رۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵ لە نوێترین راپۆرتیدا رایگەیاندوە، سەرەڕای هەڵگیرسانی جەنگ و ئاڵۆزییەکان لە ناوچەکە، ئامارەکان دەریدەخەن، کە ئێران توانیویەتی کۆنترۆڵی گەرووی هورمز بکات و ئاستی هەناردەکردنی نەوتەکەی تەنانەت بۆ زیاتر لە قۆناغی پێش جەنگ بەرز بکاتەوە.

رۆژنامکە ئاماژەی بەوەکردوە، لە کاتێکدا وڵاتانی تری کەنداو وەک سعودیە و عیراق بەدەست دۆزینەوەی رێگەی جێگرەوە بۆ دەربازبوون لەو گەرووە دەناڵێنن، ئێران بە هاوکاری "کەشتیگەلە سێبەرەکان" و کڕیارە چینییەکان، رۆژانە بە تێکڕا 2.1 ملیۆن بەرمیل نەوت هەناردە دەکات.

 ئەمەش وەک هێڵێکی ڕزگارکەری دارایی بۆ تاران دادەنرێت لە کاتێکدا لەلایەن ئەمریکا و ئیسرائیلەوە ڕووبەڕووی هێرشی توند بووەتەوە.

سوپای پاسدارانی ئێران هەڕەشەی توندی ئاراستەی هەر کەشتییەک کردووە، کە بیەوێت بەبێ رەزامەنی ئەوان بە گەرووەکەدا تێپەڕێت، ئەمەش بووەتە هۆی ترس لای کۆمپانیاکانی گواستنەوەی دەریایی و بەرزبوونەوەی نرخی نەوت بۆ  زیاتر لە 92 دۆلار، هەرچەندە دواتر نرخەکان کەمێک دابەزین.

رۆژنامەکە ئەوەشی خستوەتەڕوو، زۆربەی ئەو کەشتییانەی ئێستا بە سەلامەتی بە گەرووەکەدا تێپەڕ دەبن، ئەو کەشتییە چینییانەن کە لە رێگەی بێتەلەوە خۆیان بە "دۆستی ئێران" دەناسێنن یان ئەو تانکەرانەن، کە ئاڵای وڵاتانی تر بەکاردەهێنن بۆ خۆدزینەوە لە سزاکانی ئەمریکا.

لە ڕووی سەربازییەوە، فەرماندەکانی هێزی دەریایی سوپای پاسداران هۆشدارییان داوە کە هەر هەوڵێکی ئەمریکا بۆ پاسەوانیکردنی کەشتییە بازرگانییەکان، بە توندترین شێوە و لە رێگەی موشەک و درۆنی خۆکوژەوە وەڵام دەدەنەوە و هەر ئەمڕۆش دوو کەشتی کرانە ئامانج و میدیاکانی ئێران وێنەکەیان بڵاوکردەوە.

شارەزایانی کەرتی وزە پێیان وایە تەنها رێککەوتنی ئاگربەست یان دەستێوەردانی سەربازیی راستەوخۆ دەتوانێت دۆخی گەرووەکە بۆ وڵاتانی تری بەرهەمهێنەری نەوت ئاسایی بکاتەوە، چونکە لە ئێستادا تەنها تاران و هاوپەیمانە بازرگانییەکانی سوودمەندی سەرەکین لەم چەقبەستووییە ستراتیژییە.

ئیسرائیل سووربوونی خۆی لەسەر درێژەدان بە ئۆپەراسیۆنە سەربازییە هاوبەشەکانی لەگەڵ ئەمریکا دژی ئێران راگەیاند، وەزیری بەرگریی ئیسرائیلیش دەڵێت؛ تا ئەو کاتەی پێویست بێت جەنگەکە بەردەوام دەبێت.

 یسرائيل کاتس، وەزیری بەرگریی ئیسرائیل، ئەمڕۆ رایگەیاند گورزە ئاسمانییەکان زیانی زۆر کوشندەیان لە هێزە ئەمنییەکانی ئێران داوە و "ئەم ئۆپەراسیۆنە هیچ سنورێکی کاتیی نییە، رۆژ لە دوای ڕۆژیش، بەردەوام دەبین تا هەموو ئامانجەکانمان دەپێکین."

وەزیری بەرگریی ئیسرائیل ئاماژەی بەوەشکرد، "بەردەوامیی ئەم گورزانە هەلێک بۆ گەلی ئێران دەڕەخسێنێت تا ڕاپەڕن بکەن و ئەم ڕژێمە لابدەن، کە لە کۆتاییدا ئەوە پەیوەستە بە بڕیاری خۆیانەوە."

