ئابوری
ئەندامێکی فراکسیۆنی یەکێتی لە ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق، ئیمزای 109 پەرلەمانتاری کۆکردووەتەوە بۆئەوەی موچەی 86 هەزار فەرمانبەری گرێبەستی هەرێم بخرێتە ناو بودجەی ساڵی 2027ـی عیراق.
پۆڵا شەهید سیروان، ئەندامی ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق لە فراکسیۆنی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان رایگەیاند، لە هەوڵی بەردەوامدان بۆ چارەسەرکردنی بنەڕەتیی کێشەی زیاتر لە 86 هەزار فەرمانبەری گرێبەست لە هەرێمی کوردستان.
پۆڵا شەهید سیروان ئاماژەی بەوەدا، بۆ ئەم مەبەستە ئیمزای 109 پەرلەمانتاریان کۆکردووەتەوە، تا موچەی ئەو فەرمانبەرانەی کە کۆی گشتییەکەی نزیکەی 43 ملیار دینارە بخڕێتە ناو بودجەی گشتیی ساڵی2027ـی عیراقەوە.
جەختیشی کردەوە کە ئەم هەنگاوە دەبێتە چارەسەرێکی ریشەیی و بنەڕەتی بۆ کۆتاییهێنان بە کێشەی چەندین ساڵەی فەرمانبەرانی گرێبەست لە هەرێمی کوردستان.
داهاتی نانەوتی ئەم هەفتەیەی سلێمانی و هەڵەبجە وئیدارە سەربەخۆكانی گەرمیان و راپەرین نزیكەی 10 ملیار دینار بووە و زۆرینەشی بەشێوەی نەختینەبووە.
ماڵپەری شەفافیەت بۆ خستنەڕووی داهاتی نانەوتیی پارێزگاكانی سلێمانی و هەڵەبجە و هەردوو ئیدارەی سەربەخۆی راپەڕین و گەرمیان ئاشكرایكردووە، داهاتی ئەم هەفتەیە نۆ ملیار و 750 ملیۆن و 826 هەزار و 525 دینار بووە.
بەو پێیەش داهاتی نانەوتیی ئەم هەفتەیە بەراورد بە هەفتەی رابردوو 830 ملیۆن دینار كەمی كردووە، لەكاتێكدا هەفتەی رابردوو بڕی داهات 10 ملیار دیناری تێپەڕاندبوو.
بەپێی ماڵپەری شەفافیەت، 74%ی ئەو داهاتە بە نەختینە و 26%ش بە چەك بووە.
کۆمپانیای پاڵاوتن و دابەشکردنی بەرهەمە نەوتییەکانی ئێران رایگەیاند، لە ئەمڕۆوە، دابەشکردنی غازی سروشتیی (CNG) لە سەرتاسەری وڵاتدا بێبەرانبەرە بۆ ئۆتۆمبێلەکان.
بەپێی راگەیەندراوی کۆمپانیاکە، هەڵمەتی (یەکدڵ بۆ ئێران، غازی خۆڕایی بۆ خەڵکی ئێران) لە ئهمڕۆوە لەلایەن زیاتر لە هەزار وێستگەی CNG بە شێوازێکی خۆبەخشانە دەستی پێکردووە.
کۆمپانیاکە ئاماژەی بەوەکردوە، ئەم هەنگاوە بە ئامانجی پشتیوانیکردن لە هاووڵاتیان و کەمکردنەوەی بەکارهێنانی بەنزین لە سەرتاسەری وڵاتدا خراوەتە بواری جێبەجێکردنەوە.
ئەمە لە کاتیكدایە، لەکاتی دەستپێکردنی جەنگی ئێران بەرانبەر بە ئیسرائیل و ئەمریکا حکومەتی ئێران گازی بۆ ماڵان کردبوو بە بێ بەرانبەر.
ئەمڕۆ لە بازاڕە نێودەوڵەتییەکاندا، نرخەکانی نەوتی جیهانی بەرزبوونەوەیەکی بەرچاویا تۆمارکرد، بە جۆرێک نرخی نەوتی خاوی پێوەری برێنت ئاستی 100 دۆلاری بۆ هەر بەرمیلێک تێپەڕاند، ئەوەش بەهۆی پێشهاتەکانی جووڵەی بازرگانی و خواستی بازاڕەکانەوە.
