جیهان
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، هێزە دەریاییەکانی وڵاتەکەی دەست دەکەن بە پرۆسەی گەمارۆدانی هەموو ئەو کەشتیانەی کە هەوڵی چوونەژورەوە یان چونە دەرەوە لە گەروی هورمز دەدەن و ئەگەر باج بدەنە ئێران سەلامەت نابن، ئاماژەی بەوەشکردوە ئێران بەڵێنی کردنەوەی گەروی هورمزی دابوو، بەڵام ئەو کارەی نەکرد.
لە نوێترین پەیامیدا لە تروس سۆشیال، کە خۆی خاوەندارێتی دەکات، دۆناڵد ترەمپ رایگەیاندوە، ئێران بەڵێنی کردنەوەی گەروی هورمزی دابوو، بەڵام بە ئەنقەست ئەوەی نەکرد و بەڵێنەکەی نەبردە سەر، ئەوەش بوەتە هۆی نیگەرانی و ناسەقامگیری بۆ زۆرێک لە وڵاتان.
سەرۆکی ئەمریکا جەختی کردوەتەوە، کە رێگە بە ئێران نادرێت قازانج لە سەپاندنی باجی نایاسایی بۆ تێپەڕبوونی کەشتییەکان وەربگرێت.
لە بەشێکی تری قسەکانیدا، ترەمپ هۆشداری توندی دایە لایەنە ئێرانییەکان و رایگەیاند، کە فەرمانی بە هێزە دەریاییەکان کردووە هەر کەشتییەک لە ئاوە نێودەوڵەتییەکاندا باج بە ئێران بدات، رێگری لێ بکەن و دەستی بەسەردا بگرن، چونکە هیچ لایەنێک بەو کارە پارێزبەندی بۆ تێپەڕبوونی نابێت.
هەروەها ئاماژەی بەوە کردوە، ئەمریکا دەست دەکات بە لەناوبردنی ئەو مینانەی ئێران لە گەروی هورمز چاندوویەتی، و هۆشداری دا ئەگەر هێرشیان بکرێتە سەر ئەوا دەکرێنە ئامانج
سەبارەت بە دۆسیەی ئەتۆمییش دۆناڵذ ترەمپ دەڵێت؛ ئێران ئامادە نییە دەستبەرداری بەرنامەی ئەتۆمییەکانی ببێت و جەختی کردەوە ،کە نابێت ئێران ببێتە خاوەنی چەکی ئەتۆمی.
جێگیری سەرۆكی ئەمریكا شكستهێنانی دانوستانەكانیان لەگەڵ ئێران لە پاكستان راگەیاند، وڵاتانیش داوای بەردەوامی ئاگربەستی هەردوولا دەكەن.
جەی دی ڤانس جێگری سەرۆكی ئەمریكا كە سەرۆكایەتی وەفدی ئەمریكای دەكرد لە پاكستان، بەرەبەیانی ئەمڕۆ لە كۆنفراسێكی رۆژنامەونیدا رایگەیاند، دانوستانەكان لەگەڵ ئێران بەبێ رێككەوتن كۆتاییهاتووە سەرەرای ئەوەی زۆر نەرم و نیان بوون لە گەڵ وەفدی ئێران و بژاردەی باشیان پێشكەش كردوون.
ڤانس ئاماژەی بەوەشكرد، وەفدەكەیان دەگەرێنەوە بۆ واشنتۆن.
لە بەرانبەردا وەفدی ئێران رایگەیاندووە، مەرجەكانی ئەمریكایان پێ قبوڵنەكراوە، دووپاتیشدەكاتەوە كەگەیشتن بە رێككەوتن لەگەڵ واشنتۆن لە یەك دانیشتنی دانوستاندا چاوەڕوان نەكراو بووە.
ئاماژەیان بەوەشداوە، داواكاری ناعەقڵانی ئەمریكا بووە هۆی داڕمانی دانوستانەكانی ئیسلام ئاباد.
لە دوای شكستی دانوستانەكان، زۆرێك لە وڵاتان داوایانكرد، سەرەرای نەگەیشتن بە رێككەوتن پێویستە ئاگربەستی هەردوو وڵات بەردەوام بێت، پاكستانیش جەختی لەوە كردەوە، لە هەوڵەكانی بەردوام دەبێت بۆ گەیشتن بەرێككەوتن.
