داوا لە وەقفی سوننی دەکەم لەدژی هێرشی چەكدارانی سوریا بۆسەر كورد لە رۆژئاوا هەڵوێستیان هەبێت.
خالید مولا راشیگەیاند، پێویستە وتاربێژانی عیراق لە رۆژی هەینی لە وتارەكانیاندا پشتیوانیی بۆ گەلی كورد دەرببڕن.
سەرۆكی یەكێتی زانایانی ئایینی عیراق ئەوەشی خستەڕوو، کوردەکان زانای گەورەی وەک مامۆستا عەبدولکەریم مودەریسیان تێدایە و لەبەر ئەوە کەس ناتوانێت نکۆڵی لە موسڵمان بوونی کوردەکان بکات.
د.لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق، ئەمڕۆ لەکۆشکی بەغداد، پێشوازیکرد لە ئەنیل بۆران ئینان، باڵیۆزی تورکیا لە عیراق.
لەمیانی دیدارەکەدا سەرۆک کۆمار دوپاتی لەگرنگی بەهێزکردنی ئاسۆی هاریکاری و هەماهەنگی هاوبەش کردەوە، بەشێوەیەک کە لەخزمەتی بەرژەوەندییەکانی هەردوو گەلدا بن و ئاماژەی بەگرنگی بەرجەستەکردنی ئاسایشی وسەقامگیری کرد بۆ ئەوەی ناوچەکە لە ململانێی زیاتر بپارێزێت لەگەڵ گرتنەبەری رێگاچارەی ئاشتیانە بۆ قەیرانەکاندا، بە شێوەیەک کەسەروەری دەوڵەتان و ئاسایشی گەلەکانیان بپارێزێت و داواشی لەتورکیا کرد پاڵپشتی مرۆیی پێشکەش بەخەڵکی سڤیل لەسوریا بکات کەبەهۆی ململانێکانەوە زیانیان بەرکەوتووە.
لەلای خۆیەوە باڵیۆزی تورکیا، پابەندبوونی وڵاتەکەی بۆ پەرەپێدانی پەیوەندییەکانی لەگەڵ عیراق لەسەر بنەمای ڕێزگرتنی یەکتر دووپاتکردەوە و ئاماژەی بەگرنگی گۆڕینی لێکتێگەیشتنە سیاسییەکان بۆ هاوکاری کردەیی کرد کە خزمەت بە بەرژەوەندییەکانی هەردوو وڵات بکەن.
د.لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق پەیامێکی پیرۆزبایی ئاراستەی نوری مالیکی دەکات بەبۆنەی کاندیدیکردنی لەلایەن چوارچیوەی هەماهەنگییەوە بۆ پۆستی سەرۆک وەزیرانی عیراق.
سەرۆک کۆمار، لە پەیامەکەیدا، هیوای سەرکەوتن بۆ نوری مالیکی دەخوازێت لە ئەرکەکەیدا و ئومێد دەکات سەرکەوتوبێت لە ئەرکەکەی بۆ خزمەتی زیاترعیراق و گەلەکەی.
هەروەها سەرۆک کۆمار هیواشی خواستوە لە داهاتوودا عیراق چەسپاندنی سەقامگیریی سیاسی بەخۆوە ببینێت لەسەر بنەمای بەهێزکردنی پرەنسیپی هاوبەشی نیشتمانی و رەوچاکردنی بەرژەوەندیی باڵای عیراق بەشێوەیەک کە ئاواتەکانی گەلی عیراق لەبواری ئەمنی و گەشەپێدان و خزمەتگوزاری بەدی بهێنێت.
وەفدی باڵای یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بە سەرۆکایەتی قوباد تاڵەبانی و پێکهاتوو لە هەر یەکە لە دەرباز کۆسرەت رەسوڵ، خالید شوانی و یوسف گۆران، لە بەردەوامی کۆبوونەوەکانیدا لە بەغدا لەگەڵ محەمەد حەلبووسی، سەرۆکی پارتی تەقەدوم کۆبووەوە.
لە کۆبوونەوەکەدا کە سەرلەئێوارەی ئەمڕۆ شەممە بەڕێوەچوو، ئاڵوگۆڕی بیروڕا کرا لەبارەی چۆنییەتی پێکهێنانی حکومەتی نوێی عیراق.