نرخی نەوتی خاوی برێنت بە رێژەی زیاتر لە 6٪ بەرزبووەوە و ئاستی 100.10 دۆلاری بۆ هەر بەرمیلێک تێپەڕاند.
لە هەمان کاتدا، نەوتی خاوی تێکساس بەرزبوونەوەیەکی هاوشێوەی بە رێژەی زیاتر لە 5٪ بەخۆیەوە بینی و گەیشتە 91.16 دۆلار بۆ هەر بەرمیلێک.
ئەم بەرزبوونەوەیە لە کاتێکدایە کە بازاڕە جیهانییەکان بە وردی بەدواداوچوون بۆ گۆڕانکارییەکانی خستنەڕووی وزە، رێژەی خواست لە بازاڕە نێودەوڵەتییەکان و ئاڵۆزتربوونی گرژییەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەکەن.
پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند، ئەمڕۆ چوارشەممە، 22ـی 7ـی 2026، حکومەتی هەرێمی کوردستان بڕیاریداوە داشکاندن لە قەرزی کارەبای پێش پرۆژەی رووناکی و سزاکانی هاتوچۆ بکات.
ئاماژەی بەوەشکرد، بڕیاردراوە 50% قەرزی کارەبای پێش پرۆژەی رووناکی لەو هاووڵاتیانە وەرنەگیرێت کە قەرزی کۆنیان لایە.\
هاوکات وتیشی، بڕیاردراوە بە لێخۆشبوون لە 20%ـی سزاكانی هاتوچۆ لەسەر شۆفێران
سندوقی گەشەپێدانی عیراق هەلی وەبەرهێنان بە بەهای 40 ملیار دۆلار دەخاتە روو و باس لەوەدەكات، دەتوانرێت لەبری هاوردەكردن وەبەرهێنان لە ناوخۆدا بكرێت.
سندوقی گەشەپێدانی عیراق ئاشكرای كرد، هەلی وەبەرهێنان بە بەهای 40 ملیار دۆلار لە ئارادایە بۆ بەرهەمهێنانی ئەو كەلوپەلانەی لە جیاتی هاوردەكردنیان لە دەرەوە، لە ناوخۆی وڵاتدا بەرهەم دەهێنرێن.
محەمەد نەجاڕ سەرۆكی سندوقەكە رایگەیاند، سەرمایەی سندوقەكە بۆ پڕۆژەی وەبەرهێنانە و جیاوازە لە بودجەی گشتی كە تەنیا خەرجییە.
ئاماژەی بەوەشكرد، سندوقەكە بەردی بناغەی دروستكردنی ئابورییەكی جێگرەوەیە، بەتایبەت لە ئێستادا كە بودجە پەسەند نەكراوە.
روونیشیكردەوە، ئامانجی ئەم هەنگاوە گۆڕینی هاوردەكردنی ساڵانەیە بۆ دروستكردنی كارگە و وەبەرهێنانی ناوخۆیی بە هاوكاریی وەبەرهێنەرانی نێودەوڵەتە، كە ئەمەش جگە لە كەمكردنەوەی بارگرانیی هاوردەكردن، بە هەزاران هەلی كاری نوێ بۆ هاووڵاتییان دابین دەكات و دەبێتە هۆی گەشەپێدانی راستەقینەی ئابوری لە وڵاتدا.
فاتح بیرۆڵ، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری ئاژانسی نێودەوڵەتیی وزە هۆشداری دا کە کۆگا بازرگانییەکانی نەوت لە جیهاندا بەهۆی پەرەسەندنی ئاڵۆزییە سەربازییەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و مەترسییەکانی سەر تەنگەی هورمز و باب ئەلمەندەب بەرەو دابەزینێکی بەرچاو دەچن.