بە پێی زانیارییەكانی ئەمریكا، چین ئامادەكاری دەكات بە مەبەستی ناردنی چەك و سیستمی بەرگری ئاسمانی بۆ ئێران، بەڵام حكومەتی چین ئەو دەنگۆیانە رەتدەكاتەوە.
هەواڵگری ئەمریكا لە زاری سێ سەرچاوەوە بڵاویكردوەتەوە، حكومەتی چین دەستی بە ئامادەكاری كردووە بە مەبەستی ناردنی چەك و سیستمی بەرگری ئاسمانی بۆ ئێران، ئاماژەی بەوەشكردووە، ئێران هەلی ئاگربەست دەقۆزێتەوە بۆ خۆپڕچەككردن و دەستكەوتنی چەكی پێویست لەگەڵ هاوبەشەكانی.
راشیگەیاندووە، حكومەتی چین بە نیازە لە رێگەی كەشتی ئاسایی و وڵاتی سێیەمەوە چەك بنێرێت بۆئەوەی بەبێ گرفت بگاتە دەستی ئێران.
وتەبێژی باڵیۆزخانەی چینیش لە واشنتۆن رایگەیاند، وڵاتەكەی بە نیاز نییە چەك بۆ هیچ لایەنێكی بەشداری لە جەنگی ئێران بنێرێت و ئەو زانیاریانەش نادروستن و چین پابەندە بە یاسا و بنەما نێودەوڵەتییەكان و داوا لە ئەمریكاش دەكەن خۆی لەو تۆمەتانە بەدوربگرێت.
ئاژانسی تاوانی نیشتمانی بەریتانیا رایگەیاند، دوو بازرگان کە شوشتنگەیەکی ئۆتۆمبیلیان لەبەریتانیا بەڕێوەدەبرد، بە نهێنی خەریکی پلاندانان بوون بۆ کاری گەورەی قاچاخچیەتیکردنی خەڵک و سەدان کۆچبەریان لەسەرانسەری ئەوروپادا گواستووەتەوە.
ئاژانسەکە ئاماژەی بەوەشکردووە: دوو قاچاخچییەکە تەمەنیان 43 و 42 ساڵ بووە و هەریەکەیان سزای 19 ساڵ زیندانیکردنی بۆ دەرچوو، کە تەنها لە شەش مانگدا 400 کۆچبەرییان گواستووەتەوە.
ئاژانسی نیشتمانی تاوان رایگەیاندووە، کە دەستگیرکراوەکان وەک بەشێک لە گرووپێکی گەورەی تاوانی رێکخراو، ئاسانکاریان کردووە بۆ گواستنەوەی کۆچبەران لە عیراق و سوریاوە لەرێگاکانی (بیلاڕوس، مۆڵدۆڤا، بۆسنە، ئیتاڵیا، کرواتیا، رۆمانیا، بولگاریا، سلۆڤینیا، ئەڵمانیا و فەرەنسا)وە.
بەگوێرەی زانیارییەکان، ئەو دوو کەسە بە چەندین رێگای جیاواز کۆچبەرەکانییان گواستووەتەوە لەوانە، بەپێ یان رێگەی VIP یان ئۆتۆمبیلی بچووک یاخود بە بارهەڵگر و یەخت، هەروەها دابینکردنی گەشتی فڕۆکە.
ئاژانسەکە ئەوەشی خستووەتەڕوو، ئەو دوو قاچاخچییە لەرێگەی نوسینگەکانی حەواڵە کە بنکەکانیان لە عیراق و هەرێمی کوردستان و ئیستەنبوڵ بووە پارەیان لە کۆچبەران وەرگرتووە بۆ ئەوەی گەشتەکانیان ئەنجام بدەن.
کاتی دەستگیرکردنی قاچاخچییەکان دەگەڕێتەوە بۆ مانگی نیسانی 2023 ئەمڕۆ هەینی 10ی نیسانی 2026 بە بڕیاری دادگا سزای 19 ساڵ زیندانی بۆ هەردووکییان دەرکرا.
ئەنجومەنی نێودەوڵەتیی فڕۆکەخانەکانی ئەوروپا (ACI) هۆشدارییەکی بەپەلەی داوەتە کۆمیسیۆنی ئەوروپا کە ئەگەر لە ماوەی سێ هەفتەی داهاتوودا تەنگی هورمز بە شێوەیەکی جێگیر نەکرێتەوە، کیشوەرەکە روبەڕوی قەیرانێکی سیستماتیکی کەمیی سوتەمەنی فڕۆکە دەبێتەوە.
