عەباس عراقچی رایگەیاند، هۆکاری ناسەقامگیری ناوچەکە بونی پێگە سەربازییەکانی ئەمریکان وئەو وڵاتانەی پێگەی سەربازی ئەمریکایان لێیە، نەک پارێزراو نەبوون،  بونەتە بەشێک لە جەنگەکەش.

عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران، لە میانی رێوڕەسمی کردنەوەی ناوەندی بەڵگەنامە و مۆزەخانەی شەهید خەرازی، رایگەیاند کە ستراتیژی بنەڕەتیی کۆماری ئیسلامیی ئێران بەرانبەر ناوچەکە لەسەر بنەمای ئاسایشی ناوخۆیی و رەتکردنەوەی دەستێوەردانی دەرەکی بە نەگۆڕی ماوەتەوە.

وەزیری دەرەوەی ئێران رایەگیاند، لەم رۆژانەدا زۆر باسی دەستپێکردنەوەی جەنگ دەکرێت؛  جەنگ ببێت یان نا سیاسەتەکانیان ناگۆڕن.

عراقچی دەڵێت؛ ئەم گرژیانەی رابوردوو بە  بەتایبەت "جەنگی 40 رۆژەی رەمەزان"، خاڵێکی وەرچەرخانە لە مێژوی ناوچەکە و پێکهاتە ئاسایشییەکانی پێشوی گۆڕیوە.

وەزیری دەرەوەی ئێران ئاماژەی بەوەش کرد، ئەزمونی مەیدانی جەنگ سەلماندی پشت بەستن بە هێزە دەرەکییەکان بونی پێگە سەربازییەکانی ئەمریکا لە وڵآتانی ناوچەکە، نەک هەر ئاسایشی بۆ ئەو وڵاتانە دابین نەکردووە، بەڵکو بەهۆی بەشدارییان لە کاردانەوەکان دژی ئێران و وەرگرتنی وەڵامی توند لەلایە تارانەوە، خۆیان بونەتە قوربانی.

بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل رایگەیاند، ئێران بەرنامە ئەتۆمییەکەی شاردوەتەوە و بەنیازە لە ماوەیەکی کورتدا ئیسرائیل لەناوببات، داواش دەکات بۆئەوەی ئەوە رونەدات دەنگ بە پارتەکەی بدرێت.

سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل لە گرتەیەکی ڤیدیۆیدا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس بڵاویکردەوەتە؛ باس لەوەدەکات "پارتی لیکود" بۆ روبەڕوبونەوەی هەڕەشەی ئەتۆمی کۆماری ئیسلامی و مسۆگەرکردنی مانەوەی ئیسرائیل و پێشگرتن لە لەناوچوونی، زۆر گرنگە.

ناتانیاهۆ ئاماژەی بەوەداوە،  کە کۆماری ئیسلامی و حزبوڵا و دوژمنەکانی تری ئیسرائیل، شکستی ئەویان دەوێت و داوای لە لایەنگرانی کرد بە بەشداریکردن لە هەڵبژاردنەکاندا سەرکەوتنی پارتەکەی مسۆگەر بکەن.

لە کۆتایی ڤیدیۆکەدا سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل دەڵێت؛  دەنگ بە لیکود بدەن بۆ ئەوەی دوژمنانی ئیسرائیل لە تاران و تورکیا و لوبنان و غەززە ئاهەنگ نەگێڕن.

بە بێ بڵاوکردنەوەی هیچ وێنەیەک، میدیای رەسمی ئێران بڵاویکردوەتەوە، موجتەبا خامنەیی و غوڵام حوسێن موحسینی ئەژەیی، سەرۆکی دادوەریی ئێران کۆبونەوە.

ئاژانسی تەسنیم بڵاویکردوەتەوە، لە کۆبونەوەکەدا جەختکراوەتەوە لەسەر زیادکردنی سەرمایەی کۆمەڵایەتی، بەرەنگاربونەوەی گەندەڵی، لێپرسینەوە لە کەمتەرخەمیی لێپرسراوان.

