جیهان
سەرۆك وەزیرانی دانیمارك دەڵێت، دورگەی گرینلاند بە ساتێكی هەستیاردا تێپەڕدەبێت و سەرۆكی ئەمریكاش پلان بۆ دەسبەسەرداگرتنی ئامادە دەكات.
میتە فریدریكسن سەرۆك وەزیرانی دانیمارك لە كۆبوونەوەیەكیدا لەگەڵ پارتە سیاسییەكانی وڵاتەكەی رایگەیاند، ململانێیەكی زۆر لەسەر دورگەی گرینلاند هەیە و ئێستا ساتێكی هەستیارە، وتیشی، رەوشەكە مەترسیدارترە لەوەی دەبینرێت.
رۆژنامەی دەیلی مەیڵی بەریتانیش بڵاویكردەوە، دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا دوای سەركەوتنی لە هێرشەكەی سەر ڤەنزوێلا، فەرمانی بە فەرماندەیی ئۆپراسیۆنە تایبەتەكانی سوپای ئەمریكا كردووە پلانێكی تایبەت بۆ داگیركردنی دورگەی گرینلاند ئامادە بكات، باسی لەوەشكردووە، فەرماندە سەربازییەكان دژی پلانەكەن و بە شێتانە و نایاسایی وەسفی دەكەن، هەوڵیش دەدەن بە پێشنیازكردنی ئۆپراسیۆنی تر، سەرنجی ترەمپ لەسەر ئەو دورگەیە لابدەن.
سەرۆکی کوبا وەڵامی سەرۆکی ئەمریکا دەداتەوە و دەڵێت: بڕیار لە هیچ کەسێک وەرناگرن و تا دڵۆپی خوێن بەرگری لە نیشتمانەکەیان دەکەن.
میگێل دیاز کانێل سەرۆکی کوبا لە تۆڕی کۆمەڵایەتی ئێکس رایگەیاند، کوبا نەتەوەیەکی ئازاد و سەربەخۆیە و بڕیار لە هیچ کەسێک وەرناگرن، ئەمەش لە وەڵامی هەڕەشەکانی ترەمپ کە رایگەیاندبوو، تا کات درەنگ نەبووە بگەنە رێککەوتن.
وتیشی، وڵاتەکەی دەستدرێژی ناکاتە سەر هیچ وڵاتێک، بەڵکو ئەوە ئەمریکایە ماوەی 66 ساڵە دەستدرێژی دەکاتە سەر کوبا، دەشڵێت، ئامادەن تا دڵۆپی خوێن بەرگری لە نیشتمانەکەیان بکەن.
میگێل دیاز کانێل ئەوەشی خستەڕوو، ئەوان هەڕەشە ناکەن و بەڵکو بۆ هەموو ئەگەرێک ئامادەن.
جێگەی ئاماژەیە، ترەمپ لە تۆڕی کۆمەڵایەتی تروس ئاشکرایکرد، مارکۆ رۆبیۆ، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا، کە لە دایک و باوکێکی کۆچبەری کوبی لەدایکبووە، رەنگە ببێتە سەرۆکی داهاتووی کوبا.
سەرۆکی ئەمریکا هۆشداری دەداتە کوبا و دەڵێت: تا درەنگ نەبووە بگەنە رێککەوتن.
دۆناڵد ترەمپ سەرۆکی ئەمریکا لە تۆڕی کۆمەڵەیەتی تروس رایگەیاند، ئەگەر کوبا نەگاتە رێککەوتن روبەڕووی کۆمەڵێک سزا دەبێتەوە کە ئەنجامەکەی دیار نییە چۆن دەبێت.
ئاماژەی بەوەشکرد، کوبا چیتر نە نەوت و نە پارە، هیچ شتێک لە ڤەنزوێلا وەرناگرێت، بۆیە پێشنیاز دەکەم بگەنە رێککەوتن.
ترەمپ ئەوەشی خستەڕوو، ڤەنزوێلا پێویستی بە پاراستن نییە لە لایەن کوباوە؛ چونکە پارێزراوە بەهێزترین هێزی سەربازی لە جیهاندا.
رۆژنامەی نیویۆرك تایمزی ئەمریكی ئاشكرایكرد ، دۆناڵد ترەمپ سەرۆكی ئەمریكا بە جددی تاوتوێی هێرشكردنە سەر ئێران دەكات .