دامەزراوەکە، کە نوێنەرایەتی زیاتر لە 600 فڕۆکەخانە دەکات، داوای گرتنەبەری رێکاری خێرا دەکات وەک کڕینی بەکۆمەڵی سوتەمەنی و کەمکردنەوەی بەربەستە یاساییەکان بۆ هاوردەکردن، هەروەها داوای دروستکردنی سیستمێکی تایبەت دەکات بۆ چاودێریکردنی ئاستی بەرهەمهێنان و کۆگاکانی سوتەمەنی.
لەو نامەیەدا کە ئاراستەی کۆمپسۆنی ئەوروپا کراوە، جەختکراوەتەوە، قەیرانی سوتەمەنی، سوتەمەنی نەک تەنها گەشتە ئاسمانییەکان پەک دەخات، بەڵکو زیانێکی قورس بە ئابووری ئەوروپا دەگەیەنێت.
ئەم هۆشدارییە لە کاتێکدایە کە نرخی نەوت بەهۆی جەنگی ئەمریکا وئیسرائیل بەرانبەر بە ئێران بەراورد بە پێش دەستپێکردنی جەنگەکە زیاتر لە دوو هێندە بەرزبووەتەوە و ئەم قەیرانە دەبێتە هۆی خراپتربونی لێکەوتە ئابوورییەکان.
ئەوروپا رێوشوێنەكانی دژی هاتنی كۆچبەران توندتر دەكاتەوە و لە ئەمڕۆوە شێوازێكی نوێ بۆ هاتنی كەسانی بیانی لە ئەوروپا جێبەجێ دەكرێت.
كۆمیسیۆنی یەكێتی ئەوروپا رایگەیاند كە لە چوارچێوەی سیستمی نوێی گەشت بۆ ناو وڵاتانی ئەوروپا لانیكەم رێگریی لە هاتنەناوەوەی 27 هەزار كەسی بیانی بۆ ئەو وڵاتانە كراوە و ئەوەش وەك هەنگاوێكی نوێ بۆ رێگریی لە كۆچبەرانی نایاسایی.
كۆمیسیۆنەكە ئاماژەی بەوەكردووە سیستمە نوێیەكە لە رۆژی هەینییەوە دەستی بەكار كردوە و زیاتر لە 52 ملیۆن هاتن بۆ ناو وڵاتانی ئەوروپا تۆمار كرا كە هاتنی 27 هەزار كەستیان رەت كراوەتەوە.
هاوكات لەو ژمارەیەش 700 كەسیان بە مەترسیدار تۆمار كراون كە ئەوەش بەهۆی سیستمە نوێیەكی هاتوچۆ بۆ ئەوروپا بووە.
یەكێتی ئەوروپا روونیكردوەتەوە ئەو سیستمە نوێیە جێگەی مۆركردنی دەستی پاسپۆرتی گرتوەتەوە و هاوكات زانیاری ناسنامە و زانیاری بایۆمەتری گەشتیاران تۆمار دەكرێت و ئەو گەشتیارانەش ماوەی مانەوەكەیان لە هاتنیان تا رۆیشتنیان لە ژێر چاودێریدا دەبێت بەوەش پێشێلكارییە یاساییەكانی ماوەی ڤیزا و كۆچبەران رادەگیرێت.
لە نوێترین لێدوانیدا بۆ رۆژنامەی نیویۆرک پۆست، دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، ئەوان لە گفتوگۆکانیان لەگەڵ ئێراندا، مامەڵە لەگەڵ کەسانێکدا دەکەن نازانن راست دەکەن یان نا.
سەرۆکی ئەمریکا ئاماژەی بەوەشکردوە، کەشتییەکانیان پڕچەکن و لە ئەگەری رێککنەکەوتنیان و شکستهێنانی دانوستانەکان گورزی سەربازیی توند لە ئێران دەوەشێنن.
ئەوەشی خستوەتەڕوو، لە 24 سەعاتی داهاتودا دەزانن و بۆیان یەکلای دەبێتەوە لەگەڵ ئێران دەگەنە رێککەوتن یاخود نا.