هەردوولا هاوڕابوون، کە دەبێت حکومەتی نوێ لەسەر بنەمای رەزامەندیی و خواست و داواکارییەکانی هەموو پێکهاتەکانی عێراق پێکبهێنرێت و وەک یەک خزمەتی هەموو پێکهاتەکان و هاوڵاتییانی عیراق بکات.
لە بەشێکی دیکەی کۆبوونەوەکەدا قوباد تاڵەبانی بە ئاماژەدان بە دۆخی ناوچەکە، بە پێویستی زانی لایەنە سیاسییەکانی هەموو پێکهاتەکانی عیراق هاوکار و هەماهەنگ بن و پێکەوە کار بکەن بۆ پاراستنی ئاسایش و سەقامگیری عیراق.
ئەمە لە کاتێكدایە، هەر ئەمڕۆ وەفدی یەکێتی ەب سەرۆکایەتی قوباد تاڵەبانی چەندی کۆبونەویە تریان، لەسەر رەوشی ئێشتای عێراق وهەنگاونان بۆ پێکهێنانی حکومەتی نوێی لەگەڵ لایەنە شیعەکاندا ئەنجامدا.
چوارچێوەی هەماهەنگی رایگەیاند، بە زۆرینەی دەنگ و بە رەسمی نوری مالیکیان کاندید کردوە بۆ پۆستی سەرۆک وەزیرانی عیراق و داوای لە ئەنجومەنی نوێنەران دەکات پەلەبکرێت بۆ کۆبوونەوەی ئەنجومەنەکە بەمەبەستی هەڵبژاردنی سەرۆک کۆمار.
ئەمڕۆ شەممە چوارچێوەی هەماهەنگی لە نووسینگی هادی عامری، بۆ دیاریکردنی کاندیدێک بۆ پۆستی سەرۆک وەزیرانی عیراق کۆبوونەوە و دوای کۆبونەوەکەش لە راگەیەندراوێکدا رایانگەیاند، بە زۆرینەی دەنگ، نوری مالیکیان وەک کاندید بۆ پۆستی سەرۆک وەزیرانی عیراق دیاریی کردووە.
ئاماژەیان بەوەشکردوە، دیاریکردنی مالیکی وەک کاندیدی گەورەترین فراکسیۆنی ئەنجومەنی نوێنەران، بە لەبەرچاوگرتنی "ئەزموونی سیاسی، ئیداری و رۆڵی ناوبراو لە بەڕێوەبردنی دەوڵەتدا" بووە.
چوارچێوەی هەماهەنگی پابەندبوونی تەواوی خۆی بە رێکارە دەستوورییەکان دووپات کردووەتەوە و بۆ کارکردن لەگەڵ سەرجەم هێزە نیشتمانییەکان بە ئامانجی "پێکهێنانی حکوومەتێکی بەهێز و کارا، کە توانای رووبەڕووبوونەوەی ئاڵنگارییەکان و پێشکەشکردنی خزمەتگوزاری و پاراستنی ئاسایش و یەکڕیزیی عیراقی هەبێت."
لە بەردەوامی کۆبوونەوەکانیدا لە بەغداد، وەفدی باڵای یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بە سەرۆکایەتیی قوباد تاڵەبانی و ئامادەبوونی هەر یەکە لە دەرباز کۆسرەت رەسوڵ، خالید شوانی و یوسف گۆران، لەگەڵ نوری مالیکی، سەرۆکی هاوپەیمانیی دەوڵەتی یاسا کۆبووەوە.
لە کۆبوونەوەکەدا، تاوتوێی رەوشی سیاسی عیراق و چۆنیەتی بەرەوپێشچوونی گفتوگۆکانی پێکهێنانی حکومەتی نوێ کرا و وەفدی یەکێتی دید و روانینی یەکێتیان بۆ داهاتووی عیراق و حکومەتی نوێ خستەڕوو.
قوباد تاڵەبانی بە ئاماژەدان بە کێشە و ئاڵنگارییەکانی بەردەم عیراق و رەوشی ئابووری و کێشەکانی نێوان هەرێم و بەغدا، روونی کردەوە، پێویستە هەموو لایەنە عیراقییەکان پێکەوە هاوکار و هەماهەنگ بن بۆ پێکهێنانی حکومەتێک، کە لە ئاستی قۆناغەکەدا بێت و بتوانێت سەقامگیری عیراق بپارێزێت و لەڕووی خزمەتگوزاری و گەشەپێدانی ئابووریشەوە هەنگاوی گەورە بنێت.