نیویۆرك تایمز لە زاری چەند لێپرسراوێكی ئەمریكاوە ئاشكرایكردوە ، چەند بژاردەیەك خراوەتە بەردەم ترەمپ بۆ هێرشكردنە سەر ئێران و ئەویش بە جددی تاوتوێی پێدانی رەزامەندی لەسەر هێرشەكە دەكات ، بەڵام تا ئێستا بریاری كۆتایی نەداوە.
هەروەها ئاشكرایانكردوە لە نێو بژاردەكاندا، هێرشكردنە سەر چەند ئامانجێك هەن لە تاران كە سەربازیی نین .
رۆژنامەكە ئاماژەی بەوەشداوە، لێپرسراوە ئەمریكییەكان درك بەوە دەكەن كە دەكرێت هێرشكردنە سەر ئێران ئەنجامی پێچەوانەی هەبێت و هۆكار بێت بۆ ئەوەی سەرباز و دیپلۆماتكارە ئەمریكییەكان لە ناوچەكەدا بكرێنە ئامانج .
لە یەكەم لێدوانیدا لە دوای دەستگیركردنی نیكۆلاس مادورۆ، سەرۆكی دورخراوەی ڤەنزوێلا بە پارێزەرەكەی راگەیاندووە، ئەو باشە و دڵتەنگ نییە.
نیكۆلاس ئێرنێستۆ مادورۆ گێرا، كوڕی نیكۆلاس مادورۆ سەرۆكی دورخراوەی ڤەنزوێلا لە كۆبونەوەی پارتە سۆسیالیستە یەكگرتووەكانی ڤەنزوێلا بڵاویكردەوە، پارێزەرەكانی مادورۆ پەیامی باوكیان پێگەیاندووە و وتویەتی، ئەو دڵتەنگ نییە و باشە و ئەو تێكۆشەرە.
مادورۆی كوڕ بانگەوازێكی گشتی ئاراستەی ڤەنزوێلییەكان كرد بۆ رژانە سەر شەقامەكان و یەكگرتوویی دژی هەڕەشە بۆ سەر سەروەری وڵاتەكە و بەڵێنیدا وەڵامی دەستگیركردنی باوكی بدەنەوە.
راشیگەیاند، لە سەختترین ساتەكاندا گیانی شۆڕشگێڕی ناسنامەی ئەوان دیاری دەكات و یەكڕیزی كلیلی شوێنكەوتنی هەنگاوەكانی چاڤێز و ڕێنماییەكانی باوكیەتی.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا رایگەیاند، پێویستە وڵاتەکەی ببێتە خاوەنی دورگەی گرینلاند بۆ ئەوەی رێگری بکات لەوەی روسیا و چین دەستی بەسەردا بگرن، راشیگەیاند "وڵاتان دەبێت خاوەندارێتی بکەن، نەک بە کرێی بگرن".
لە وەڵامی پرسیارێکی بی بی سی-دا، ترەمپ وتی: "دەبێت بەرگری لە گرینلاند بکەین". ئاماژەی بەوەشکرد، ئەوان کارەکە ئەنجام دەدەن جا بە "رێگە ئاسانەکە بێت یان بە زەحمەت". پێشتر کۆشکی سپی ئاشکرای کردبوو، ئیدارەی ترەمپ تاوتوێی کڕینی ئەو هەرێمە نیمچە سەربەخۆیە دەکات کە ئەندامی ناتۆیە و سەر بە دانیمارکە، تەنانەت بژاردەی بەکارهێنانی هێزیش بۆ لکاندنی بە ئەمریکاوە بەدوور نەزانراوە.
لە بەرامبەردا، دانیمارک و گرینلاند جەختیان کردۆتەوە کە خاکەکەیان بۆ فرۆشتن نییە. حکومەتی دانیمارک هۆشداریداوە لەوەی هەر جوڵەیەکی سەربازی دەبێتە هۆی کۆتاییهێنان بە هاوپەیمانێتی بەرگری ئەتڵەسی (ناتۆ).
گرینلاند بەهۆی پێگە جوگرافییەکەیەوە لەنێوان ئەمریکای باکور و جەمسەری باکور، گرنگییەکی ستراتیژی هەیە بۆ دانانی سیستمی ئاگادارکردنەوەی پێشوەختە لە هێرشی موشەکی و چاودێریکردنی کەشتییەکان. ترەمپ بانگەشەی ئەوە دەکات کە ناوچەکە "پڕ بووە لە کەشتی روسیا و چین"، ئەمە لە کاتێکدایە ئەمریکا خۆی بنکەیەکی سەربازی لەو دورگەیە هەیە.