تەسنیم ئاماژەی بەوەشکردوە، موجتەبا خامنەیی داوایکردوە بەدواداچوون بۆ زیانەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل بکرێت.

ئەم کۆبونەوەیە لە کاتێکدایە لە ماوەکانی رابردوشدا مەسعود پزیشکیانی سەرۆک کۆمار رایگەیاند، لەگەڵ موجتەبا خامنەیی کۆبوەتەوە.

جێی باسە، نزیکەی هەشت مانگ بەسەر ناوهێنانی  موجتەبا خامنەیی وەکو رێبەر تێپەڕدەبێت و تا ئێستا هیچ ڤیدیۆ یان وێنە و دەنگێکی نوێی بڵاونەکراوەتەوە.

رۆژنامەیەکی ئەمریکی بڵاویكردەوە، ئەمریكا باڵیۆزخانە و بنكە سەربازییەكانی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست چۆڵكردووە، ئەمەش دوای ئەوەی زانیاریان پێگەیشتوە، رەنگە ئێران هێرشبکاتە سەریان.

رۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵ لە زاری چەند لێپرسراوێكی ئەمریكاوە بڵاویكردەوە، ئەمریكا باڵیۆزخانە و بنكە سەربازییەكانی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست چۆڵ كردووە، ئەمەش یەکێکە لە ئەگەرەکانی دەستپێکردنەوەی جەنگه لە گەڵ ئێران.

رۆژنامەکە ئاماژەی بەوەشکردوە، جەی كڵایتۆن بەڕێوەبەری هەواڵگریی نیشتمانی رۆژی هەینی یاداشتێكی بۆ ماركۆ روبیۆ وەزیری دەرەوە ناردووە و تێیدا هۆشداریی داوە لە چڕكردنەوەی هەوڵەكانی ئێران بۆ بەئامانجگرتنی كارمەندانی ئەمریكی.

وۆڵ ستریت جۆرناڵ  ئاشکرای کردوە، ترەمپ ئاگادارکراوەتەوە لە  چەند بژاردەیەك، كە لێدان لە دامەزراوە ئەتۆمییەكانی ئێران و ئەو دورگانە لەخۆدەگرێت كە لەژێر كۆنتڕۆڵی تاراندان. بۆ ئەومەبەستەش كەشتییە جەنگییەكانی ئەمریكا لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست ئامادەن بۆ دەستپێکردنەوەی ئۆپراسیۆنەکان دژی ئێران.

حوسییەکانی یەمەن لە رێگەی حەوت ئۆپەراسیۆنی سەربازییەوە هێرشیانکردە سەر چەندین ئامانجی هەستیار لە قوڵایی خاکی سعودیە، لەوانە فڕۆکەخانەکانی ریاز، دەمام، نەجران و دامەزراوە نەوتییەکانی ئارامکۆ.

ئەمڕۆ شەممە، وتەبێژی حوسییەکانی یەمەن رایگەیاند، بە موشەک و درۆن حەوت ئۆپراسیۆنیان لەقوڵایی خاکی سعودیە ئەنجامداوە و فرۆکەخانە و دامەزراوە نەوتییەکانی ئەو وڵاتەیان کردوەتە ئامانج.

لە بەرانبەردا، هاوپەیمانیی عەرەبی بە سەرۆکایەتیی سعودیە رایگەیاند، سێ موشەکی بالیستیی حوسییەکانیان بەرەو ریاز، طائیف و یەنبەع تێکشکاندووە.

 بەپێی ڕاگەیەندراوەکەی حوسییەکان، ئەم هێرشانە وەک وەڵامێک بووە بۆ زیاتر لە 100 هێرشی  ئاسمانیی سعودیە لە 24 سەعاتی رابردوودا بۆ سەر سەنعا و پارێزگاکانی تری یەمەن، کە بونەتە هۆی کوژران و برینداربونی دەیان کەس.