جەختیشی کردەوە،دەبێت حکومەتی داهاتوو کێشەکانی هەرێم و بەغداد بەپێی دەستوور چارەسەر بکات و هەرێم و بەغداد پێکەوە هاوکاربن بۆ گەشەپێدانی ئابووری و باشترکردنی رەوشی خزمەتگوزاری و ژیان و گوزەرانی هاوڵاتییان.
وەفدی باڵای یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بە سەرۆکایەتیی قوباد تاڵەبانی و ئامادەبوونی هەر یەکە لە دەرباز کۆسرەت رەسوڵ، خالید شوانی و یوسف گۆران، لە بەردەوامی سەردان و کۆبوونەوەکانیدا لە بەغداد، لەگەڵ عەمار حەکیم، سەرۆکی رەوتی حیکمە کۆبووەوە.
لە کۆبوونەوەکەدا کە رۆژی شەممە 24ـی 1ـی 2026 بەڕێوەچوو، هەردوولا بۆچوون و دیدگای خۆیان بۆ حکومەتی داهاتووی عیراق خستەڕوو و هاوڕابوون لەسەر پەلەکردن لە دروستکردنی کۆدەنگییەک لەنێوان لایەنە سیاسییەکانی هەموو پێکهاتەکان بۆ ئەوەی هەرچی زووتر حکومەتی نوێ پێکبهێنرێت.
قوباد تاڵەبانی روونی کردەوە کە یەکێتی پێداگرە لەسەر ئەوەی دەبێت ئەولەوییەتی هەردوو حکومەتی داهاتووی عیراق و هەرێم چارەسەرکردنی کێشەکانی نێوانیان بێت و بە تایبەتیش کێشەی بودجە کە مافێکی دەستووری خەڵکی هەرێمی کوردستانە و نابێت بخرێتە چوارچێوەی ململانێ و ناکۆکییە سیاسییەکانەوە.
وەفدی باڵای یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بە سەرۆکایەتی قوباد تاڵەبانی لە بەغدا لەگەڵ قەیس خەزعەلی، ئەمینداری گشتیی بزووتنەوەی عەسایب کۆبووەوە.
لە کۆبوونەوەکەدا کە رۆژی شەمە(24/1/2026) بەڕێوەچوو، تاوتوێی دۆخی سیاسی عیراق و هەرێمی کوردستان و پرۆسەی پێکهێنانی حکومەتی نوێی عێراق کرا. قوباد تاڵەبانی بۆچوونی یەکێتی لەبارەی چۆنییەتی پێکهێنانی حکومەتی نوێ خستەڕوو و جەختی کردەوە لەسەر پێکهێنانی حکومەتێکی کارا کە وەک یەک خزمەتی هەموو عێراقییەکان بکات.
قوباد تاڵەبانی روونیشی کردەوە کە یەکێتی پێیوایە هەموو کێشەکانی عیراق و لەناویشیاندا کێشەکانی نێوان هەرێم و بەغداد دەبێت بە گەڕانەوە بۆ دەستوور چارەسەر بکرێن و وتیشی دەبێت ئەولەوییەتی حکومەتی داهاتووی عیراق چارەسەرکردنی کێشەکانی نێوان هەرێم و بەغداد و بە تایبەتیش کێشەی بودجە و موچە بێت.
وەفدێکی باڵای یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بە سەرۆکایەتی قوباد تاڵەبانی و ئەندامێتی دەرباز کۆسرەت رەسوڵ و خالید شوانی، ئەمڕۆ شەممە 24ی کانوونی دووەمی 2026، لە بەغداد لەگەڵ محەمەد شیاع سودانی، سەرۆکی هاوپەیمانیی ئاوەدانکردنەوە و گەشەپێدان کۆبوەوە.
لە کۆبونەوەکەدا، وەفدی یەکێتی جەختیانکردەوە لەسەر پێویستی پێکهێنانی حکومەتێکی بەهێز و کارا کە رەزامەندیی هەمو پێکهاتەکانی لەسەربێت و کار بۆ جێبەجێکردنی دەستور، گەشەپێدانی ئابوری و باشترکردنی خزمەتگوزارییەکان بکات.