لە لایەکی دیکەوە، ئاژانسی "رۆیتەرز" لە زاری لێپرسراوانی باڵای ئیسرائیلەوە بڵاویکردەوە، هێشتا هیچ گەرەنتییەک نییە کە جەنگەکە ببێتە هۆی روخانی حکومەتی تاران، بەتایبەت کە تا ئێستا نیشانەی راپەڕینی جەماوەری دەرنەکەوتووە.

هەرچەندە دۆناڵد ترەمپ ئاماژەی بەوە کردووە ،جەنگەکە بەمزووانە کۆتایی دێت، بەڵام هەڵسەنگاندنەکانی ئیسرائیل نیشانی دەدەن واشنتۆن هێشتا نزیک نییە لە دەرکردنی فەرمانی راگرتنی شەڕ.

بەپێی راپۆرتێکی ماڵپەڕی "زە مۆنیتەر"، هەواڵگریی ئیسرائیل هەستی بە بوونی ناکۆکی لە ناو ئیدارەی ترەمپ کردووە سەبارەت بە ئاسۆی بەردەوامبوونی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکان.

ئێران هەڕەشەی بەئامانجگرتنی ناوەندە ئابوری و بانکەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل لە ناوچەکەدا دەکات، ئەوەش وەک وەڵامدانەوەیەک بۆ ئەو هێرشانەی شەوی رابردوو کە بانکێکی تاران کراوەتە ئامانج.

بارەگای 'خـ.ـاتـ.ـم الأنبـ.ـياء' لە راگەیەنراوێکدا بڵاویکردەوە، ناوەدنە ئابورییەکان و بانکەکانی سەر بە ئەمریکا و ئیسرائیل لە ناوچەکە بە ئامانج دەگرن.

لە راگەیەنراوەکەدا، هۆشدارییەکی بەپەلە ئاڕاستەی دانیشتووانی ناوچەکە کراوە کە لەو دامەزراوە ئابوری و بانکییانە دووربکەونەوە، بە هیچ شێوەیەک لە مەودای کەمتر لە یەک کیلۆمەتر لەو شوێنانەدا ئامادە نەبن، چونکە وەک ئامانجی سەربازی مامەڵەیان لەگەڵدا دەکرێت.

ئەم هەڕەشەیەی تاران دوای ئەوە دێت کە میدیاکانی ئێران بڵاویانکردەوە، لە هێرشە ئاسمانییەکانی شەوی رابردووی ئەمریکا و ئیسرائیلدا، بانکێک لە تاران کراوەتە ئامانج و بەهۆیەوە ژمارەیەک لە کارمەندانی بانکەکە گیانیان لەدەستداوە.

سەرۆک کۆماری ئێران دەڵێت: هێرشی وڵاتەکەی لە چوارچێوەی بەرگریدایە و تەنها ئەو شوێنانە دەکرێتە ئامانج کە لێیەوە هێرشدەکرێتە سەر خاکەکەیان.

مەسعود پزیشکیان، سەرۆک کۆماری ئێران لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنیدا لەگەڵ شێهباز شەریف، سەرۆک وەزیرانی پاکستان، پەیامێکی ئاڕاستەی وڵاتانی ناوچەکە کرد و رایگەیاند، ئێران هیچ مەبەستێکی نییە بۆ ململانێ و پێکدادان لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ و ناوچەکە.

پزیشکیان جەختی لەوەکردەوە، هێرشەکانی وڵاتەکەی تەنها لە چوارچێوەی مافی بەرگری رەوا دایە و دەڵێت: "تەنها ئەو بنکە و شوێنانە دەکرێنە ئامانج کە لەوێوە هێرش دەکرێتە سەر خاکی ئێران".

ئاماژەی بەوەشکرد، ئەگەر کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی رێگری لە دەستدرێژییە سەربازییەکان نەکات، ئاسایشی جیهانی تووشی شڵەژان و ناسەقامگیری دەبێت.

دوای هێرشە موشەکییەکانی ئێران بۆ سەر ئیسرائیل، لێپرسراوانی ئێران باس لە تێکشکانی سیستمی بەرگریی ئیسرائیل و دروستبوونی دڵەڕاوکێ لە تەلئەبیب دەکەن.

عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران رایگەیاند، بنیامین ناتانیاهۆ نایەوێت جیهان ئەو راستییە ببینێت کە چۆن هێزە چەکدارەکانی ئێران سزای ئیسرائیلیان داوە.

عراقچی ئاماژەی بەوەکردووە، بەپێی ئەو راپۆرتانەی لە مەیدانی جەنگەوە پێیان گەیشتووە، موشەکەکانی ئێران وێرانکارییەکی گشتگیریان ناوەتەوە و هێزەکانی ئیسرائیلیان تووشی شڵەژان و دڵەڕاوکێ کردووە،

جەختیشی لەوەکردەوە کە "ئەمە تەنها سەرەتایە".

لەلایەکی دیکەوە، سوپای پاسدارانی ئێران وردەکاری نوێی هێرشەکانی بڵاوکردەوە و رایگەیاند، شەپۆلی 37ـی ئۆپەراسیۆنی "بەڵێنی راستەقینەی چوار" بۆ ماوەی سێ سەعات بەردەوام بووە. لەو هێرشانەدا بۆ یەکەمجار زۆرترین ژمارەی موشەکی جۆری "خوڕەمشەهەر" کە بە موشەکی زەبەلاح و "قورسی بێوێنە" دادەنرێن، بە شێوەیەکی فرەچین و چڕ ئاڕاستەی بنکەکانی ئەمریکا و ئیسرائیل کراون.

ئەمش لەکاتێکدایە، میدیا جیهانییەکان وەک "فرانس24" ئاماژە بەوە دەکەن کە سوپای ئیسرائیل پەخشی راستەوخۆی ئاسمانی و وێنەگرتنی شوێنی کەوتنی موشەکەکانی لە نزیک بنکە ئەمنییەکان قەدەغە کردووە، ئەوەش وەک هەوڵێک بۆ شاردنەوەی قەبارەی ئەو زیانانەی بەر ناوچە هەستیارەکان کەوتوون.

دوای ئەوەی سەرۆکی ئەمریکا هۆشداری دایە ئێران لەبارەی چاندنی مینەوە، دواتر رایگەیاند 10 کەشتی ئەو وڵاتەیان لەکاتی چاندنی میندا تێکشکاندووە 
سەرۆکی ئەمریکا، لەبارەی دەنگۆی چاندنی مین لە گەروی هورمزدا لەلایەن ئێرانەوە راگەیەنراوێکی بڵاوکردەوە و هۆشداریشی دایە ئێران لە ئەگەری ئەنجامدانی ئەو کارە. 
لە سەرەتادا، دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا لە رێگەی پەڕەی تایبەتیی خۆی لە تروس سۆشیاڵ ئاماژەی بەوەدا، دەنگۆی ئەوە بڵاوبووەتەوە کە ئێران لە گەروی هورمز سەرقاڵی چاندنی مینە.
ئەوشی روونکردەوە، ئەگەر بەڕاستی ئێران مینی لە گەروەکەدا چاندبێت، ئەوا ئەمریکا دەخوازێت بە زووترین کات ئەو مینانە لاببرێن، ئەگەرنا لێکەوتەی سەربازیی قورستر لەسەر ئەو وڵاتە دروستدەبێت.
لەلایەکی تریشەوە، فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا سێنتکۆم رایگەیاند، لەماوەی چەند سەعاتی رابردوودا توانیویانە 16 کەشتیی ئێران کە سەرقاڵی چاندنین مین بوون، لەلایەن هێزەکانیانەوە بەتەواویی تێکشکێنراون.

سەرۆکی پەرلەمانی ئێران دەڵێت؛ بەهیچ شێوەیەک بە دوای ئاگربەستەوە نین و وەڵامێکی توندی هێرشبەران دەدەنەوە.

محەمەد باقر قاڵیباف سەرۆکی پەرلەمانی ئێران، لە تۆڕی کۆمەڵایتی'ئێکس' رایگەیاند، بە هیچ شێوەیەک بەدوای ئاگربەستدا ناگەڕێن و دەبێت وەڵامێکی توند بە هێرشبەران بدەنەوە تا جارێکی تر بیر لە پەلاماردانی ئێران نەکەنەوە.

ئاماژەی بەوەکرد، ئیسرائیل مانەوەی خۆی لە سووڕی جەنگ و دانوستان و ئاگربەستدا دەبینێتەوە، بەڵام ئەوان ئەو سووڕە تێکدەشکێنن.