ئاژانسی هەواڵی فارس بڵاویکردوەتەوە، ئێوارەی ئەمڕۆ دەنگی تەقینەوەیەکی گەورە بیستراوە و کەشتییەکی نەوتهەڵگربوە لە کاتی تێپەرین بە گەروی هورمزدا کراوەتە ئامانج.

ئاژانسەکە لەگەڵ بڵاوکردنەوەی زانیارییەکان، وێنەیەکی مانگی دەستکردی کەشتییەکی بڵاوکردوەتەوە، کە پشتی کەشتییەک نیشاندەدات و  ئاماژەی بەوەکردوە، لەکاتی تێپەڕینی بە گەروەکەدا کراوەتە ئامانج.

سەرەڕای بڵاوکردنەوەی ئەو زانیاریانە، بەڵام تا ئێستا دەستەی ئۆپەراسیۆنەکانی بازرگانیی دەریایی بەریتانیا (UKMTO)  زانیارییەکەی پشتڕاستنەکردوەتەوە.

ئەمەش لە کاتێکدایە لە چەند رۆژی رابردوودا، سوپای پاسداران بە ئامانجگرتنی کەشتییەکانی لە گەروی هورمزدا زیاد کردوە و ئەمەش بوەتە هۆی بەرزبونەوەی نرخی نەوت لە بازاڕدا.

لێپرسراوانی هەواڵگریی نیشتمانیی ئەمریکی هۆشدارییان داوە لەوەی؛ ئێران هەوڵەکانی بۆ بەئامانجگرتنی کارمەندانی ئەمریکی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و وڵاتانی تر زیاتر کردووە.

بەپێی راپۆرتێکی کەناڵی "سی بی ئێس"ـی ئەمریکی، گرژییەکانی نێوان تاران و واشنتن روو لە هەڵکشانە و تاران هۆشداری داوە کە ژێردەریایی و کەشتییە جەنگییەکانی ئەمریکا رێگەیان پێنادرێت بچنە ناو ئاوەکانی کەنداو، ئەوەش لەکاتێکدایە کە باڵیۆزی ئەمریکا لە تورکیا هۆشداری داوە، پێدەچێت لە کۆتایی ئەم هەفتەیەدا هێرشبکرێتە سەر ئێران.

هاوکات جەی کلەیتن، بەڕێوەبەری هەواڵگریی نیشتمانیی ئەمریکا رایگەیاندووە، "ئێران هەوڵەکانی بۆ بەئامانجگرتنی کارمەندانی ئەمریکی لە دەرەوەی وڵات بە شێوەیەکی بەرچاو زیاد کردووە و پلانەکانی کوشتنی هاووڵاتیانی ئەمریکی لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست و وڵاتانی تر گەیشتوونەتە قۆناغێکی مەترسیدار".

لە لایەکی ترەوە، مایکل واڵتز، باڵیۆزی ئەمریکا لە نەتەوە یەکگرتووەکان رایگەیاندووە، جەنگی ئێران رەنگە ساڵێکی تر درێژە بکێشێت، بەڵام هیوادارە ئێران پێش ئەو کاتە بێتە سەر مێزی دانوستان.

جێی ئاماژەیە، ئەم ئاڵۆزییانە بەشێکن لە زنجیرەیەک پەرەسەندنی بەردەوام لە نێوان هەردوو وڵاتدا، کە تێیدا ئەمریکا هێزی دەریایی و سەربازییەکانی خۆی لە ناوچەی کەنداو و رۆژهەڵاتی ناوەڕاست زیاتر بڵاوەپێکردووە، ئێرانەش دژایەتیی بوونی سەربازیی ئەمریکا لە ناوچەکەدا دەکات.

حوسێن موحێبی، وتەبێژی سپای پاسدارانی ئێران رایگەیاند، کۆمەڵگەی ئێران دەبێت بە وریایی و بەرپرسیارێتیەوە مامەڵە بکات لەم جەنگی روبەڕوی وڵاتەکەیان بوەتەوە، جەختیش دەکاتەوە ئێران دەبێت زلهێزی جیهان.