دۆناڵد ترەمپ بە زمانێکی هەڕەشەئامێز ئاماژەی بەوە کردوە، کە ئەم چەکە نوێیانە لەو چەکانەش بەهێزترن کە پێشتر بەکاریان هێناوە و دەڵێت؛ خەریکی بارکردنی باشترین چەکن کە تا ئێستا دروست کرابێت بۆ ئەوەی لە کاتی پێویستدا وێرانکارییەکی تەواو ئەنجام بدەن.
ئەم لێدوانانەی سەرۆکی ئەمریکا لە کاتێکدایە کە بڕیارە جەی دی ڤانس، جێگری دۆناڵد ترەمپ، بە هاوڕێیەتی کۆشنەر و ستیڤ ویتکۆف، نێردەی تایبەتی ئەمریکا، لە ئیسلام ئابادی پایتەختی پاکستان لەگەڵ لایەنی ئێرانی کۆببنەوە.
ئامانجی کۆبوونەوەکە گەیشتنە بە رێککەوتنێکی کۆتایی دوای ئەو ئاگربەستە دوو هەفتەییەی، کە رۆژی سێشەممە راگەیەندرا.
جەی دی ڤانس، جێگری سەرۆکی ئەمریکا،پێس رێککەوتنی بەرەو پاکستان، بە میدیاکانی رایگەیاند، کە واشنتۆن بە پەرۆشەوە چاوەڕوانی دەستپێکردنی دانوستانەکان لەگەڵ ئێران دەکات و هیوای خواست ئەم گەڕەی گفتوگۆکان ئەرێنی بن.
ڤانس ئاماژەی بەوە کرد، کە ئەوان ئامادەن دەستی هاوکاری درێژ بکەن لە دانوستانەکانی ئیسلام ئاباد، بەڵام جەختیشی کردەوە کە هەموو شتێک بەستراوەتەوە بەوەی ئایا ئێرانییەکان ئامادەن بە نیازپاکی و بێ فێڵ و تەڵەکەبازی بێنە سەر مێزی گفتوگۆ یان نا.
لە بەشێکی تری قسەکانیدا، جێگری سەرۆکی ئەمریکا هۆشدارییەکی توندی ئاراستەی تاران کرد و رایگەیاند؛ ئەگەر لایەنی ئێرانی هەوڵی مانۆڕدان و کات کوشتن بدات، ئەوا دەبینن کە تیمی دانوستانکاری ئەمریکا بە هیچ شێوەیەک وەڵامدەرەوەی داواکارییەکانیان نابێت.
جێگرەکەی سەرۆکی ئەمریکا، دووپاتی کردەوە، کە ئامانجی ئەوان سەرکەوتنی دانوستانەکانی ناو پاکستانە، بەڵام ئەمە پێویستی بە جددییەتی لایەنی بەرامبەر هەیە.
سانای تاكایچی، سەرۆك وەزیرانی ژاپۆن ڕایگەیاند، وڵاتەكەی هەنگاوی كردەیی ناوە بۆ كەمكردنەوەی پشتبەستن بە گەرووی هورمز و پێشبینی دەكرێت تا مانگی ئایاری داهاتوو، زیاتر لە نیوەی هاوردەی نەوتی ژاپۆن لە ڕێڕەوگەلێكی جێگرەوە دابین بكرێت كە بە ناو ئەو گەرووەدا تێنەپەڕن.
تاكایچی ئاماژەی بەوە كرد، ئاڵۆزییەكانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و گەمارۆكانی سەر گەرووی هورمز، بوونەتە هۆی دروستبوونی قەیرانێكی جیهانی لە دابینكردنی وزەدا، بۆ ئەم مەبەستەش تۆكیۆ پلانێكی هەمەجۆر جێبەجێ دەكات.
دەشڵێت، ژاپۆن سوود لەو بەندەرانەی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست وەردەگرێت كە ناكەونە ناو گەرووی هورمز وەك بەندەری یەنبوع لە سعودیە و فوجەیرە لە ئیمارات.
ئەوەش لەكاتێكدایە، ژاپۆن و هیندستان بە دوو وڵاتی سەرەكی كڕیاری نەوت و پاڵاوتنی نەوتی خاو دادەنرێن لە جیهاندا.