ناتانیاهۆ دەڵێت، ئەوپەڕی توانایان بۆ لاوازكردنی ئێران بەكاردەهێنن، بەڵام گۆڕینی دەسەڵاتی ئێران پەیوەستە بە خواستی خەڵكی ئەو وڵاتەوە.

بنییامین ناتانیاهۆ سەرۆك وەزیرانی ئیسرائیل لە سەردانێكدا بۆ ناوەندی نیشتمانیی ئۆپراسیۆنە بەپەلەكان رایگەیاند، ئامانج لە ئۆپراسیۆنە هاوبەشەكانی ئەمریكا و ئیسرائیل لاوازكردنی دەسەڵاتی  ئێرانە و هەموو توانایەكیان بۆئەو مەبەستە دەخەنەگەڕ،  بەڵام لە كۆتاییدا بڕیاری گۆڕینی دەسەڵات بەدەستی خەڵكی ئێرانە.

وتیشی، ئەگەر ئەمریكا و ئیسرائیل بتوانن لەگەڵ گەلی ئێران ئامانجەكانیان بەدیبهێنن، ئەو كاتە كۆتاییەكی هەمیشەیی بۆ دەسەڵاتی ئێران دادەنێن و گۆرانكاڕی دروست دەكەن.

ناتانیاهۆ ئاماژەی بەوەشكرد، لەئێستادا گۆڕانكارییكی گەورە لە پێگەی ئیسرائیل هەیە لە گۆڕەپانی نێودەوڵەتیدا.

سوپای پاسدارانی ئێران وەڵامی ترەمپ دەداتەوە و دەڵێت، تا هێرشەكان رانەگیرێن رێگە بە گواستنەوەی نەوت نادەن لە گەروی هورمز. 

عەلی محەمەد ناینی وتەبێژی سوپای پاسدارانی ئێران رایگەیاند، ئامادەن بۆ روبەڕوبونەوەی كەشتیگەلی ئەمریكی لە گەروی هورمز، جەختیشیكردەوە، تاران رێگە بە هەناردەكردنی یەك لیتر نەوت نادات لە رێی گەروی هورمزەوە ئەگەر هێرشەكانی ئەمریكا و ئیسرائیل دژی ئێران بەردەوام بن.

لەبارەی لێدوانەكانی ترەمپیشەوە كە وتبوی جەنگی ئێران لە كۆتایی نزیك دەبێتەوە بەڵام لەم هەفتەیەدا نا، وتەبێژی سوپای پاسداران رایگەیاند، ئێران وادەی كۆتاییهاتنی جەنگ دیاری دەكات.

ئێران جارێکی تر جەختی لە ئامادەیی خۆی کردەوە بۆ بەردەوامبوون لە رووبەڕووبوونەوە لەگەڵ ئەمریکا و ئیسرائیل کردووە ئاشکرایدەکات، چەندین هەنگاوی چاوەڕواننەکراویان ئامادەکردووە.

عەباس عراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران لە هەژماری رەسمی خۆی لە تۆڕی کۆمەڵایەتی "ئێکس" رایگەیاند، دوای تێپەڕبوونی نۆ رۆژ بەسەر ئەو هەڵەیەی کە بە "هەڵە کوشندەکە" ناوی برد، نرخی نەوت لە بازاڕەکانی جیهاندا دوو هێندە بووە و نرخی کاڵا بنەڕەتییەکانیش بە شێوەیەکی بەرچاو بەرزبوونەوەی پێوانەیی تۆمار کردووە.

عراقچی ئاماژەی بەوەشکرد، تاران ئاگاداری ئەو پلانانەیە کە واشنتۆن دایڕشتوون بۆ بەئامانجگرتنی وێستگە ئەتۆمی و نەوتییەکانی ئێران بە مەبەستی کۆنترۆڵکردنی هەڵاوسانی دارایی.

وەزیری دەرەوەی ئێران هۆشداریی توندی دایە لایەنەکان و رایگەیاند: "وڵاتەکەم لەوپەڕی ئامادەباشیدایە و ئێمەش چەندین سوپرایزمان بۆ نەیارەکانمان هەیە".

سەرۆک کۆماری تورکیا دەڵێت: پێشوازی لە هەڵوێستی برایانمان لە هەرێمی كوردستان دەكەین کە خۆیان لە شەڕ پاراستووە.