ئەمڕۆ شەممە، لە کۆنفرانسێکدا بۆ هێزەچەکدارەکان، حوسێن موحیبی، وتەبێژی سوپای پاسدارانی ئێران رایگەیاند، بۆ دیاریکردنی چارەنوسی ئێران پێویستیان بە یەکگرتویی و پشتبەستن بە توانا ناوخۆییەکانیان هەیە.

ناوبراو بانگەشەی ئەوەیکرد،  لە جەنگی ئێراندا سەرکەوتن بۆ ئەوانە  و "بە ئیزنی خودا دەبنە زلهێزی جیهان دوای جەنگەکە".

ناوبراو بەسەربازەکانی راگەیاند، ئەم جەنگە جگە لە دەسەڵاتی سەربازی، پەیوەستە بە  کولتور، ناسنامە و شارستانیەتی ئێرانەوە  ودەبێت بەە ئاگاییەوە خۆیان بۆ ئەو روبەڕوبونەوەیە ئامادە بکەن.

موحیبی ئاماژەی بەوەکردوە، لەم جەنگەدا دوژمن دەیەوێت شوناسی ئیسلامی و ناسنامەی ئێران لاوازبکەن و کلتورەکەیان لەناو ببەن.

ژمارەی کوژراوانی هێرشەکەی سەر کڵێساکەی سەر بە پارێزگای کەرەک لە باشوری ئوردن بۆ هەشت کەس بەرزبووەوە.

وەزیری تەندروستی ئوردن بە ئاژانسی فرانس پرێسی راگەیاند، ژمارەی کوژراوانی هێرشەکەی سەر کڵێساکەی کەرەک بۆ هەشت کەس بەرزبووەوە دوای ئەوەی یەکێک لە بریندارەکان رەوشی تەندروستی ناجێگیر بوو، گیانی لەدەستدا.

ئاماژەی بەوەشکرد، هێشتا 26 بریندار لە نەخۆشخانەکاندا چارەسەر وەردەگرن و تەنها یەکێکیان رەوشی تەندروستی ناجێگیرە.

جێگەی ئاماژەیە، رۆژی هەینی لە ئەنجامی دەستڕێژی گوللـەی  چەند چەکدارێک لە ناوەوە و دەرەوەی کەنیسەی رۆم ئۆرسۆدۆکس لە پارێزگای کەرەک حەوت کەس کوژران و ژمارەیەکیش برینداربوون.

سەرۆکی ئەرکانی گشتیی هێزە چەکدارەکانی ئێران دەڵێت، جارێکی تر رێگە نادەن کەشتییە جەنگییەکانی ئەمریکا بێنە ناو کەنداوەوە.

عەلی عەبدوڵڵاهی، سەرۆکی ئەرکانی گشتیی هێزە چەکدارەکانی ئێران رایگەیاند،  جارێکی تر ناهێڵن کەشتییە جەنگییەکانی ئەمریکا بچنە ناو کەنداوەوە.

وتیشی، "سەرۆکی ئەمریکا لە خەونیشدا نایبینێت کە سەربازەکان و سوپاکەیان جارێکی تر بێنە ناو کەنداوەوە، بەو ئاواتەشەوە دەچنە ژێر گڵەوە".

دوێنێش فەرماندەی هێزی دەریایی سوپای پاسداران رایگەیاندبوو، ئەمریکییەکان 600 بۆ 700 کیلۆمتر لە گەروی هورمز دوورکەوتوونەتەوە.

ئەمە لە کاتێکدایە کە دۆناڵد ترەمپ ئێران تۆمەتبار دەکات بەوەی کە بە هەواڵی درۆ و هەڵبەستراو سەبارەت بە تەقینەوەی مین و هێرش کردنە سەر کەشتییەکان لە گەروی هورمز، هەموو هەوڵێکی خۆی دەخاتەگەڕ تا پێش هەڵبژاردنەکانی کۆنگرێس ئەمریکا نرخی نەوت بەرز بکاتەوە.