رۆژنامەی وۆڵ ستریت جۆرناڵ لە زاری بەرپرسێکی باڵای ئەمریکییەوە بڵاویکردەوە، کە دۆناڵد ترامپ، سەرۆکی ئەمریکا، پەیامێکی توندی ئاڕاستەی بنیامین ناتانیاهۆ، سەرۆک وەزیرانی ئیسرائیل کردووە و لە پەیامەکەیدا ترەمپ داوای لە ئیسرائیل کردووە دەستبەجێ هێرشەکانی بۆ سەر لوبنان کۆتایی پێبهێنێت.
بە گوێرەی زانیارییەکانی رۆژنامەکە، سەرۆکی ئەمریکا نیگەرانە لەوەی ئەم گرژییانە ببنە هۆی تێکدانی رێککەوتنی ئاگربەست لەگەڵ ئێران و ناسەقامگیربونی زیاتری ناوچەکە.
لەلایەکی دیکەوە، بەرپرسێکی ئیسرائیلی بە هەمان سەرچاوەی راگەیاندوە، کە تەلئەبیب بەدەم داواکارییەکەی ترەمپەوە چووە و بڕیارە چڕی هێرشەکانی بۆ سەر خاکی لوبنان کەم بکاتەوە.
ئەمەش لەکاتێکدایە کە سوپای ئیسرائیل بەرەبەیانی ئەمڕۆ هەینی رایگەیاند، نزیکەی 10 سەکۆی موشەکیی حزبوڵایان لە ناوخۆی لوبنان تێکشکاندووە، کە پێشتر بۆ بۆردومانکردنی باکووری ئیسرائیل بەکارهێنرابوون.
هاوکات لەگەڵ ئەم هەوڵە دیپلۆماسییانە و رێکەوتنی ئەمریکا و ئێران لەسەر ئاگربەست، رەوشی مەیدانی هێشتا ئاڵۆزە؛ بەرەبەیانی ئەمڕۆ دەنگی زەنگی مەترسی لە زۆربەی شارەکانی ئیسرائیل، لەوانەش تەلئەبیب و ئەشدۆد بیسترا، ئەمەش دوای ئەوەی چەندین موشەک لە خاکی لوبنانەوە ئاراستەی ئەو ناوچانە کران.
بەردەوامەی هێرشەکانی ئیسرائیل و حزبوڵای لوبنان بۆسەر یەکتری، مەترسییەکی راستەقینە لەسەر ئەو "ئاگربەستە ناسکە" دروست دەکات کە لە نێوان واشنتۆن و تاراندا هەیە، بەتایبەت کە هەردوولا لە چەند رۆژی رابردودا چەندین جار هێرشیان کردووەتە سەر یەکتری.
سەرۆكی ئەمریكا هۆشداری دەداتە ئێران و دەڵێت ئەگەر لەگەڵە رێنەكەون، ئەنجامەكەی زۆر بە ئازار دەبێت.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا بە كەناڵی ئێن بی سی راگەیاندووە، گەشبینە بە رێكەوتنی ئاشتی لەگەڵ ئێران، بەڵام ئەگەر رێكنەكەون ئەنجامەكەی زۆر بە ئازار دەبێت.
ترەمپ وتیشی: ئێرانییەكان لە رووی سەربازییەوە زۆر بێ هێزبوون و تاران رەزامەندی لەسەر هەموو داواكارییەكانی ئەمریكا دەربڕیوە .
ئاماژەشی بەوەشكردووە، قسەی سەركردەكانی ئێران لە كۆبونەوەكاندا زۆر جیاوازە لەو قسانەی كە بۆ میدیاكان دەیكەن.
فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریكا دەڵێت هێرشەكانیان وەستاندووە بەڵام هیزەكانیان لە ناوچەكە ئامادەن بۆ هەر ئەگەرێك.
براد كوپەر، فەرماندەی فەرماندەیی ناوەندیی ئەمریكا رایگەیاند، بە پێی ئاگربەستەكە هێرشەكانیان بۆسەر ئێران وەستاندووە، بەڵام هێزەكانیان لە ئامادەباشیدان بۆ وەڵامدانەوەی هەر هێرشێك.
وتیشی: زیانێكی زۆریان بە سوپای ئێران گەیاندووە كە بۆ ماوەی 40 ساڵ خەریكی بەهێزكردنی بوون و چەندین ملیار دۆلارییان لەو پێناوە خەرجكردووە.
براد كوپەر راشیگەیاند، 13 هەزار هێرشییان بۆسەر ئامانجەكانیان لە ئێران ئەنجامداوە و زۆربەی ئامانجە سەربازییەكانیان بەدەست هێناوە.