رەجەب تەیب ئەردۆغان، سەرۆک کۆماری تورکیا لە نوێترین لێدوانیدا دەستخۆشی لە هەڵوێستی لێپرسراوانی هەرێمی کوردستان کرد و رایگەیاند، پێشوازی لەو هەنگاوانەی هەرێم دەکەن کە تێیدا خۆیان لە ململانێ و جەنگەکان بەدوورگرتووە.

ئەردۆغان ئاماژەی بەوەشکرد، "پێشوازی لە هەڵوێستی برایانمان لە هەرێمی كوردستان دەكەین كە بە داناییەوە مامەڵەیان کردووە و خۆیان لە شەڕ پاراستووە". هاوکات جەختیشی لەوەکردەوە کە دڵنیایە هاووڵاتیانی کورد لە ناوچەکەدا بە ئاگان و رێگە نادەن ببنە بەشێک لەو پیلان و یارییە سیاسییانەی کە ئامانجیان تێکدانی سەقامگیرییە، وتیشی: "لەو باوەڕەدام برایانی كوردمان فریوی ئەو یارییە ناخۆن کە لە ناوچەکەدا دەگوزەرێت".

وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئێران دەڵێت، ئەمریکا و ئیسرائیل هەوڵی دابەشکردنی ئێران دەدەن، سووریشن لەسەر پاراستنی پەیوەندییەکانیان لەگەڵ وڵاتانی دراوسێیاندا.

ئیسماعیل بەقائی وتەبێژی وزارەتی دەرەوەی ئێران لە کۆنگرەیەکی رۆژنامەوانیدا رایگەیاند، سوورین لەسەر پاراستنی پەیوەندییەکانیان لەگەڵ وڵاتانی دراوسێیاندا و هێرشیشیان نەکردووەتەسەر تورکیا و ئازەربایجان و قوبرس.

ئاماژەی بەوەشداوە، ئەمریكا و ئیسرائیل هەوڵی دابەشكردنی ئێران دەدەن، لە هێرشەكانیشاندا جیاوازیی لەنێوان مەدەنی و سەربازییەكان ناكەن، تەنانەت ئەمریكا دەیەوێت پاساو بۆ هێرشەكانی بهێنێتەوە.

بەقائی ئەوەشی روونکردەوە، كاتێك لە وڵاتانی ناوچەكەوە هێرشیان دەكرێتەسەر پێویستە بەرگری بكەن و بەرگریكردنیش لە خۆیان، هێرشكردن نییە بۆ سەر هیچ دەوڵەتێك.

لە سەرەتای دەستپێكی هێرشەكانی ئەمریكا و ئیسرائیل بۆسەر ئێران، تا ئێستا 10 كەشتی لە گەرووی هورمز یان كراونەتە ئامانج.

ئاژانسی ئاسایشیی دەریایی بەریتانیا بڵاویكردووەتەوە، لە دەستپێكی هێرشەكانی ئەمریكا و ئیسرائیلەوە بۆسەر ئێران، تا ئێستا 10 كەشتی لە گەرووەكەدا كراونەتە ئامانج.

رێكخراوی دەریایی نێودەوڵەتیش رایگەیاندووە، تەنها لە هەفتەی یەكەمی شەڕدا نۆ كەشتی لە گەرووەكەدا بە ئامانجگیراون، كە لە چوار هێرشیاندا حەوت كەس گیانیان لەدەستداوە.

كۆمپانیای شیكاریی كەیپلێر كە سەكۆی مارین ترافیك بەڕێوەدەبات رایگەیاندووە، ئێران ئامانجی لە داخستنی گەرووەكە كەشتییەكان نییە، بەڵكو پەكخستنی بازرگانی و ئابوریی جیهانە.

گەرووی هورمز بە رێڕەوێكی گرنگی بازرگانی لە جیهاندا دادەنرێت، بەتایبەتیش نەوت و غاز، كە گەرووەكە رێڕەوی سەرەكی تێپەڕبوونی نەوتی عیراق و وڵاتانی كەنداوە بەرەو جیهان و 20٪ی نەوتی جیهان بە گەرووی هورمزدا تێدەپەڕێت. 

دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا بە دیاریكردنی موجتەبا خامنەیی وەك رابەری نوێی ئێران دڵخۆش نیە و لاریجانیش دەڵێت رابەری نوێ دەتوانێت وڵات بەرێوەبەرێت . 