بیرۆڵ جەختی کردەوە کە لە سایەی ئەم دۆخەدا هیچ بوارێک بۆ کەمتەرخەمی لە ئاسایشی دابینکردنی وزەدا نییە. ئاماژەی بەوەش کرد، تاڕادەیەک هەوڵەکانی سعودیە و ئیمارات لە بەکارهێنانی رێگەی بەدیل، زۆربوونی هەناردەی وڵاتانی وەک ئەمریکا، و کەمبوونەوەی 50٪ی هاوردەی چین یارمەتیدەر بوون لە راگرتنی هاوسەنگیی بازاڕ.
بەڕێوەبەری ئاژانسەکە ئاشکراشی کرد کە وڵاتانی ئەندام لە ئاژانسەکە تا ئێستا 290 ملیۆن بەرمیل نەوتیان لە کۆگا باری لەناکاوییەکان خستووەتە بازاڕەوە، جەختیشی کردەوە کە رێگری لە تێکچوونی زیاتری ئاسایشی وزە، بە کرانەوەی تەواو و بێمەرجی تەنگەی هورمز و کۆتاییهاتنی ململانێکان دەبێت.
هێشتا 10 رۆژی ماوە بۆ کۆتایی مانگی حەوت، بەڵام دابەشکردنی موچە لە عیراق دەستی پێ کردووە.
بێستون سەلام، پەیامنێری کوردسات نیوز رایگەیاند: ئەمڕۆ لە عیراق، دەست بە دابەشکردنی موچەی مانگی حەوت کراوە و کۆمپانیای نەوتی باکور کە سەر بە وەزارەتی نەوتە، موچەیان وەرگرتووە.
ئامادەكارییەكانی لیستی موچەی مانگی تەمموز لە سەرجەم وەزارەتەكان تەواوبووە و سبەینێ رەوانەی وەزارەتی دارایی هەرێم دەكرێت، بڕیاریشە هەر لەم هەفتەیەدا لیستەكە و تەرازووی پێداچوونەوەی مانگی رابردوو رەوانەی بەغداد بكرێت.
سەرچاوەیەك وەزارەتی دارایی و ئابووری هەرێم بە كوردسات نیوزی راگەیاند، ئامادەكارییەكانی لیستی موچەی مانگی تەمموز لە سەرجەم وەزارەتەكان تەواوبووە و سبەینێ رەوانەی وەزارەتی دارایی هەرێم دەكرێت.
وتیشی، بڕیارە لەماوەی چەند رۆژێكدا وردبینی و رێككارە یاساییەكانی لیستەكە لە وەزارەتی دارایی تەواو بكرێت و هەر لەم هەفتەیەدا لەگەڵ تەرازووی پێداچوونەوەی مانگی حوزەیران رەوانەی بەغداد بكرێت.
سەرچاوەكە ئاماژەی بەوەشكرد، لەگەڵ حكومەتی عیراق لە گفتوگۆدان بۆئەوەی بەزووترین كات رێوشوێنە كارگێڕیی و یاساییەكان بۆ لیستی موچە لە بەغداد تەواو بكرێت و پارە رەوانەی هەرێم بكرێت.
توندبوونی قەیرانی سووتەمەنی و كارەبا لە هەولێر و ناڕەزایەتی هاووڵاتییانی لێكەوتوەتەوە.
پەیامنێری كوردسات نیوز رایگەیاند، قەیرانی سووتەمەنی لە شاری هەولێر بە شێوەیەكی بەرچاو رووی لە زیادبوون كردووە، بە جۆرێك كە نرخی هەر سێ جۆرەكەی بەنزین بەرزبوونەوەی نوێیان بەخۆیانەوە بینیوە.
راشیگەیاند، سەرەڕای ئەم رەوشە سەختە، لایەنی پەیوەندیدار ئامادە نیە هیچ ڕوونكردنەوەیەك یان هۆكارێك لەبارەی ئەو بەرزبوونەوە كتوپڕەی نرخەكان ئاشكرا بكات.
وتیشی، ئەو گرانبوونە بارگرانییەكی زۆری بۆ هاووڵاتییان دروستكردووە، بەتایبەت شۆفێرانی تاكسی كە بژێوی رۆژانەیان ڕاستەوخۆ بە نرخی سووتەمەنییەوە بەستراوەتەوە.