بەهۆی زیادبوونی گرژییەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، پاریس داوای راگرتنی هێرشەکان بۆ سەر لوبنان و رێگری لە فراوانبوونی جەنگ دەکات.
وەزیری دەرەوەی فەرەنسا لە نوێترین لێدوانیدا سەبارەت بە پەرەسەندنی گرژییەکانی رۆژهەڵاتی ناوەڕاست، زنجیرەیەک هەڵوێستی توندی وڵاتەکەی راگەیاند و جەختی لە پێویستی پاراستنی سەقامگیری ناوچەکە کردەوە.
وەزیری دەرەوەی فەرەنسا ئاماژەی بەوەکرد، چیتر هێرشە بەردەوامەکانی سەر لوبنان "قبوڵکراو نین" و پێویستە دەستبەجێ کۆتاییان پێ بهێنرێت بۆ ئەوەی ناوچەکە نەچێتە ناو جەنگێکی فراوانترەوە.
لە لایەکی ترەوە، سەبارەت بە ئاسایشی دەریاوانی و دەستوەردانەکانی تاران، وەزیرەکەی فەرەنسا هۆشداریی دا و رایگەیاند، تێپەڕین بەناو گەروی هورمزدا کارێکی ئاسان نابێت تا ئەو کاتەی رێكکەوتنێکی گشتگیر نەیەتە کایەوە.
هاوکات جەختیشی کردەوە کە "نابێت ئێران فڕۆکەی بێفڕۆکەوان و موشەک" لە ململانێکاندا بەکاربهێنێت، چونکە ئەوە دەبێتە هۆی تێکدانی زیاتری ئاسایشی نێودەوڵەتی.
حکومەتی پاکستان بۆ ماوەی دوو رۆژ پشووی رەسمی لە ئیسلام ئابادی پایتەخت راگەیاند، ئەوەش وەک ئامادەکارییەک بۆ میوانداریکردنی دانوستانە مێژووییەکانی نێوان ئەمریکا و ئێران.
دەسەڵاتدارانی پاکستان بڕیاریاندا بۆ ماوەی دوو رۆژ پشووی رەسمی لە ئیسلام ئابادی پایتەخت رابگەیەنن، ئەوەش وەک ئامادەکارییەک بۆ میوانداریکردنی دانوستانە چاوەڕوانکراوەکانی نێوان ئەمریکا و ئێران کە بڕیارە رۆژی هەینی دەستپێبکەن.
دوای ئەوەی واشنتۆن و تاران لەسەر ئاگربەستێکی دوو هەفتەیی رێککەوتن، بڕیارە پایتەختی پاکستان ببێتە مەڵبەندی کۆبوونەوەی وەفدە باڵاکانی هەردوو وڵات بە مەبەستی گەیشتن بە رێککەوتنێکی درێژخایەن، کۆشکی سپی رایگەیاندووە، جەی دی ڤانس جێگری سەرۆکی ئەمریکا، سەرۆکایەتی وەفدی وڵاتەکەی دەکات بۆ ئیسلام ئاباد.
ئیدارەی ناوچەی ئیسلام ئاباد بڵاویکردەوە، رۆژانی پێنجشەممە و هەینی لە سەرانسەری پایتەخت پشووی رەسمییە، ئەمەش بۆ توندکردنەوەی رێکارە ئەمنییەکان و ئاسانکاری بۆ هاتووچۆی وەفدە دیپلۆماسییەکان.
نوسینگەی جێگری کۆمیساری ئیسلام ئاباد ئاشکرایکرد، فەرمانگە خزمەتگوزارییە بنەڕەتییەکانی وەک (پۆلیس، نەخۆشخانەکان، کۆمپانیاکانی کارەبا و غاز) بە کراوەیی دەمێننەوە بۆ راییکردنی کاروباری هاووڵاتیان.
ئەم کۆبوونەوەیە بە وەرچەرخانێکی گرنگ لە پەیوەندییەکانی نێوان واشنتۆن و تاران دادەنرێت، دوای ماوەیەکی درێژ لە گرژی و ئاڵۆزی، ئێستا جیهان چاوی لە ئیسلام ئابادە بۆ بینینی ئەنجامی ئەو گفتوگۆیانەی کە رەنگە نەخشەی نوێی سەقامگیری لە ناوچەکەدا بکێشن.