لە یەكەم لێدوانیدا لە دوای دیاریكردنی موجتەبا خامنەیی وەك رابەری نوێی ئێران ، ترەمپ بە كەناڵی  فۆكس نیوزی راگەیاندوە ، دڵخۆش نییە بە دیاریكردنی موجتەبا خامنەیی  ، بەڵام هیچ لێدوانێكی تری لەوبارەیەوە نەداوە .

هاوكات عەلی لاریجانی ئەمینداری ئەنجومەنی باڵای ئاسایشی نەتەوەیی ئێران رایگەیاندووە ، سەرباری ئەو هەرەشانەی ئاراستەی دەكرا ، ئەنجومەنی شارەزایانی رێبەریی ئێران توانی رابەری نوێ دیاریبكات و دوپاتیشیكردوەتەوە كە موجتەبا خامنەیی توانای بەرێوەبردنی وڵاتی هەیە لەم رەوشە هەستیارەی پێیدا تێدەپەریت، داواشی كردوە هەموان پێكەوە بە یەكریز لە پشت رابەری نوێ بوەستن و پاڵپشتی بكەن .

رۆژی یەكشەممە ئەنجومەنی شارەزایانی رێبەری ئێران كە لە 88 ئەندام پێكدێن، هەڵبژاردنی موجتەبا خامنەیی وەك رابەری نوێی وڵاتـەكە راگەیاند، ئەوەش لە دوای ئەوەی لە سەرەتای دەستپێكردنی هێرشەكانی ئیسرائیل و ئەمریكا بۆ سەر ئێران لە رۆژی 28 ی شوبات، عەلی خامنەیی رابەری باڵای ئێران كوژرا .

وەزیری دەرەوەی ئێڕان داواكارییەكانی بۆ ئاگربەست لە ناوچەكە رەتكردەوە و جەختی لەسەر پێویستیی گەیشتن بە رێككەوتنێكی هەمیشەیی بۆ كۆتاییهێنان بە ململانێكان كردەوە.

عەباس عێراقچی، وەزیری دەرەوەی ئێران لە چاوپێكەوتنێكدا لەگەڵ كەناڵی ئێن بی سی ئەمریكی رایگەیاند، وڵاتەكەی داواكارییەكان بۆ ئاگربەست لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست رەتدەكاتەوە و بەردەوام دەبن لە شەڕكردن لە پێناو پاراستنی گەل و ئاسایشی وڵاتەكەیان.

ئاماژەی بەوەشكرد، كە ئەمریكا و ئیسرائیل خەڵكی بێتاوان دەكوژن و هێرش دەكەنە سەر نەخۆشخانە و خوێندنگەكان، بۆیە هەر جۆرە ئاگربەستێكی كاتی لای ئەوان قبوڵكراو نییە.

 وتیشی:  پێویستە رێككەوتنێكی هەمیشەیی  بكرێت كە بتوانێت ئاسایشی ناوچەكە بۆ ماوەیەكی درێژخایەن بپارێزێت.

سێنتکۆم راگەیەنراوێکی لەبارەی شوێنی هێرشە موشەکیی و درۆنییەکانی ئێرانەوە بڵاوکردەوە و تێیدا ئاماژە بە بەکارهێنانی هاووڵاتیانی مەدەنی وەک قەڵغانێک دەکات.

فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریکا "سێنتکۆم" لەبارەی شوێنی هێرشە موشەکیی و درۆنییەکانی ئێرانەوە بڵاوکردەوە و تێیدا هاتووە، ئێران بەمەبەست موشەک و درۆنەکانی لەو ناوچانەوە هەڵدەدات کە زۆرینەی دانیشتوانەکەی مەدەنین.

ئاماژەی بەوەش کردووە، بەکارهێنانی ئەو شوێنانەی زۆرینەی مەدەنین بە مەبەستە و ئێران گوێ بە سەلامەتیی هاووڵاتیانی مەدەنیی وڵاتەکەی نادات، سەرەڕای ئەوش، هێرشەکانیشی بۆسەر وڵاتانی خۆرهەڵاتی ناوەڕاست بەشێوەیەکی هەڕەمەکین و هاووڵاتیانی بێتاواان بە ئامانج دەگرێت.

سێنتکۆم لە راگەیەنراوەکەیدا داواش لە هاووڵاتیانی ئێران دەکات، پێویستە لە ماڵەکانیان نەیەنە دەرەوە، چونکە ئەگەری هەیە لە کاتی بە ئامانجگرتنی پێگە و بنکە سەربازییەکانی ئێران، زیان بەر هاووڵاتیانی مەدەنیش بکەوێت.