ترەمپ دەڵێت رێککەوتنی بەکرێگرتن بەس نییە و وتی: "خەڵکی چین و روسیام خۆشدەوێت، بەڵام نامەوێت لە گرینلاند دراوسێم بن، ئەوە روونادات و دەبێت ناتۆش لەوە تێبگات".
رێكخراوی نەتەوەیەكگرتوەكان ئاشكرایكرد، لە ئەنجامی هێرشكردنە سەر شێخ مەقسود و ئەشرفییە لە حەلەب نزیكەی 30 هەزار خێزان ئاوارەبوون.
نوسینگەی رێكخراوی نەتەوە یەكگرتوەكان بۆ هەماهەنگی كاروباری مرۆیی لە سوریا لە راگەیەنراوێكدا ئاماژەی بۆ ئەوەكردووە، بەهۆی پەرەسەندنی گرژییەكان و لە ئەنجامی هێرشكردنە سەر هەردوو گەڕەكی شێخ مەقسود و ئەشرەفییە، تائێستا نزیكەی 30 هەزار خێزان لەو دوو گەڕەكە ئاوارە بوون، زیاتر لە 20 هەزاریان بۆ عەفرین گواستراونەتەوە، هەروەها هەزار و 100 كەسیش لە نۆ ناوەندی حەوانەوەی بەكۆمەڵدا نیشتەجێكراون و شوێنە ئایینییەكانیان وەك پەناگەی كاتی بۆ تەرخانكراوە.
جەختی لەوەشكردوەتەوە، رەوشی مرۆیی بەرەو خراپی دەچێت لەگەڵ سنورداركردنی هاتوچۆ، راگرتنی خوێندن لە خوێندنگە و زانكۆكان، تیمەكانی وەڵامدانەوەش كار دەكەن بۆ دابەشكردنی هاوكارییەكان.
رێكخراوی نەتەوەیەكگرتوەكان داواشدەكات، هەموو لایەنەكان پابەندبن بە پاراستنی مەدەنییەكان و پاراستنی دامەزراوەكانی تەندروستی و خزمەتگوزارییەكانی ئاو و راگرتنی هێرشەكان بۆ سەر خزمەتگوزارییە بنەڕەتییەكان.
ئاژانسی فرانس پرێس، بڵاویکردوەتەوە ئەمریکا دەستیکردوە بە هەناردەی نەوتی ڤەنزوێلا بۆ وڵاتەکەی و رۆژی پێنجشەممە، لە کۆی 11 کەشتی کە سەر بە کۆمپانیای "شیڤرۆن"ـن سێ کەشتی نەوت هەڵگر، کە نەوتی ڤونزوێلایان تێدابووە ئەو وڵاتەیان بەرەو ئەمریکا بەجێهێشتوە .
بە گوێرەی زانیارییەکانی ئاژانسە فەرەنسییەکە کۆمپانیای "شیڤرۆن" تەنیا کۆمپانیای ئەمریکییە، کە رێگەی پێدراوە لە ڤەنزوێلا کاربکات، ئەم کەشتیانەی نەوتیشی بەکرێگرتووە وەک بەشێک لە خشتەیەکی پلان بۆدانراو بۆ بارکردنی نەوتی خاو بەرەو ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا.
گەرچی کۆمپانیای "شیڤرۆن" رەتیکردەوە ئەو جموجۆڵەی کەشتییەکان بۆ ئاژانسی فرانس پرێس پشتڕاست بکاتەوە، تەنها ئەوەندەی وتوە، هێشتا سەرنجیان لەسەر سەلامەتی کارمەندەکانیانە و بەردەوامن لە کارکردن بەپێی یاساکان.
شیکەرەوەکانی کێپلەر هۆشداریدا لەوەی گەمارۆدانی ئەمریکا بۆ سەر هەناردەی ڤەنزوێلا، دەبێتە هۆی کەڵەکەبوونی نەوت لە کۆگاکانی ئەو وڵاتەدا و رۆژی سێشەممەش دۆناڵد ترەمپ رایگەیاند، کە کاراکاس بڕی 30 بۆ 50 ملیۆن بەرمیل نەوتی خاو رادەستی ئەمریکا دەکات.
دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمەریکا رایگەیاند، دەسەڵاتی ئەو وەک فەرماندەی گشتی تەنها بە "ئەخلاقی کەسی" سنووردارە، بەبێ گوێدانە یاسا نێودەوڵەتییەکان و کۆت و بەندەکانی تر، کە توانای بەکارهێنانی هێزی سەربازی بۆ هێرشکردن، داگیرکردن، یان ناچارکردنی وڵاتان لە سەرانسەری جیهان سنووردار دەکەن.
سەرۆکی ئەمریکا لە میانی چاوپێکەوتنێکی لەگەڵ رۆژنامەی نیویۆرک تایمزی ئەمریکی رایگەیاندوە؛ تەنها بنەما ئەخلاقییەکانم دەتوانێت رێگری لێبکات لە بە کارهێنانی دەسەڵاتەکانی، ئەمەش دوای ئەوە دێت دوێنێ ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكا پڕۆژە بڕیارێكی پەسەندكرد، كە ئامانج لێی سنوورداركردنی دەسەڵاتە جەنگییەكانی دۆناڵد ترەمپە لە ڤەنزوێلا و بەپێی ئەو پرۆژە بریارە ترەمپ بەبێ گەڕانەوە بۆ كۆنگرێس ناتوانێت ئۆپراسیۆنی تر ئەنجام بدات.
لە چاوپێکەوتنەکەدا سەرۆکی ئەمریکا جەخت لەوەدەکاتەوە، کە بەهۆی کارەکانیەوە بە بوێرانەوە هەستی بە کاریگەری خۆی کردووە لە لە سەرانسەری جیهاندا.
لەبارەی ڤەنزوێلاشەوە ترەمپ دەڵێت؛ ئەمریکا دەتوانێت بۆ ساڵانی داهاتوو تێکەڵ بە ڤەنزوێلا بێت و "کات" ماوەی چاودێری راستەوخۆی ڤەنزوێلا لە ژێر هەڕەشەی بەردەوامی کردەوەی سەربازیدا دیاری دەکات.
ترەمپ هۆشداریش دەداتە نێجیریا و دەڵێت؛ ئەگەر بەدەوام بن لە کوشتنی مەسیحییەکان، بە دڵنیاییەوە هێرشی سەربازی زیاتر دەکەینە سەر ئەو وڵاتە.
ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكا پڕۆژە بڕیارێكی پەسەندكرد، كە ئامانج لێی سنوورداركردنی دەسەڵاتە جەنگییەكانی دۆناڵد ترەمپە لە ڤەنزوێلا و بەپێی ئەو پرۆژە بریارە ترەمپ بەبێ گەڕانەوە بۆ كۆنگرێس ناتوانێت ئۆپراسیۆنی تر ئەنجام نادات.
پرۆژە بڕیارەكە بە 52 دەنگی بەڵێ و 47 دەنگی نەخێر پەسەندكرا و جگە لە دیموكراتەكان پێنج سیناتۆری كۆماریش دەنگیان پێدا.
ئەنجومەنی پیرانی ئەمریكا داوا لە ترەمپ دەكات، كە بۆ هەر هێرشێك یان بەكارهێنانی سەربازی لە دژی ڤەنزوێلا، پێشوەختە مۆڵەت لە كۆنگرێس وەربگرێت.
ئەوەش لەكاتێكدایە، لەكاتی هێرشكردنەسەر ڤەنزوێلا ترەمپ رایگەیاندبوو، پێشوەختە كۆنگرێسی لە ئۆپەراسیۆنەكە ئاگادار نەكردووەتەوە چونكە كۆنگرێس كێشەی دزەكردنی زانیارییەكانی هەیە و ئەمەش نیگەرانی زۆری لای یاسادانەران دروستكرد.
دوای زیاتر لە مانگێك لە ململانێ، بۆ یەكەمجار سەرۆكی ئەمریكا و هاوتا كۆڵۆمبییەكەی پەیوەندییەكی تەلەفۆنیان ئەنجامدا و بڕیارە لەماوەیەكی نزیكدا لە كۆشكی سپی چاویان بە یەكتر بكەوێت.