کۆریای باکور چەکێکی نوێی کارۆموگناتیسی تاقیدەکاتەوە و گرژییەکانی نیمچەدوورگەکە هەڵدەکشێن
ئاژانسی هەواڵی ناوەندی کۆریای باکور رایگەیاند، پیۆنگ یانگ لە نێوان ٦ بۆ ٨ی ئەم مانگەدا زنجیرەیەک تاقیکردنەوەی سەربازیی جۆراوجۆری ئەنجامداوە، کە گرنگترینیان تاقیکردنەوەی سەرەکیی جەنگیی موشەکی بالیستی تاتیکی و سیستمێکی نوێی چەکی کارۆموگناتیسی بووە.
سوپای کۆریای باشور پشتڕاستیکردەوە، تاقیکردنەوەکان لە ناوچەی (وۆنسان)ی سەر کەناراوە رۆژهەڵاتییەکان ئەنجامدراون، بەپێی زانیارییەکانی دەستەی ئەرکانی هاوبەشی کۆریای باشور، موشەکەکان مەودای 240 کیلۆمەتریان بڕیوە و لە ناو ئاوەکانی دەریای رۆژهەڵات کەوتوونەتە خوارەوە.
سەرۆکایەتی کۆریای باشور کۆبوونەوەیەکی بەپەلەی ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوەیی ئەنجامدا و تاقیکردنەوەکانی بە " پێشێلکردنی بڕیارەکانی ئەنجومەنی ئاسایش" وەسفکرد.
لەلایەکی دیکەوە، پاسەوانی سنوری ژاپۆن رایگەیاند، موشەکەکان لە دەرەوەی ناوچە ئابورییە تایبەتەکانی وڵاتەکەی کەوتوونەتە خوارەوە، بەڵام چاودێری وردی رەوشەکە دەکەن.
ئەم تاقیکردنەوە سەربازییانە لە کاتێکدایە کە ئومێدەکانی سیئۆل بۆ هێورکردنەوەی گرژییەکان بەرەو کاڵبوونەوە دەچن. لێپرسراوێکی باڵای وەزارەتی دەرەوەی کۆریای باکور رایگەیاند: "سیئۆل لە ناو وەهمدا دەژی ئەگەر پێی وابێت پیۆنگ یانگ وەک دەوڵەتێکی دوژمن تەماشای ناکات."
ئەم لێدوانە لە کاتێکدایە کە تەنها چەند رۆژێک لەمەوبەر، پیۆنگ یانگ لە بەیاننامەیەکدا ستایشی سەرۆکی کۆریای باشوری کردبوو، بەڵام تاقیکردنەوە موشەکییەکانی ئەمڕۆ جارێکی تر دۆخەکەی گەڕاندەوە بۆ خاڵی سفر و ئاستی هەڕەشە سەربازییەکانی لە ناوچەکەدا بەرزکردەوە.
سەرۆكی ئەمریكا رایدەگەیەنێت، هێزەكانیان لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست دەمێننەوەو جارێ بەنیازی كشاندنەوەیان نین.
بەیانی ئەمڕۆ دۆناڵد ترەمپ لە نوێترین لێدوانیدا وتی، هەموو كەشتی و فڕۆكە و هێزە سەربازییەكانی ئەمەریكا و هەر شتێكی تر كە پێویست بێت بۆ لەناوبردنی تەواوەتی دوژمن، لە شوێنی خۆیان دەمێننەوە لە رۆژهەڵاتی ناوەڕاست.
ئاماژەی بەوەشكرد، تا دڵنیابوون لە پابەندبوونی تەواوەتی ئێران بە رێككەوتنی راستەقینە، هێزەكانیان جارێ لە شوێنی خۆیان دەمێننەوە.
جەختی لەوەشكردەوە، ئەگەر رێككەوتنی راستەقینە نەكرێت، ئەوە زۆر خراپتر و كوشندەتر هێرش دەكەنەوە سەر ئێران بەشێوەیەك كە پێشتر هیچ كەسێك نەیبنیبێت.
ترەمپ باسی لەوەشكرد، ئێران دەمێكە رێككەوتووە لەگەڵیان و چەكی ئەتۆمیشی نابێت، گەروی هورمزیش بە كراوەی دەمێنێتەوە، لەم كاتەشدا هێزەكانیان پشوویەك وەردەگرن و چاوەرێی ئەركی داهاتوویان دەكەن.