نێردەی ئەمریكا بۆ كاروباری سوریا و عیراق هۆشداری لە داهاتووی ئیسرائیل دەدات و رایدەگەیەنێت ئەو وڵاتە سەرەڕای باڵادەستیی تەكنەلۆژی و سەربازی، لە رووی ستراتیژییەوە بەرەو داڕمان هەنگاو دەنێت.

تۆم باراك، نێردەی ئەمریكا بۆ كاروباری سوریا و عیراق لێدوانێكدا ئاشكرای كرد ئیسرائیل دووچاری داڕمانی ناوخۆیی بووەتەوە و راشیگەیاند ئیسرائیلییەكان لە ئێستادا لە پێناو پاراستنی مانەوەی خۆیاندا دەجەنگن، بەڵام تاكە رێگەچارە لەبەردەمیاندا دروستكردنی هاوپەیمانێتییە لەگەڵ وڵاتانی عەرەبی و دەوڵەتانی ناوچەكە.

رۆژنامەی یەدیعۆت ئەحرۆنۆتی ئیسرائیلیش ئاشكرای كرد لێپرسراوانی ئیدارەی ئەمریكا تاوتوێی بانگهێشتكردنەوەی ئەو نێردەیە دەكەن بۆ لێپرسینەوە، هاوكات لێپرسراوێكی ئیسرائیلیش رەخنەی توندی لە شێوازی مامەڵەكردنی تۆم باراكدا گرت لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست.

بەردەوامی ململانێ و گرژییە سەربازییەکان گەیشتونەتە ئاستێکی نوێ و تۆم باراکیش دەڵێت؛ رەنگە لەم هەفتەیەدا ئەمریکا هێرشبکاتە سەر ئێران.

تۆم باراک لە لێدوانێکیدا بۆ کەناڵی سی ئێن ئێن، ئاماژەی بەوە کردووە، سوپای ئەمریکا لە تەواوی ئامادەباشیدایە و چاوەڕوانی فەرمانە بۆ هێرشکردنە سەر ئێران.

ناوبراو بە دوری نازانێت، کە  رەنگە لەم هەفتەیەدا ئەوە روبدات.

باراک دەڵێت؛ ئەمریکا رێگە بە تاران نادات مەرجەکانی بەسەر ناوچەکەدا بسەپێنێت یان هەوڵی داخستنی گەووە ئاوییە ستراتیژییەکان بدات.

ناوبراو رونی کردووەتەوە، کە جوڵە سەربازییەکانی ئێران لە ناوچەی گەروی هورمز سنوورەکانیان تێپەڕاندووە و هێڵە سوورەکانی واشنتنیان بەزاندووە.

دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، ئێران شکستیهێناوە و دەتوانن بە تەواوەتی کۆنتڕۆڵی بکەن .

ئەمڕۆ هەینی، سەرۆکی ئەمریکا بە رۆژنامەنوسانی راگەیاند، ئیڕان ئابوریەکەی بە تەواوەتی شکستیهێناوە و هیچ پارەیەکیان نەماوە.

دۆناڵد ترەمپ رایگەیاند، ئەوان کۆنتڕۆڵی گەروی هورمز دەکەن و ئەو بڕە نەوتەی ئێستا لە گەروەکەوە تێدەپەڕێت زیاترە لە پیش جەنگ.

ناوبراو جەختیکردەوە تاران لە ژێر گەمارۆی توندی دەریایدایە و rێژەی هەڵاوسانیشی گەیشتوەتە سەروی 300%، کە بەرزترینە لە سەر ئاستی جیهان.

لە هێرشی چەکداری بۆ سەر کڵێسایەک لە ئوردن؛ حەوت کوژراو و زیاتر لە 40 برینداری لێکەوتەوە. 