وەزارەتی دەرەوەی كۆڵۆمبیا رایگەیاند، گۆستاڤۆ پێترۆ سەرۆكی كۆڵۆمبیا پەیوەندییەكی تەلەفۆنی لەگەڵ دۆناڵد ترەمپی سەرۆكی ئەمریكا ئەنجامداوە و باسیان لە دوایین پێشهاتەكانی ناوچەكە كردووە.
لای خۆشییەوە دۆناڵد ترەمپ رایگەیاند، بە تەلەفۆن قسەم لەگەڵ پێترۆ كردووە و باسم لە كارە سەرپێچییەكانی ئەم دواییانەی كردووە، لەناویشیاندا پرسی بەقاچاغبردنی مادەی هۆشبەر.
ئاماژەی بەوەشكردووە، رێز لە پەیوەندییەكەی و ئەو تۆنی دەنگە دەگرێت كە پێترۆ قسەی پێكردووە و بڕیارە بەم زووانە لە كۆشكی سپی یەكتر ببینن.
د.لەتیف رەشید، سەرۆک کۆماری عیراق ئەمڕۆ چوارشەممە، لەنیقۆسیا بەشداری رێوڕەسمی ئاهەنگی کردنەوەی سەرۆکایەتی قوبرس بۆ ئەنجومەنی یەکێتی ئەوروپا، لەسەر بانگهێشتی هاوتا قوبرسییەکەی کرد.
سەرۆک کۆمار و خانمی یەکەم لە لایەن سەرۆکی قوبرس نیکۆس خریستۆ دۆلیدیس و خاتو فلیپا کارسێرا دولیدیس پێشواییان لێکرا.
لەڕێوڕەسمەکەدا ژمارەیەک سەرۆکی دەوڵەت و حکومەت و سەرۆکی نوێنەرایەتییە دیپلۆماسییەکان و رێکخراوە نێودەوڵەتییەکان ئامادەبوون.
بەشداری عیراق دووپات کردنەوەی پابەندبوونی بە پاڵپشتیکردنی هاریکاریی هەرێمی و نێودەوڵەتی و تیشک خستنە سەر ئامادەبوون وپێگەی لە کۆڕبەندییە نێودەوڵەتییەکاندا دەکاتەوە.
پرسی گرینلاند جارێكی دیكە بووەتەوە مانشێتی رۆژنامەكان دوای ئەوەی دۆناڵد ترەمپ، سەرۆكی ئەمریكا دووپاتی كردەوە كە وڵاتەكەی پێویستی بەو دوورگەیە هەیە بۆ ئاسایشی نەتەوەیی ئەمریكا، بۆ بەدەستهێنانیشی چەند بژاردەیەك تاوتوێ دەكات.
كارۆلین لیڤیت، وتەبێژی كۆشكی سپی رایگەیاند، ترەمپ بە روونی ئەوەی خستۆتەڕوو كە بەدەستهێنانی گرینلاند لە پێشینەی كارەكانی ئاسایشی نیشتمانی ئەمریكایە بۆ راگرتنی نەیارەكانیان لە ناوچەی جەمسەری باكوور.
ئاماژەی بەوەشكرد، ترەمپ و تیمەكەی بیر لە چەند بژاردەیەك دەكەنەوە بۆ بەدەستهێنانی ئەو ئامانجە و بەكارهێنانی سوپای ئەمریكا وەك یەكێكە لەو بژاردانە
پێشهاتە نوێیەكان لەبارەی گرینلاند نیگەرانی ئەوروپای لێكەوتوەتەوە، ئەوەش ، هاوپەیمانی باكوری ئەتلەسی " ناتۆ" لە لێواری قەیرانێكی قووڵ نزیك بكاتەوە.
ڤیڤیان مۆتسفێڵد وەزیری دەرەوەی گرینلاند، لەدوای ئەو لێدوانەی كۆشكی سپی رایگەیاند، گرینلاند و دانیمارك داوای كۆبوونەوەی بەپەلەیان لەگەڵ ماركۆ روبیو، وەزیری دەرەوەی ئەمریكا كردووە بۆ تاوتوێكردنی لێدوانەكانی ئەم دواییەی ترەمپ .
ئاماژەی بەوەشكرد، تا ئێستا روبیۆ دەرفەتی كۆبونەوەی لەگەڵ حكومەتی گرینلاند نەبووە، سەرەڕای ئەوەی چەندین جار داوای كۆبوونەوەیان لەسەر ئاستی وەزیری دەرەوە كردووە بەدرێژایی ساڵی 2025.