هەر لە کۆبونەوەکەدا، وەفدەکە رونیکردەوە، یەکێتی پێیوایە دەبێت ئەولەوییەتی حکومەتی داهاتوی عیراق، چارەسەرکردنی کێشەکانی نێوان هەرێم و بەغدا بێت لەسەر بنەمای دەستور.
وەفدێکی باڵای یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان بە سەرۆکایەتی قوباد تاڵەبانی و یاوەری دەرباز کۆسرەت رەسوڵ، گەیشتە بەغداد و یەکەم کۆبونەوەی لەگەڵ محەمەد شیاع سودانی، سەرۆک وەزیرانی عیراق ئەنجامدا.
بەپێی زانیارییەکانی کوردسات نیوز، کۆبونەوەکە کۆتایی هاتووە و تیایدا تاوتوێی رەوشی سیاسی عیراق و هەرێمی کوردستان کراوە.
سەمیر هەورامی، وتەبێژی قوباد تاڵەبانی، پێشتر رایگەیاندبو، وەفدەکەی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان زنجیرەیەک کۆبونەوەی دیکە لەگەڵ لایەنە سیاسییەکانی عیراق ئەنجام دەدات.
رەیان کلدانی، ئەمینداری گشتیی بزوتنەوەی بابلیون، پەیامێکی توند لەبارەی "بڕینی کەزیی کچە کوردێک" بڵاودەکاتەوە و رایدەگەیەنێت، ئەم کارە تەنیا بڕینی قژێک نییە، بەڵکو تاقیکردنەوەی مرۆڤبوونی هەمووانە.
لە پەیامێکدا کلدانی نووسیویەتی: "کاتێک کەزیی کچێک دەبڕدرێت، تەنها قژەکە نابڕدرێت، بەڵکو مانای مرۆڤبوون لە ناو هەمووماندا تاقی دەکرێتەوە. کەزی هێمای خۆبوونە، ئەوەی دەست دەبات بۆ ئەم هێمایە، ترسی خۆی لە جیاوازی ئاشکرا دەکات".
رەیان کلدانی بەناوی عیراقەوە دەڵێت: "کەرامەتی مرۆڤ پارچە ناکرێت، ئازاری کچێکی کورد بریندارکردنی ویژدانی هەموو عیراقە".
جەختیشی کردووەتەوە کە زمانی توندوتیژی و تۆڵە رەتدەکەنەوە و یەکترقبوڵکردن دەکەنە بنەمای پێکەوەژیان، چونکە "وڵات بە پاراستنی کەرامەت دروست دەبێت، نەک بە بڕین".
محەمەد شیاع سودانی، سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیرانی عیراق، ئەمڕۆ پێنجشەممە، پێشوازی لە تۆماس باراک، نێردەی تایبەتی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا، بۆ سوریا کرد.
نووسینگەی راگەیاندنی سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران بڵاوی کردەوە، لە میانی دیدارەکەدا بارودۆخی ناوچەکە و پێشهاتەکانی سوریا تاوتوێ کران.
سودانی جەختی لە گرنگیی ئاسایش لە سوریا بۆ عیراق و ناوچەکە کردەوە، هەروەها ئاماژەی بە پێویستیی هاوکاری بۆ بەرقەرارکردنی سەقامگیری و دەستەبەرکردنی یەکگرتوویی خاکی سوریا دا.
لە بەشێکی دیکەی قسەکانیدا، سەرۆکی ئەنجومەنی وەزیران ئاماژەی بە هاوبەشیی بونیاتنەر لەنێوان عیراق و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کرد لە بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر و دامەزراندنی بناغەکانی هاوکاریی ئابووری و گەشەپێدانی بەردەوام.
لای خۆیەوە، تۆماس باراک پێزانینی سەرۆکی ئەمریکای بە سودانی گەیاند بۆ هەوڵەکانی حکومەتی عیراق لە پشتگیریکردنی سەقامگیری لە ناوچەکە و بەڕێوەبردنی هەڵوێستی عیراق لەم قۆناغە هەستیارەدا.