ئاماژە بەوەشكرد، هەردوو پاڵاوگەی كار و لاناز توانای تەواویان هەیە كە بەنزین بۆ تەواوی هەرێمی كوردستان دابین بكەن، بەڵام تا ئێستا هۆكاری روون نییە بۆچی غاز و بەنزینی پێویست ناخەنە بازاڕەوە بۆ كۆنترۆڵكردنی نرخەكان.
هاوشانی قەیرانی سووتەمەنی، كەرتی وزەش ڕووبەڕووی قەیران بووەتەوە، بەجۆرێك سەعاتەكانی پێدانی كارەبای نیشتمانی بە شێوەیەكی بەرچاو كەمیكردووە، سەرەڕای ئەوەی خاوەن مۆلیدەكان نرخی ئەمپێری كارەبایان زۆر بەرزكردووەتەوە، بەڵام هێشتا نەیانتوانیوە بۆشایی نەبوونی كارەبای نیشتمانی پڕ بكەنەوە.
نرخی نەوت لە مامەڵە هەفتەیییەکاندا بە رێژەی زیاتر لە 4% بەرزبووەوە و بەرزترین ئاستی خۆی لە ماوەی زیاتر لە مانگێکدا تۆمارکرد، ئەمەش دوای زیادبوونی ئاستی گرژی و پەرەسەندنەکانی نێوان ئێران و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کە جارێکی تر بووە هۆی پەککەوتنی رۆیشتنی نەوت لە رێگەی گەروی هورمزەوە.
ئەمڕۆ شەممە، نەوتی خاوی برێنت 3.87 دۆلار زیادیان کرد و لە کاتی داخراندا گەیشتنە 88.10 دۆلار بۆ هەر بەرمیلێک.
هاوكات نەوتی خاوی رۆژاوای تێکساسی ئەمریکی 3.54 دۆلار بەرزبوونەوە و گەیشتنە 82.49 دۆلار بۆ هەر بەرمیلێک، بەمەش هەردوو جۆرەکەی نەوت بەرزترین ئاستی خۆیان لە ناوەڕاستی مانگی حوزەیرانەوە تۆمارکرد.
هەروەها هەردوو خاوەکە لەم هەفتەیەدا نزیکەی 16% بەرزبوونەتەوە، بەمەش نەوتی خاوی برێنت بەرەو تۆمارکردنی سێیەم قازانجی هەفتەیی لەسەریەک هەنگاو دەنێت و نەوتی ئەمریکیش بەرەو تۆمارکردنی دووەم قازانجی هەفتەیی لەسەریەک دەڕوات.
ئەمڕۆ هەینی، نرخی نەوت لە بازاڕەکانی جیهاندا رووی لە بەرزبوونەوەیەکی بەرچاو کرد، ئەمەش بەهۆی چڕبوونەوەی هێرشە سەربازییەکانی نێوان ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و ئێران لە ناوچەی کەنداو، کە بووەتە هۆی دروستبوونی ئاستەنگ و پەککەوتنی جوڵەی بازرگانی و گواستنەوەی نەوت لە رێگەی گەروی ستراتیژیی هورمزەوە.
لە بازاڕەکانی وزەدا، نرخی خامی برێنت بە بڕی 1.05 دۆلار بەرزبووەوە و گەیشتە 85.28 دۆلار بۆ هەر بەرمیلێک.
هاوکات، خامی تێکساسی ئەمریکی بە بڕی 1.03 دۆلار رووی لە بەرزبوونەوە کرد و گەیشتە 79.98 دۆلار بۆ هەر بەرمیلێک، بەمەش توانی سەرجەم ئەو زیانانە قەرەبوو بکاتەوە کە لە خولی پێشووی بازاڕدا پێی گەشتبوو.
بەپێی ئامارە داراییەکان، هەردوو جۆرە خامە سەرەکییەکەی جیهان لەم هەفتەیەدا بازدانێکی گەورەیان تۆمارکردووە و بە رێژەی نزیکەی 12.0% بەرزبوونەتەوە.