لارس لۆكێ راسموسن، وەزیری دەرەوەی دانیمارك پێی وایە كۆبوونەوەیەك لەگەڵ روبیو دەتوانێت یارمەتیدەر بێت لە رەواندنەوەی هەندێك تێنەگەیشتن.
جێنس فرێدریك نیلسن سەرۆك وەزیرانی گرینلاندیش دووپاتیكردەوە كە دوورگەكە بۆ فرۆشتن نییە و بڕیارەكە سەبارەت بە داهاتووەكەی دەبێت تەنها لە ئەستۆی دانیشتووانەكەی بێت.
هاوكات رۆبیۆ رایگەیاند، وڵاتەكەی هەوڵدەدات زیاتر بژاردەی كرینی ئەو دوورگەیە بەكاربهێنێن و لە بژاردەی سەربازی دوور بكەوێتەوە.
لەسەر ئاستی ئەوروپاش، فەرەنسا، ئەڵمانیا، ئیتاڵیا، پۆڵەندا، ئیسپانیا و بەریتانیا راگەیەنراوێكی هاوبەشیان بڵاوكردەوە و پشتیوانی خۆیان بۆ دانیمارك راگەیاند لێدوانەكانی ترەمپیان بە بەزاندنی سنور وەسفكرد.
هۆكاری گەڕانەوەی ئەو بابەتەش بۆ ئەوە دەگەرێتەوە، روسیا دەسەڵاتی لەو ناوچەیە فراوانەو هەروەها وە بەرهێنانەكانی چینیش لەو ناوچەدا روو لە زیادبوونە.
بەڵام پاڵنەری گرنگی ئەو رووداوە بۆ ترەمپ ئەوەیە، لەگەڵ نزیكبوونەوەی هەڵبژاردنی ناوەڕاستی خولی كۆنگرێس لە تشرینی دووەمی 2026دا بەرێوەدەچێت، ترەمپ دەیەوێت ئەو كارە بكاتە دەستكەوتێكی مێژوویی ئەو بۆچونە لە لای هەموان جێگیربكات كە ئەوەی دەیڵێت جێبەجێی دەكات تەنانەت ئەگەر بەزاندنی سنورەكانیش بێت، هەروەها وێنەی ترەمپ بەهێز دەكات، كە ئامادەیە بەرگری لە بەرژەوەندییەكانی ئەمریكا بكات تەنانەت لە گۆشە دوورەكانی جیهانیشدابێت.
واشنتۆن، دەستبەسەرداگرتنی کەشتییەکی نەوتهەڵگری روسیای راگەیاند، لە دەریای ئەتڵەسیدا، ئاماژە بەوەکراوە، دەستبەسەرداگرتنەکە لە چوارچێوەی گەمارۆی بەردەوامی ئەو کەشتیانەدایە کە پەیوەستن بە ڤەنزوێلاوە.
ئەمڕۆ چوارشەممە، ئاژانسی رۆیتەرز رایگەیاند، سوپای ئەمریکا ئۆپەراسیۆنێکی بۆ دەستبەسەرداگرتنی کەشتییە نەوتهەڵگرەکەی روسیا ئەنجام داوە و توانیویەی دەستی بەسەردا بگرێت، سەرەڕای ئەوەی روسیا کەشتییەکی جەنگی ناردوە بۆ یاوەریکردنی کەشتییە نەوتهەڵگرەکە، بەڵام لەکاتی خۆیدا نەگەیشتوەتە لای.
ئەوەشخراوەتەڕوو ئۆپەراسیۆنەکە چەند سەعاتێک دوای ئەو هەواڵانە ئەنجامدراوە، کە روسیا کەشتییە دەریاییەکانی ناردووە بۆ یاوەریکردنی کەشتییە نەوتهەڵگرەکە، کە زانیویەتی لەلایەن هێزەکانی ئەمریکاوە گەمارۆ دراوە.
بەگوێرەی زانیارییەکانی واشنتۆن، ئەو کەشتییە پێشتر بە "بێلا 1" ناسرابوو، لە ساڵی 2024 لەلایەن ئەمریکاوە سزای بەسەردا سەپێنرا، بەهۆی ئەوەی بە ناراستەوخۆ و کاری گواستنەوەی نەوتی کردوە بە نایاسایی و ئەمە یەکەمجار نییە ئەمریکا هەوڵی دەستبەسەرداگرتنی بدات، مانگی رابردوش هەوڵیدا، بەڵام سەرکەوتوو نەبوو.