باراک ستایشی هەنگاوەکانی سودانی و ئیدای هێزە ئەمنییەکانی عیراقی کرد لە بەرەنگاربوونەوەی تیرۆر و کرانەوەی عیراق بەڕووی وەبەرهێنانی نێودەوڵەتی و بونیاتنانی متمانەی ئابووریی هاوبەش، کە بە فاکتەرێکی گرنگ بۆ سەقامگیریی ناوچەکە دادەنرێت.
د.لەتیف جەمال ڕەشید، سەرۆک کۆمار عیراق پێشوازیکرد لە موسەنا سامەڕایی، سەرۆکی هاوپەیمانی عەزم.
لە دیدارەکەدا باس لە چەند پرسێکی سیاسی و نیشتمانی و دوایین پەرەسەندنەکانی گۆڕەپانی عێراق کرا.
سەرۆک کۆمار جەختی لە گرنگی بەهێزکردنی سەقامگیری سیاسی و پشتگیریکردنی ڕێڕەوەکانی دیالۆگی نیشتمانی کردەوە، بەو جۆرەی کە یارمەتیدەر بێت لە پتەوکردنی کاری دیموکراسی و تەواوکردنی شایستە دەستوورییەکان و هەنگاونان بەرەو پێکهێنانی حکومەتێکی نیشتمانی کە ئامانجی خزمەتکردنی بەرژەوەندییەکانی هاووڵاتییان بێت.
هەروەها ئاماژە بە پێویستی چەسپاندنی بنەماکانی هەماهەنگی لە نێوان هێزە سیاسییەکان و پشتگیریکردنی ئەو هەوڵانە کرا کە ئامانجیان ڕووبەڕووبوونەوەی تەحەدییەکانی ئێستا و بەدیهێنانی گەشەپێدانی گشتگیرە.
د. لەتیف رەشید سەرۆک کۆماری عیراق، لە بەغداد پێشوازیکرد لە محەمەد حەلبوسی سەرۆکی پارتی تەقەدوم.
لە میانی دیدارەکەدا کە رۆژی پێنجشەممە 22- 1- 2026 بەڕێوەچوو ، باس لە بارودۆخی گشتی وڵات کرا و جەختکرایەوە لەسەر پتەوکردنی سەقامگیری سیاسی و پاڵپشتیکردنی هەوڵە نیشتمانییە هاوبەشەکان بۆ خزمەتکردنی بەرژەوەندییەکانی گەلی عیراق.
سەرۆک کۆمار جەختیکردەوە لە گرنگی پەلەکردن لە تەواوکردنی مەرجە دەستوورییەکان لە ماوەی دیاریکراوی خۆیاندا و ئاماژەیکرد کە پابەندبوون بەم وادانە پایەیەکی بنەڕەتییە بۆ چەسپاندنی سیستەمی دیموکراسی و بەهێزکردنی متمانەی هاووڵاتیان بە دامەزراوە دەستوورییەکان.
سەرۆک کۆمار جەختیکردەوە لە سەر گرنگی چڕکردنەوەی هەوڵەکان و هاریکاری نێوان هەموو هێزە سیاسییەکان و کارکردن بە گیانی بەرپرسیارێتی نیشتمانی بۆ تێپەڕاندنی ئاستەنگەکانی ئێستا و هێنانەدی گەشەسەندنی هەمەلایەنە و چەسپاندنی ئاسایش و سەقامگیری لە سەرتاسەری وڵات.
هەروەها لە دیدارەکەدا باس لە پێشهاتی ئیقلیمی و نێودەوڵەتیی و کاریگەرییان لە سەر گۆڕەپانی عێراق و هەروەها پێویستی پاڵپشتیکردنی هەوڵە نێودەوڵەتییەکان کرا بۆ بەرەوپێشبردنی ئاشتی و ئاسایش لە ناوچەکە و جیهاندا.
لای خۆیەوە محەمەد حەلبوسی سوپاس و پێزانینی خۆی بۆ سەرۆک کۆمار دەربڕی و جەختیکردەوە لە پەرۆشی خۆی بۆ پشتیوانی لە هەوڵەکان بە ئامانجی پتەوکردنی سەقامگیری سیاسی و هەنگاونان بەرەو پێشەوە لە جێبەجێکردنی ئەرکە نیشتمانییەکان بە شێوەیەک کە ویستی گەلی عێراق بەدیبێنێت.