بەمەش خامی برێنت بەرەو تۆمارکردنی سێیەم هەفتەی لەسەریەک لە گەشەکردن هەنگاو دەنێت، لە کاتێکدا نەوتی خامی ئەمریکی بەرەو تۆمارکردنی دووەم بەرزبوونەوەی هەفتانە دەڕوات.
سوتەمەنییە شلەکە، کە سەرچاوەی یەکەمی وزەیە لە جیهاندا نرخەکەی بەردەوام لە گۆڕاندایە و بەراورد بە دوێنێش هەریەکە لە نەوتی خاوى برێنت و تەکساسی ئەمەریکیش بەرزبونەوەیان تۆمار کرد، بەرمیلێک نەوتی برێنت لە سەرو 84دۆلارەوە مامەڵەی پێوەدەکرێت.
ئەمڕۆ پێنجشەممە، بەهۆی گرژییەکانەوە نرخی نەوت بە ناجێگیری ماوەتەوە، لە ئێستادا بەرمیلێک نەوتی خاوی برێنت لە بازاڕەكانی جیهان بە 84 دۆلار و 54 سەنت مامەڵەی پێوە دەکرێت.
هاوكات جیا لە نەوتی برێنت، نرخی بەرمیلێک نەوتی رۆژئاوای تێكساسیش بە 79دۆلار و 31 سەنت لە بازاڕەکاندا مامەڵەی پێوە دەکرێت.
قوباد تاڵەبانی، جێگری سەرۆک وەزیران سەردانی ئیدارەی گەرمیانی کرد و لە یەکەم وێستگەی سەردانەکەیدا لەگەڵ بۆردی وەبەرهێنانی گەرمیان کۆبووەوە.
لە کۆبوونەوەکەدا کە رۆژی چوارشەممە 15ـی 7ـی 2026 بەڕێوەچوو، هەڵسەنگاندن کرا بۆ چۆنییەتی جێبەجێکردنی بڕیار و راسپاردەکانی کۆبوونەوەکەی مانگی نیسانی ئەمساڵی بۆردی وەبەرهێنانی گەرمیان لەگەڵ قوباد تاڵەبانی.
جێگری سەرۆک وەزیران دەستخۆشی لە ئەندامانی بۆردەکە کرد کە خەمخۆرانە کاروبارەکان رادەپەڕێنن و داوایکرد بۆ گەشەپێدان و زیاتر ئاوەدانکردنەوەی گەرمیان زیاتر خۆیان ماندوو بکەن و جیاوازی لەنێوان ناوچەکانی گەرمیاندا نەکەن و بێ هیچ جۆرە جیاوازییەک لە هەر ناوچەیەک بەپێی تایبەتمەندیی ناوچەکە پڕۆژەی وەبەرهێنان جێبەجێ بکەن.
قوباد تاڵەبانی پشتیوانی تەواوی خۆی بۆ بۆردی وەبەرهێنانی ئیدارەی گەرمیان دووپات کردەوە، وتیشی: هەموو ئەو فشارانەی لە رابردوودا کردوویەتی و ئێستاش دەیکات بەهۆی ئەو خۆشەویستییە زۆرەیەتی کە بۆ گەرمیان و گەرمیانییەکان هەیەتی و دەبێت لەپێناو خزمەتکردنی زیاتری خەڵک و گەشەپێدانی دەڤەرەکە، ئەندامانی بۆردی وەبەرهێنان وەک یەک تیم پێکەوە کار بکەن و بۆ زیاترکردنی ئاستی وەبەرهێنان ئاسانکاری تەواو پێشکەشی وەبەرهێنەران بکەن.
وەزارەتی دارایی هەرێم، لیستی موچەی مانگی شەشی موچەخۆرانی هەرێمی بڵاوکردەوە.
بەپێی لیستەکە، لەماوەی سی رۆژدا موچەی سەرجەم موچەخۆرانی هەرێم دابەش دەکرێت.
رۆژی 15ـی مانگ دابەشکردنەکە دەستپێدەکات و رۆژی 18ـی مانگ کۆتاییدێت.