دوای چوار رۆژ لە دەستگیرکردنی، رۆژ لە دوای رۆژ زانیاری نوێ لەسەر دەسەڵاتەکەی مادۆرۆ و کارەکانی ئاشکرا دەبێت؛ داتا گومرگییەکان دەریانخستووە، کە ڤەنزوێلا بە بەهای نزیکەی 4.14 ملیار فڕەنکی سویسری کە دەکاتە 5.20 ملیار دۆلار، زێڕی هەناردەی سویسرا کردووە.
بەگوێرەی ئەو داتایانەی بڵاوکراونەتەوە،لە ساڵی 2013 بۆ 2016دا ڤەنزوێلا 113 تۆن زێڕی رەوانەی سویسرا کردووە، کە سەرەتای دەسەڵاتی مادۆرۆ بووە لەو وڵاتەدا.
دەزگای رادیۆ و تەلەفزیۆنی سویسرا رایگەیاندووە، کە سەرچاوەی زێڕەکە بانکى ناوەندیی ڤەنزوێلا بووە، لەوکاتەدا حکومەتی ڤەنزوێلا رایگەیاندوە، بۆ پشتگیری ئابورییەکەی ئەو زێڕە دەفرۆشێت.
هەر بە گوێرەی داتاکان، لە دوای ساڵی 2017وە ڤەنزوێلا هیچ بڕە زێڕێکی هەناردەنەکردوە، ئەوەش لەدوای ئەوە دێت، کە یەکێتی ئەوروپا سزای بەسەر ئەو وڵاتەدا سەپاند.
گەرچی تا ئێستا سویسرا هیچ زانیارییەکی لەسەر ئەو زێرە نەخستوەتەڕوو، بەڵاملە دوای دەستگیرکردنی سویسرا سەروەت و دارایی مادۆرۆ و 36 هاوکاری ئەویان لە وڵاتەکەدا بلۆک کردوە و هیچ زانیارییەکی تریان لەبارەی بڕی سەرەوەتەکەیانەوە نەخستوەتەڕوو.
تۆم باراك، نێردەی ئەمریكا بۆ سوریا رایگەیاند، دانوستانەكانی نێوان لێپرسراوانی سوریا و ئیسرائیل پێشكەوتنی راستەقینەی بەخۆوە بینیوە .
تۆم باراك لە چاوپێكەوتنێكدا لەگەڵ كەناڵی ئای 24 نیوزی ئیسرائیلی رایگەیاندووە ، پێشكەوتنێكی بەرچاو لە دانوستانەكانی نێوان دیمەشق و تەلئەبیب هەیە ، ئەوەش دوای زنجیرەیەك كۆبونەوەی نێوان وەفدی هەردوولا لە پاریس كە بە نێوەندگیری ئەمریكا بەرێوەچوو .
هەروەها رایگەیاندوە، لەكۆبونەوەكاندا هەردوولا گەیشتونەتە رێككەوتن بۆ دروستكردنی میكانیزمێكی هاوبەش بۆ گۆرینەوەی زانیاری هەواڵگری كە وەك سەكۆیەك بۆ چارەسەركردنی ناكۆكییەكانیش بەكاردەهێنرێت
وتیشی: بەپێی ئەو میكانیزمە نوێنەرانی ئیسرائیل و سوریا و ئەمریكا پێكەوە كاردەكەن.
ئاماژەی بۆ ئەوەشكردوە، هەردوولا بۆ جاری یەكەم لە مێژووی نوێدا بەدەر لەپرسی سەربازی گفتوگۆیان لەبارەی چەند پرسێكی دیكە كردووە وەك بواری پزیشكی و كشتوكاڵ و وزە .
لەلایەكی تریشەوە، سەرچاوەیەكی سوریی بە كەناڵی ئای 24 نیوزی راگەیاندوە ، مەرجی سوریا بۆ كردنەوەی نوسینگەیەكی پەیوەندی ئیسرائیلی لە دیمەشق ئەوەیە ، كە نوسینگەكە تایبەتمەندی دیپلۆماسی نەبێت .
ئەوە لەكاتێكدایە ، شەوی رابردوو، ئیسرائیل و سوریا گەیشتنیان بە رێككەوتنێكی ئەمنی و ئابوری راگەیاند .