بەپێی میدیاکانی ئوردن، لە ئەنجامی هێرشێکی چەکداری بۆ سەر کڵێسایەک لە گوندی «حەمود»ی سەر بە پارێزگای کەرەک، حەوت کەس کوژران و زیاتر لە 30 کەسی تریش بریندار بوون، ئەمە لەکاتێکدا هێشتا ئامارێکی رەسمی بڵاونەکراوەتەوە. 

سەرچاوە میدیاییەکان ئاماژەیانبەوەکردووە، کە شێوازی هێرشەکە نیشانەی توندڕەویی پێوە دیارە، و دەزگا ئەمنییەکانیش دەستیانکردوە بە لێکۆڵینەوە و بەدواداچوون بۆ ئاشکراکردنی وردەکارییەکانی روداوەکە و دەستگیرکردنی ئەنجامدەرانی، و بڕیارە لە نزیکترین کاتدا راگەیەنراوی رەسمی لەم بارەیەوە بڵاوبکرێتەوە.

حوسییەكانی یەمەن ئاشکرایانکرد، بینای وەزارەتی بەرگری سعودیە و كۆمپانیای ئارامكۆی ئەو وڵاتەیان بە ئامانج گرتووە.

یەحیا سەریع وتەبێژی حوسییەكان رایگەیاند، لە 100 رۆژدا سعودیە زیاتر لە دوو هەزار و 900 هێرشی ئاسمانی و موشەكی ئەنجامداوە و بەو هۆیەوە 562 كەسی مەدەنی كوژراون و برینداربوون.

دەشڵێت، لە چەند ئۆپراسیۆنێكی جیاوازدا وەزارەتی بەرگری سعودییەیان بە ئامانجگرتووە لەگەڵ فرۆكەخانەی نێودەوڵەتی فەهد لە دەمام.

ئاماژەی بەوەشكردووە، كۆمپانیای ئارامكۆیان بۆردومان كردووە و ئاگر لە بەندەری یەنبوع كەوتوەتەوە.

وتیشی، هەڕەشەی سعودیە بۆ كردنەئامانجی هۆزەكانی یەمەن بە ئاسانی تێناپەڕێت و بەردەوام دەبن لە ئەنجامدانی چالاكییەكانمان بەرەو قوڵایی خاكی سعودیە لە پێناو بەرگریكردن لە وڵات و گەلەكەیان.

سكرتێری ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوەیی ئێران دەڵێت، وڵاتەكەی دەگەڕێتەوە بۆ دانوستان و كردنەوەی گەروی هورمز تەنها دوای جێبەجێكردنی پێشوەختەی مەرجەكەیان.

موحسین رەزایی سكرتێری ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوەیی ئێران رایگەیاند، ئەوان حەوت مەرجیان بۆ ئەمریكا داناوە، ئەگەر جێبەجێ نەكرێن، ناگەڕێنەوە سەر مێزی دانوستان و گەروی هورمزیش هەر بە داخیراوی دەمێنێتەوە.

دەشڵێت، یاداشتنامەی لێكتێگەیشتن شكستی هێنا و ریزبەندیی جێبەجێكردنی پابەندبوونەكان هەڵە بوو و دەبێت سەرەتا مەرجەكانیان جێبەجێ بكرێن و كاتی ئەوەیە مەرجەكانیان بسەپێنن.

وتیشی، گەروی هورمز تەنها بابەتێكی ڕێككەوتن نییە، بەڵكو بەشێكە لە گەرەنتیی جێبەجێكردنەكەی و ئەگەر ئەمریكا پابەندی بەڵێنەكانی بێت رێرەوێك لە گەروی هورمز دەكەنەوە.

رەزایی راشیگەیاند، لەگەڵ وڵاتانی كەنداو سەبارەت بە ژێرخانی ئەمنی گفتوگۆ دەكەن بە ئامانجی رێگریكردن لە فراوانبوونی ململانێكان لە كاتی هەڵگیرسانی شەڕدا.